Hver?Rétt ok breytt.Hvernig er rétt setning háttanna?Tvenn.
Hver?Tala ok grein.
Hvat er tala setningar háttanna?Þrenn.
Hver?Sú er ein tala, hversu margir hættir hafa funnizk í kveðskap höfuðskálda;önnur tala er þat, hversu mörg vísuorð standa í einu erendi í hverjum hætti;hin þriðja tala er sú, hversu margar samstöfur eru settar í hvert vísuorð í hverjum hætti.
Hver er grein setningar háttanna?Tvenn.
Hver?Málsgrein ok hljóðsgrein.
Hvat er málsgrein?Stafasetning greinir mál alt;en hljóðsgrein er þat, at hafa samstöfur langar eða skammar, harðar eða linar, ok þat er setning hljóðsgreina, er vér köllum hendingar, svá sem hér er kveðit:
Lætr sá, er Hákun heitir, (hann rekkir lið) bannat, jörð kann frelsa, fyrðum friðrofs, konungr, ofsa; sjálfrræðr alt ok Elfar ungr stillir sá milli (gramr á gipt at fremri) Gandvíkr jöfurr landi.
Hér er stafasetning sú, er hættiræðr ok kveðandi gerir;þat eru XII stafir í erendi, ok eru III settir í hvern fjórðung.Í hverjum fjórðungi eru tvau vísuorð;hverju vísuorði fylgja VI samstöfur.Í öðru vísuorði er settr sá stafr fyrst í vísuorðinu, er vér köllum höfuðstaf;sá stafrræðr kveðandi;en í fyrsta vísuorði mun sá stafr finnask tysvar standa fyrir samstöfun;þá stafi köllum vér stuðla.Ef höfuðstafr er samhljóðandi, þá skulu stuðlar vera hinn sami stafr, svá sem hér er:
Lætr sá, er Hákun heitir, (hann rekkir lið) bannat,
En rangt er, ef þessir stafir standa fyrir samstöfun optarr eða sjaldnarr enn svá í fjórðungi vísu.En ef hljóðstafr er höfuðstafrinn, þá skulu stuðlar vera ok hljóðstafir, ok er þá fegra, at sinn hljóðstafr sé hverr þeira.Þá má ok hlýða, at hljóðstafr standi fyrir optarr í fjórðungi í fornöfnum eða í málfylling þeiri, er svá kveðr at: ek, eða svá: en, er, at, i, á, of, af, um;ok er þat leyfi, en eigi rétt setning.Önnur stafasetning er sú, er fylgir setning hljóðs þess, er hátt gerir ok kveðandi;skal sú grein í dróttkvæðum hætti svá vera, at fjórðungr vísu skal þar saman fara at allri stafasetning ok hljóða;skal í fyrra vísuorði þannig greina þá setning: jörð kann frelsa fyrðum.
Hér er svá: jörð, fyrð, þat er ein samstafa í hvárum stað ok sinn hljóðstafr fylgir hvárri ok svá upphafsstafr;en einir stafir eru eptir hljóðstaf í báðum orðum;þessa setning hljóðfalls köllum vér skothending.En í öðru vísuorði er svá: friðrofs konungr ofsa.
Svá er hér: rofs, ofs;þar er einn hljóðstafr, ok svá allir þeir, er eptir fara í báðum orðum, en upphafsstafir greina orðin;þetta heita aðal-hendingar.Svá skal hendingar setja í dróttkvæðum hætti, at hin síðarri hending í hverju vísuorði, er heitir viðrhending, hon skal standa í þeiri samstöfu, er ein er síðar, en sú hending, er frumhending heitir, stendr stundum í upphafi orðs, köllum vér þá oddhending, stundum í miðju orði, köllum vér þá hluthending.Þetta er dróttkvæðr háttr;með þeima hætti er flest ort, þat er vandat er;þessi er upphaf allra hátta, sem málrúnar eru fyrir öðrum rúnum.
Hvernig er breytt setning háttanna?Tvá vega.
Hvernig?Með máli ok hljóðum.
Hvernig skal með máli skipta?Tvá vega.
Hvernig?Halda eða skipta háttunum.
Hvernig skal breyta háttunum ok halda sama hætti?Svá, at kenna eða styðja eða reka eða sannkenna eða yrkja at nýgörvingum.
Hvat eru kendir hættir?Svá sem þetta:
Fellr of fúra stilli fleinbraks, limu axla, Hamðis fang, þar er hringum hylr ættstuðill Skylja; holt felr hildigelti heila bœs, ok deilir gulls í gelmis stalli gunnseið, skörungr, reiðir.
Hér eru öll heiti kend í þessi vísu, en hendingar ok orðalengð ok stafaskipti fara, sem fyrr var ritat.Kenningar eru með þrennum háttum greindar;fyrst heita kenningar, annat tvíkent, þriðja rekit.Þat er kenning, at kalla fleinbrak orrostu, en þat er tvíkent, at kalla fleinbraks fúr sverðit, en þá er rekit, ef lengra er.
Úlfs bága verr ægis ítr báls hati málu; sett eru börð fyr bratta brún Míms vinar rúnu; orms váða kann eiðu allvaldr göfugr halda; menstríðir, njót móður mellu dólgs til elli.
Þat er sannkenning, at styðja svá orðit með sönnu efni, svá, at kalla stinn sárin, því at höfug eru sár stór;en rétt er mælt at þróask;önnur sannkenning er sú, at sárin þróask stórum;nú er eitt vísuorð, ok tvær sannkenningar.Í öðru vísuorði er kölluð sterk egg, en framir seggir.Í hinu þriðja er svá, at hvast skerr, hlífin er traust;ok í fjórða orði, at kalla konunginn mikinn, en líf hans framligt;þar næst, at kalla hreint sverð ok harðliga roðit, en einn hverr liðsmanna, ok væri rétt mál, þótt maðr væri nefndr;göfugr er konungrinn kallaðr;röndin var kostig ok furaðisk undarliga skjótt;konungrinn undi glaðr frœknu hjarta.Nú eru hér sýndar XVI sannkenningar í átta vísuorðum, en þó fegra þær mjök í kveðandi, at eigi sé svá vandliga eptir þeim farit.Sannkenningar hafa þrenna grein;heitir ein sannkenning, önnur stuðning, þriðja tvíriðit.
Stuðningar:
Óðharða spyr ek eyða egg fullhvötum seggjum; dáðrökkum veldr dauða dreng ofrhugaðr þengill; hamdökkum fær Hlakkar hauk munnroða aukinn, veghrœsinn spyr ek vísa, valdr ógnþorinn skjaldar.
Hér fylgir stuðning hverri sannkenning, svá sem kölluð er eggin óðhörð, en fullhvatir menninir.Þat er sannkenning, hörð egg, en hvatir menn;þat er stuðning, er annat sönnunarorð fylgir sannkenning.
