No entry
f. west of the houses.
f. journey from the west.
f. a journey from the west, Fms. viii. 15 (from Faroe to Norway).
No entry
west of the firth.
No entry
in the west.
m. a man from the west.
m. a man from the west, Sturl. ii. 204, iii. 86, Ísl. ii. 170, Gullþ. 45.
n. west wind.
n. a west wind, Eb. 234, Rb. 440.
a. western, westerly (hit þriðja bú átti hann við sjóinn á vestanverðum Mýrum).
adj. westwards, western, Stj. 75, Eg. 135, Þorst. Síðu H. 7.
m. west wind.
m. a west wind, Sks. 39, Stj. 69.
No entry
compar., as also vestri, more westerly; superl. vestastr, most westerly; vestri úbygð, Landn. 105; til vestri bygðar, 107; ena vestri leið, Nj. 281; um vestra stræti, Fms. ix. 22; eptir Rangá enni vestarri, ii. 208; inn vestasti farvegr, Pm. 42; liggja þessi lönd vestust, Fms. ix. 412; fór hann til vestasta Ásólfs-skála, Landn. 53.
adv. toward the west.
adv. westerly, Fb. i. 541, Bárð. 6 new Ed.
No entry
n. [from the Engl. through Dan.], a waistcoat (mod.)
No entry
= versna, Barl. 24 (according to pronunciation).
n.
1) the west (frá ~i ok til norðrs); sá ek fugl fljúga ór ~i, from the west;
2) adv. westwards, west, towards the west (hvert sinn er þá ríðr v. eða vestan); þykki þér eigi gott v. þar, there in the west; sigla v. um haf, to sail westwards over the sea, to the British Isles.
n., gen. vestrs, [A. S., Engl., and Germ. west; Dan. vester]:—the west; sól í vestri, K. Þ. K., Landn. 276; til vestrs, Sks. 179; í vestri miðju, Rb. 92; í vestr, towards west.
II. as adv. to the westward; ríða vestr eða vestan, Ld. 126; vestr til Breiðafjarðar, Nj. 1: of western Icel., þykki þér eigi gott vestr þar, 11; vestr, in the west, Bs. i. 4, 31.
2. westwards, towards the British Isles, a standing phrase (cp. the use of Hesperia in Lat.); sigla vestr um haf, to sail westwards over the sea, Fms. i. 22, Orkn. 144; sækja vestr til Eyja, west to the Orkneys (Shetland), Orkn. 136; vestr fór ek of ver, I journeyed westward over the sea, Höfuðl. 1; in which last passage it is even used of a voyage from Iceland to England; til ríkja þeirra er liggja vestr þar, Orkn. 144.
a. compar. more westerly (v. bygð); vestastr, superl. most westerly (liggja þessi lönd vestust).
a, m. one of the dwarfs; see Norðri, Edda.
No entry
adj. westerly; v. vindr, Fms. ix. 135, Merl. 2. 44.
No entry
u, f. = vestrhálfa.
f. a journey to the west.
and vestr-ferð, f. a journey to the west, Sturl. ii. 144 C.
2. esp. a journey to the British Isles, Orkn. 142, 240, Fms. iv. 219, passim. Vestrfarar-vísur, f. pl. a name of a poem by Sighvat, verses on a journey to England and Normandy, Ó. H.
No entry
m. pl. the Western Goths, in Sweden, Ó. H. Vestra-Gautland, n. West Gothland, Orkn. 136.
f. the western part or region.
and -álfa, u, f. the western region, Stj. 68: of the ancient Neustria, Fms. x. 235: of Western Africa, Al. 157, 158; ætlaði hann Cham vestrhálfu, Edda (pref.); þaðan (from Spain) fór hann í vestrálfu heimsins, Bret. 30.
2. mod. of America.
No entry
n. a western county (of western Iceland), Sturl. iii. 19 (cp. héruðin vestr, Skíða R. 31).
n. pl.
1) the British Isles;
2) the Occident.
n. pl. the Western lands, of the British Isles, Grág. ii. 141, Ld. 82, Magn. 514: of Western Africa, 656 C. 24.
2. sing., Vestrland, Western Iceland.
f. pl. the western districts (of Iceland).
f. pl. the western counties of Iceland, Skíða R. 16, Grett. 140 A, Bs. i. 912.
No entry
m. pl. the ‘western ways’ the West, of the British Isles, Baut. 962; opp. to Austr-vegr, Suðr-vegr, Norðr-vegr, qq. v.
No entry
m. pl. the Western-Wends, Fms. xi. 398.
f. a freebooting expedition to the West (Vestrlönd).
f. a freebooting expedition to the West, i. e. to the British Isles (Normandy, etc.), Fms. i. 8, Eg. 513, Orkn., Korm. 2. Landn. 32, 108, 121, 133, 140, 174, 204, 205, 314; see víking.
f. the western quarter, of the heavens (líta í ~).
f. the western quarter, of the heavens; líta í v., Nj. 194; stefna í v., Fb. i. 539; fljúga ór v., Ísl. ii. 196.
m. pl. the men from the West-fjords (Vestfirðir), in Iceland.
m. pl. the men from Vest-firðir, the West-fiords (in Icel.), Landn., Sturl.; vestfírðinga-fjórðungr, the West Quarter, Landn. 167.
adv. in the west of a fjord.
adv. in the west of a fiord, Landn. 352.
L a custom in the West-fjords.
u, f. a custom in the west (of Icel.), Sturl. ii. 167: an idiom, language of Western Iceland.
a. from the West-fjords.
adj. from the Vestfirðir, Sturl. i. 26.
m. pl. men from the Norse district Vestfold.
m. pl. men from the Norse county Vest-fold, Fms. xii.
m. a man from the West, one from the British Isles, esp. from Ireland, opp. to ‘Austmaðr’.
m. a man from the West, κατ. ἐξ. one from the British Isles, esp. the Irish, Landn. 36, whence Vestmanna-eyjar, the Isles of the Westmen, i. e. of the Irish who were slain there, see Landn.; Hildir ok Hallgeirr vóru Vestmenn, Landn. 344.
No entry
and Vest-musteri, n. Westminster (the Abbey), Játv. S.
No entry
m. pl. the West-Saxons, Fms. i. 110, v. l.
v. = vesala.
= vesla, to make wretched, Fms. vii. 186.
a. = vesall.
= vesall, q. v.
(gen. -aldar), f. misery, wretchedness.
f. (vesæld is never found), gen. vesaldar, [vesall], misery, Fas. iii. 129, MS. 677. 8, Hkr. iii. 288, Stj. 50; válaðs ok vesaldar, Clem. 135; víls ok vesaldar, Fms. iii. 95; eymdir ok vesaldir, Stj. 45: passim in old and mod. usage, vesaldar-maðr, a destitute person, Grett. 112 A.
m. glove (cf. vöttr).
m. a dimin. from vöttr, a glove, gauntlet, Fms. iii. 176, the common word in Icel.; band-vettlingar, prjóna-v., sjó-vetlingr, sea-gloves, used by fishermen.
No entry
prob. a gen. pl. from vetta = vettr or vættr, a weight (cp. the Lat. -cunque; Gr. ποτέ; Engl. -ever); chiefly used in hvat-vetna, whatever, or hvar-vetna, wherever, everywhere; it hardly occurs except in composition, for Alm. 9 is inserted from paper MSS.; see vættr B.
(gen. vetrar, pl. vetr), m.
1) winter; miðr v., midwinter; í v., this winter; v. verðr mikill, the winter becomes cold, severe; á vetri, í vetri, last winter;
2) year (sextán vetra gamall); tíu vetrum síðarr, ten years later.
m., gen. vetrar, dat. vetri; pl., nom. and acc. vetr, gen. vetra, dat. vetrum: it was an assimilated form anciently written vettr or vittr, qs. vintr; vitrar or vittrar (gen.), Post. (Unger) 233; vettr is freq., esp. in N. G. L.; double consonants are in vellums difficult to distinguish from single, and so tt may well have been the current form, although the Edd. give the mod. form (vetr): in poets we find, mitt sextigu vittra, Glúm, (in a verse): vintr occurs in Icel. ballads of the 15th century, see Þryml., Völs. R., Skáld H.R., but here it is merely an imitation of Danish originals, for the word in Icel. always took the assimilated form: [Ulf. wintrus = χειμών and ἔτος; A. S., Engl., and Germ. winter; Dan.-Swed. vinter, for the assimilation of nt into tt did not prevail in the south of Scandinavia, see Gramm. p. xxx, col. 1.]
A. A winter; winter, like summer (see sumar), is a calendary period, containing 180 days, or six months of thirty days; the winter begins on the Saturday next before St. Luke’s day (old style), or on St. Luke’s day, if a Saturday. In the Gregorian style, for 1872 and 1873, vetrar-dagr fyrsti, the first winter day = Saturday, the 26th of Oct. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to become winter; líðr fram haustinu ok tekr at v., the winter began to set in, it became wintry.
að, to become winter; líðr fram haustinu, tekr at vetra, the winter began to set in, it became wintry, Fms. viii. 435 (v. l.), Finnb. 310; rak á hríðir ek vetraði, Orkn. 190.
No entry
n. a winter-sacrifice; in miðs vetrar-blót, Ó. H.
No entry
f. a winter-book, missal for the winter, Pm. 101.
f. winter-road.
n. a winter-road, in winter time, Sturl. iii. 140, Dipl. ii. 5: cp. Dan. saying, ‘vise en vinter-vejen,’ to shew one the winter-way, i. e. leave one in the cold.
m. winter-guest.
= vetrgestr, Grett. 100: vetrtaks-maðr, id., Rd. 286, Fbr. 89.
(-s, -ar), m. an animal one winter old, yearling, esp. a calf.
m. an animal one winter old, yearling, esp. a calf, Edda i. 486; vetrungs eldi, Ám. 110.
f. winter pasture.
f. ‘winter-bite,’ winter pasture, Vm. 18.
f. winter provender.
f. winter-provender, Sturl. i. 173 C.
a. a year old (vetrgamalt lamb).
adj. a winter old, i. e. a year old, Fms. i. 185, Grág. i. 236, Ld. 108: of sheep, Grág. i. 503.
f. winter-road.
u, f. a winter-road, Eg. 742 A.
m. a sheep a winter old.
m. a ‘winter-gimmel,’ sheep a winter old, Grág. ii. 247.
m. winter guest.
m. a winter-guest, Eg. 167, Ísl, ii. 391.
n. winter-stay, winter-quarters (bjóða e-m ~).
n. a winter-stay; hafa eitt v. báðir, Eg. 252; bjóða e-m v., id.
No entry
adj. ‘winter-green,’ ever-green (cp. Dan. vintergrönt), Rkv.
m. winter pasture.
a, m. a winter-pasture, Grág. ii. 325, Jb. 298.
No entry
a, m. the winter part, Vm. 52.
m. the milky way.
m. = vetrarbraut, the ‘winter-ring’ the milky-way, Pr. 478.
n. pl. winter houses, opp. to sel.
n. pl. winter-houses; at vetrhúsum eðr í seli, Ld. 138, Fs. 105: opp. to setr, Gþl. 438.
No entry
a, m. one wbo has past a winter, esp. a ‘winter-old’ bear, Edda i. 590, Grett.: also freq. as a pr. name, Landn. (mod. Norse Vetle); cp. Sumar-liði.
a. wintry.
adj. wintry, Sks. 39, Róm. 259.
a. lying up in harbour for the winter.
adj. lying up in harbour for the winter (Fr.)
No entry
u, f. the 14th of Oct. = vetrarmessa, Pm. 90.
f. pl. the winter nights (the three days which begin the winter season).
f. pl. the winter nights, the three days which begin the winter season, (in Icel. Almanack, 1872, the 24th till the 26th of October are the ‘vetrnætr’): gener. the season when winter begins, fyrir vetrnætr, eptir vetrnætr, at vetrnöttum, etc., Grág. ii. 216, 220; for the feasts and sacrifices at that time (called vetrnátta blót), see Fms. i. 35, ii. 34, Gísl. 18, Eb. ch. 37; vetrnátta-helgr, the first Sunday in the winter-season, Sturl. iii. 167; vetrnátta skeið, the season when winter sets in; um vetrnátta skeið, Ld. 186, Gísl. 96. Fms. iii. 24, xi. 108 (cp. sumar-nætr).
No entry
m. winter-rye, Gþl. 343 A.
f. winter quarters.
u, f. winter-quarters, Landn. 228, 310, Fms. ii. 29, Orkn. 112.
No entry
a, m. a ‘winter-sitter’ guest, D. N. i. 122.
f. taking a winter-guest.
u, f., in
f. winter abode, winter quarter.
f. a winter-abode, winter quarters, Eg. 470, Landn. 218 (v. l.), Grág. i. 156, 158, Ó. H. 42.
n. lid of a chest, see vætt.
vettna, = see vættr.
No entry
m. [vöttr], a nickname, Fms. ix. 56.
No entry
see vætr, vættki.
see vættugi.
see vættugi.
No entry
f. pl. the aiding or abetting an assault, on the very spot, which was a fineable offence, Sturl. ii. 234 (Cod. C. vættfang); um fjör-ráð ok vetfangs-bjargir, i. 145.
No entry
a, m. a neighbour to the place of action, to be summoned as búi, Grág. ii. 17; vætt-fangsbúar, Nj. 100.
m., see vættvangr.
or vett-vangr, see vættvangr.
f. ? a ridge along the middle of a sword-blade.
see vættrim, Korm. 88.
m. the spot where a battle, assault, or manslaughter has taken place.
see vættvangr.
No entry
= vættvangr (?); ok var herranum at komit at hann möndi tekinn verða, ok dvalði hann dauða í vetvingum, he was on the point of being taken, but escaped death for the present, Mart. 123.
(-ta, -tr), v. to rub with wax.
t,
I. [vax], to wax, to smear with wax; vexa vel blæju, Am. 101; vexa kyrtil sinn, Fms. xi. 420; vextr dúkr.
II. [vaxa], to wax, grow; impers., en brim vexti, Fms. vi. (in a verse).
No entry
adj. weak, and veykja, u, f. to weaken; see veikr, veikja.
I)
n.
1) mansion, house; byggja vé goða, to dwell in the homes of the gods;
2) temple, sanctuary (vega víg í véum).
II)
n. pl. standard (poet.).
1. n. pl., different from the preceding word; [the Lat. vexillum is a dimin. derivative from root of veho; the root word is vigan = to carry high, Lat. veho]:—a standard, remains only in poetry; gyld vé, golden standards, Fms. i. 175 (in a verse); veðr-blásin vé, vii. 345 (in a verse); fram óðu vé, vi. 409 (in a verse); þar er vé vaða, Darr. 6; gullsett vé gnæfa, vé geysa, glymja, skjálfa, blása, ríða, all poët. phrases of the standard carried high in battle, see Lex. Poët.; reisa vé, to hoist the vé, Fms. viii. (in a verse); hildar vé, the ‘war-standard,’ i. e. a shield, Haustl. 1, (for shields were used as such, see remarks s. v. skjöldr.)
2. interj. [Goth. vai; Germ. wehe; Lat. vae; cp. vá], woe, misery; eymd eðr vé, Stj. 39.
I)
n.
1) mansion, house; byggja vé goða, to dwell in the homes of the gods;
2) temple, sanctuary (vega víg í véum).
II)
n. pl. standard (poet.).
qs. véi, a, m. [Goth. weiha = ἱερεύς, John xviii. 13], prop. a priest = goði (q. v.), remains as a pr. name, Véi, brother of Odin, Yngl. S.; acc. Véa, Ls.
I)
n.
1) mansion, house; byggja vé goða, to dwell in the homes of the gods;
2) temple, sanctuary (vega víg í véum).
II)
n. pl. standard (poet.).
n. [a form vés would answer to Ulf. weihs or wehs, n. = κώμη, ἀγρός; Hel. uuih = templum; the identity of this word with the Lat. vicus and Gr. οικος is indubitable, the abbreviation being analogous to fé and pecu; whereas Goth. weihs = holy is prop. a different root word, see vígja; for the double sense of Lat. aedes and templum does not depend on the etymology, but is analogous to what has taken place in the word hof, q. v.]
A. A mansion, house, Lat. aedes, this is the original sense, then a sanctuary, temple, cp. hof; til vés heilags, to the holy mansion, Hdl. 1; alda vé, the home of men, i. e. the earth, Hm. 107; Út-vé, Üt-garðr, the outer-mansion, of the outskirt of the earth, where the giants live, Þd.; ginnunga vé, the mansion of the gods, the heavens, Haustl. 15; byggja vé goða, to dwell in the homes of the gods, Vþm. 51; hapta vé, the places of gods = holy places, Vellekla; vé mána, the moon’s mansion, i. e. the heavens, Edda i. 330 (in a verse); valda véum, to rule house, dwell, reside, Gm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pl., is in Lex. Poët. entered among the names of gods, but scarcely rightly so, for the Hým. 39 is corrupt; ‘véar skulu’ probably is ‘Véorr skyli’ … drekka eitt öldr, may W. (i. e. Thor) enjoy a banquet with Egir! so also in the verse of Kristni S. ch. 8, véa is gen. pl. from vé = aedes; perh. tanna vé = aedes dentium = the mouth (?).
(pl. -ar), f.
1) artifice, craft, device; gørva vélar til e-s, to contrive some trick to obtain a thing; við vélar, with artifice, cunningly; draga v. at e-m, beita e-n vélum, to use guile towards one, deal cunningly with one;
2) apparatus, machine; vél til at taka fiska, a contrivance to catch fish; vél er menn kalla veðr, an engine that is called a battering ram.
1. and véli, n. [Gr. οὐρά; Lat. ad-ūl-ari, Bugge], the tail of a bird; kom sverðit á vélit, Fas. i. 488, freq. in mod. usage.
2. and væl, f., both forms are used in vellums, but are difficult to distinguish, e and ę (e, æ) being often written alike; él vélum rhyme in a verse of Hallfred:—an artifice, craft, device; við vélar, with artifice, contrivance, Hým. 21; með list eðr vél, Sks. 82; með list ok væl, Edda i. 110; hann hafði vælar til allra hluta, 104; görva vélar til e-s, Hým. 6; hann vissi sér engrar vælar ván, Fms. ii. 202, v. l.; gefa svá sigr sem Óðinn gaf með vjælum (sic) en engu valdi, 154: hverja væl sem Þórir görir honum, i. 189; þeir skyldu freista nokkvorra væla, Edda i. 220.
2. an engine, machine; göra vél, Vkv. 20; væl til at taka fiska með, an engine to catch fish, i. e. a net, Edda i. 182; þeirri vél er menn kalla veðr. the engine that is called a battering-ram, Sks. 89 new Ed.; til þessar vélar, 88; víg-vél.
II. a wile, device, trick; draga vél at e-m, Skv. 1. 33, Nj. 17; beita e-n vélum, 40; …
Shortened here. Read the full article →
(-ta, -tr), v.
1) defraud, betray (illt er vin v. þanns þér vel trúir); v. frá honum sverðit, to get the sword from him (by tricks); ek vélta hann ór viti, I wiled him out of his wit;
2) v. um e-t, to deal with, be busy with; torveldligr um at v., difficult to deal with.
and væla, t, to defraud, trick; íllt er vin véla, Am. 90; véla hann í nökkvi, Grág. ii. 22; ok vill hann svá véla hinn, … ok á sá sök er hann vildi véla, i. 362; nú eru vit vælt, Eg. 605; ef goð yður mætti eigi vélt verða, Blas. 46; eigi verðr hann véltr, id.; segir þik vældan af villu þeirri, es þú göfgar Christum, Clem. 147; konur véltar með brögðum ok legorðum, Sks. 77 new Ed.; væla frá honum sverðit, to get the sword from him (by cheating), Fms. v. 111.
II. væla um e-t, to deal, manage (cp. tæla); sá hlutr er um at væla, Lv. 15; víg Þorkels ok um hvat væla var, Gísl. 57; er þat grunr at þér eigit þar um konungborinn mann at væla sem Norðbrikt er, Fms. vi. 144; dýr grimm eða torveldlig um at véla, Sks. 20 new Ed.; hefða ek einn saman vélt um mitt ráð, 507 B; eða þurfir þú um þín vanda-mál at væla, Bær. 81; ok vældu þar um margir, 14; skal sá bóndi sem þar býr á næstum eignum væla um lík, K. Á. 66; fékk hón ráð til at véla um hann, Bær. 14; þótt ek véla um mína kosti, Eg. 66, Fms. viii. 339 (v. l.), 440; at hvárir vældi um sína kosti, 339; væla heima um sína kosti, Sks. 266.
III. recipr., skyldi þeir vælask um báðir samt, have to deal with one another, Sturl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
or vælan, f. a wailing, Fb. ii. 408.
No entry
n. a fraudulent offer, cheating, N. G. L. i. 95.
n. fraudulent bargain.
n. a fraudulent bargain, job, Gþl. 254.
a. guileless.
adj. guileless, Nj. 24.
No entry
f. a fraudulent prosecution, Gþl. 489.
No entry
n. a bad trick, N. G. L. i. 94.
n. birds tail.
n. = vél, a bird’s tail, see vél. véli-fjöðr, f. a tail-feather, Fms. viii. 10.
n. pl. tricks (gera e-m v.).
1. n., mod. vælindi, the gullet, Skálda 169, and in mod. usage. vélendis-gangr, m. belching, a disease, Sturl. i. 20.
2. n. pl. [vél], tricks, Fas. iii. 391.
a. wily, guileful.
adj. wily, 656 B. 2: vælinn, adj. id., Anecd. 88.
f. artifice.
f. = vélfinni, Fas. iii. 90.
f. artifice.
f. an artifice, Stj. 177, 178, Fms. xi. 74 (Ed. vélfimni).
No entry
adj. wily, Stj. 223.
a. guileless;
at véllausu, véllaust, without fraud.
adj. guileless; at véllausu, without fraud, Grág. i. 73; véllaust, id., 20, 137, Hom. 104.
m. wily tricky.
m. a trick, wile, Barl. 156.
a. wily.
adj. wily, Hkr. ii. 230 (væl-ráðr, Fms. iv. 310, l. c.)
n. guileful design, deceitful act.
n. (vælræði, Fms. i. 189: veilræði, Sks. 544 B; veilræðum, Fms. i. 57):—a device, contrivance, trick; til allra vélráða, Fms. ii. 91; vélráðum, Eg. 49, v. l.; fremja þetta vélræði, Hkr. iii. 324; setja vélræði fyrir e-n, Fms. vii. 154.
a. wily.
adj. wily, Róm. 273.
No entry
adj. ‘wile-sparing,’ guileless, Haustl.
No entry
adj. f. (thus, rather than vel-spá = well-spaeing), ‘guile-spaeing,’ Vsp. 25, where it is an epithet of a Sibyl (völva), referring to the ambiguous, deceptive character of her words, as of the witches in Macbeth.
a. short-tailed.
adj. short-tailed, of a bird, Fas. i. 488.
No entry
véoðr, contr. veiðr (Haustl.), only used as a name of Thor, Hým., Vsp., Edda (Gl.), meaning either the holy, a priest (= Goth. weiha), or from vé, n., referring to Thor ‘as the defender of hearth and home’.
No entry
pers. pron., [Goth. weis; A. S. we; O. H. G. wir; Dan. vi]:—we, passim; see also the forms vær and mér.
No entry
n. toil, turmoil, bustle.
No entry
að, [vás], to bustle.
No entry
m. [from vé = vexillum (?)], a standard, oriflamme (?), a απ. λεγ. rendering of Lat. excutiens Bellona ‘faces,’ Al. 41.
No entry
n. a doubtful απ. λεγ., the home-stead or the premises of a house, the place cleared to build a house on = ruð (q. v.), Hornklofi (Hkr. i. in a verse).
n. pl. the ropes fastened to stakes (heslistengr) by which the court was surrounded.
n. pl., prop. ‘mansion-bonds,’ i. e. the boundaries or precincts of a dwelling, but used only in a special sense, viz. the ropes fastened to stakes by which a parliamentary assembly or court was surrounded; þar er dómrinn var settr var völlr sléttr ok settar niðr hesli-stengr í völlinn í hring, en lögð um útan snæri umhverfis, vóru þat köllut vébönd (cp. Engl. bar), Eg. 340; þeir skáru í sundr véböndin en brutu niðr stengr, 350; Snorri lögmaðr lét skera vébönd í Lögréttu á Alþingi í sundr, Ann. 1329; lögmaðr skal láta göra vébönd í Gula á þingstað réttum, svá víð at þeir hafi rúm fyrir innan er í Lögréttu skolu vera, Gþl. 13; var þat minn fullr dómr með allri Lögréttunnar samþykt, ‘wtan we banda ok innan,’ D. N. ii. 662 (A. D. 1421); aff al lagrettith innan vebondith ok uthen, i. 1030 (A. D. 1511); allra lögréttu-manna innan vébanda ok útan, ii. 285 (A. D. 1347).
n. division or disagreement in court.
n. [from vé-, a prefixed negative particle answering to Goth. waia- = ill, in waia-mêrjan, to ‘ill-praise’ = βλασφημειν, and waja-merei = blasphemy; this waia- is not to be confounded with the interjection wai = vei, but is related to vá- = woe, evil, cp. Goth. wai-dedja = an evil-doer; vé-fang therefore stands for vá-fang, prop. meaning ‘misfetching,’ miscarriage, but is only used in a specific sense as a law term]:—division or disagreement in court. In the old Icel. courts of law the whole court was composed of thirty-six members, the quorum being six; and in case of disagreement the court was held to be divided if the minority could muster at least six votes; in this case, each side delivered a separate judgment, which was called véfang and véfengja, whereby the suit was stopped or quashed, the one judgment neutralising the other; in the earliest Saga times if a case thus broke down, it could only be taken up again by an appeal to wager of battle (hólmganga), but after the introduction of the fifth court (the court of appeal), it was brought before that court. The véfang is described in an especial chapter of Þ. …
Shortened here. Read the full article →
(-da, -dr), v. to bring about a véfang, divide the court in a suit (þeir munu ok ætla at ~ brennumálit).
d, to deliver a véfang, q. v.; ef þær sakir eru nökkurar er þeir verða eigi ásáttir á dóm sinn, ok skolu þeir þá véfengja, … segi ek þat Guði, at ek mun þat v. er ek hygg lög vera, … nema þar (viz. in the quarter-court) verði enn véfengit (a remnant of a strong inflexion), þá skal lúkask í fimtar-dómi, Grág. ii. 324; þeir eigu at væfengja er þrír eru hvárir-tveggju, ok fara svá at véfangi sem at fjórðungs-dómi, 274; véfengja mál, þeir munu ætla at v. brennu-málit ok láta eigi dæma mega, Nj. 240, cp. 150.
2. in mod. usage to impugn, doubt a statement; viltú v. það sem eg segi? eg vil ekki v. það; or also, eg véfengi þig ekki, I impugn not thy veracity.
No entry
n. pl. holy ordinances, Vsp. 64.
No entry
m. the ‘temple-stall,’ i. e. the altar; vörðr véstalls, a priest and king, Ýt.
I)
prep. with dat. and acc.
I. with dat.
1) against;
hann sló honum niðr v. steininum, he dashed his head against the stone;
hús liggja v. velli, the houses lie in ruins;
kasta sér niðr v. velli, to cast oneself down on the ground;
er inn efri kjöptr v. himni, en inn neðri við jörðu, the upper jaw touches the heaven, the lower the earth;
hann hjó hann upp v. garðinum, he smote him close by the fence;
skera af sér strenginn við øxinni, to cut the string, asunder against the axe;
2) against, towards, of direction;
horfa v. e-m, to look towards, face;
3) along with (hann hafði marga smiðu v. sér);
4) with, of an instrument (jarl hljóp upp v. sverði);
5) among;
gengu síðan í sæti sin v. öðrum mönnum, among other men;
6) denoting barter, exchange, against, for (geta gull v. grjóti);
7) denoting remedy, against (hjálpa e-m v. e-u);
8) against, denoting contest, warding off (hafa liðsafla v. e-m);
hafa (viz. afl) v. e-m, to be one’s match;
9) ellipt. usages;
stinga v. fótum, to stop;
hrífa v., to catch hold;
búast v., to make oneself ready;
risa v., to withstand; …
1. f., gen. sing. viðjar, pl. viðjar, [Dan. vidje; Engl. withy; akin is víðir, q. v.]:—a withy or with; síðan var viðin (a withy halter) dregin á hals honum, Fms. vii. 13 (see v. l.); þarmarnir urðu at viðu (sic) sterkri, Fas. iii. 34; ef röng eða viðjar slitna, Jb. 398; var enginn saumr í, en viðjar fyrir kné, of a boat, Fms. vii. 216; höggva tré til viðja, K. Þ. K. 88; viðjar af gulli ok silfri, on a dog, Hkr. i. 136, Fas. iii. 45; tún-svín þat er hringr, knappr eða við sé í rana, Grág. ii. 232; stjórn-við, the ‘rudder-withy,’ the strap in which the paddle-like rudder moved, like the ζευκτηρίαι in Act. Apost. xxvii. 40.
2. pron. pers. dual (= vit), we two (see ek C); this spelling, which is also that of the oldest vellums, answers to the mod. pronunciation, passim: in mod. usage it has quite taken the place of the old plur. vér.
3. prep., also used ellipt. without its case, or simply as an adverb; við is a curtailed form of viðr, which latter form remains in a few compds, even in mod. usage, thus, viðr-eign, viðr-kenna, viðr-nefni, viðr-lífi, viðr-væri; when found singly, við is the common form in Icel. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(að), v. to furnish wood.
II)
f.
1) mast (lét hann reisa viðuna ok draga seglit); láta skip renna at (or á) viðum, to let the ship run under bare poles;
2) a high deck or bridge, amidships on ships of war (Sverrir konungr hljóp upp á viðuna).
u, f. a skein of yarn = vinda.
I)
(að), v. to furnish wood.
II)
f.
1) mast (lét hann reisa viðuna ok draga seglit); láta skip renna at (or á) viðum, to let the ship run under bare poles;
2) a high deck or bridge, amidships on ships of war (Sverrir konungr hljóp upp á viðuna).
1. að, to furnish wood; þú skalt viða heim öllum sumar-viði, Hrafn. 6; viða í skógi, Landn. 214, v. l.; viða heim til eldi-branda, Fms. ii. 82.
2. to pile up wood; hafi sá björn er veiddi nema inni sá viðaðr, þá hafi sá er inni viðaði, N. G. L. i. 242 (cp. Orkn. 112, ok hlóðu köst fyrir dyrum); þeir viðuðu fyrir dyrr (dyrr öll, Sturl. l. c.) allar ok lögðu eld í þekjuna, Bs. i. 672.
B. Metaph. to cut down, fell, destroy; unz fótverkr vígmiðlung of viða skyldi, Ýt. 26; er sikling vágr vindlauss um viða skyldi, 1: at Aðils fjörvi vitta vettr um viða skyldi, 16. This sense of the word is poët., peculiar to the poem Ýt., for Bkv. 11 is somewhat corrupt: viða cannot stand for ‘vinna,’ for nn changes into ð only before an r.
2. u, f. a mast with its step and other supports (?); allt þat reiði er því skipi fylgir, bæði viðu, vatnker ok akkeri, Grág. (Kb.) ii. 168; hann braut skip sitt en meiddisk sjálfr í viðum, Landn. 272; hann lét ofan leggja seglit ok svá viðu … þá lét hann reisa viðuna ok draga seglit, Ó. H. 170; þá reistu þeir viðu ok settu upp segl sín, 165 (viðor, Fms. iv. …
Shortened here. Read the full article →
f. cutting and fetching wood.
or viðun, f. a ‘wooding,’ cutting and fetching wood, Ám. 22.
No entry
m. a pr. name. Landn.; the name of the god, Vsp., Edda.
m., see víðihæll.
(or víði-hæll), m. a withy, willow-twig; hrökkva sem v., Fms. iv. 250.
f. withy, = við.
u, f. = við, a withy; ef viðja slitnar, N. G. L. ii. 281 (við, v. l.)
I)
(gen. -ar; pl. -ir, acc. -u), m.
1) tree (hann sá einn íkorna í viðum uppi);
2) forest, wood; sól gengr til viðar, the sun sets;
3) felled trees, timber (nú vil ek at þú takir mjöl ok við);
4) mast.
II)
prep. = við I.
III)
= vinnr, from vinna.
see við.
I)
(gen. -ar; pl. -ir, acc. -u), m.
1) tree (hann sá einn íkorna í viðum uppi);
2) forest, wood; sól gengr til viðar, the sun sets;
3) felled trees, timber (nú vil ek at þú takir mjöl ok við);
4) mast.
II)
prep. = við I.
III)
= vinnr, from vinna.
m., gen. viða, dat. viði, pl. viðir, viðu (mod. viði): [Dan. ved; Swed. väd; A. S. wudu; Engl. wood]:—a tree; undir skugga eins viðar, MS. 4. 21; hrútr fastr á meðal viða, 655 vii. 2 (Gen. xxii. 13); grös ok viðu, Rb. 78: trees, collect., tekr viðr at blómgask, Fas. ii. 95; viðr vex, Grág. ii. 299; viði vaxinn, Íb. 4; igðurnar sátu í viðnum, Edda 74.
2. a wood, forest; villask á viðum úti, Clem. 59, N. G. L. i. 46; renna sem vargr til viðar, Sól.; er sól rann á viðu, Hkr. iii. 227 (or renna til viðar); sól gengr til viðar, Al. 51; sól rýðr á viðu á morgin, Trist. 3; til varna viðar, ‘to the wood-shelter,’ i. e. till sunset, Gm. 39; grjótið, urðr ok viðu, Edda; ganga til híðs fyrir ofan viðu (above the woodland) ok hleypa út birni, N. G. L. i. 46.
3. felled trees, wood; brúar ok lagðir yfir viðir, Eg. 529; rjáfrit, viðirnir ok þekjan, Grett. 85 new Ed.; stór-viðir, máttar-viðir: timber, svá mikinn við at þat má eigi eitt skip bera, Fs. 27; gjalda í vaxi eða viði, Grág. (Kb.) ii. 210; mjöl ok við, Nj. 4; viðar kaup, purchase of timber, Rd. 253; við ok næfrar, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to blow, be such and such, of the weather; fjöld um viðrir (= ~r) á fimm dögum, the weather often changes in five days;
2) to snuffle, scent (refkeilan ~ði í allar ættir).
að, to be such and such, of the state of the weather; ok viðraði þat löngum um sumarit, Eb. 259; fjöld um viðrir á fimm dögum en meirr á mánuði, Hm.
2. to snuffle, scent; hón viðraði í allar ættir, Fas. ii. 417, Gísl. 33; hann (the ox) viðraði mjök, Ísl. ii. 89; um daginn viðruðu þeir út (aired themselves) um skógar-runna karls, Fas. i. 4.
n. weather; in compds., haf-, heið-, hvass-, land-, vit-~, etc.
n. [veðr], weather; in compds, haf-v., land-v., hvass-v., etc.
No entry
n. [an obscene word, not recorded in old writers, but etymologically remarkable, not being related to the prep. við, but akin to A. S. wræne = libidinosus; the preservation of the initial v by turning it into ‘við’ is similar to vágrek, q. v.]:—an impotent person, viðrinis-legr, adj. impotent, and metaph. false, spurious.
No entry
m. one of the names of Odin, Edda, Lex. Poët.
m. augmentation, addition.
a, m. an augmentation, addition, Hom. (St.): an appendix.
No entry
u, f. dealings with, = viðskipti, D. N. i. 349.
f.
1) dealing with, intercourse; illr, harðr ~ar, hard to deal with, ill to manage;
2) encounter (~ Sigmundar ok Haralds).
f. intercourse, management; úrigr, íllr, harðr viðreignar, ill to manage, Ld. 54, Nj. 18, Þiðr. 171, Stj. 380: an encounter, Fær. 88, Fms. viii. 158.
No entry
n. a stock of food or provisions; göra tíund af ávexti öllum ok viðreldi, fiski ok öllum réttum föngum, N. G. L. i. 6; viðreldis-tíund, a tithe of the stock, 137; en ostar standi fyrir viðreldi, ii. 355.
f. ‘after-rhyme’, the latter rhyme-syllable in a verse-line.
f., a metric. term, the ‘sub-rhyme’ ‘after-rhyme’ the latter rhyme-syllable in a verse-line is so called, Edda (Ht.); thus, in fastorðr skyli fyrða, ‘orðr’ is the fore-rhyme, ‘fyrða’ the after-rhyme.
n. conversation, talk.
n. conversation, Fms. xi. 52.
No entry
d, to confess, (mod.)
f. = viðkenning.
f. = viðrkomning, Bs. i. 70, 304, Magn. 480: mod. a confession, acknowledgment.
f. compunction.
f. compunction (= eccl. Lat. compunctio), Stj. 380, Bs. i. 116, 387, Hom. 9, MS. 165. 164.
a. becomingly.
adv. becomingly, Stj. 25.
a. becoming.