Þat eru nýgörvingar, at kalla sverðit orm ok kenna rétt, en slíðrirnar götur hans, en fetlana ok umgörð hams hans;þat heldr til ormsins náttúru, at hann skríðr ór hamsi ok til vats.Hér er svá sett nýgörving, at hann ferr leita blóðs bekkjar at þar, er hann skríðr hugar stígu, þat eru brjóst manna.Þá þykkja nýgörvingar vel kveðnar, ef þat mál, er upp er tekit, haldi of alla vísulengð;en ef sverð er ormr kallaðr, en síðan fiskr eða vöndr eða annan veg breytt, þat kalla menn nykrat, ok þykkir þat spilla.Nú er dróttkveðinn háttr með V greinum, ok er þó hinn sami háttr réttr ok óbrugðinn, ok er optliga þessar greinir sumar eða allar í einni vísu, ok er þat rétt, því at kenningar auka orðfjölða, sannkenningar fegra ok fylla mál, nýgörvingar sýna kunnostu ok orðfimi.
Hjálms fylli spekr hilmir hvatr Vindhlés skatna; hann kná hjörvi þunnum hræs þjóðár ræsa; ýgr hilmir lætr eiga öld dreyrfá skjöldu; styrs rýðr stillir hersum sterkr járngrá serki.
Þat er leyfi háttanna, at hafa samstöfur seinar eða skjótar, svá at dragisk fram eða aptr ór réttri tölu setningar, ok megu finnask svá seinar, at fimm samstöfur sé í öðru ok hinu fjórða vísuorði, svá sem hér er:
Í þessi vísu eru allar oddhendingar hinar fyrri hendingar, ok er þó þessi háttr dróttkvæðr at hætti.Nú skal sýna svá skjótar samstöfur ok svá settar nær hverja annarri, at af því eykr lengð orðsins:
Klofinn spyr ek hjálm fyrir hilmis hjarar egg, duga seggir; því eru heldr, þar er skekr skjöldu, skafin sverð lituð ferðar; bila muna gramr, þó at gumna gular rítr nái líta; draga þorir hann yfir hreinna hvatan brand þrömu randa.
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði níu samstöfur, en í öðru ok í hinu fjórða VII.
Hér er þat sýnt, hversu flestar samstöfur megu vera í vísuorði með dróttkvæðum hætti, ok af þessu má þat vita, at VIII eða VII megu vel hlýða í fyrsta ok þriðja vísuorði.Í þessi vísu eru allar frumhendingar hluthendur, ok dregr þat til, at lengja má orðit, at sem flestar samstöfur standi fyrir hendingar.Þat er annat leyfi háttanna, at hafa í dróttkvæðum hætti eitt orð eða tvau í vísu með álögum eða detthent eða dunhent eða skjálfhent eða með nokkurum þeim hætti, er eigi spilli kveðandi.Þriðja leyfi er þat, at hafa aðal-hendingar í fyrsta eða þriðja vísuorði.Fjórða leyfi er þat, at skemma svá samstöfur, at gera eina ór tveim, ok taka ór annarri hljóðstaf; þat köllum vér bragarmál;svá sem kvað Þórarinn máhlíðingr:
Varðak mik, þars myrðir morðfárs vega þorði.
Enn er sú grein út sett myklu lengra.Þat er hit fimta leyfi, at skipta tíðum í vísuhelmingi.Sétta leyfi er þat, at hafa í dróttkvæðum hætti samhendingar eða liðhendingar.Þat er hit sjaunda, at hafa eitt málsorð í báðum vísuhelmingum, ok þykkir þat spilla í einstaka vísum.Átta er þat, at nýta, þótt samkvætt verði við þat, er áðr er ort vísuorð eða skemra.Níunda er þat, at reka til hinnar fimtu kenningar;en ór ættum er, ef lengra er rekit;en þótt þat finnisk í fornskálda verka, þá látum vér þat nú ónýtt.Tíunda er þat, ef vísu fylgir drag eða stuðill.Ellipta er þat, at er eða en eða at má hafa optarr en eitt sinn í vísuhelmingi, svá sem Refr kvað:
Ok svá þó at þat sé í síðarra helmingi, ef maðr er nefndr eða kent nafn hans í fyrra helmingi, þótt þá sé eigi nafn annan veg en hann eða hinn eða sá eða sjá.Tólpta er atriðsklauf.
Hvat er tíðaskipti?Þrent.
Hvernig?Þat er var, þat er er, þat er verðr.Hver setning er þat, at breyta háttum með máli einu? — Þat má svá gera, at gefa nafn háttum ok greina svá tölu háttanna hina fyrstu, en halda annarri ok hinni þriðju tölu setningar;þat er sem fyrr var ritat, at hafa VIII vísuorð í erendi, ok hin þriðja tala, at hafa VI samstöfur í vísuorði ok sömu setning hendinganna.Háttum er skipt með ýmissum orðtökum, ok er þessi einn háttr, er kallaðr er sextánmælt:
Hér eru tvau mál fullkomin í hverju vísuorði, en orðalengð ok samstöfur ok hendingar ok stafaskipti sem dróttkvætt.Nú er breytt annan veg dróttkvæðum hætti ok enn með máli einu.Þenna hátt kalla menn áttmælt:
Jörð verr siklingr sverðum; sundr rjúfa spjör undir; lind skerr í styr steinda; støkkr hauss af bol lausum; falla fólk á velli; fremr mildr jöfurr hildi; egg bítr á lim lýti; liggr skör sniðin hjörvi.
Hér er mál fylt í hverju vísuorði.Þessi er hinn þriði, fjórðungalok.
Ýskelfir kann úlfum auðmildr búa gildi; lætr gylðis kyn gáti gunnsnarr una harri; fær gotna vinr vitni valbjór afar stóran; vargr tér ór ben bergja blóðdrykk ok grön rjóða.
Hér lýkr máli í tveim vísuorðum.
Sjá háttr, er nú skal rita, er hinn fjórði þeira, er breyttir eru, en hinn fimti at háttatali.Þetta er stælt kallat:
Hákun veldr ok höldum, harðráðum guð jarðar tyggja lér með tíri, teitr þjóðkonungs heiti; vald á víðrar foldar, vindræfrs jöfurr gæfu öðlingi sköp ungum, örlyndr skati görla.
Hér er svá:
Hákun veldr ok höldum teitr þjóðkonungs heiti, en annat ok hit þriðja vísuorð er sér um mál, ok er þat stál kallat.
En annat ok hit þriðja vísuorð er sér um mál, ok er þat stál kallat.Þessi er hinn sétti, hjástælt:
Manndýrðir fá mærðar, mæt öld fira gæti lýtr, auðgjafa ítrum, öll. Stóð sær of fjöllum; rjóðvendils gatk randa rœkinjörð at sœkja, hœf ferð vas sú harða, heim. Skaut jörð ór geima.
Þetta köllum vér hjástælt;hér er hit fyrsta vísuorð ok annat ok þriðja sér um mál, ok hefir þó þat mál eina samstöfun með fullu orði af hinu fjórða vísuorði;en þær fimm samstöfur, er eptir fara, lúka heilu máli, ok skal orðtak vera forn minni.Þessi er hinn sjaundi, langlokum:
Hákun ræðr með heiðan, hefr drengja vinr fengit (lönd verr buðlungr brandi breiðfeld) mikit veldi, rógleiks náir ríki remmitýr at stýra (öld fagnar því) eignu, orðróm konungdómi.