(-kæmilegr), adj. becoming, Barl. 57, Stj. 57, Fms. vi. 54, Sks. 3 new Ed., Th. 11, Js. 51, Fær. 113.
m. means of sustenance.
m. sustenance, Fms. i. 126, K. Á. 174.
n.
1) a looking towards;
2) look, countenance (Hornbogi var í ~i bjartlitaðr).
n. a looking towards, facing; augu heita ok lit eða viðrlit (an etymologising form for an older form vlit?), Edda i. 538. viðrlita-mikill, adj. big to behold, dangerous, Fas. iii. 387: the mod., það er viðrlita-mikið (sounded viðr-hluta-mikið), it is running too great a risk, it is not safe to do.
n. = viðrlifnaðr.
1. n. = viðrlifnaðr, Sks. 106 new Ed., B. K., freq. in mod. usage.
2. n. maintenance, Sks. 499; til viðrlífis mönnum, Sturl. iii. 19: spelt viðlíti, Ver. 10 (= behaviour).
f. comparison, imitation.
f. a comparison, imitation, Stj. 55.
No entry
t, to imitate, with dat., Stj. 7, 36.
a. similar, = viðlíkr.
adj. = viðlíkr, similar, Bs. ii. 98, H. E. i. 520, Dipl. v. 10.
n. pl. fine, penalty.
n. pl. a fine, penalty; eru slík viðrlög ef frá er brugðit, Grág. i. 223; of lög tíund eru sömu viðrlög, 380; konungr hafði viðrlög mikil ef vitar væri rangt upp bornir, Hkr. i. 147.
n. conversation, talking together.
n. a conversation, talking together, Nj. 89 (Lat. Ed.), Fb. i. 315; eptir viðrmæli þessi, Clem. 147.
n. resistance, = viðnám.
n. resistance, Stj. 406, Al. 11; see viðnám.
n. surname.
n. a surname, soubriquet, Finnb. 338, Fs. ii. 51.
n. adverb.
n. rendering of Lat. ad-verbium, an adverb, Skálda.
No entry
f. an abomination.
f. = viðrsjön.
and viðr-sýnd, f. = viðsjón, Sks. 9, 107 new Ed., Fms. vi. 134, Stj. 5.
f. = viðtaka.
u, f.; góðr viðrtakna, obliging, charitable, Bs. i. 654.
No entry
adj. susceptible, Stj.
f.
1) presence;
2) means of sustenance (öll önnur skepna var skópuð manninum til ~ar).
f. presence, Gþl. 495; blíðu ok góðar viðrvistir, affability, Fms. ix. 535.
2. sustenance, maintenance; öll önnur skepna var sköpuð manninum til viðrvistar, Sks. 536, K. Á. 174; Sverrir hafði eigi annat til viðrvistar liði sínu, Fms. viii. 159. v. l. viðrvistar-maðr, m. a person present, N. G. L. i. 310.
n. = viðrvist 2.
n. sustenance, = viðrvist; nægð mönnum til viðrværis, Stj. 89; viðrværis kostr, fare, Mar., freq. in mod. usage: viðværi, Bs. 862; O. H. L. ch. 78.
m. a person to be on one’s guard against, to be shunned.
m. a person to be on one’s guard against, to be shunned, Sturl. iii. 145, Lv. 49.
No entry
adj. that which is to be shunned, guarded against, Nj. 156.
No entry
n. the Mount of olives, Acts i. 12 (elsewhere called Olíufjall, Pass.)
n. olive free.
n. an olive tree, Stj. 304, 399, 403, Rom. xi. 24, Rev. xi. 4.
No entry
m. = viðsmjörstré, N. T., Rom. xi. 17.
n. withy-band.
n. a withy-strap, K. Þ. K. 88, Grág. ii. 295.
f. objection, pretext.
u, f. an objection, pretext.
n. collar-bone.
n. (mod. viðbein), vin-bein, Bs. i. 367 (recent MSS.):—the collar-bone; maðr braut viðbeina sitt, Bs. i. 119; hjó í sundr við-beinat, 648; viðbeinit, in Nj. 27 and Finnb. 330, is prob. only an erroneous reading of an abbreviation, for a t above the line represents -at as well as -it.
n. butter.
n. whatever is eaten with bread, esp. butter (cp. Gr. ὀψώνιον), Skíða R. 41.
m. withy-bridle.
m. a withy bit, of a bridle, O. H. L. 6.
No entry
and viðr-bjóðandi, part. a bidder, at a sale, Grág. ii. 240 (twice).
m. disgust, dislike (mér er ~ við e-u, um e-ð).
m. disgust, Fms. ii. 22, Þórð. 17: viðbjóðslegr, adj. (-liga, adv.), disgusting.
m. wood-bear, black bear.
m. a wood-bear, black bear, Bm., Grág. ii. 121, Glúm. 329, Fær. 48.
n. admixture (taka ~ af e-u).
n. an admixture; taka v. af e-u, Skálda (Thorodd).
No entry
a, m. wood-blind, name of a giant, Edda.
m. the broadside turned towards the enemy; vera (hafa sik) á borða, to be broadside on, in an an opposed position.
a, m. [from viða (II); the spelling viðrborði, Al. 128, is therefore wrong]:—the broadside turned towards the enemy; in metaph. phrases, vera á viðborða, to be broadside on, in an exposed position, Fms. vii. 292; hann sparði ekki Grikki til at þeir hefði sik á viðborða, i. e. he used them as a forlorn hope, vi. 137; er því trúat at ek hafa látið hann vera á viðborða, Al. 128.
n.
1) quick movement, start; skjótligr í ~i, on the alert; seinligr í ~i, slow in his movements; bregða engum viðbrögðum, to make no starts, not to stir;
2) look, countenance, outward appearance (skolbrúnn ok nökkut grimmligr í ~i).
n. a quick movement, start; skjótligr í viðbragði, on the alert, Fms. vii. 175; seinligr í viðbragði, slow, Grett. 90 A; hermannligr í viðbragði öllu, Ísl. ii. 203, v. l.; hann bregðr nú engum viðbrögðum, made no starts, no movements, stirred not, Ld. 156: a pull, hratt fram í fyrsta viðbragði, Edda 38.
2. a look, coimtenance, appearance; líkir á vöxt ok viðbragð, Fms. vi. 12; undir því viðbragði (under the pretext) sem úskylda konu, Stj. 252; reiðuligr í viðrbragði, Mar.; með reiðu viðrbragði, id.
No entry
n. adj. steep; þar var viðbrekkt mjök, Orkn. 450 (of a narrow hollow with steep walls on both sides).
No entry
a, m. a being burnt.
No entry
m. an event, accident.
No entry
part. ready.
m. preparation; hafa viðbúnað, viðbuning, to get oneself ready.
m. a preparation, Fms. vii. 87, 256, xi. 339, Ísl. ii. 132, Bs. i. 137; viðrbúnaðr, Bret. 50, Fms. i. 121, iii. 223, ix. 19, xi. 244 (cp. búa …).
m. preparation; hafa viðbúnað, viðbuning, to get oneself ready.
m. = viðbúnaðr, Nj. 44, Ld. 78, Fms. iv. 119, 378; viðr-búningr, Fms. v. 248, Sturl. i. 33, v. l.
No entry
m. an appendix.
No entry
m., prop. a carrying wood, metaph. a providing of stores, Grönl. Hist. Mind. i. 566, v. l.
n.
1) the lowering of a mast (viðr);
2) prosperous issue (væntir mik, at eigi fái þeir ~ þaðan af); ná øngu ~i, to come to no conclusion.
n. the lowering the tree (the mast = viðr), Fas. ii. 515.
2. metaph., ná öngu viðfalli, to come to no conclusion, Bs. i. 911; væntir mik at eigi fái þeir viðfall þaðan af, Karl. 233.
n.
1) dealing with; góðr, harðr, illr ~s, good, hard, bad to deal with;
2) pl., viðföng, stores, provisions (en er þat þrýtr, þá mun illt til ~a).
n. ‘wood-stores,’ whence gener. stores; mundi eigi út leitað viðfanga ef gnógt væri inni, Nj. 115; en er þat þrýtr þá mun íllt til viðfanga, Fms. viii. 349. viðfanga-laust, n. adj. without provisions, Fms. ii. 118.
II. [við prep.] dealing with; verri (vestr, harðr) viðfangs, Finnb. 292, Nj. 32, Fms. vii. 20.
a. pliant, complaisant (vera ~ við e-n).
(mod. viðfeldinn, agreeable), adj. pliant, pleasant; vera v. við e-n, Bjarn. 4; liðugr ok v., Fb. ii. 135.
No entry
m. a pr. name, Edda.
No entry
m. a local name: Við-firðingar, m. pl. men from Withford, Landn.
No entry
a, m. (better vígflaki, q. v.), Sturl. ii. 54, v. l.
f. treatment (hafa verri viðfarar).
f. treatment, Barl. 104, Al. 57; hafa verri viðfarar, Fms. ii. 163; íllar viðfarir, x. 124.
f. confession (~ synda).
u, f. access, admission; veita e-u viðgöngu, to admit, acknowledge, Jb. 173.
2. confession; v. synda, confession of sins, Greg. 22; eptir bréfi ok viðrgöngu sira Bjarna, B. K. 79, Sturl. iii. 293.
No entry
m. growth; vöxt ok viðgang.
No entry
n. = gagngjald, Grág. i. 174.
No entry
f. a reparation, taking precautions against; veðr var hvasst ok viðgörðar-mikit, a strong gale requiring great efforts, Fms. ii. 194.
No entry
m. a treatment, Fas. iii. 312, Sturl. i. 10.
No entry
n. preservation.
f. help, support.
and viðr-hjálp (viðr-hjálpan, Art. 125), f. a help, support, Th. 22, Mar., Stj. 18, 19.
No entry
f. pomp, show, viðhafnar-laust, n. plainness.
n. wood-cutting.
n. a wood-cutting, Vm. 134.
f.
1) an additional kenning;
2) acknowledgement (koma til ~ar sannleiksins).
f. as metrical term, an additional ‘kenning,’ Edda i. 534; but viðr-kenning = a confession.
f. touch.
u, f. = viðkváma, a touch, Þiðr. 6.
No entry
part. coming; verandi ok v., D. N. i. 51.
No entry
adj. agreeable.
f. = viðkoma.
mod. við-koma, u, f. contact, touch, Fas. ii. 150.
2. the young stock, which is to replace the old stock, esp. of animals.
n. scream, yell, shriek.
n. a scream, yell, shriek, Fms. iv. 58, viii. 354; við-kvöð (n. pl.), Fb. ii. 27.
No entry
n. the burden of a poem, a refrain, chorus.
No entry
adj. sensitive: við-kvæmni, f. touchiness, sensitiveness.
m. pile of wood.
m. a pile of wood, Fms. i. 291, ii. 195.
f. addition.
and viðr-lagning, f. an addition = viðlag, Stj., Skálda: addition, in arithmetic, Alg.: in the calendar = sumarauki, Rb. 564, 568; viðrlagslaust, 542.
pp. prepared, ready (kvezt eigi mundu í annat sinn betr ~); ~ at greiða, ready to pay; nú er svá viðlátit, at, now things stand so that.
part. ready to do a thing; vera v. at greiða, ready to pay, Fær. 125; eg er ekki viðlátinn, I have no time; nú er svá við látið, at …, now things stand so that …, Orkn. 118.
No entry
adj. adjective, Skálda.
No entry
m. wooden-leg, a nickname, Eb.
a. trying to do one’s best, endeavouring (~ um allar íþróttir).
adj. trying one’s best; vera v. um e-t, Fms. iii. 113.
f. endeavour, attempt.
f. a trying to do one’s best, an attempt, Fms. ii. 271.
No entry
adv. in a similar manner.
a. similar.
adj. ‘such like,’ similar; grjóns eðr annars viðlíks ávaxtar, Gþl. 524, freq. in mod. usage.
No entry
n. adj. on the verge of; var þá viðlægt at þeir mundi berjask, Fms. ii. 235; viðrlægt, Stj. 394.
f. pl. fines, = viðrlög (miklar ~ við manns aftak).
f. pl. = viðrlög, fined; mannhelgr mikil ok miklar viðlögur við manns aftak, Fms. x. 391, Jb. 56 (sing.): mod. phrase, í viðlögum, in an emergency, stress.
II. mod. also betting, staking money, kast um viðlögur, Sks. 26.
No entry
n. manners; blíðr, góðr í viðmóti.
No entry
adj. indecl. like; það viðmóta hátt, of the same height.
n.
1) conversation, interview (veita e-m ~); góðr, blíðr ~s, affable;
2) agreement (þótti honum eigi haldizt hafa ~ þeira).
and viðr-mæli, n. conversation; blíðr viðmælis, Þórð. 3; góðr viðmælis, Hkr. ii. 143; veita e-m v., to grant an interview to one, Stj. 536; með bróðurligu viðmæli, Hom. 26; viðrmælis er hverr verðr, a law phrase, every man is entitled to a hearing, = ‘audiatur et altera pars,’ Gþl. 30: a parley, colloquy, öngir heyrðu þeirra viðrmæli (= samtal), Nj. 13, Eluc. 2: an agreement, þóttusk honum eigi haldizk hafa viðmæli þeirra, Sturl. iii. 197.
No entry
part. a metrical term, an apostrophe; hér er annarr fjórðungr mæltr til annarrar personu, ok köllu vér þat viðmælt, Skálda.
No entry
= við (see -na), Fms. iii. 73.
n. resistance (veita ~).
and viðr-nám, n. resistance, an obstacle; ekki varð v., no resistance, Sturl. i. 129 C; farit víða um heim ok fengit hvergi viðnám, Fas. ii. 210; veita viðrnám, i. 105; var þar hart viðrnám, Orkn. 354; látum Völsunga viðrnám fá, Hkv. 1. 52 (Bugge).
No entry
f. a restoration, rising again; hann á engrar viðreisnar von.
m. drift of wood.
a, m. a drift of wood, Grág. ii. 359, D. I. i. 476.
f. redress, compensation.
u, f. = viðrétting, Fs. 18, Mar., Orkn. 76.
No entry
f. a rising again, redress, restoration.
No entry
part. connected with; vera v. við e-t.
No entry
u, f. a speaking with, conversation; til fundar ok viðræðu við e-n, Sks. 284: a discourse, Nj. 194, Fms. xi. 4, Str. 10, 62, passim.
(pl. -sjár), f. a shunning, wariness (vóru þá miklar dylgjur ok ~r með þeim); gjalda (veita) ~, to be on one’s guard; hann gerði at ~m at finna hann, he shunned him deliberately.
f. a shunning, being ware of; vóru viðsjár miklar ok varðhöld með flokkum, Sturl. i. 104; vóru þá dylgjur ok viðsjár með þeim, Eb. 214; gjalda viðsjá, to beware, be on one’s guard, Fms. vii. 263; at hann styrki til viðsjó synda, Hom. 130; veita viðsjá við e-u. Fms. viii. 18, Stj. 410; var Lambkárr at viðsjá görr (shunned) um bréfa-görðir allar, Bs. i. 475; hann görði at viðsjám at finna hann, shunned him deliberately, 143.
COMPDS: viðsjármaðr, viðsjárverðr.
a. on one’s guard against (við e-u).
adj. cautious, wary, Grett. 198 new Ed.: = viðsjár-verðr, það er viðsjált, ‘tis not safe.
No entry
and viðr-sjón, f. a warning, a thing to be shunned; öðrum til viðsjónar, H. E. i. 436; viðrsjónar, 418, D. N. ii. 108; hataðr ok hafðr at viðrsjón, hated and shunned, Barl. 60.
n.
1) dealings; illr, hœgr, góðr ~s, ill, easy, good to deal with;
2) pl. hostile intercourse (segir honum frá viðskiptum þeira Ásgríms);
3) sexual intercourse (eiga ~ við karlmenn).
and viðr-skipti, n. pl. dealings, intercourse; íllr, hægr, góðr, … viðskiptis, ill, easy, good, … to deal with, Fms. vii. 193. xi. 8, 91, Band. 11.
2. plur. intercourse; þeirra viðskipti, Bs. i. 521; segir honum frá ferðum sínum ok viðskiptum þeirra Ásgríms, Nj. 221; urðn eigi löng vár viðskipti, Eg. 40; sáttir at öllum viðskiptum, Grág. ii. 179; at þú mundir eigi sigrask í okkrum viðrskiptum, Ó. H. 217; viðrskipti, Fms. viii. 136, 155.
No entry
n. pl. an elbowing, pushing against; in viðskota-íllr, elbowing, malignant; tyrrinn ok viðskota-íllr, Grett. 111 A.
No entry
or viðr-slag, n. a ‘gain-blow,’ the parrying a blow, in fencing; nema hæfileg högg ok viðrslög, Sks. 84 new Ed.
n. ‘wood-butter’, (olive) oil (smurðr helgu ~i).
n. ‘wood-smear,’ oil; smyrva með viðsmjörvi, Niðrst. 1: smurðr helgu viðsmjöri, of extreme unction, Bs. i. 144; hann steypti þessu inu helga viðsmjörvi yfir höfuð honum, Stj. 443; eigi smurðir þú höfuð mitt viðsmjörvi, Greg. 47; viðsmjöri, 623. 13; grýtur fullar af viðsmjöri, Fms. vii. 232; viðsmjörs-horn, ker, ketill, a horn, box, casket of ointment, Stj. 460, 625, MS. 656 C. 40; viðsmjörs ljós, an oil-light, Stj. 306; viðsmjörs kvistr, an olive branch, Ver. 9.
COMPDS: viðsmjörstré, viðsmjörsviðr, viðsmjörsviðarfjall.
No entry
f. a conversation, 655 xxviii. 3.
No entry
u, f. a thing to rest the feet against.
f. resistance (fekk hann enga viðstöðu).
or viðr-staða, u, f. a withstanding, resistance; fékk hann enga viðstöðu, Eg. 34, 270, Fms. i. 28; þeir höfðu eigi viðstöðu ok flýðu, viii. 401; varð engi viðrstaða, Hkr. i. 67. viðstöðu-laust, n. adj. without a stop, instantly.
No entry
stóð, to withstand, Stj. 69.
No entry
part. beseeming, Korm. 76.
No entry
f. seemliness, decorum, Fms. i. 261; göra einn at viðsæmingar manni, to put up with, Orkn. 454.
f.
1) reception, receiving hann fekk þar enga viðtóku, he was rejected; veita konungi viðtöku, to receive the thing;
2) pl., esp. hospitalily; vera góðr viðtakna, to be a good host; fá góðar viðtökur, to be well received;
3) resistance, = viðrtaka (var þar lítil ~).
or viðr-taka, u, f. a reception, receipt, receiving; fé heimt at viðtökum eðr handsölum, Grág. i. 84; frændr skolu skipta viðtökunni með sér, ii. 181; synja viðrtöku, Gþl. 147; beiða sér viðtöku, Fms. i. 110; hann fékk þar enga viðtöku, he was rejected, vii. 207; veita konungi viðrtöku, Hkr. ii. 40; beiddi sér viðtöku af landsmönnum, 262, Orkn. 384; til varðveizlu ok viðtöku, Grág. i. 245; handsala faðerni at barni ok viðtöku, 361; biðja e-m viðtöku, Sks. 336, Ld. 232; þar verðr rúmfátt til viðrtöku, Al. 79; hann hlaut mikla tign ok viðrtöku, Fms. x. 417.
2. plur., esp. hospitality; vera góðr viðtakna, to be a good host, Ld. 268, Al. 79; þakka, fá góðar viðtökur, Fms. i. 20, vii. 247, Eg. 15, 75, 81, 172, Ld. 34, Nj. 4.
3. resistance; var þar lítil viðtaka, Orkn. 296; viðrtaka, 292, Fms. i. 60: varð þar all-hörð viðrtaka, 178; varð engin viðrtakan í bænum, viii. 333; líkligt at þar mundi vera v. er bæjarmenn væri. Eg. 241; hann hafði enga viðtöku. Fms. i. 258; hann sá engi sín efni til viðtöku móti Hákoni, 22, v. l. viðtöku-maðr, m. a receiver, Grág. i. 394; v. arfs, Jb. 153.
m. receiver.
part. a receiver, Grág. i. 245.
n. conversation, = viðrtal.
n. (viðr-talan, Fms. x. 392), a conversation, parley; viðtal konungs ok bónda, Fms. i. 32; eptir viðtal þeirra föður hans, Fas. i. 50: lauk svá þeirra viðtali, Fms. viii. 324; hón hafði heyrt viðrtal þeirra, Nj. 60.
f. reception (fá góðar viðtekjur).
u, f. a reception, Hkr. i. 134, Fms. iii. 71.
f. = viðrtekt.
f. = viðtaka; hafa góðar viðtektir, Fbr. 73.
No entry
adv. [Engl. without], without, outside of, in a nickname. Fas. iii.
No entry
f. abstinence from, Hom. 14.
No entry
n. a stirring; lítið viðvik, a small act.
m. woodbine.
m. [Dan. vedbende], ‘wood-windle’ ivy, Edda (Gl.) ii. 483, Str. 66, Pr. 431.
No entry
m. a tiro, beginner, viðvænings-legr, adj. bungling. viðvænings-skapr, m. a bungling.
f. = viðvaran.
and við-varan, f. a warning, Nj. 166, 254, Fas. i. 491.
n. poet. horse, steed.
n. [A. S. wicg; akin to vega = to carry; cp. Lat. vehic-ulum]:—a horse, steed, Edda (Gl.); vigg at söðla, vagn at beita, Gkv. 2. 18: freq. in poët. phrases for a ship, sund-vigg, the horse of the sea, sea-steed; öldu vigg, unn-vigg, haf-vigg, sund-vigg, borð-vigg, hlunn-vigg, hlýr-vigg, súð-vigg, stafn-vigg, segl-vigg, = the wave-steed, … sail-steed; veggjar vigg = a house, Lex. Poët.: as also in compds, vigg-baldr, -beitir, -finnandi, viggj-álfr, vigg-rennandi, -ríðandi, -runnr, -þollr, = a sailor, mariner, farer on the sea-steed, Lex. Poët.
II. Vigg, an island in Norway: viggjar-skalli, a nickname, Fms. vii.
No entry
a, m. a bull (?). Edda (Gl.)
No entry
m. = vigg, a steed, Lex. Poët.
No entry
u, f. [Lat.], a vigil; vigiliu-dagr. Vm. 24.
a.
1) in fighting condition, able to fight (hafa með oss alla víga. menn); v. vel, well skilled in arms,
2) þeir drápu karla þá, er vígt var at, they smote the men that might be slain.
f., pl. vigrar, [the short vowel and the radical r are against deriving vigr from víg]:—a spear, Edda (Gl.); flugbeittra vigra, Hornklofi; vigrar rjóða, to redden the spears (vigrat Cod.), id.; vel hefir vigr of skepta, Kormak; vigrar seiðr, a spear-charm, spear-song, i. e. battle, Sturl. (in a verse); vigra dunur, dynr, él, = the din, song, shower of spears, Lex. Poët. passim.
II. Vigr, a local name of an island (in shape like a spear’s head) in north-western Icel.; í Vigr (acc.), Bs. i. 651; í eynni Vigr (dat.), 652: in the Orkneys, the mod. Veir; in the Orkn. S. Fb. ii. l. 9 from the bottom, einn ‘ungr’ read ‘í Vigr’ (i. e. Veir, the island where Kolbein Hrúga lived, after whom is named ‘the Castle of Cuppi Row’).
No entry
adj. murderous in battle, Lex. Poët.
(gen. víkr, pl. víkr), f. inlet, small bay; róa v. á e-n, to row one round, get the better of one.
n. a stirring, moving; handar-vik, a hand-waving; við-vik, at-vik, an accident.
II. [cp. vík], the corners in the hair above the temples (vik-óttr); munn-vik, the corners of the month.
(gen. pl. vikna), f.
1) week; nú lífa sumarit til átta vikna, till it was eight weeks to winter; hin helga v., Holy-week (after Whitsun); efsta v., the last week of Lent, Passion-week;
2) sea-mile, = vika sjóvar, v. sævar (Ólafseyjar liggja út á firðinum hálfa aðra viku undan Reykjanesi).
1. u, f., gen. pl. vikna, pl. vikur: [this can hardly be a genuine Teutonic word, but rather is adopted from Lat. vice, otherwise the k could not have remained unchanged; thus Lat. vicus is Icel. vé, Goth. weihs: Ulf. only uses the word in a single instance, viz. to translate ἐν τη τάξει της ἐφημερίας αὐτου by in wikon kunjis seinis in Luke i. 8, where the Latin text ‘in vice sua’ perhaps suggested the word to the translator; A. S. and Hel. wica; Engl. week; O. H. G. wecha; Germ. woche; Dan. uge; Swed. wecha; in Norse dialects vika, veka, vuku, uku, and in compds -oke, Jóns-oke, Ivar Aasen.]
B. USAGES.—A week, passim: used in a peculiar manner, as marking the remaining weeks of the summer; líðr á sumarit til átta vikna, viz. till eight weeks remained before winter, Nj. 93; var Rútr heima til sex vikna, 10; vá Böðvarr Kolbein Drottins-daginn at fjórum vikum, Ann. 1376. The ancient Scandinavians and Teutons in heathen times seem to have counted the year by pentads, called fimt, as has already been remarked s. v. fimt (p. 153), to which may be added the authority of the late Prof. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. [this word, which hardly occurs in old writers, seems in the 15th century to have been adopted]:—a weekly wake, popular festival meetings and entertainments on Sunday evenings, with song and dance; förum vér til vikivaka | værðir þar og hvíld að taka, Eggert; songs and ballads sung at such weekly wakes were called either vikivaka-kvæði or forn-kvæði, q. v.
(að), v. to give way (v. fyrir, v. við); of ranks in battle, in wrestling (gekk L. svá fast fram, at þeir viknuðu fyrir Skotarnir).
að, [víkja], to give way, to bend; reksaumr viknar í straumi, Edda (in a verse): of ranks in battle, gékk Ljótr svá fast fram at þeir viknuðu fyrir Skotarnir, Orkn. 28; freistum ef þeir vikni fyrir, Fms. viii. 68; veitum þeim þaðan áhlaup sem harðast, vænti ek at þeir vikni við, 356; ætlaði hann at Glámr skyldi vikna við, to bend, give way in wrestling, Grett. 114 A (for kikna).
2. to be moved to tears, compassion, or the like, freq. in mod. usage; viknar hann við það, já, hún verðr dýrari, Jón Þorl.
No entry
n. a ‘week’s meet,’ the ending of one week and beginning of another, Rb. 94.
No entry
n. a tale or number of weeks, Rb. 38, 48, 568.
f. pumice-stone (fló v. mikil á bœinn í Næfrholt).
f., gen. vikrar, pumice-stone, from a volcano; vikr svá mikil, Bs. i. 803; vikrin sást reka hrönnum fyrir Vestfjörðum at varla máttu skip ganga fyrir, Ann. 1362; vikra(r) kast, a fall of pumice, 1390; stála vikr, ‘steel-pumice,’ a whet-stone, Haustl.
No entry
að, to rub with pumice.
No entry
m. a week-day, Hom. (St.)
No entry
n. a week’s notice, Grág. ii. 405, Fms. v. 50.
No entry
f. a week’s journey, of distance, Symb. 15.
No entry
adj. a week old.
No entry
f. the addition of a week, of the sumarauki, Rb. 564.
No entry
m. a week’s difference, Grett. 150.
No entry
m. a week-letter, an almanack term, Rb. 510.
No entry
n. a week’s term, week’s notice, Eg. 274. 394, Grág. ii. 349.
No entry
u, f. a week’s summons. Eg. 274, 294, v. l.
No entry
n. a meeting that lasts a week, Grág. i. 99.
a. bald on the forehead above the temples (bleikr á hár ok v. snemma).
adj. [vik], bald on the forehead above the temples, Ld. 272; rauðbleikr á hár ok v. snemma, Eb. 30.
I)
(gen. vilja), n. pl. entrails.
II)
n.
1) desire, lust (dul ok v.);
2) í v. e-m, at one’s will, to one’s liking (ráða drauma í v. e-m).
1. n. [vilja], self-will, wilfulness, self-indulgence; in vil ok dul, wilfulness and conceit. Sól. 34; fyrir dul ok vil, Gkv. 2. 38; vil er mest ok dul flestum, Hallfred; dul vættir ok vil at linna muni erfiði ok víl, Skálda (Thorodd), with a play on ‘vil’ and ‘víl,’ which are diametrically opposed.
2. in the phrase, í vil e-m, at one’s will, to one’s liking, favour; at þeir (the dreams) sé í vil ráðnir, Ld. 126; konungr trúir því er þessi skræfa segir í vil honum, Al. 30; and freq. so in mod. usage, göra e-ð mér í vil, það er honum í vil, in his favour; cp. vil-hallr, vil-gali, vil-mæltr, vil-gi.
II. in pr. names, Vil-hjálmr, Vil-mundr, Vil-borg, Landn., Edda.
2. n. [Lat. velum], a veil, of nuns; taka vilit af höfði sér, Mar.; hún er sárliga hrygg, látið vilið, sem fyrr segir, id.; taka vil, to take the veil, K. Á. 214.
I)
(gen. vilja), n. pl. entrails.
II)
n.
1) desire, lust (dul ok v.);
2) í v. e-m, at one’s will, to one’s liking (ráða drauma í v. e-m).
n. pl., root vili, dat. viljum, the bowels; þau vil er fúnat hafa af sællífis krásum, 677. 9; ok er hann sundraði griðunginn knýtti hann tvá knúta á viljunum, Róm. 187 (a loose version of ‘pallida taetris viscera tincta notis,’ Lucan. Phars. i. 619, which, may be, the translator misread as ‘cincta nodis’); takið ór mér svangann ok langan, … takið ór mér svilin og vilin, Ísl. Þjóðs. i. (in a ditty).
f.
1) will, liking (eptir várri v.);
2) favour (fyrir vildar sakir við lýðinn).
f. [vili], will, liking, good-will; með vild ok samþykki allra höfðingja, Fms. xi. 97; tók ríki af vild (villd) alls lands-fólksins Haraldr Guðinason, x. 372; með vild, favourably, as one wills; endask með vild, to end well, MS. 4. 10; eptir várri vild, after our will, Fms. vi. 261; í fyrstu gékk honum með vildum, at first all went to his will, x. 414.
2. a favour; fyrir vildar sakar við lýðinn, Fms. x. 381; ok görði honum mart í vild (villd), Ó. H. 249; með vild ok vináttu, Str. 14, D. N. ii. 12: goodness, good quality, skulu þeir skipta at jafnaði millum sín eptir bónda vild, bæði boðburð ok stafkarla-færslu, N. G. L. i. 138.
COMPDS: vildarfólk, vildarklæði, vildarlið, vildarmaðr, vildarmær.
n. the chosen people.
n. the chosen people, Clar.
n. pl. the best clothes, state robes.
n. pl. the best clothes, state-robes, Stj. 599.
n. the best men, favourites.
n. the best men, chosen men, picked troops, Fms. vii. 169, ix. 353, 392.
m. a distinguished man, favourite (konungr ok mart vildarmanna).
m. the best man, a trusted, distinguished man, Fms. x. 293; konungr ok mart vildarmanna, vi. 279; féll mart vildarmanna, ix. 408.
f. favourite maid, maid of honour.
f. a favourite maid, maid of honour, Mag. 30.
No entry
m. a fine animal, of a steed; það er mesti v.
m. the best men, = vildarlið.
m. the best men; höfðingjar ok v., Fas. iii. 432.
m. = vildarmaðr.
m. = vildarmaðr, Sturl. i. 20.
No entry
n. = vild; only in COMPDS: vildisgripr, vildislýðr, vildismaðr.
(compar. ~i or vildari, superl. vilztr or vildastr), a.
1) agreeable (era sá vinr öðrum, er vilt eitt segir);
2) good, choice, esp. in compar. and superl. better, best; honum var ekki vildara af ván, he expected nothing better; ~a sverð, better sword.
adj., compar. vildri and vildari, ‘willed,’ i. e. chosen, choice, good; vildir menn = vildar menn. Dropl. 25; vildri hestar, Karl. 334; hinn vildasta vápnhest minn (cp. Dan. vælig), MS. 4. 6; vildra sverð, a finer sword, 30, Karl. 332; með hinum vildastum klæðum, Str. 12; skikkju muni vildri, a cloak a good deal better, Fms. vii. (in a verse); gangvera þeim sem þú hefir vildastan til …, vildasta yfirhöfn, Sks. 286; vildastan miklu, the very best man, Sighvat; ef ekki eru vildari föng á, if there is no better choice, Fær. 207, Bs. i. 66; kauss hann þann af sem honum þótti vildastr, Fms. ii. 165; honum var ekki vildara af ván, he could expect nothing better, Eg. 364; kvaðsk þat gjarna vilja ef Grími væri þat nokkoro vildara, … vildra ok öruggra, better and safer, Magn. 468.
adv.
1) very; v. mjök, very much (hann kvíddi engu v. mjök);
2) by no means, not at all (hann vissi þat v. görla).
adv. (see -gi), very; vilgis oft, very often; enda er úsýnt at vit finnimk svá vilgis opt at mitt sé vænna, Mork. 50; vilgi mjök, very much; hann langaði til engra dægra, hann kvíddi ok engu vilgi mjök, Bs. i. 393; ef þú ættir vilgi mikils vald, Hbl. 25; vilgi víðr, very wide, immense, Hd.
II. negative, not at all; hann vissi þat vilgi görla, Skv. 3. 13; vilgi tryggr, untrue, false, of Loki, Þd. 1.
(gen. vilja), m.
1) will, wish, desire (sigrsæll er góðr v.);
2) disposition, mind (vera e-m með góðum vilja);
3) delight, joy; vanr vilja, joyless.
m. (sounded vilji), gen. vilja; [Ulf. wilja = θέλημα; Dan. villje]:—will, a wish, desire; sigr-sæll er góðr vili, Bs. i. 746; göra e-t vilja hendi, to do with willing hand, purposely, Jb. 363 A.
2. good-will, liking, favour; nema hennar vili væri til, Nj. 24; ef þat er þinn vili, id.; þeir menn er vaka í kirkju til Guðs vilja, Hom. 34; mót þínum vilja, 625. 68; fá sinn vilja, Skálda; nú hefi ek minn vilja beðit, Fsm.; vili minn enn væri, Am. 83; at ossum vilja, 30; góðr-vili and góð-vili, good-will.
II. in old poets, delight, joy, desire; glaðr, með góðan vilja, ok úhryggr, Stor. 24; at vilja gefin, happily married, Skv. 3. 54; vaðin at vilja, joy-bereft, Skv. 3. 55, Hðm. 4; vaki hann at vilja, may he wake with joy, Gs. 5; vön vilja, Skv. 3. 9; en hón vaknaði vilja firð, joy-bereft, 24.
2. carnal lust; unna vísum vilja frá, Hm. 98; cp. göra, fremja vilja sinn við konu, Stj. 121, Karl. 472; hafa konu vilja, Þiðr. 247.
COMPDS: viljaklæði, viljalauss, viljaleysi.
m. pleasant seat (?).
m. the mind’s seat, the breast or heart (?), Sdm.
I) (vil, vilda, ~t), v.
1) to will, wish, with infin. (nú vil ek spyrja yðr); Austmaðr kvazt vildu (pret. infin.) fyrir hafa land, the Easterling said he wished to have land for (the ship); with the infin. left out or understood; vildi Aðalráðr hann ekki þar, A. wished him not (to be) there; hón vildi hann feigan, she wished him dead; with subj., viltu, at ek fara til eyjanna, wilt thou that I shall go to the islands;
2) with acc. to wish, want (eigi vil ek þessa); hvat vilt þú honum, what dost thou want with him?; v. hverjum manni gott, to wish good to everybody; v. heldr, to prefer (viltu heldr dóminn?);
3) impers., var sigit inn eptir firðinum svá sem vera vildi, as best might be, at random; þá er vel vildi, when the luck was fair;
4) v. e-m, to favour one (þat er ván, at þér mundi sœmdin v.);
5) v. til, to happen (ef þat á. til at v.);
6) refl., þeir ~st eigi við oss, they bear no good will towards us.
II) from vili, will.