Hér hefr upp mál í hinu fyrsta vísuorði ok lýkr í hinu síðarsta, ok eru þau sér um mál.Þessi er hinn átti háttrinn, tiltekit:
Þeim er, grundar grímu gjaldseiðs ok var faldinn (drótt man enn þat) átti áðr hans faðir ráða; gunnhættir kná grýttu (gramr býr of þrek) stýra, stórt ræðr hann en hjarta hvetr, buðlunga setri.
Hér er hinn fyrri vísuhelmingr leiddr af þeiri vísu, er áðr var kveðin, ok fylgir þat málsorð, er afleiðing er kölluð, er síðarst var í hinni fyrri vísu, þessum vísuhelmingi, ok er sá vísuhelmingr eigi elligar réttr at máli.Þessi er hinn níundi háttr, drögur:
Setr of vísa vitran vígdrótt, en þar hníga, (ýr dregsk) við skotskúrum skjaldborg, í gras aldir; vápnrjóðr stikar víða, vellbrjótr á lög, spjótum, þryngr at sverða söngvi, sóknharðr þrömu jarðar.
Þat málsorð, er fyrst er í þessi vísu, er síðarst í hinni fyrri, ok er hin síðarri svá dregin af hinni fyrri;því heita þat drögur.Þessi er hinn tíundi háttr, er vér köllum rethvörf.Í þeima hætti skal velja saman þau orðtök, er ólíkust sé at greina, ok hafi þó einnar tíðar fall bæði orð, ef vel skal.En til þessa háttar er vant at finna öll orð gagnstaðlig, ok er hér fyrir því sum orð dregin til hœgenda;en sýnt er í þessi vísu þat, at orðin munu finnask, ef vandliga er leitat, ok mun þat hér sýnask, at flest frumsmíð stendr til bóta.Svá er hér kveðit:
Hér er í fyrsta vísuorði svá kveðit: síks glóðar;sík er vatn, glóð er eldr, en eldr ok vatn hatar hvárt öðru;verr sœkir, þat er ólíkt, at verja ok sœkja.Annat vísuorð er svá: slétt skarð hafi jarðar;slétt, þat er jafnt, skarð, þat er óslétt;ok svá hafi jarðar;sær er haf, land er jörð;en þá er í eitt fall mælt, at sá ferr af hafi til jarðar.Þriðja vísuorð er svá: hlífgranda, þat er ljóst refhvörf-mælt, ok svá, rekr hendir;sá flytr braut, er rekr, en sá stöðvar, er hendir.Svá er hit fjórða: heit köld, þat er ljós orð, ok svá, loga öldu, logi er eldr, alda er sjár.Fimta orð er svá: fljótt válkat;fljótt er þat, er skjótt er, válkat þat, er seint er;ok svá, skilr fylkir;sá, er skilr, dreifir, en sá, er fylkir, samnar.Sétta orð er svá: friðlæ;friðr er sætt, læ, þat er vél;ok enn, röðuls sævar;röðull er sól, ok gengr hon fyrir eld í öllum kenningum, sær er enn sem fyrr í móti eldi.Sjaunda orð er svá: ránsið;rán, þat er ósiðr, ok svá, ræsir stöðvar;sá flytr, er ræsir, en sá heldr aptr, er stöðvar.Átta orð er svá: reiðr glaðr, þat er ljóst mælt;ok svá, frömum meiðum, þat er ójafnt, at vinna manni frama eða meizlur.Hér eru sýnd í þessi vísu sextán orðtök sundrgreinilig, ok eru flest ofljós til rétts máls at fœra, ok skal þá svá upp taka: siks glóð, þat er gull;sœkir gulls, þat er maðr;hann verr skarð jarðar, hafi slétt, þat eru Firðir, svá heitir fylki í Nóregi;hlífgrandi, þat er vápn;hendir loga öldu er maðr, er rekr köld heit sverðinu, þat er at hegna ósiðu;fljótt válkat má þat kalla, er skjótráðit er, þat skilr hann af ófriðinum;konungr heitir fylkir;ránsið ræsir stöðvar sævar röðuls frömum meiðum.Þetta heita hin mestu refhvörf.
Blóð fremr, hlökk at háðisk, heldr slitnar dul, vitni; skjöldr, en skatnar foldir, skelfr harðr, taka varða; fal lætr of her hvítan hollr gramr rekinn framðan, en tyggja sonr, seggjum, svalr brandr, dugir, grandar.
Þessi eru önnur refhvörf, ok eru hér hálfu færi vísuorð, þau er refhvörfum eru ort, ok eru þau tvenn í öðru vísuorði, ok eru fyrir því kölluð hin mestu.
Hér eru þau refhvörf í öðru orði: heldr ok slitnar, ok dul ok vitni;dul er laun, en vitni er sannan.En í fjórða vísuorði eru þessi: skelfr harðr, taka varða.Í sétta vísuorði er svá: hollr gramr, rekinn framðan.Í átta vísuorði er svá: svalr brandr;brandr er eldsheiti;dugir grandar;þetta er ofljóst ort.Hér eru ok önnur máltök, þau er til máls skal taka, svá, at kalla: blóð fremr vitni, þat er vargr;en dul eða laun slitnar eða rofnar, at hlökk háðisk, þat er orrosta.Ok í öðrum fjórðungi er svá, at harðr skjöldr skelfr, en skatnar taka varða ríki.Ok í þriðja fjórðungi er svá, at hollr gramr of her lætr framðan fal hvítan rekinn;sá er framiðr, er framarr er settr.Í fjórða fjórðungi er svá, at svalr brandr grandar seggjum, en tyggja sonr dugir.
Þessi er hinn þriði refhvarfa-háttr:
Segl skekr of hlyn Huglar (hvast drífa skip) rasta, en föll, of gram, gylli grunn djúp hata unna; né rán viðr hafhreinum, há raust skapar flaustum, hrönn fyr húfi þunnum heil klofnar, frið, deilu.
Hér er eitt vísuorð í hvárum helmingi, þat er refhvörfum er ort, ok tvenn í hvárum, svá sem hér: grunn djúp, hata unna;en í hinum efra helmingi er svá: heil klofnar, frið deilu.Þessi eru at kalli hin mestu refhvörf ok minst af þessum.Nú hefjask hin minni refhvörf.Hér eru ein refhvörf í vísuorði:
Hér er eitt refhvarf í hverju vísuorði ok flest ofljós.
Chapter 2
Þessi eru önnur hin minni:
Lung frá ek lýða þengils, lá reis of skut, geisa, en svörð of her herða; hljóp stóð und gram Róða; þjóð fær þungra skeiða þröng rúm skipat löngum, stál lætr styrjar deilir stinn klökk í mar sökkva.
Hér eru refhvörf í öðru hverju vísuorði.Þessi eru hin þriðju:
Himinglæfa strýkr háfar, hrönn skilja sog, þiljur; lögstíga vill lœgir ljótr fagrdrasil brjóta; lýsheims náir ljóma (liðr ár) of gram blíðum, uðr rekkir kjöl klökkvan köld, eisa, far geisar.
Hér eru ein refhvörf í hvárum helmingi;þessi eru hin minstu refhvörf.Enn er sá háttr, er vér köllum refhvarfa-bróður:
Firrisk hönd með harra hlumr, liðr vetr af sumri, en flaust við lög Lista löng taka hvílð at göngu; öl mœðir lið lýða, létt skipask höll et rétta, en skál af gjöf góla gulls svífr, tóm, en fulla.
Hér er í öðru orði ok fjórða þau orð, er gagnstaðlig eru sem refhvörf, enda standa eigi saman, ok er ein samstafa millum þeira ok lúkask bæði eigi í eina tíð.Þessir hættir, er nú eru ritaðir, eru dróttkvæðir at hendingum ok orðalengð.Hér eru VI samstöfur í hverju vísuorði ok aðalhendingar í öðru ok hinu fjórða, en skothendur í fyrsta ok þriðja.
Hvernig skal skipta dróttkvæðum hætti með hendingum eða orðalengð? — Svá sem hér er, dunhenda:
Hreintjörnum gleðr horna, horn náir lítt at þorna,
Mjöðr hegnir böl bragna, bragningr skipa sagnir;fólkhömlu gefr framla framlyndr viðum gamlar, hinn er heldr fyr skot skjöldum, skjöldungr hunangs-öldur.
Hér er þat málsorð fyrst í öðru ok hinu fjórða vísuorði, er síðarst er í hinu fyrsta ok þriðja.Þetta er tilsagt:
Röst gefr öðlingr jastar, öl virði ek svá, firðum; þögn fellir brim bragna, bjór forn er þat, horna; máls kann mildingr heilsu, mjöðr heitir svá, veita; strúgs kemr í val veiga, vín kalla ek þat, galli.
Nú er orðskviðuháttr:
Fúss brýtr fylkir eisu fens; bregðr hönd á venju; ránhegnir gefr Rínar röf; spyrr ætt at jöfrum; mjök trúir ræsir rekka raun; sér gjöf til launa; ráð á lofðungr lýða lengr; vex hverr af gengi.
Ískalda skar ek öldu eik, var súð hin bleika
Reynd, til ræsis fundar ríks;emk kuðr at slíku;brjótr þá hersis heiti hátt, dugir sœmð at vátta, auðs af jarla prýði ítrs;vara siglt til lítils.Þetta er álagsháttr.Hér hefr upp annat ok hit fjórða vísuorð með fullu orði ok einni samstöfu, ok leiðir þat orð af hinu fyrra vísuorði, en þær V samstöfur, er þá eru eptir, eru sér um mál.Þessi er hinn fyrsti háttr, er ritaðr sé, þeira, er breytt er af dróttkvæðum hætti með fullu háttaskipti, ok heðan frá skal nú rita þær greinir, er skipt er dróttkvæðum hætti ok breytt með hljóðum ok hendingaskipti eða orðalengð, stundum við lagt, en stundum af tekit.Þetta er tvískelft:
Vandbaugs veitti sendir vígrakkr, en gjöf þakkak skjaldbraks skylja mildum, skipreiðu mér, heiða; fann næst fylkir unna föl dýr at gjöf stýri stálhreins; styrjar deilis stórlæti sá ek mæta.
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði þat, er háttum skiptir;hér standask hljóðfyllendr svá nær, at ein samstafa er í milli þeira;þeir gera skjálfhendur stuðlar, ok er hinn fyrri upphaf vísuorðs, en hendingar standask sem first;en ef frumhending er í þeiri samstöfu, er næst er hinni fyrstu, þá bregzk eigi skjálfhenda.Þessi er detthendr háttr:
Tvær man ek hilmi hýrum heims vistir ótvistar; hlaut ek á samt at sitja seimgildi fémildum; fúss gaf fylkir hnossir fleinstýri margdýrar; hollr var hersa stilli hoddspennir fjölmennum.
Hér skiptask hættir í öðru ok fjórða vísuorði, ok ræðr hin fjórða samstöfun háttunum.Þetta er draugsháttr:
Þoll bið ek hilmis hylli halda grœnna skjalda; askr beið af því þroska þilju Hrungnis ilja; vígfoldar njót valdi vandar margra landa (nýtr vartu oss) til ítrar elli (dólga fellir).
Hér er enn í öðru ok í fjórða vísuorði þat, er háttum skiptir, ok ræðr hér hin þriðja samstafa.Nú hefr upp annat kvæði:
Stáls dynblakka stökkvi stinngeðs samir minnask, álms bifsœki aukum Yggs feng, á lof þengils; odds bláferla jarli örbrjót né skal þrjóta, Hárs saltunnu hrannir hrœrum, óð at stœra.
Þetta heitir bragarbót.Hér skiptir háttum í fyrsta ok þriðja vísuorði;hér standask, sem first má, stuðlar, en hendingar svá, at ein samstafa er á milli;þat greinir háttuna.Þenna hátt kalla menn riðhendur:
Él þreifsk skarpt of Skúla ský ' s snarvinda lindar, egg varð hvöss í höggum hræs dynbrunnum runnin; seimþreytir bjó sveita snjallr ilstafna hrafni, Páll varð und fit falla fram þrábarni arnar.
Hér skiptir háttum í öðru ok fjórða vísuorði, standa þar hendingar báðar samt nær enda ok lúkask á einum hljóðstaf báðar, ok er betr, at samhljóðandi sé eptir aðra.Þessi háttr er kallat veggjat:
Lífs varð rán at raunum, (reið sverð) skapat mjök ferðum; stöng óð þrátt á þingi þjóðsterk, liðu fram merki; hrauð, of hilmis bróður, hvöss egg friðar ván seggjum, spjót náðu blá bíta; búandmenn hlutu þar renna.
Hér er háttaskipti í öðru ok fjórða vísuorði, ok er þar ein samstöfun sett í, svá at tvær eru síðarr, ok aukit því lengð orðsins.Nú er flagða-háttr:
Flaust bjó fólka treystir fagrskjölduðustum öldum; leið skar bragnings bróðir bjartveggjuðustu reggi; hest rak hilmir rasta harðsveipaðastan reipum; sjár hlaut við þröm þjóta þunghúfuðustu lungi.
Hér skiptir háttum í öðru ok hinu fjórða vísuorði;er hér aukit bæði samstöfu ok fullnat orðtak sem framast, ok eptir þá samstöfun eru þrjár samstöfur, ok er rétt dróttkvætt, ef hon er ór tekin.Þessi háttr er hin forna skjálfhenda:
Reist at Vágsbrú vestan, varrsíma bar fjarri, heitfastr hávar rastir hjálmtýr svölu stýri; stökr óx, er bar blakka brims fyr jörð et grimma herfjölð (húfar svölðu) hrannláð, búandmanna.