:—the FORMS of this verb,
α. the 1st pers. pres. indic, was originally dissyllabic, like the pres. subj., both in Goth. and Icel.; the only form used in the Saga-times (10th century) being prob. vilja; vilja’k hljóð, Eyvind (Edda i. 248; the v. l. ‘vilra’ and ‘vilka’ shew that the scribes did not know the old form); eiga vilja heldr, Alm. 7 (but ek vil in the following verse); segðú mér þat ek vilja vita, Skm. 3; vilja ek sofna, Vkv. 31; né ek þik vilja níta, 37; ek vilja’k, Hým. 9; vilja ek þat líta, Am, 58: in prose, enn þó vilja ek heldr einn staf ríta, Skálda (Thorodd): in law formulas, at ek vilja skilja við félaga minn, = Gr. ὄτι βούλομαι; þat villag, Fms. vi. 205, v. l.: the monosyll. form is later, vil’k eigi ek, I will not, Gkv. 2. 27; accordingly the ‘ek vil’ in Alm. 8 should be restored to ‘allt þatz ek vilja’k vita,’ as is required by the preceding verse; so also in Vsp. 1 the true reading may be ‘vilja ek’ valfoður (see foot-note 5 in Bugge, l. c.)
β. 2nd pers. pres. is monosyll. vill and vilt; þú vill, Vþm. 11, Hbl. 55, Gkv. 2. 8, 33; vill þú, Ls. 28: the older vellums have vill, the later vilt, ef þú vilt, Hm. 130, Ísl. ii. 214 (thrice), Nj. …
Shortened here. Read the full article →
a.
1) willing, inclined; nú væra ek á þat v. at, I should like to; skal ek eigi vera verr v. en hann, I shall not be less eager (less ready) than he;
2) intentioned, disposed (at drottning mundi miklu verr viljuð); vera e-m vel v., well disposed towards one; e-m er lítt viljat til e-s, one does not like a person; játta því nökkuru, er þeim væri eigi vel viljat, not to their liking.
adj. (prop. a part.), willing, inclined; nú væra ek á þat viljaðr, at …, I should like to …, Sturl. i. 6l, 67; (á-viljaðr), Fb. i. 63; skal ek eigi verr v. (less eager, less ready), en hann, Fms. vii. 275; at allir mundi vel til viljaðir at styrkja hans ríki, viii. 104; engi skal vera v. betr enn ek (more eager than I) at vera úþarfr þeim búöndum, Ó. H. 209; augu jafnt viljuð til allrar umsjá, 655 xiii. A. 2.
2. intentioned, disposed; at drottning mundi miklu verr viljuð, Eg. 339; vera e-m vel viljaðr, well disposed, Ísl. ii. 325; yðr vel viljuð í því er ek mætta, Boll. 356; vitrastir ok bazt viljaðir, Sks. 640 B; mann yðr vel viljaðan, Lv. 7; ok mér bezt viljaða, Fms. vi. 5: e-m er (lítt) viljað til e-s, to like, like not, Stj. 169; svara því sem vér vitum at honum er vel viljat, to answer what we know to be most to his liking, 137; játta því nökkuru er þeim væri eigi vel viljað, not to their liking, Fms. ix. 445; þér eruð allir viljaðir til líkamans en eigi til sálarinnar, Barl. 5: in mod. usage obsolete except in the phrase vel viljaðr, well-wishing.
No entry
f. = vild, Skáld H. i. 20, 37.
No entry
part. willing; göra e-t v.: = viljugr.
adv. willingly.
adv. willingly, Fms. xi. 442, Skálda 208.
a. willing.
adj. willing, Fms. ii. 33, K. Á. 74, Skálda 208.
a. compar. = vildari, see vildr.
compar. viljastr, = vildari, vildastr, Sks. 286 B, Barl. 98; viljastr = vildastr, Barl. 12, 121, 126, 174; tvá menn þá sem viljastir eru (the two best men) á þeim fundi, N. G. L. i. 383.
No entry
n. = vildar-klæði, Vm. 117.
a. joyless.
adj. joyless, joy-bereft, Vkv. 11 (29?); mér viljalaussi, Gkv. 2. 9: árna viljalauss á vegum, Gg. 7.
n. want of will.
n. unwillingness, Gþl. 338.
a. voluntary.
adj. willing, N. G. L. ii. 365.
a.
1) willing, ready (v. til e-s);
2) to one’s liking (hvárt sem henni væri þat viljugt eða miðr).
adj. willing, ready, Sks. 348; v. til e-s, Fms. v. 144: to one’s liking, honum var viljaðra en nokkurum öðrum gott at göra, Karl. 543; var mér ok viljugt at heyra ekki bréfit, Bs. i. 861; hvárt sem henni væri þat viljugt eða miðr, Fas. i. 17; þann veg sem honum væri viljugastr, Bs. i. 910.
a. n., poet. not good, dismal.
adj. n. [this word is a απ. λεγ., formed from vilgi, by turning the indecl. gi into a regular adjective form, analogous to what has taken place in einginn or öngr from einn-gi, margr or manngr from mann-gi]:—not wished for, dismal; þótt vilkit sé, though it is dismal news, Skv. 1. 26.
I)
f.
1) error, falsehood;
2) heresy;
3) delusion.
II)
(-ta, -tr), v.
1) to lead astray (nótt hefir mik villt); ok er svá villt fyrir mér, at, I am so bewildered that;
2) to falsify, counterfeit (v. heimildir á. fé); villtar rúnar, dark, obscure runes; rísta (rúnar) villt, to mis-write, write wrong; v. leitina fyrir e-m, to confound the search, put one on a wrong scent;
3) refl., ~st, to go astray, lose one’s way (hafði hann villzt ok snúizt frá guði); with gen., nú villtust þeir vegar, now they lost the road; villtust hundarnir farsins, the hounds lost the track; þeim öllum villtist sýn, at engi þeira mátti finna hann, they were all so bewildered that none of them could find him.
t, to bewilder; ok er svá villt fyrir mér (there is such bewilderment before me) at ek veit eigi frá mér, Háv. 56.
2. to falsify, forge, counterfeit, as a law term; um fé þat er hann hafði markat, ok villt á heimildir, Lv. 48; hinn skal segja heimili sitt, en ef hann villir heimili sitt, N. G. L. i. 223; er þeim lítið fyrir at villa járnburð þenna, Ó. H. 140; sá maðr hefir viljat villa leitina fyrir oss (cp. Dan. ‘bringe en paa vildspor’), Fms. i. 72; hvárt sem þeir villa (give a false account of) faðerni eðr móðerni eða bæði, Grág. i. 357; ef hann leynir fé eðr villir heimildir, gives a false title, Jb. 336; hvar þess er aðrir taka arf enn erfingi réttr fyrir því at kyn var villt, Grág. i. 191; villir hann vísdóm allan, to belie, Fms. vii. (in a verse); draumar villa oss, ef …, do our dreams belie us, if …, Gísl. (in a verse); villtar rúnir, falsified. Am. 9; rísta villt, to write falsely, mis-write, 12; allr lands-lýðr syrgði hann villtan, Hkr. i. 102 (Fms. x. 379).
II. reflex. to go astray, miss the way; kenndi þá hvárr öðrum þat er þeir höfðu villzk, Bs. i. 288; hafði hann villzk ok snúisk frá guði, Fb. …
Shortened here. Read the full article →
I)
f.
1) error, falsehood;
2) heresy;
3) delusion.
II)
(-ta, -tr), v.
1) to lead astray (nótt hefir mik villt); ok er svá villt fyrir mér, at, I am so bewildered that;
2) to falsify, counterfeit (v. heimildir á. fé); villtar rúnar, dark, obscure runes; rísta (rúnar) villt, to mis-write, write wrong; v. leitina fyrir e-m, to confound the search, put one on a wrong scent;
3) refl., ~st, to go astray, lose one’s way (hafði hann villzt ok snúizt frá guði); with gen., nú villtust þeir vegar, now they lost the road; villtust hundarnir farsins, the hounds lost the track; þeim öllum villtist sýn, at engi þeira mátti finna hann, they were all so bewildered that none of them could find him.
u, f. a going astray, losing the way: metaph. error, falsehood, villa ok fáfræði, Sks. 613 B; lögvilla (q. v.), hann snöri því í villu er hón hafði mælt, Nj. 161; Þorleifr spaki er með viti lagði þá villu, Fms. x. 379: eccl. false doctrine, heresy, Rb. 338; Djöfuls villa, 655. 56; villa Arii, the Arian heresy, Ann.
2. villu-andi, Stj. 240; villu-kenning, a false doctrine; villu-átrúnaðr, false belief, unbelief, 103; villu-efni, Fb. i. 409; villu-bönd skurðgoða, Fms. ii. 96; villu-boðorð, fortala, Anecd. 32, 70; villu-glapstigr, Stj. 49; villu-hellir, Barl. 154; villu-myrkr, Post.; villu-ráð, Anecd. 28; villu-draumr, a false dream, Barl. 108; villu-nótt, a night of error, Hom. 41; villu-þoka, Gþl. 45; villu-biskup, villu-páfi, a false bishop, a false pope, Fms. viii. 369, Ann. 415. 19; villu-prestr, a false priest, Anecd. 12; villu-spámaðr, a false prophet, Stj. 593.
COMPDS: villu-dýr = villidýr, N. G. L. i. 317. villu-karl, m. = villumaðr, Barl. 102. villu-lauss, adj. free from error, orthodox, Barl. 99. villu-maðr, m. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. = villiátt, a false direction, bewilderment; ef maðr gengr á villáttur á mörk …, ganga á mörk ok villáttu, N. G. L. i. 393, 400.
No entry
in COMPDS: villiátt, villibráð, villidýr, villieldr, villifygli, villifærr, villigata, villigraðungr, villigöltr, villiráða, villisauðr, villiskógr, villiský, villistigr, villisvin.
No entry
f. a false direction, Sks. 1, 4, v. l.
f. venison.
f. [mid. H. G. wilt-prât; Germ. wild-pret, -braten]:—venison, Stj. 80, 160, Fas. iii. 274; in western Icel. a kind of minced-meat is called villibráð (= kæfa, q. v.)
n. wild beast.
n. a wild beast, Sks. 50, Stj. 18, Barl. 81.
m. wild-fire.
m. wild-fire, Edda 34.
n. wild fowl.
n. a wild fowl, Karl. 472.
No entry
adj. bewildering, difficult to find the way: þeim var villifært til bæjarins, Bjarn. 53.
No entry
u, f. a wild path.
m. wild bull.
m. a wild ox, Art. 78.
m. wild boar.
m. a wild boar, Stj. 80, Karl. 472.
a. indecl. bewildered.
adj. bewildered, confused, Róm. 226, Eg. 389.
m. wild sheep.
m. a wild sheep, Karl. 246.
m. wild forest.
m. a wild forest, Karl. 71.
n. bewildering cloud.
n. a bewildering cloud, Hom. 47.
No entry
m. a wild path, Barl. 50, Stj. 637, Sks. 1, 616, Fms. viii. 48, v. l.
n. wild boar.
n. a wild boar, Fms. x. 88, Karl. 10.
a.
1) wild, false (hverfa af villum götum);
2) bewildered, erring, astray; fara v., fara villt, to go astray (hann fór v. um stórar merkr ok úkunnar);
3) perplexed, uncertain (þeir urðu villir á hvára hönd þeim sjór skyldi liggja); with gen., fara v. vegar, to go astray.
adj. [Ulf. wilþeis = ἄγριος; A. S., Engl., and Germ. wild; O. H. G. wildi; Dan.-Swed. vild]:—wild; hverfa af villum götum, from wild (false) paths, Sks. 4.
2. bewildered, erring, astray; þeir urðu villir á hvára hönd þeim sjór skyldi liggja, Landn. 215 (Hb.); þá ferr þú eigi villr, 625. 75; bera e-t villt upp, to report it wrong, Trist.; dag-villr, N. G. L. i. 400; villr á mörkum, Fms. iii. 56.
3. with gen., þá varð ek villr vega, Hm. 46; villr ertú vegarins, Fas. iii. (in a verse); en þeir villir fari sinna heimhama, Hm. 156; fara daga villt, to confuse the days, to take e. g. Thursday for Friday; also verða daga-viltr; so also átta viltr, confused as to the ‘airts’ or quarters of heaven, e. g. whether south or east.
4. neut., fara villt, to go astray, Fb. i. 131.
(gen. -ar), m.
1) joy, comfort;
2) hope.
m. a joy, comfort; þat eina var veslum til vilnaðar, Al. 57.
f. = vilnaðr; iðrast með ~, to repent with hope.
or vilnun, f. = vilnaðr; styrkrleik vilnunar, … heilsu fyrir vilnun, Greg. 46; iðrask með vilnan, to repent with hope, Hom. 78; vera í góðri vilnun, in good cheer, Sks. 168 B; vænta sér engrar vilnunar, Al. 109: in mod. usage, favour; ör-vilnan, despair.
No entry
að, to hope for a thing, deem so and so of it, with gen.; vilnumk ek þess nú, at …, would that, Vkv. 29; þó vilnumk ek hins, at …, Fbr. 213; vilnaðisk hann jafnan Guðs miskunnar, en tortryggði aldri, Fms. v. 152; mun ek þess vilnask at hamingja mun fylgja, Fs. 23; vilnumk ek ok gleðjumk ek af Dróttins várs gæzku, 655 xxxiii. 3.
2. act. in mod. usage, to favour, make concession to one; vilna e-m til or vilna e-m í, to remit, a debt or duty.
II. er honum mikit í því vilnað, it will do him good, ‘tis a favour to him, Clem. 57; þau ein kaup höfðu þeir við áttzk, at þeim var eigi vilnað í, Ölk. ch. 1; ör-vilnask, to despair.
No entry
u, f. a cesspool, a word freq. in mod. usage, but not recorded in old writers.
a. n. from vildr and villr.
n., part. from vilja, wished, desired; era sá vinr öðrum er vilt eitt segir, he is no friend who only speaks as one wills, Hm.
No entry
u, f. matter out of a sore; vogr ok vilsa.
f. good help.
f, a doubtful απ. λεγ., help desired or help in need (víl-björg), Gm.
m. flattery, = fagrgali.
a, m. flattery (= fagr-gali), Hom. (St.)
a. partial; segja vilhallt, to give a partial, unfair report (liðsmenn segja opt vilhallt, ok segja þat, er þeir vildi at væri).
adj. partial, leaning to, favouring; hitt grunar mik at liðsmenn yðrir muni vilhallt sagt hafa, given a partial, unfair report, Fb. ii. 124; hón sagði nökkut vilhallt sem henni var beini veittr, Glúm. 354; liðsmenn segja opt vilhallt ok segja þat er þeir vildi at væri, Karl. 383.
No entry
adj. speaking good of, singing one’s praise, Ad. 1.
n. kind word, word of good will (hafa ~ við e-n).
n. = vilmæli, Skv. 3. 12.
n. kind word, word of good will (hafa ~ við e-n).
n. a kind word, word of good will; bréf með vilmælum ok gjöfum, Stj. 676; hafa vilmæli við e-n, Háv. 50; nú var svá komit at Steinn heimti þessi vilmæli af Ragnildi, Ó. H. 114: völu vilmæli, Hm. 86.
pp. speaking to one’s liking (vera ~ e-m).
part.; vera e-m v., speaking well of a person, Róm. 298.
No entry
f. = vilnaðr, Hom. (St.)
No entry
n. a favourable word, promise.
No entry
or vím, n. giddiness, a swimming in the head, wavering, as if out of one’s senses.
No entry
m. one who waves or brandishes (Lat. vibrator), Kormak.
m. ‘wimple’, veil.
m. [Old Engl. wimple], a ‘wimple,’ a kind of hood, veil, Edda ii. 494.
No entry
f. = vimarr; in geir-vimul, name of a Valkyrja, Gm., Edda.
No entry
f., gen. Vimrar, [cp. Germ. wimmern], the name of a myth. river, Edda 60, Lex. Poët.
n. wine.
m. = vinr, q. v.
n. wine.
f., gen. vinjar; [Ulf. winja = νομή, John x. 9; A. S. wine = a pasture; O. H. G. wini; see Grimm’s Gramm. ii. 55, 56]:—a meadow; nú görir hann sér hús ok hagi (perh. haga) ok vini (a house, a pasture, and a ‘vin’) þá skal biskup eigi taka hann ór setu sinni, N. G. L. i. 9: this ancient word also remains as appellative in vinjar-spann and vinjar-toddi, the technical name for an old Norse tax payable by every household, Ó. H. (see spann and toddi).
II. freq. in Norse local names, Björg-vin, Sand-vin, Leik-vin, Horn-vin, Hellu-vin, Enda-vin, Skerf-vin, Töð-vin, Skað-vin, Dal-vin, Döl-vin, Vað-vin or Vöð-vin: usually altered into -yn, Björg-yn (-ynjar), Þópt-yn, Bambl-yn, Töð-yn: or -in, Leir-in, Ullar-in: or -ini, Vöð-ini, Döl-ini, Sköð-ini, Bónd-ini: lastly into -en, Berg-en: so also Skand-in qs. Skand-vin, cp. Scandinavia qs. Scand-in-avia. In Icel. these names are unknown,—shewing that as early as the time of settlement the word had fallen into disuse as an appellative, see Munch’s Norg. Beskr. (pref. xii, xiii).
f. female friend.
u, f. a female friend, Lat. amica; vinur ok kunn-konur, Greg. 33; trygg vina, Al. 92, Art.
No entry
að, recipr. to fondle one another, i. e. to pair (sexually, Dan. parres), esp. of birds; fuglar vinast með sætum söng sízt verða þessum dægrin löng, Bb. 1. 18; mátti svo vinast hvort eitt par, 2. 29 (of fishes).
n. feast of friends.
n. a feast of friends, Nj. 2, Fs. 12, 54, Fb. ii. 185, 227, Sturl. iii. 105.
m. meeting of friends.
m. a meeting of friends. Glúm. 336; var með þeim engi vinafundr, Fms. x. 60.
m. strength, backing of friends.
m. strength, backing of friends; með frændafla ok vinastyrk, Vall. 213
a. particular as to friends.
adj. particular as to friends; an expressive word, in phrase, vinfastr ok vinavandr, to have few but chosen friends, Nj. 30.
f. = vinaboð.
u, f. friendly = vinabod, Sturl. iii. 105, 125, Fs. 132, v. l.
f. friendship (binda, halda, vináttu við e-n).
u, f. friendship, Nj. 81, Eg. 96, 170, Hrafn. 23, Stj. 171, Ó. H. 126; forn vinátta, Eb. 32, passim in old and mod. usage: vináttu boð, a friendly offer, Hkr. ii. 207; vináttu kærleikr, affection, Stj. 38; vinúttu bragð, a friendly turn, Nj. 228; vináttu góðvili, Stj.; vináttu heit, a promise of friendship, Fms. vii. 18; vináttu kveðja, a greeting of friendship, Sturl. ii. 108; vináttu mark, -merki, a token of friendship, Ó. H. 125, Fms. iv. 280; vináttu-mál, a message, intercourse of friendship, Nj. 18, Fms. i. 53, xi. 229, 249.