Hér er skjálfhent með aðalhending í þriðja vísuorði í hvárum tveggja helmingi, en at öðru sem dróttkvætt.Þenna hátt fann fyrst Veili;þá lá hann í útskeri nokkuru, kominn af skipsbroti, ok höfðu þeir ilt til klæða ok veðr kalt;þá orti hann kvæði, er kallat er kviðan skjálfhenda eða drápan steflausa, ok kveðit eptir Sigurðar sögu.Þetta er príhent kallat:
Hristi hvatt, þá er reistisk, hertöng, mjök löng véstöng; samði fólk, en frömðusk fullsterk, hringserk, grams verk; hönd lék, herjum reyndisk, hjörr kaldr, allvaldr mannbaldr; (egg) frá ek breiða bjoggu bragning fylking (stóð þing).
Hér eru þrennar aðalhendingar í öðru ok hinu fjórða vísuorði ok lúkask allar einnig, ok fylgir samstöfun fyrir hverja.Nú er hinn dýri háttr:
Vann, kann virðum banna vald, gjald, höfundr aldar, ferð verð fólka herði fest mest, sá er bil lestir; hátt þrátt, hölða áttar hrauð auð jöfurr rauðum, (þat) gat þengill skatna þjóð (stóð af gram) bjóða.
Hér eru í fyrsta ok þriðja vísuorði tvær aðalhendingar samt í upphafi, en hin þriðja at hætti við enda.
Farar snarar fylkir byrjar, freka breka lemr á snekkjum, vaka taka vísa rekkar, viðar skriðar at þat biðja; svipa skipa sýjur hepnar sömum þrömum í byr römmum, Haka skaka hrannir blökkum hliðar; miðar und kjöl niðri.
Hér eru III hendingar í vísuorði ok skothent í fyrsta ok þriðja vísuorði, en þriðja hending at hætti við enda, ok fylgir samstafa hverri hendingu.Þessi háttr er kallat tiltekit:
Ok hjaldreifan hófu hoddstiklanda miklir, morðflýtir kná mœta málmskúrar dyn, hjálmar, hjaldrs þá er hilmir foldar hugfœrum gaf stœri, ógnsvellir fær allan, jarldóm göfugr, sóma.
Hér skiptir háttum hit fimta vísuorð, ok leiðir í því orði máltak af fyrra vísuhelmingi, ok dregsk þat vísuorð með hljóðfyllingum mjök eptir skjálfhendu hinni nýju.Þessi háttr er kallat greppaminni:
Hverr fremr hildi barra? hverr er mælingum ferri? hverr gerir höpp at stœrri? hverr kann auð at þverra? Veldr hertogi hjaldri; hann er first blikurmanni; hann á höpp at sýnni; hann vélir blik spannar.
Þessum hætti er breytt til dróttkvæðs háttar með orðum.
Chapter 3
Nú er sá háttr, er vér köllum liðhendur:
Velr ítrhugaðr ýtum otrgjöld jöfurr snotrum; opt hefr þings fyr þröngvi þungfarmr Grana sprungit; hjörs vill rjóðr, at ríði
Reiðmálmr Gnitaheiðar;/ vígs er hreytt at hættis / hvatt Niflunga skatti.
Þat eru liðhendur, er hinn sami stafr stendr fyrir hendingar, ok þá er rétt ort liðhendr háttr, at í öðru ok í hinu fjórða vísuorði sé oddhending ok skothending við þær hendingar, er í hinu fyrra vísuorði eru, ok verðr þá einn upphafsstafr allra þeira þriggja hendinganna.Nú er sá háttr, er vér köllum rétthent:
Alrauðum drífr auði ógnrakkr firum Hlakkar, veit ek hvar vals á reitu verpr hringdropa, snerpir; snjallr lætr á fit falla fagrregn jöfurr þegnum, ógnflýtir verr ýtum arm, Mardallar hvarma.
Hér eru aðalhendingar í fyrsta ok þriðja vísuorði, en gætt at taka ór skothendur.Enn er sá háttr, er vér köllum hina minni aðalhendu, þat eru skothendur í hinu fyrsta vísuorði í báðum helmingum, svá sem hér segir:
Hin minni alhenda er þá rétt ort, at haldit sé vísulengð saman;en ef henni er skotit í fulla alhendu, svá at skothendur sé þar sumar eða allar í vísuorði, þá er þat eigi rétt.Nú er alhent:
Frama skotnar gram, gotnum (gjöf sannask) röf spannar, menstiklir, vensk, miklar manndýrðir vann skýrðar; herfjölð (bera hölðar) hagbáls lagar stála friðask sjaldan við valdi (vallands svala branda).
Hér eru tvennar aðalhendingar í hverju vísuorði.Þessi þykkir vera fegrstr ok vandastr, ef vel er ortr, þeira hátta, er kvæði sé ort eptir, ok er þá full alhending, ef eigi finsk í at, ek, en, eða þau smáorð, er þeim fylgja, nema þau standi í hendingum, en eigi hafa allir menn þat varazk, ok er þat fyrir því eigi rangt, sem kvað Klœingr byskup:
Bað ek sveit á glað Geitis, gör es íð at för, tíðum drögum hest á lög lesta, lið flýtr, en skrið nýtum.
Lætr undin brot brotna bragningr fyr sér hringa; sá tekr fyr men menja mætt orð of sik fættir; armr kná við blik blikna brimlands viðum randa, þar er hönd, at lið liðnar, lýslóðar berr glóðir.
Þetta er stamhendr háttr:
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði tvíkveðit at einni samstöfu, ok haft þat til hendinga, ok fyrir því köllum vér þetta stamhent, at tvíkylft er til hendingarinnar, ok standa svá hendingar í orðinu sem riðhendur.Nú er sá háttr, er samhent er kallat:
Hér eru þær hendingar, er vér köllum samhendur, því at þessar eru allar með einum stöfum ok eru í fyrsta ok III. vísuorði svá settar sem skothendur í dróttkvæðum hætti.Nú er iðurmælt:
Hér er þrim sinnum haft samhending, tysvar í fyrsta ok III. vísuorði, en í öðru ok hinu fjórða er haldit afhending sem í dunhendum hætti.Þessi háttr heitir klifat:
Auðkendar verr auði auðtýr boga nauðir; þar er auðviðum auðit auðs í gulli rauðu; heiðmönnum býr heiðis heiðmildr jöfurr reiðir; venr heiðfrömuðr heiðar heiðgjöf vala leiðar.
Hér halda samhendingar of allan vísuhelming ok taka með aðalhending hina síðarri í öðru ok hinu fjórða vísuorði.Nú eru þeir hættir, er stúfar heita:
Hjaldr-remmir tekr Hildi, hringr brestr at gjöf, festa; hnígr und Högna meyjar hers valdandi tjald; Heðins mála býr hvílu hjálmlestanda flestum; morðaukinn þiggr mæki mund Hjaðninga sprund.
Hér er hit fjórða vísuorð stýft ok tekin af samstafa, er í dróttkvæðum hætti skal setja með hending.Þessi er meiri stúfr:
Yggs drósar rýfr eisa öld móðsefa tjöld; glóð støkkr í hof Hlakkar hugtúns firum brún; geðveggjar svífr glugga glæs dynbrími hræs, hvattr er hyrr at slétta hjaldrs gnapturna aldrs.
Hér er stýft annat ok hit fjórða vísuorð.Nú er hinn mesti stúfr:
Herstefnir lætr hrafn hungrs fullseðjask ungr; ilspornat getr örn aldrlausastan haus; vilja borg en vargr vígsára klifr grár; opt sólgit fær ylgr (jöfurr góðr vill svá) blóð.
Hér eru öll vísuorð stýfð.Þessir hættir, er nú eru ritaðir, eru greindir í þrjá staði;því at menn hafa ort fyrr svá, at í einni vísu var annarr helmingr stýfðr, en annarr helmingr tvistýfðr, ok eru þat háttaföll;sá er hinn þriði, er alstýfðr er, því at hér eru öll vísuorð stýfð.Nú skal rita þann hátt, er skothendr heitir:
Sær Skjöldungs niðr skúrum, (sköpt) Darraðar (lyptask), hrindr gunnfana grundar glygg of frœknum tyggja; geysa vé fyr vísa, veðr stöng at hlym Gungnis, styrk eru mót und merkjum málms of ítran hilmi.
Hér eru skothendur í öllum vísuorðum, en annat sem dróttkvæðr háttr.Nú er sá háttr, er vér köllum liðhendur:
Stjóri vensk at stœra stór verk dunu geira, halda kann með hildi hjaldrtýr und sik foldu; harri slítr í hverri Hjarranda föt snerru;
Falla þar til fyllar fjallvargs jöru þollar.
Í þessum hætti eru liðhendur með tvennu móti, en aðrar á þá lund: við hina fyrri hending í fyrsta ok þriðja vísuorði.
Nú skal rita þá háttu, er forn skáld hafa kveðit ok eru nú settir saman, þótt þeir hafi ort sumt með háttaföllum;ok eru þessir hættir dróttkvæðir kallaðir í fornum kvæðum, en sumir finnask í lausavísum;svá sem orti Ragnarr konungr loðbrók með þessum hætti:
Skýtr at Sköglar veðri, en skjaldagi haldask, Hildar hlemmidrífu of hvítan þröm ritar; en í sœfis sveita at sverðtogi ferðar rýðr aldar vinr odda (þat er jarls megin) snarla.
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í öðru ok fjórða aðalhendingar, en höfuðstafrinn stendr svá, sá er kveðandi ræðr, í öðru ok hinu fjórða vísuorði, at þar er fyrir sett samstafa ein eða tvær, en at öðru sem dróttkvætt.Nú skal rita Torf-Einars-hátt:
Hverr séi jöfra œgi jarl jölvitrum betra, eða gjarnara at gœða glym harðsveldan skjalda? stendr af stála skúrar styrr ólitill Gauti, þá er fólks jaðarr foldir ferr signjörðum varða.
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í öðru ok fjórða skothent ok riðhent.Nú er Egils-háttr:
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í öðru ok hinu fjórða aðalhendingar ok riðhent.Nú er Fleins-háttr:
Hverr ali blóði byrsta bens rauðsylgjum ylgi, nema svá at gramr of gildi gráð dag margan vargi? gefr oddviti undir egg nýbitnar vitni; herr sér fenris fitjar framkló loðna roðna.
Harða svarðar landi;/ remma rimmu glóðir / randa grand of jarli.
Hér er svá farit hendingum, sem í dróttkvæðum hætti, en hendingar eru settar saman í öndurðu vísuorði.Nú er Braga-háttr:
Es til hjálma hyrjar herjum styrjar væni, þar svá at jarl til ógnar egnir tognu sverði; sjá kná garð fyr grundu grindar Þundar jaðra, er skatna vinr skjaldar skyldisk galdr at fremja.
Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði hit siðarsta málsorð haft til hendingar, en missir þess orðs hins fyrra, er gera skyldi skothending;en við þetta hendingarorð eru í öðru ok hinu fjórða vísuorði hendingar, ok er þat önnur hending skothenda ok liðhending, en önnur aðalhending við hina fyrstu;en þessar hendingar, er standa í öðru ok fjórða vísuorði, standa sem í Fleins-hætti.Víða er þat í fornskálda verka, er í einni vísu eru ýmsir hættir eða háttaföll, ok má eigi yrkja eptir því, þó at þat þykki eigi spilla í fornkvæðum.
Nú eru þeir hættir, greindir í þrjá staði, er kimblabönd heita.Þessi er einn:
Hjálmlestir skekr Hristar hreggöld Sigars veggi; gramr lætr í byr brjóta brands hnigþili randa stranda; stálhrafna lætr stefnir styrvind of sik þyrja; þiggr at Göndlar glyggvi gagn oddviti bragna sagna.
Hér er í fjórða vísuorði í hvárum helmingi aukit aðalhending með tveim samstöfum eptir vísuorð, en at öðru sem dróttkvætt.Nú er hit meira kimblaband:
Álmdrósar skylr ísa ár flest meginbára sára; kœnn lætr hvatt á hrönnum hjálmsvell jöfurr gella fella; styrjökla kná stiklir stinnr mens legi venja benja; lætr stillir frár fylla fólk sund hjarar lunda unda.
Hér eru tvenn kimblabönd í hvárum helmingi.
Chapter 4
Þessu eru hin mestu kimblabönd:
Hræljóma fellr hrími, tími hár vex of gram sára ára, frost nemr, of hlyn Hristar, Mistar
Hér fylgir hverju vísuorði kimblaband.Nú skal rita hrynjandi háttu.Þessi er hinn fyrsti:
Tyggi snýr á ógnar áru (undgagl veit þat) sóknar hagli, yngvi drífr at hreggi hlífa (hjörr vélir fjör) brynju éli; vísi heldr of fjörnis foldir, fólk (skiptir svá boga driptum) skúrum lýstr of hilmi hraustan, (hans fregnum styr) Mistar regni.
Hér er hit fyrsta ok III. vísuorð aukit framan tveim samstöfum til háttarsetningar, en ef þær eru af teknar, þá er eptir sem dróttkvætt, en ór öðru ok IV. vísuorði má taka málsorð þat, er tvær samstöfur fylgja, hin V. ok hin VI. í vísuorði;þá er þat orð ok dróttkvætt.Í hrynhendum háttum er optast VIII samstöfur í vísuorði, en hendingar ok stafaskipti fara sem í dróttkvæðum hætti.Þetta köllum vér dróttkvæða hrynjandi.
Nú skal sýna fleiri skipun háttanna;er þessi hrynjandi kölluð trölls-háttr:
Stála kendi støkkvilundum styrjar valdi rauðu falda, rekkar stýrðu rétt til jarðar roðnu barði, austan fjarðar; oddum rendi eljunstrandir ýta ferðar hringa skerðir; hilmir stœrði hvössu sverði heila grundar meginundir.