No entry
adv. a friendly manner, Dipl. ii. 11.
No entry
adv. in friendly wise, Dipl. i. 3. vináttu-samligr, adj. friendly, amicable, H. E. i. 388, Bs. i. 712.
I)
(vind; vatt, undum; undinn), v.
1) to twist, wring, squeeze; v. klæði sín, to wring one’s wet clothes; v. sik = v. kleði sín (vóru allir vátir ok tóku at v. sik); v. e-t sundr, to break, snap asunder (hann vatt ljáinn í sundr milli handa sér);
2) to wind, twist; v. vef, to wind the woof; þær ór sandi síma undu, they wound a rope out of sand;
3) to wind, hoist up by means of a ‘vindáss’; v. segl, to hoist sail (þeir undu segl sín.); v. upp akkeri, to weigh anchor; vindum af ræfrit af skálanum, let us pull the roof off the hall;
4) to turn, swing; höfði vatt þá Gunnarr ok Högna til sagði, G. turned his head and spoke to H.; v. eldskíðu í næfrarnar, to hurl a burning brand on the roof; vindr upp sjóðnum, he suddenly lifted up the money-bag;
5) refl., ~st, to make a sudden movement, turn oneself quickly; pres. ‘vizt’ (í því kemr Þorgerðr inn, ok vizt Helgi við fast ok fellr ofan af þilinu).
II)
f. hank of yarn.
u, f. a hank of yarn; vindur er hafa skal í vef, Fbr. 58.
I)
(vind; vatt, undum; undinn), v.
1) to twist, wring, squeeze; v. klæði sín, to wring one’s wet clothes; v. sik = v. kleði sín (vóru allir vátir ok tóku at v. sik); v. e-t sundr, to break, snap asunder (hann vatt ljáinn í sundr milli handa sér);
2) to wind, twist; v. vef, to wind the woof; þær ór sandi síma undu, they wound a rope out of sand;
3) to wind, hoist up by means of a ‘vindáss’; v. segl, to hoist sail (þeir undu segl sín.); v. upp akkeri, to weigh anchor; vindum af ræfrit af skálanum, let us pull the roof off the hall;
4) to turn, swing; höfði vatt þá Gunnarr ok Högna til sagði, G. turned his head and spoke to H.; v. eldskíðu í næfrarnar, to hurl a burning brand on the roof; vindr upp sjóðnum, he suddenly lifted up the money-bag;
5) refl., ~st, to make a sudden movement, turn oneself quickly; pres. ‘vizt’ (í því kemr Þorgerðr inn, ok vizt Helgi við fast ok fellr ofan af þilinu).
II)
f. hank of yarn.
pres. vind, (vin’g = vind ek, Grett. in a verse, ving ek háls af kjúklingum); pret. vatt (Dan. vandt), vazt, vatt, pl. undu (vundu); subj. yndi; part. undinn: reflex., pres. vizt, and pret. vazt, see below: [Goth., A. S., and Hel. windan; Engl. wind; Germ. winden; Dan. vinde]:—to wring, twist, Fas. ii. 525; vinda klæði, to wring (wet) clothes, Ld. 46; en er hann kom í eyna vatt hann klæði sín, Eg. 219; vóru allir vátir, settusk þeir niðr við eldinn ok tóku at vinda sik, Eb. 274; hann vatt þar ór skál fulla vatns, Stj. 392; hann tók til fjötursins ok vatt hann í sundr, Fms. xi. 289; hann vatt ljáinn í sundr milli handa sér, Fb. i. 522.
2. to wind; ok undu svá tréit allt at rótinni, Fms. v. 286; vinda vef, to wind the woof; vindum vef Darraðar, Darr.; vinda segl, to hoist sail; undu þeir segl sín, Orkn. 356, Fms. ii. 176; vindit þá upp akkeri yður, to wind up the anchor, weigh it, Fb. iii. 384; vindum af ræfrit af skálanum, Nj.
3. to twist; þær ór sandi síma undu, Hbl.; salr undinn orma hryggjum, Vsp.; Ulfarr vatt við skegginu, U. twisted his beard (Germ. …
Shortened here. Read the full article →
f. the use of v (vend) before r, as in v-rangr, v-reiðr.
f. [vend], a gramm. term, implying the use of the old letter ‘vend’ in spelling v-rungu, v-rangr, v-reiðr, see introduction to letter R; sem þá at v sé af tekit fþessu nafni ‘vrungu,’ því at Þýðerskir menn ok Danskir hafa v fyrir r í þessu nafni ok mörgum öðrum ok þat hyggjum vér fornt mál vera, en nú er þat kallat vindandin (vindandi in) forna í skáld-skap, því at þat er nú ekki haft í Norrænu-máli, Skálda 189 (in the treatise of Olave Hvíta-skáld).
No entry
u, f. = vindáss, Fas. iii. 232, v. l.
No entry
n. a wind; in compds, blíð-vindi, þýð-vindi.
No entry
or vindull, m. a wisp.
m. strips of cloth for winding round the leg.
m. windings, = spjörr, strips wound round the legs, instead of hose, Art. 4.
No entry
and Vindr, m. pl. the Wends; Vinda-höfðingi, -herr, -skip, -snekkja, Fms. ii. 299, 308, v. 134, xi. 375.
COMPDS: Vindland, Vindlenzkr, Vindlendingr, Vindverska, Vindverskr.
(að), v. to wind up (v. ull).
að, (sec vindill), to wind up; þú sitr yfir ull-laupi konu þinnar ok vindlar ull, er hón kembir, Bret. (1849) ch. 13, v. l.
No entry
Grett. 90, read Vínlendingr.
m. wisp (fjúka sem v.).
n. = vindill; stundum fauk hann sem vindli, Mork. 41.
a. windy (veðr var vindligt).
adj. windy, Sks. 605 15; veðr var vindligt, Fms. ix. 353, v. l.
No entry
adj. bay-coloured, of a horse.
I)
(-s or -ar), m.
1) wind; v. var á norðan, it blew from the North;
2) air (gekk svá milli úvina sinna náliga sem hann œði vind).
II)
m. winding-stairs.
III)
(vind, vint), a. awry.
1. m. a winding; austan við bergit er vindr upp út ganga, Symb. 56; hann hyggr at um steina nokkura þá er svá lágu sem vindr er görr, Róm. 309.
2. adj., vind, neut. vint, [vinda, vatt], awry; telgja vint né skakkt, Krók. 42 C; or Jonathe flaug aldri vint né skeift, Stj. 495.
I)
(-s or -ar), m.
1) wind; v. var á norðan, it blew from the North;
2) air (gekk svá milli úvina sinna náliga sem hann œði vind).
II)
m. winding-stairs.
III)
(vind, vint), a. awry.
m. [Ulf. winds = ἄνεμος; A. S., Engl., and Germ. wind; O. H. G. wint; Lat. ventus]:—the wind, passim: the air, fram í loptið í vindinn, into the air, Fms. vi. 313; sem hann væði vind, 419; kasta e-u út í vind, Mar.; verpa orðum í vind, id.; láta e-t sem vind um eyrun þjóta (see eyra): allit., veðr ok vind, kvíða fyrir vind ok vatn, Fms. viii. 234; í vindi skal við höggva, Hm.; þokur miklar en vinda litla, Ld. 74; vindr hafði hlaupit milli, Bs. i. 336; blés mikinn vind á ljósit en þat sloknaði, Bárð. 180; gékk vindr ór filnum, Al. 144; austan-v., vestan-v., sunnan-v., norðan-v. (but út-synningr, land-nyrðingr, etc., of the ‘middle-airts’).
B. COMPDS: vindauga, vindbelgr, vindblaka, vindblástr, vindblær, vindbylr, vindegg, vindfrosinn, vindfullr, vindsfullr, vindgangr, vindgluggr, vindsgnýr, vindgul, vindheimr, vindhjálmr, vindkaldr, vindker, vindlauss, Vindlér, vindlítill, Vindlóni, vindrúm, vindstæði, vindsvalr, vindþrotinn, vindþrútinn, vindþurr, vindæð, vindöld.
a. = vindfullr.
adj., Fas. ii. 150.
m. squall of wind.
m. a squall of wind, Ld. 326.
a. exposed to the wind (ek hekk vin(d)ga meiði á).
adj. windy; vindga, contr., Hm. 139.
n. window, = vindgluggr.
n. [from vindr, m.; A. S. wind-eâge; Engl. window; Dan. vind-ue]:—‘wind’s-eye,’ a window, Grág. ii. 286, Sturl. i. 155.
m. winding-pole, windlass (þeir undu með vindásum).
m. [Chaucer windas], a winding-pole, windlass, N. G. L. i. 335, Ó. H. 28, Nj. 115, Fas. iii. 232.
m. wind-bag, bellows.
m. wind-bellows, bellows, Edda.
f. wind-flow, breeze.
u, f. a wind-flaw, a breeze, Sks. 234, Grett. 153 A.
m. wind-blast.
m. a wind-blast, Barl. 133.
m. light air, breath.
m. a gentle air, Stj. 16, 78.
No entry
and vinds-bylr, m. a gust of wind, Stj. 608, Th. 23.
No entry
n. a wind-egg.
No entry
part. wind-frozen, Sks. 230.
a. windy.
adj. windy, Fas. iii. 636: so also
No entry
m., medic. flatulence.
m. window.
m. a window, of an opening in the clouds, Bárð. 170.
n. air, wind. breeze.
or vind-gol, n. an air, wind, breeze, Fms. viii. 382.
No entry
m. the ‘winding-neck,’ the twisted ornamental work at a ship’s prow and stern, Björn.
m. world of the winds the air.
m. ‘wind-home,’ Vsp.: a local name, Grett.
m. ‘wind helmet’, the sky.
m. ‘wind-helmet,’ i. e. the sky; vindhjalms-brú, the ‘wind-helm-bridge,’ i. e. the rainbow, Hkv. 2. 47.
No entry
n. a stroke in the wind or a stroke aslant; in the phrase, hann slær ekki vindhöggin, of a steady worker who never loses a minute.
a. wind-cold.
adj. wind-cold, Hðm. 18.
No entry
n. the ‘wind-basin,’ the vault of heaven. Ad.
n. the land of the Wends.
n. the land of the Wends.
a. windless, calm (veðr var vindlaust A sjákyrt).
adj. windless, calm, smooth, Ýt., Fms. vi. 262, vii. 68, Bs. ii. 224.
a. Wendish.
adj. Wendish, Fms., passim; for
No entry
(i. e. Vind-hler), m. the ‘wind-listener,’ i. e. the god Heimdal, Edda.
a. light of wind, calm (veðr vóru vindlítil).
adj. calm, light of wind; veðr vindlítið, Eg. 370, Ld. 56, Fms. 353.
No entry
a, m., myth. the Father of the Winter.
No entry
n. a passage of wind, Stj. 91.
f. barge-board.
f. [from vindr, adj., or vindr, m.(?)], the ‘wind-sheath,’ barge-rafter, the edge-boards at a gable end, prob. so called from being twisted in the shape of dragons twisting their tails at the top, while their heads are at the eaves, N. G. L. i. 101, Fs. 62, Eg. 749.
No entry
að, to furnish with vindskeiðar, D. N. i. 477.
No entry
n. the direction of the wind, Fas. i. 14, v. l.
a. = vindkaldr.
adj. = vindkaldr, Fas. i. 78; the myth. name of the Father of Winter, Edda.
f. the Wendish language.
n, f. the Wendish language, Fms. vii. 192.
a. Wendish.
adj. Wendish, Fms. i. 290.
pp. short of wind.
part. short of wind, Sks. 629 B.
No entry
part. ‘wind-swoln’ Sks. 230.
a. wind-dry, air-dried (viðr ~).
adj. ‘wind-dry,’ of wood, Vkv. 9.
No entry
f. a ‘wind-vein,’ Al. 22: prop. an artery, according to vulgar belief that the arteries were ducts of air, and the veins of blood. See Liddell and Scott’s Lex. s. v. ἀρτηρία.
f. ‘wind-age’, a time of tempests.
f. ‘wind-age,’ time of tempests, Vsp.
f. friendliness, friendship.
(vingun), f. friendliness, friendship (but less emphatic than vinátta), Karl. 17, Fms. v. 135, xi. 55, Fs. 15, 24, 144, Bær. 7: favour, hafa Guðs vingan, Grág. ii. 167; alþýðu vingan, popularity, Fms. i. 31; koma sínu máli í betri vingan við e-n, v. 136; vinganar-heit, -mál, -orð, -svipr, friendly assertions, words, looks, Bjarn. 51, Ld. 344, Fas. ii. 249, Fms. vi. 279.
No entry
að, dep. to make friends; in vingask við e-n, to enter into friendship, friendly intercourse or relation with a person, Eg. 42, 175, Fms. viii. 214, x. 298; vingask til e-s, viii. 108.
II. part. vingaðr, in friendly relations; vel vingaðr veð lenda menn, Hkr. ii. 48: well-liked, var hann svá vingaðr af mörgum manni, at …, Fms. xi. 277; hann átti ok vel vingat við höfðingja innan-lands, vi. 397: friendly, well-disposed, iv. 87.
No entry
n. disturbance, vacancy of mind.
No entry
að, [vingull], to confound, disturb; vinglaðr, confused, out of one’s mind.
No entry
m. a mythic. pr. name, Edda, Örvar Odds S.
No entry
að, to swing round, with dat.; vingsa stafnum kringum sig.
m. a horse’s male organ.
m. an oaf, simpleton, freq. in mod. usage; þú ert mesti vingull! and vinguls-ligr, adj. oafish.
2. a horse’s pizzle, Fb. ii. 332.
3. botan. fesuca, Hjalt. Vingul-mörk, f. name of a county in Norway (referring to phallus worship?), Fms.
No entry
gen., in vinjar-toddi, vinjar-spann; see vin, f.
No entry
(?), in the phrase, göra e-t of vinn, to over-exert oneself, 677. 12 (a απ. λεγ. and doubtful).
I)
(vinn; vann, unnum, unninn), v.
1) to work, labour, do work (Ásmundr vildi lítit ~);
~ á akri ok plœgja, to work in the field and plough;
2) to work, till, cultivate (~ akr, jörðina);
3) to work, perform, do;
~ verk sin, to do one’s work;
þat verðr hverr at ~, er ætlat er, every one must do the work that is set before him;
þér hafið mikit stórvirki unnit, ye have done a great deed;
~ eið, sœri, to take an oath;
~ bœtr á e-u, to redress;
~ e-m beinleika, beina, to show hospitality to one;
~ e-m geig, bana, to work harm, death, to one;
~ e-m úsœmd, to bring shame, disgrace on one;
~ e-m bót (illt), to do one good (harm);
~ e-m hefnd, to take revenge on;
4) ~ e-m, to wait upon, attend to, tend (Höskuldr bað hana ~ þeim hjónum);
5) to win, gain;
~ orrustu, sigr, to gain a battle, victory;
~ sigr á e-m, to obtain a victory over, defeat, one;
6) to win, conquer (~ land, borgir, skip);
~ e-t aptr, to recover by conquest, reconquer (~ aptr þat ríki, er látit er);
7) to overcome, master, get the better of (þeir ætla, at þeim muni illa sœkjast at ~ oss); …
u, f. a work, labour, business; fá sér e-t til vinnu, Gþl. 483; taka vinnur af e-m, Fms. i. 33; vera at vinnu, to be at work, vi. 187; at-vinna, q. v.
COMPDS: vinnuafli, vinnufólk, vinnufullr, vinnufærr, vinnugóðr, vinnugreifi, vinnuhjún, vinnulítill, vinnumaðr.
I)
(vinn; vann, unnum, unninn), v.
1) to work, labour, do work (Ásmundr vildi lítit ~);
~ á akri ok plœgja, to work in the field and plough;
2) to work, till, cultivate (~ akr, jörðina);
3) to work, perform, do;
~ verk sin, to do one’s work;
þat verðr hverr at ~, er ætlat er, every one must do the work that is set before him;
þér hafið mikit stórvirki unnit, ye have done a great deed;
~ eið, sœri, to take an oath;
~ bœtr á e-u, to redress;
~ e-m beinleika, beina, to show hospitality to one;
~ e-m geig, bana, to work harm, death, to one;
~ e-m úsœmd, to bring shame, disgrace on one;
~ e-m bót (illt), to do one good (harm);
~ e-m hefnd, to take revenge on;
4) ~ e-m, to wait upon, attend to, tend (Höskuldr bað hana ~ þeim hjónum);
5) to win, gain;
~ orrustu, sigr, to gain a battle, victory;
~ sigr á e-m, to obtain a victory over, defeat, one;
6) to win, conquer (~ land, borgir, skip);
~ e-t aptr, to recover by conquest, reconquer (~ aptr þat ríki, er látit er);
7) to overcome, master, get the better of (þeir ætla, at þeim muni illa sœkjast at ~ oss); …
pres. vinn, vinnr, older viðr, Gkv. 2. 30, Fms. vii. 239 (in a verse), Edda i. 492, Am. 45, Ad. 21, etc.; pret. vann, vannt (mod. vanst), vann; pl. unnu; subj. ynni; imperat. vinn; part. unninn (vunnu, vynni, vunninn): with suffixed pers. pron. vinn’k, Hm. 158; vann’k, Bkv. 2. 26: pres. reflex. vinnz, Grág. (Kb.) i. 3, 85, 86: pret. vannz, Stj. 131, and passim: with suffixed neg. vant-attu, thou workedest not, Hkv. 2. 20; plur. vinna-t, 2. 21; [Ulf. winnan = πάσχειν, ὀδυνασθαι; A. S., O. H. G., and Hel. winnan; Engl. win; Dan. vinde; Swed. vinna.]
A. To work, labour, of any household work, as also in a wider sense; fasta ok vinna til nóns, Dipl. ii. 14; hann var félauss ok vann til matar sér, worked for his food, 656 C. 24; þessi er svá röskliga vann, worked so well, Nj. 270; þat verðr hverr at vinna sem ætlað er, 10; vinna hvárt er vill, to do whichever he will, Grág. (Kb.) i. 99; eiga sem mest at vinna, to be very busy, Nj. 97; Ásmuudr vildi lítið vinna, would not work, Grett. 90; þrællinn vann allt þat er hann vildi … at honum þætti þrællinn lítið vinna, Nj. 73; hvat er þér hentast at vinna (?), 54; …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -endr), m. worker.
part. a doer, worker of; ér vinnendr ílsku. Greg. 24; v. eða fremjandi, Edda 68.