Hér eru átta samstöfur í hverju vísuorði;hér eru hluthendur í öllum orðum ok fylgja III samstöfur hverri hendingu, ok svá fara skothendur ok aðalhendingar ok stafaskipti sem í hrynhendu.Þessi er einn hrynhendr háttr:
Vafði litt, er virðum mœtti, vígrœkjandi framm at sœkja; skerðir gekk í skúrum Hlakkar Sköglar serks fyr roðnum merkjum; ruddisk land, en ræsir Þrœnda Ribbungum sköp bana þungan; Gunnarr skaut und gera fótar grimmsetta il hjarna kletti.
Þetta er hrynhenda óbreytt.Þetta er draughent:
Vápna hríð velta náði vægðarlaus feigum hausi; hilmir lét höggum mœta herða klett bana verðan; fleina lands fylkir rendi fjörnis hlíð meginskíði, öflugt sverð eyddi fyrðum jöfri kent, holdi fenta.
Í þessum hætti eru tíðast VII samstöfur í hverju vísuorði, en hendingar ok stafaskipti sem í dróttkvæðum, ok ef hér er ór tekin ein samstöfun fyrsta eða þriðja vísuorði, sú er stendr næst hinni fyrstu, þá falla hljóðin öll sem í dróttkvæðum hætti.Svá má ok af taka í öðru ok hinu IV. vísuorði hina sömu samstöfun, ok er þá þat dróttkvætt, ok verðr sumt eigi mjúkt.Þenna hátt köllum vér munnvörp:
Eyddi úthlaupsmönnum ítr hertogi spjótum; sungu stál of stillis (stóð ylgr í val) dólgum; hal margan lét höfði hoddgrimmr jöfurr skemra; svá kann rán at refsa reiðr oddviti þjóðum.
Hér er háttlausa í hinu fyrsta ok III. vísuorði, en í öðru ok hinu fjórða skothendur.Nú er sá háttr, er kallaðr er háttlausa:
Ortak öld at minnum, þá er alframast vissak, of siklinga snjalla með sex tøgum hátta; sízt hafa veg né vellum, er virðan mik létu, á aldinn mar orpit (þat er oss frami) jöfrar.
Í þessum hætti eru engar hendingar, en stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti.
Nú eru samansettir í tveim kvæðum sex tigir hátta ok um fram þær VIII greinir, er fyrst er skipat dróttkvæðum hætti með málsgreinum þeim, er fylgja hættinum, ok eru þessir hættir allir vel fallnir til at yrkja kvæði eptir, ef vill.
Nú skal upp hefja hit þriðja kvæði, þat er ort er eptir hinum smærum háttum, ok eru þeir hættir þó margir áðr í lofkvæðum.Hér hefr upp tøgdrápulag:
Fremstr var Skúli [á saman við 70 s] Skala lof dvala; sem ek mildum gram mœrð fjölsnœrða; meirr skal ek stœri styrs hróðr fyrir (kærr var ek harra) hers gnótt bera.
Hér er í öðru ok fjórða vísuorði fjórar samstöfur ok tvær aðalhendingar ok svá settr höfuðstafr sem í dróttkvæðu, en í fyrsta ok þriðja vísuorði eru ok fjórar réttar samstöfur ok hin fimta afkleyfissamstafa, þat er: ek eða af eða en eða er eða þvílíkt.Þar eru ok skothendingar ok ein hljóðfylling við höfuðstafinn.
Þetta er annat tøglag:
Kunn bjó ek kvæði konungs bróður þjóð (þann veit ek þengil) þrenn (fjölmennan); fram skal en fjórða fólkglaðs vaða ljós elds lagar lofun friðrofa.
Svá ferr hér annat ok fjórða vísuorð sem í fyrra hætti, en hit fyrsta ok þriðja vísuorð er hér hendingalaust, en II hljóðfyllendr við höfuðstaf sem í dróttkvæðu.Þessi er hinn þriði háttr, er vér köllum hagmælt:
Mitt er of mœti mart lag bragar áðr ókveðit oddbraks spakan; hlýtr grams geta
Í þessum hætti eru skothendingar í fyrsta ok III. vísuorði ok stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti, en at öðru sem tøgmælt.Í öllu tøglagi er eigi rangt, þótt V samstöfur sé í vísuorði, er skammar eru sumar ok skjótar.Þat er tøgdrápuháttr, at stef skal vera til fyrsta vísuorðs ok lúka því máli í hinu síðarsta vísuorði kvæðisins, ok er rétt at setja kvæðit með svá mörgum stefjamélum, sem hann vill, ok er þat tíðast, at hafa öll jafnlöng, en hvers stefjaméls skal stef upphaf ok niðrlag.Nú er grœnlenzki háttr:
Slóð kann sneiðir seima geima hnigfák Haka hleypa greypa; hinn er af hlunni hesta festa lætr leyfðr skati langa ganga.
Hér er hit fyrsta ok III. vísuorð svá sem hagmælt, en annat ok IV. með aðalhendingum, ok eru tvær samstöfur aðalhendar ok endask báðar í einn staf.Nú er hinn skammi háttr:
Gull kná, greppar, glóa, róa, váss eru seggir samir framir; eik má und jöfri una bruna, þá nýtr vísi viðar skriðar.
Hér er hit fyrsta ok III. vísuorð hendingalaust, en annat ok hit IV. sem grœnlenzki háttr ok skemri orðtökin.Nú er nýi háttr:
Í þessum hætti eru fjórar samstöfur í vísuorði, en hendingar ok stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti, nema þat at allar hendingar eru náhendar.Þetta er náhent:
Hrinda lætr hniggrund hafbekks snekkjur, þá er falla, fleinþollr frár, mál, stálum; hlumi lítr hergramr hirðmenn spenna, en rœði raungóð rógálfs skjálfa.
Í þessum hætti eru IV samstöfur í vísuorði ok er eigi rangt í hinu fyrsta ok þriðja, þótt V sé;þar eru skothendur;í öðru ok hinu fjórða eru aðalhendingar ok báðar saman ok hin fyrri stýfð, en stafaskipti sem í dróttkvæðu.Þetta er hnugghent:
Hér er í fyrsta ok III. vísuorði VII samstöfur ok hendingalaust, en rétt at stöfum;en annat ok hit fjórða hefir fjórar samstöfur, en rétt at stöfum, ok skothending, ok oddhent ok stýfð hin fyrri hending.Nú er hálfhnept:
Snyðja lætr í sólroð snekkjur á Manar hlekk, árla sér, ungr jarl, allvaldr brekafall; lypta kná of liði opt lauki of kjalar raukn; greiða náir glygg váð; greipum mœta dragreip.
Í þessum hætti eru sex samstöfur í vísuorði, en eigi er rangt, þótt verði V eða VII;í fyrsta ok III. vísuorði eru skothendur, en aðalhendingar í öðru ok hinu IV. í hvárum tveggja stað, hin fyrri hending rétt í dróttkvæðu, en hin síðarri stýfð eða hnept, þat er alt eitt.Sjá háttr er alhneptr:
Í þessum hætti eru fimm samstöfur í vísuorði, en hendingar ok stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti.
Nú eru þeir hættir, er runhendur eru kallaðir;þeir eru með einu móti;hverr háttr runhendr skal vera með aðalhendingum tveim, ok í sínu vísuorði hvár hending.Þessi er rétt runhenda:
Lof er flutt fjörum fyr gunnörum (né spurð spörum spjöll) gram snörum; hef ek hans förum til hróðrs görum ypt óvörum fyr auðs börum.
Þessi háttr er haldinn með einni hending í hverju vísuorði, ok svá er sú runhending, er skilr hendingar ok skiptir orðum;því er þetta runhent kallat.
Chapter 5
Þetta er hin minni runhenda:
Fluttak fræði of frama græði, tunga tæði, með tölu ræði; stef skal stæra stilli Mæra, hróðr dugir hræra, ok honum færa.
Hér gengr hending of hálfa vísu, en önnur í síðarra helmingi.Þessi háttr er stýfðr eða hneptr af hinum fyrra;þessi er hin minnsta runhenda:
Slíkt er svá, siklingr á (öld þess ann) orðróm þann, jarla er austan ver skatna skýrstr Skúli dýrstr.
Í þessum hætti eru þrjár samstöfur í vísuorði, en tvau vísuorð sér um hending;stafaskipti sem í dróttkvæðu;en finsk þat svá, at eigi er rangt, ef stendr einu sinni fyrir málsorð hljóðstafr sá, er kveðandi ræðr.Þessir eru enn runhendir:
Naðrs gnapa ógn alla eyðis baugvalla hlunns of hástalla hestar svanfjalla; orms er glatt galla með gumna spjalla, jarl fremr sveit snjalla; slíkt má skörung kalla.
Þessi háttr er ortr með fullri runhending, ok eru þar tíðast V samstöfur í vísuorði, eða sex, ef skjótar eru.Þessi er annarr:
Orð fekk gott gramr, hann er gunntamr; mjök er fullframr fylkir rausnsamr; hinn er mál metr, milding sízt getr, þann er svá setr seggi hvern vetr.
Þessi er hnept af hinni fyrri runhendu:
Mærð vilk auka Mistar lauka góma sverði grundar skerði; dýrð skal segja (drótt má þegja) styrjar glóða støkkvimóða.
Í þeima hætti eru IV samstöfur í hverju vísuorði, en höfuðstafr sem í dróttkvæðum hætti, ok fylgir þeim einn hljóðfyllandi.Þessi er hinn þriði háttr runhendr:
Veit ek hrings hraða í höll laða, gott er hús Hlaða, hirð ölsaða; drekkr gramr glaða, en at gjöf vaða vitar valstaða, vandbaugskaða.
Þetta er rétt runhending, ok er þessi háttr tekinn af tøglagi;hér eru IV samstöfur í vísuorði eða V, ef skjótar eru.Þessi er hin minni runhenda:
Drífr handar hlekkr, þar er hilmir drekkr; mjök er brögnum bekkr blíðskálar þekkr; leikr hilmis her hreingullit ker, segi ek alt sem er, við orða sker.
Þessi er hneptr af hinum fyrra.Þessi er hin minsta:
En þá er hirð til hallar hers oddviti kallar, opt tekr jarl at fagna við ótali bragna; búin er gjöf til greizlu at gullbrota veizlu; þröngt sitr þjóðar sinni, þar er mestr frami inni.
Þessi runhenda er tekin af dróttkvæðum hætti, ok eru hér jafnmargar samstöfur ok svá stafaskipti sem í dróttkvæðu.Nú hefr upp hinn fjórða bálk runhendinga:
Hirð gerir hilmis kátt, höll skipask þröngt at gátt, auð gefr þengill þrátt, þat spyrr framm í átt; slíkt tel ek hilmis hátt, hans er rausn of mátt, jarl brýtr sundr í smátt slungit gull við þátt.
Þessi háttr er hneptr af hinum fyrra ok rétt runhendr.Nú er hin minni runhenda:
Mörg þjóð ferr til siklings sala, sœmð er þar til allra dvala, tyggi veitir seima svala, satt er bezt of hann at tala; bresta spyrjum bauga flata, bragna vinr kann gulli hata, œðri veit ek at gjöflund gata grundar vörðr, fyr hringa skata.
Þessi runhenda er tekin af hrynhendum hætti.
Þiggja kná með gulli glöð gotna ferð at ræsi mjöð; drekka lætr hann sveit at sín silfri skenkt et fagra vín; greipum mœtir gullin skál gumnum sendir Rínar bál, eigi hittir œðra mann, jarla beztr, en skjöldung þann.
Þessi er hneptr af hinni fyrri runhendu.Hér hefr upp hinn fimta runhendan bálk:
Getit var grams fara, gört hef ek mærð snara, þengil mun þess vara, þat nam ek lítt spara; finnrat frœknara fœði gunnstara mann né mildara merkir blóðsvara.
Þessi er ok full runhenda ok tekin af hálfhneptum hætti eða náhendum.Þessi er hin minni runhenda:
Þengill lætr höpp hrest, honum fylgir dáð mest, vísi gefr vel flest verbál ok ólest; húfar brutu haf ljótt, heim lét ek jöfur sótt, Yngva lofar öll drótt, jarls sá ek frama gnótt.
Þessi er stýfðr eða hneptr af fyrra hætti:
......... Gramr, gulli seri Kraki framr, efla frágum Haka hjaldr, .......... aldr; ormi veitti Sigurðr sár (slíkt var alt fyr liðit ár) Ragnarr þótti skatna skýrstr, Skúli jarl er miklu dýrstr.
Málaháttr:
Munða ek mildingi, þá er Mœra hilmi fluttak fjögur kvæði, fimtán stórgjafar; hvar viti áðr orta með œðra hætti mærð of menglötuð maðr und himins skautum?
Fornyrðislag:
Ort er of ræsi, þann er rýðr granar vargs ok ylgjar ok vápn litar; þat mun æ lifa, nema öld farisk, bragninga lof, eða bili heimar.
Bálkarlag:
Lypta ek ljósu lofi þjóðkonungs; upp er fyr ýta jarls mærð borin; hverr myni heyra hróðr gjöflata seggr svá kveðinn seims ok hnossa?
Sú er grein milli þessa hátta, at í fornyrðislagi eru í fyrsta ok III. vísuorði einn stuðill, en í öðru ok IV. vísuorði þá stendr höfuðstafr í miðju orði, en í stikkalagi eru II stuðlar, en höfuðstafr í miðju orði;en í bálkarlagi standask stuðlar ok höfuðstafr sem í dróttkvæðu.Starkaðar-lag:
Veit ek verðari þá er vell gefa, bröndum beita ok búa snekkjur, hæra hróðrar en heimdrega, unga jöfra, en auðspöruð.