No entry
adj., in u-vinnanligr.
m. worker.
a, m. a worker, maker, Skálda 204.
m. gain, profit.
m. a gain, profit, Stj. 225, Mag. 62, 66; á-vinningr.
No entry
a, m. earnings, produce of labour, H. E. i. 396.
No entry
n. = vinnuhjún.
a. having plenty of work.
adj. having plenty of work, Stj. 25.
No entry
adj. able for work, able-bodied, Gþl. 483, 531.
a. clever at work.
adj. doing good work, Fs. 31, Finnb. 296.
m. over-seer.
a, m. an overseer, Stj. 570.
n. pl. work-people, servants on a farm.
n. pl. work-people, servants on a farm, Lv. 22, (mod. vinnu-fólk, as opp. to húsbændr.)
a. doing little work.
adj. doing little work, Grett. 69, 70, 120 A.
m. labourer, manservant on a farm.
m. a labourer, man-servant on a farm, Fms. i. 33, Ld. 98, N. G. L. ii. 163, Stj. 562, MS. 134. 69, 70: in a town, N. G. L. iii. 15, 44.
No entry
f. = vinan, friendship, Korm. (in a verse).
(-ar, -ir), m. friend; í þörf skal vinar neyta, a friend in need is a friend indeed; hverr á sér vin með úvinum, every one has a friend among foes; vera e-m í vina húsi, to be one’s friend.
m., gen. vinar; dat. vin, Hm. 41, 42 (seldom vini); pl. vinir, acc. vini, 24 (vinu, Hkr. i. 183, in a verse, cannot be an acc. from vinr). As in sonr (q. v.) the nominative r is freq. dropped, and vinr and vin are both in old and mod. writers and speech used promiscuously: [in A. S. wine; Dan. ven; Swed. vän; vinr is ‘par excellence’ a Scandinavian word, frændi being used only in the sense of a kinsman; vinr is akin to vin, f., referring to a lost root verb vinan, van, vunun, to which also belongs the verb una, q. v.; analogous to vin and vinr are the Lat. amicus and amoenus.]
B. USAGES.—A friend, prop. an ‘agreeable man;’ vin sínum skal maðr vinr vera, þeim ok þess vin, en óvinar síns skyli engi maðr, vinar vinr vera, Hm. 42; til ílls vinar, til góðs vinar, 33; með íllum vinum, 50; vápnum ok váðum skulu vinir gleðjask, 40; til góðs vinar liggja gagn-vegir þótt hann sé firr farinn, 33; ek vil vera vin þeirra, Nj. 5; Guðs vin, Blas. 49; hann var vinr Otkels, Nj. 73; hann gaf Frey vin sínum þann hest hálfan, Hrafn. 5; vinar míns, Ad. 16; tryggr vinr minn, 10; vinr þjóðans, 11; þinn vin fullkominn, Fær. 132; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f., pl. vinstrar, = the third stomach in ruminating animals; eina vinstr, vinstrina, freq. in mod. usage, but not recorded in old writers.
a. compar. the left (á v. hlið, til v. handar).
compar. [Dan. venstre; Swed. vänstre], the left; um vinstri hönd, Nj. 28, Fms. vi. 165; til vinstri handar, 439; hvárki til hægri handar né vinstri, Stj. 438; á vinstri hlið, Fms. ii. 330; vinstri hönd, vinstra auga, eyra, vinstri fótr, etc.; görask vinstri handar menn e-s, one’s left-hand men, i. e. adversaries, Hom. 102; vinstra megin, Hrafn. 13.
No entry
adj. [Dan. venlig], friendly; in ú-vinuligr.
(að), v. to winnow (v. korn).
að, [Engl. winnow; from vindr], to winnow corn; ferr hón til iðju sinnar at vinza korn, Thom. 484.
2. mod. to pick out; vinsa úr það bezta, and the like.
No entry
a, m. [provinc. Dan. vindser; corrupt from bismer?], a steelyard; pundara rangan eða vinzara, N. G. L. i. 324.
No entry
n. = viðbeina, Bs. i. 367.
a. steadfast as a friend.
adj. steady as a friend, Nj. 30, Fs. 23.
n. friendship.
n. friendship, Nj. 38, Ld. 246, Bs. i. 76, 657, passim.
f. steadfastness in friendship.
f. steadfastness in friendship, Bs. i. 80.
No entry
a, m. a rendering of Lat. vinea, Róm. 292, 309.
No entry
u, f. = vingjöf, D. N.
adv. friendly, kindly.
adv. friendly, kindly, Ld. 38, Fms. xi. 244.
a. friendly, kind.
adj. friendly, kind, Fms. vii. 62, Sturl. ii. 8, Barl. 59.
f. friendly gift.
f. a friendly gift. Eg. 52, 278, Clem. 133: sendi hann konungi vingjafir, Fms. i. 53; gefa á maðr vingjafar at sér lifanda, Grág. i. 202; vingjafar þágu þér, enda veitið ér svá, 656 C. 12 (Matt. x. 8), and passim; cp. Hm. 40, and the old custom of exchanging gifts.
a. kind towards one’s friends;
neut. vingott, friendliness (heldr vil ek gjalda féit, ok mun vingott í móti koma);
vingott var með þeim, they were good friends;
eiga vingott við e-n, to be good friends with a person.
adj. = vingaðr; lét Hánef vera vingóðan mann (a popular man), Rd. 239.
2. neut. vingott in phrases as, með þeim var vingott, they were good friends, Eg. 514, Rd. 289, Nj. 135; eiga vingott við e-n, to be good friends with a person, Fms. ix. 219.
No entry
n. [vin, f., or vinr, m.], the ‘mansion of bliss,’ a kind of Elysium or ‘Sans-souci’ of the Northern mythology; Óðinn … hans óska-synir eru allir þeir er í val falla, þeim skipar hann Valhöll ok Vingólf, ok heita þeir þá Einherjar, Edda 13; Gimli eða Vingólf, þat var hörgr er gyðjurnar áttu ok var hann allfagr, þat hús kalla menn Vingólf, 9.
No entry
u, f. a law term, wrangling, contemptuously so called when (e. g.) two persons pull one another by the hair, but use no weapons, N. G. L. i. 70.
No entry
d, = vingask, N. G. L. i. 137 (prob. only an error).
No entry
n. kindness, amiability, Róm. 175: friendship, Landn. 215, v. l.
a.
1) partial; eigi var hann ~ í dómum, he was no respecter of persons in his decisions;
2) = vinhollr.
adj. biassed, partial in one’s friendship; eigi var hann v. í dómum, be was no respecter of persons in his judgment, Orkn. 160; vinhallr undir höfðingja, Bs. i. 142; at erki-biskup hafi nökkut v. verit í málinu, Fms. viii. 100, ix. 331, v. l.
2. = vinhollr, an affectionate friend, Þorst. Síðu H. 171: prob. only an error (hallr for hollr).
a. true, steadfast as a friend, affectionate as a friend; ~ e-m, friendly towards one.
adj. [Dan. venne-huld], true, steadfast as a friend, affectionate as a friend, Orkn. 460, Fms. vii. 103, passim.
2. = vinhallr, Fms. ix. 331 (if not an error, as is vice versa the Þorst. Síðu H. 171).
n. acquisition of a friend (honum þótti í þér mest ~).
n. the acquisition of a friend; honum þótti í þér mest vinkaup vera, Fms. v. 188.
f. female friend.
u, f. a female friend, Stj. 230, Ísl. ii. 260, 369.
a. friendless.
adj. friendless, Rd. 308, Fsm.
No entry
n. friendlessness, lack of friends, Norske Saml. v. 159.
No entry
adj. friendly, Sks. 229, v. l.
a. having many friends.
adj. having many friends, Sturl. ii. 236, iii. 180.
No entry
and vin-mæli, n. friendly words, greetings; Egill þakkaði konungi gjafar ok vinmæli, Eg. 312, Ó. H. 133 (vinmál, Fb. ii. 255, l. c.); hneigjask fyrir mínum vinmælum eðr ógnar-orðum, Fms. vii. 104; með fégjöfum ok vinmælum, i. 53; bar Karl fram vinmæli þeirra Leifs ok Gilla, Fær. 211; sendi hann þú menn austr á fund Haralds konungs með vinmálum, Orkn. 122; senda menn með vinmálum (vinmælum, v. l.) ok presentum, Stj. 503.
f. proof of friendship.
f. a trial of friends or friendship; hörð mun v. verða, viz. to choose between two friends, Orkn. (in a verse): a proof of friendship, hann tók allvel við Þorkatli ok kvað slíkt v. mikla, Dropl. 23.
No entry
f. a troop of friends, Ad. 19 (but the reading is doubtful).
n. pl. friendliness, = vinsemd.
n. friendliness = vinsemd, Fb. i. 163.
adv. in a friendly manner.
adv. in a friendly manner, Fms. viii. 129;, allt tal fór með þeim v., ii. 262: in mod. usage, often at the end of a letter.
a. friendly, amicable.
adj. friendly, amicable, Róm. 302, Eb. 241; vinsamlig orð, ráð, Fms. vi. 278, Sól. 32.
No entry
adj. ‘friendsome,’ friendly, Sks. 19, v. l.
f. friendliness.
f. friendliness (less than vinátta), Fms. xi. 423.
f. friendliness.
f. = vinsemd, O. H. L.
f. friendly message or gift sent.
f. a friendly message; mun hann sent hafa oss enga v., of a Urias message, = forsending (q. v.), Fas. ii. 79.
m. friendship.
m. [Dan. venskab], friendship, Hm. 50. Fs. 160, Eg. 41, Fms. i. 284, x. 37; the saying, svá fyrnisk vinskapr sem fundir, Fb. i. 392 (mod., svo fyrnast ástir sem fundir).
n. pl. breach of friendship (þetta mun okkr verða at ~um).
n. pl. a breach of friendship, Ísl. ii. 217.
n. spoiling, of friendship.
= vinslit, a spoiling of friendship, Gkv. 1, 24.
No entry
d, to endear oneself, Str. 3.
f. popularity (tóku við slíkt at vaxa ~ir hans).
f. a being beloved, popularity; kom svá við vinsæld hans, at …, Fms. i. 32; um fram alla menn at vinsældum ok harðfengi, Eb. 30; öfundsjúkr um vinsældir Magnúss, Orkn. 160; aflaðisk honum vinsæl(ð) mikil, Fms. x. 402, passim.
a. blessed with friends, beloved, popular (hann var ~ af öllum mönnum); maðrinn var miklu ~i en áðr, much more liked than before.
adj. [Dan. vensæl], compar. vinsælli, superl. -sælstr and -sælastr:—blessed with friends, endeared, beloved by many, much liked; hann var vinsæll af öllum mönnum, Eg. 3; þú ert maðr vinsæll af bóndum, Nj. 17; Ketill var yngri sona biskups ok enn vinsælli, and the more popular, the most liked, Sturl. i. 226; var nú skipan á komin um lund hans,—maðrinn var miklu vinsælli enn áðr (much more liked than before) … Sámr var vinsaell af sínum þingmönnum, Hrafn. 24; hinn vinsælasti af öllum góðum mönnum, Fms. vi. 59; hinn vinsælasti af Væringjum, very popular with the Wærings, 144; manna vinsælastr ok góðgjarnastr, ii. 19; hann hefir verit einn hverr höfðingi vinsælstr í Noregi, vii. 4: of a deed, action, case, eigi mun vinsælt vera málit, Glúm. 380; mungátin eru misjafnt vinsæl, a saying, Ölk. 34.
pp. bound in friendship.
part. bound in friendship, Þjal.
n. trust in a friend.
n. trust in a friend, Hm. 64.
No entry
adj. = vinavandr; fastúðigr ok v., Fms. viii. 447, v. l.
adv. kindly, in a friendly manner.
adv. kindly, good-naturedly, Nj. 217.
a. friendly.
adj. friendly; þeygi v. hlutr, a thing not agreeable, Bjarn. 33.
a.
1) given in a friendly spirit, agreeable, favourable (byrinn ekki ~); nú mun ek gera þér um vinveitt, now I will do thee a friendly turn;
2) of persons, friendly amiable (úvandblœtr ok ~ at veizlum).
adj., prop. given in a friendly spirit, friendly, agreeable, favourable, of things; göra þeim vinveittar samfarar, Skálda (Thorodd); byrrinn ekki vinveittr, Ld. 56; nú mun ek göra þér um vinveitt (shew thee a good turn of friendship, humour thee) ok ríða til þings með þér, Nj. 215; eigi er þá vinveitt gjöfin, Fms. vi. 238; Úlfi þótti ú-vinveitt skemtan konungs, unfriendly, spiteful, 347.
2. of a person, easy to please; úvandblætr ok vinveittr at veizlum, Bs. i. 394: in mod. usage, graceful, friendly, hann var mér mikið v.
No entry
m. a ‘friend-thief,’ a false friend, Ad.
No entry
u, f. [cp. Dan. vippe = Engl. whip], a nickname, Sturl. i. 118 C.
f. pl. child’s toys (barna v.).
f., pl. viprar (?), not vipur, for the r is radical, as is seen from the spelling in vellums and also from Norse vipre, Ivar Aasen:—a toy; barna vipr, a child’s toy; þat þótti allt sem barna vipr er aðrar konur görðu hjá því sem hón görði, Mirm. 140 (Ed. Kölbing); þykkir honum allt sem ungmennis-leikr eðr barna vipr þat sem hann hafði áðr numit hjá klerkdómi meistara Peri, Clar.; þótti allt barna vipr þat er aðrar konur höfðu í skarti hjá henni, Ld. 122 (vipur einar, Fms. ii. 21, l. c., should be viprar einar?).
No entry
að, to draw the lips together; vipra varirnar, Björn.
f. woof weft = veptr.
or vifta, u, f., in Darr. perh. read ‘vipt’ er orpin, [vefa], the woof; þarmar ór mönnum fyrir viptu ok garn, Nj. 275.
(-rða, -rðr), v.
1) to fix the worth of a thing, to tax, value (síðan vóru virð fé Haflgerðar);
2) fig., to value, estimate (þat kann engi ~ nema guð einn);
with gen., ~ e-t mikils, to rate highly, think much of;
~ lítils, to think or make light of;
~ e-t engis (einskis), to make nothing of;
~ e-t með sjálfum sér, to bethink oneself of, consider;
konungr virði mest skáld sín, he held his poets in the highest estimation;
virði jarl hann vel, the earl showed him great honour;
~ til, to pay heed to, regard;
hann kveðst vilja ~ til enn heilaga Jacobum postola, he said he would respect the sanctity of St. James;
~ e-t til e-s, to consider (deem) as (~ e-t til útrúleika við e-n);
~ e-t vel, illa fyrir e-m, to put it to his credit, discredit;
3) refl., ~st vel, to be highly esteemed (hann virðist hvervetna vel);
impers., virðist öllum mönnum vel til hans, everybody liked him;
virðist oss svá, sem minnkaðist vár sœmd í því, it seems to us, we think that …;
virðist hann konunginum afbragðsmaðr, the king thought him to be an exceptional man.
u, f., in ú-virða, disregard.
(-rða, -rðr), v.
1) to fix the worth of a thing, to tax, value (síðan vóru virð fé Haflgerðar);
2) fig., to value, estimate (þat kann engi ~ nema guð einn);
with gen., ~ e-t mikils, to rate highly, think much of;
~ lítils, to think or make light of;
~ e-t engis (einskis), to make nothing of;
~ e-t með sjálfum sér, to bethink oneself of, consider;
konungr virði mest skáld sín, he held his poets in the highest estimation;
virði jarl hann vel, the earl showed him great honour;
~ til, to pay heed to, regard;
hann kveðst vilja ~ til enn heilaga Jacobum postola, he said he would respect the sanctity of St. James;
~ e-t til e-s, to consider (deem) as (~ e-t til útrúleika við e-n);
~ e-t vel, illa fyrir e-m, to put it to his credit, discredit;
3) refl., ~st vel, to be highly esteemed (hann virðist hvervetna vel);
impers., virðist öllum mönnum vel til hans, everybody liked him;
virðist oss svá, sem minnkaðist vár sœmd í því, it seems to us, we think that …;
virðist hann konunginum afbragðsmaðr, the king thought him to be an exceptional man.
pret. virði, mod. virti; [cp. verð; this word and its derivatives are in mod. Norse proncd. and spelt with y, vyrda; Swed. vörda]:—to fix the worth of a thing, to tax, value; síðan vóru virð fé Hallgerðar, Nj. 24; búar skolu virða fúlgur ómagans tvennar, Grág. i. 259; þar skolu fylgja einn eyrir ok tuttugu, ok virða til friðs, D. I. i. 199; þrjár merkr ok virt til vaðmála, 203; búar skolu virða skip þat til vöru eðr til brends silfrs, Grág. (Kb.) ii. 68; virða e-t til smœrs, D. N. ii. 93.
II. metaph., þat kann engi virða nema Guð einn, Fms. vii. 144: with gen. of the price, virða enskis, Blas. 44; virða mikils, to rate highly, Eg. 167; konungr virði hann mikils, Fms. vi. 132; virða e-t lítils, O. H. L. 76; úvinir hans höfðu grun á ok virðu til utrúleika við konung, Fms. ix. 428; er þat ílla virðanda fyrir þér, it is to be ill-esteemed, blamed, ii. 53; mun þat vera vel virt fyrir þér, Karl. 99; svá virðu vinir jarls sem Þorkell mundi þá bræðr sízt spara til deilu, Orkn. 180; vita ok virða, Stj. 145; virða e-t með sjálfum sér, to bethink oneself of, consider, 132; hygg at ok virð meðr þér sjálfum, 142; virð með sjálfum þér hvat haun mun mega með síns herra fulltingi, Karl. …
Shortened here. Read the full article →
m. pl., poet. men.
m. pl. [from verð; cp. hirð, verðung], poët. king’s men, men in the king’s pay, a body-guard; the etymology implied in ‘virðar’ heita þeir menn er ‘meta’ mál manna, Edda 107, is scarcely true; heill skaltú, vísi, virða njóta, Hkv. 1. 54; vápn-söngr virða, Akv. 32; afkárr söngr virða, 38; efla víg með virðum, Skv. 1. 12.
No entry
n. the worth of a thing; in compds, and-virði.
f.
1) valuation (at lögligri ~u);
2) reputation, honour; gera e-m þá v., to do that honour to one; leggja v. á e-n, to make much of one;
3) opinion, esteem; at minni v., in my opinion.
f. a valuation, taxing; ef eigi er rétt at virðingu farit, Grág. i. 189; kveðja búa til skiptinga eða virðinga, ii. 342; þau þrjú hundruð er hón átti þar í, eptir góðra manna virðingu, Dipl. iv. 16; at lögligri virðingu, Nj. 103.
II. metaph. worship, reputation, honour; konungr hét at auka virðing þeirra, Eg. 33, Fms. i. 20; göra e-m þá virðing, to do that honour to one, v. 309; vér skulum halda Páska-dag með allri virðing, K. Á. 154; með mikilli virðing, with great respect, 178; með allri sæmd ok virðing, Bs. i. 123.
2. opinion, esteem; at minni virðing, to my mind, opinion, Fms. vii. 261; í öllum löndum er sú virðing á, at …, Bs. i. 131; var þat ok v. manna, at …, Ó. H. 232.
3. plur. rank; völd, léni makt’ ok virðingar, Hallgr.
COMPDS: virðingarfé, virðingarför, virðingargjarn, virðingarheimboð, virðingarhlutr, virðingarkona, virðingarlauss, virðingarmaðr, virðingamikill, virðingarmunr, virðingarráð, virðingarvænligr, virðingarvænn.
No entry
n. a thing of special value, Grág. i. 500; kirkja á þrjú hundruð í v., Vm. 9; Bjarni bauð úfrítt v., bæði fyrir vaðmál ok kúgildi, Dipl. iii. 13; tíu hundruð í v. ok sjau hundruð í flytjanda eyri, v. 12.
f. honourable journey.
f. an honourable journey, Fms. vii. 99.
a. ambitious.
adj. greedy of honour, ambitious, Valla L. 206: in mod. usage, vain, fond of flattery.
n. honourable invitation.
n. an honourable invitation, Sturl. i. 40.
m. great credit (hafa virðingarhlut af e-u).
m. an honourable share, great credit, Lv. 13.
f. worthy lady.
u, f. a worthy lady, Sturl. i. 19.
a. without honour, rank, or distinction.
adj. without honour, rank, distinction, Hkr. ii. 90.
m. appraiser.
m. an appraiser, Grág. i. 208: a man of distinction, rank, Eg. 162, 466, Nj. 22, Fms. vi. 113; höfðingi ok v. mikill, Fs. 156; Helgi var v., Gullþ. 3.
m. disparity in rank.
m. disparity in rank, Fms. iv. 28, 260, vi. 359.
n.
1) respectable estate or condition;
2) honourable plan.
n. a respectable estate, condition, Þorf. Karl. 370: an honourable offer, Fms. vii. 26.
a. honourable.
adj. honourable, Fs. 44, Grett. 100 new Ed.
a. honourable.
adj. honourable, Sturl. i. 105 C.
a. distinguished, worshipful.
adj. of mickle worth, worshipful, Ísl. ii. 9.
No entry
m. a taxer, Edda, Lex. Poët.
adv. worthily, honourably.
adv. worthily, honourably, respectfully; kveðja e-n v., Ld. 32, passim: magnificently, skrýðask v., Fms. i. 147.
a.
1) worthy, worshipful;
2) stately, imposing (~ maðr);
3) of things, fine, splendid (~ bústaðr).
adj. worthy, worshipful; v. herra N.M., gracious lord, the title of a king, Gþl. 130, Bs. i. 755, Stj. 2.
2. venerable; hann spyrr þenna inn virðiliga mann, hverr hann sé, Fms. x. 245; fríðr sýnum mikill ok inn virðiligsti, stately, imposing, 380.
3. of things, fine, splendid; bústað góðan ok virðiligan, Eg. 197; göra virðuliga kirkju, Ld. 334; virdulig veizla, Fms. ii. 16, 103, xi. 4; virðiligt boð, 11; erfi gott ok virðiligt, 18; með góðum gjöfum ok virðiligum, 4; inn virðiligsti gripr, Eg. 180.
a. vain-glorious.
adj. vain-glorious, Þiðr. 96.
No entry
m. = verðr (q. v.), a meal; in the allit. law phrase, at verði eðr at virði, neither at meal nor mess, Grág. ii. 92, cp. Hm.
a. worthy, fine, splendid.
and virðti-liga = virðiligr, virðiliga, qq. v., Stj., Fb., Barl., passim, and so in mod. usage.
m. halter (var ~ dreginn á háls honum).
or virgull, m. [Goth. wurgils; the root is in Germ. erwürgen]:—a halter; höggva virgulinn sundr, Hom. 117; virgilinn, Bs. i. 225, Pr. 414; var virgill dreginn á háls honum, Fms. vii. 13; virgul (acc.), Fb. ii. 330; hvárki gálgi né virgill, Hom. 118 (virgull, Fms. v. l. c.): poët., virgill handar = a bracelet, Edda; hryn-virgill brynju, a ring in chain-armour, Eg. (in a verse). virgil-nár, m. a corpse on a gallows, Hm.; cp. gálg-nár, Grág.
No entry
n. a private chamber, where one receives intimate friends, Clem. 130.
n.
1) work, = verk; esp. in compds., ill-, spell-, stór-, þrek-~;
2) stronghold, castle.
a, m., gen. virkja, a worker, doer; in compds, íll-virki, spell-v.
n.
1) work, = verk; esp. in compds., ill-, spell-, stór-, þrek-~;
2) stronghold, castle.
n. = verk, Anecd. 8 new Ed.: esp. in compds, íll-virki, stór-v., þrek-v., mann-v., qq. v.
II. a work (= wark in bulwark, Southwark, etc.), wall, stronghold, castle, Bs. i. 672, Landn. 69; hann lét göra kirkju á Agðanesi, ok þar virki ok höfn, Fms. vii. 100; virki þat er heitir Skarðaborg, the work that is called Scarborough, Korm. 24, Stj. 509, O. H. L. 10; virkis-armr, the wing of a castle, Nj. 247; virkis-dyrr, -garðr, -horn, -hurð, -veggr, -stokkr, Fms. iii. 148, Sturl. i. 31, Krók. 56, Bs. i. 672, Eb. 310, Gullþ. 10; virkis-maðr, a defender in a work, Eb. 310; Suðr-virki, Southward in London, O. H. L.
2. in mod. usage the wooden frame of a saddle is called virki (söðul-virki).
3. a building; lögðu fjár-hluti til þessa helga virkis, O. H. L. 78; til kirkju virkisins, 86. virkis-búð, the name of one of the booths in the alþing, see búð.
(-ti, -t), v. impers. = verkja.
ð, = verkja, to pain; sárið virkti, the wound was painful, Art. 25.
a.
1) working; in compds., góð-, harð-, mikil-, stór-; ~ dagr, work-day, week-day;
2) careful, painstaking (v. at e-u);
3) v. e-m, valued by, dear to (kærr var hann ok v. konunginum).
adj. working; in compds, stór-virkr, mikil-v., harð-v., góð-v., etc.; virkr dagr, a work-day, week-day, K. Á. 176, Rb. 78.
2. careful, painstaking; virkr at e-u, working at, busy at, fond of; hann var virkr at hestinum, Fs. 55; virkr at henni ok kærr, Sks. 131.
3. valued, dear; kærr var hann ok virkr konunginum, dear was he and valued by the king, O. H. L. 76; þeir menn vóru þeim goðum virkastir er mestar údáðir görðu, to those gods the men were dearest who did most evil, Hb. (1865) 23.
f.
1) tender care; Ástríðar læknaði hann með mikilli ~; hann bað af þeim (= h. bað þá) ~a vinum sínum ok frændum, he recommended his friends and kinsmen to their special charge; ok bað honum ~a við konunginn áðr þeir skildi, recommended him to the king before they parted;
2) good wishes; biðja e-m ~a, to wish one all good wishes (Ásdís bað honum margra ~a);
3) fondness, affection; spurði, hverja hluti H. hefði, þá er honum væri mest v. á, which were dearest to him; leggja á þá alla v., to cherish them in every way; hafa e-n í kærleik ok ~um, to hold one in love and affection;
4) af or með v., af or með ~um, with special care (hann lét gera skip af ~um).
f., older virkð, [verk = work], prop. work, but with the notion of special care, tender care; hann skalt þú varðveita með allri virkð, 623. 15; Ástríðr læknaði hann með mikilli virkð, Fms. x. 370; hann bað af þeim virkta vinum sínum ok frændum, he bespoke their kindness towards his friends and kinsmen, i. e. he recommended his friends and kinsmen to their special charge, Hkr. i. 160.
2. good wishes; Hrútr fór í Fjörðu vestr, ok bað henni virkta áðr, H. left for the Fjords, having bidden her a fond farewell, Nj. 14; Ásdís bað honum margra virkta, A. wished him all good wishes, Grett. 94; ok bað honum virkta við konunginn Svein áðr þeir skildi, recommended him to king Sweyn before they parted, Fms. xi. 64.
3. fondness, affection; konunginum var mikil virkt á honum, the king liked him much, Barl. 101; spurði hverja gripi Haraldr hefði þá er honum væri mest virkt á, which were dearest to him, Fms. vi. 178; hafa e-n í kærleik ok í virktum, to hold one in love and affection, x. 413; með virktum, id., Karl. 286; leggja á þá alla virkt, to cherish them in every way, Sturl. …
Shortened here. Read the full article →
n. = virktamenn.
n. = virktamenn, Ísl. ii. 91.
m. a chosen man, favourite man (virktamenn Sveins konungs); þeir kváðu hann vera virktamann, they said he was a capital man.
m. a chosen man, favourite man; virktamenn Sveins konungs, the king’s best men, Fms. xi. 366; þeir kváðu hann vera virktamann, said he was a capital man, Ó. H. 152; þræli þeim er lengi hefir hennar virkðamaðr verit, Clem. 130.
n. excellent advice.
n. excellent advice, Sks.
m. intimate friend.
m. an intimate friend, Fs. 80, Sól. 13, Gísl. 35.
adv. carefully.
adv. carefully, Al. 7.
n. wort (in brewing).
n. [A. S. wyrt; Engl. wort; Ivar Aasen vyrt or vurt; Swed. vört]:—the sweet-wort, new beer, not yet fully fermented; virtr ok vín (ale and wine) is an allit. phrase; á víni ok virtri, Sdm. 8; and so in the Faroe lays, virtur og so vin, A.A. 322.
a. wizened, withered.
adj. [Dan. vissen; Engl. wizened], wizened, withered, also of a limb palsied; var visinn annarr fótrinn, Fms. vii. 239.
2. of grass, herbs; sjau öx mjök visin, Stj. 201.
No entry
að, [Lat.], to visit, of a bishop or dean, Vm. 15.
No entry
f. a visitation, Vm. 49: mod. visitázia, u, f.; visitáziu-bók, a register.
f. wisp (hálm-visk, sef-visk).
f. a wisp, of hay or the like, freq. in mod. usage; cp. sef-visk, hálm-visk, qq. v.
(að), v. to wither (hönd ~ði; visnuð hönd).
að, to wither, of limbs; visnaða hönd, Bs. i. 123; höndin tók at skjálfa ok visnaði, 781, Stj. 184; morkna ok visna, 185, Karl. 341: esp. of grass, herbs, trees, Matth. xxi. 19, 20; visnað tré, Pass. 32. 19.
No entry
f. a withering, palsy, medic.: al-visnan, hálf-visnun.
a.
1) certain (þótti honum sér þá vísari dauði en líf); þótt ek vita vísan bana minn, though I know my death is sure; verða e-s v., to ascertain, become aware of (ek mun þessa brátt v. verða af konungi); impers., þessa mun aldri víst verða, this will never be known; verða e-s v. um e-t, af e-u, to get some information of, as to; víss vitandi, knowingly, intentionally;
2) wise (I. var inn vísasti maðr í öllu);
3) known (nú liðu svá sex vetr, at þetta varð eigi vist);
4) neut. as adv., vita e-t víst, to know for certain; þat vil ek víst, surely I will; víst eigi, certainly not, by no means; at vísu, certainly, surely (hann hefir þat at vísu í hug sér); til víss, for certain (sjá, vita kenna e-t til víss) fyrir víst = til víss; acquainted with (dvergar veggbergs vísir).
adj. [Germ. gewiss]; viss and víss are two forms of the same word, the former of a more limited use, = certain, sure; thus Icel. say, það er vísast (it is most likely); but það er vissast, ‘tis safest; er sú regla vissust, the safest rule, Rb. 262; see víss.
f. certain knowledge, certainty (hafa vissu af e-u); gera e-m vissu af e-u, to give notice of.
u, f. certain knowledge, certainty; hafa vissu af e-u, to have a certainty, certain knowledge of, Stj. 12; hafa örugga vissu af hvar hann er, id.; þó at hann hefði eigi fulla vissa af hverr sá Guð var, Fms. ii. 47; hafa skynsemd eðr vissu af e-u, i. 138; útan alla vissu, Stj. 6; göra e-m vissu af e-u, to give notice of, Grett. 68 new Ed., Fas. iii. 118, Fb. iii. 316; þá kom sú vissa (certain news) norðan frá Hólum, at …, Bs. i. 824; vita sína fulla vissu, to know for certain, Rétt. 30.
2. a surety, as a law term; setja vissu fyrir e-u, N. G. L. ii. 336, D. N. i. 480.
adv. certainly (vita ~).
adv. certainly, verily, Stj. 147, Mar.
a. certain (vissulig ván).
adj. certain; v. ván, Stj. 4; v. máls-rödd, 81; v. sannleikr, 8; v. mark, 203.
(pl. -ir), f.
1) stay; hann fór til vistar til Hliðarenda, he went to stay at H.; hann var vistum með föður sínum, he stayed with his father;
2) abode (margar eru þá vistir góðar ok margar illar); veita e-m v., to lodge one;
3) food, provisions, often in pl.; ønga v. þarf hann, he requires no food; v. ok drykkr, meat and drink; Hrapp þraut vistir í hafi, H. ran short off provisions at sea.
f. [from vera, i. e. vesa, preserving the radical s; cp. Germ. wesen, whence mod. Dan. væsen]:—an abode, dwelling, domicile; the word is, both in olden and modern times, mostly used of the domicile of servants or labourers of any kind; vera í vist, fara úr vist; hann fór til vistar til Hlíðarenda, Nj. 40; nú em ek á vist með bróður mínum, Hrafn. 13; hann skal þá fara til vista sinna enna sömu, Grág. i. 91; hann var vistum með föður sínum, Nj. 39; hann var vistum með þeim bónda er Þorlákr hét, Magn. 524; Einarr leitar til vistar við Hrafnkel, Hrafn. 5; nú hafa vistir þínar verit hér nokkurar stundir, Fms. xi. 310; ek vildi ekki hér í landi hafa vistir hans, Eg. 533; er þar góð vist ok gleðilig, … mun eigi vera hér vistin jafn-glöð sem í Noregi, Fs. 25; veita e-m vist, to lodge one, 13; fara ór griði ok hafa ekki vistar, to have no home, of a servant, Grág. (Kb.) ii. 181; vísa e-m ór vist, id.; hann ætlaði sér vist um vetrinn með Haraldi Gorms-syni, Fms. xi. 19; þú skal fara brott ok vera eigi vistum milli …, Fs. 57; at hón skipti öllum vistum með þeim er til hennar vóru sendir, Edda 18; margar eru vistir í húsi föður míns, Greg. 69 (John xiv. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to lodge, find lodgings and food for (hann ~r kaupmenn nær skipi);
2) to furnish with food, provisions (þat var þá háttr, at menn vistuðu sik sjálfir til þings);
3) refl., ~st, to take up a fixed abode, stay, sojourn (hann vildi hér ~ um sumarit).
að, to lodge, board; lét hann setja upp skip sitt, ok vista lið, Eg. 320; hann vistar kaupmenn nær skipi, Korm. 190; vistaði annat lið sitt í Danmörk, Fms. xi. 19; ef menn vilja vista eðr ala fátæka, Jb. 185 B.
2. with dat.; ok vista þeim þar, N. G. L. i. 168.
II. reflex. to take a fixed abode, lodgings, board; Austmenn vistuðusk, Ísl. ii. 192, Lv. 5, Fb. 152: to sojourn, hann vildi hér vistask um sumarit, Glúm. 324; í hvers biskups-dæmi sem þeir vilja vistask eðr vera, Norske Saml. v. 550.
2. in mod. usage esp. of servants in a household, see vist.
No entry
m. a store-ship, Fms. vi. 402, vii. 310, viii. 121.
n. domicile; fara ~l á e-n stað, to go to stay at a place.
n. a domicile, Fs. 64; ráðask að vistarfari til e-s staðar, Sturl. i. 75; hafa bústað né vistarfar, Eg. 737; vera þar at vistarfari, Ld. 34, Grág. i. 180.
No entry
n. = vistarfar, Eg. 737, Grett. 125 A.
No entry
f. a sojourn, fare; eigi er hér vönduð vistargörð, Grett. 125 A.
n. pl. board-wages.
n. pl. board-wages, Lv. 41.
No entry
homeless, of a servant.
m. lodger, boarder.
m. a lodger, boarder, Vm. 120.
f. sojourning, boarding (bjóða e-m marga kosti um vistartekju).
u, f. a sojourning, boarding, lodging, Fms. v. 314; bjóða e-m vistartekju, Glúm. 326.
f. boarding or housing of a person.
u, f. a boarding, housing a person, Fbr. 33, Fms. vi. 345.
f. sojourn.
u, f. a sojourn, Grett. 144: a mansion, John xiv. 2 (Vídalín).
n. provisions stores.
n. provisions, stores, Bs. i. 781, Fb. iii. 453, Brandkr. 62.
No entry
adj. changing one’s abode; fara vistafari, Sturl. ii. 21, Fb. i. 256.
a. n. running short of provisions (hann hafði, or honum var, ~).
n. adj. running short of provisions, Fms. x. 133; lengi hafði vistafátt verit á skipinu, 655 xvii. 4.
f. lack of provisions.
f. a running short of provisions, Róm. 307.
n. contribution in food (leggja ~ á e-n).
n. a contribution in food, Fms. ii. 216, viii. 323.
a. without provisions.
adj. without provisions, Fms. i. 126, x. 249; but
m. provision-bag.
m. a meat-bag, Grett. 93 A.
m. want of provisions.
m. = vistafæð, Fs. 177, Fms. i. 128.
No entry
u, f. a charge for boarding, N. G. L. ii. 41: foraging, Fms. x. 146.
No entry
n. = vistaskortr, N. G. L. ii. 44, v. l.
n. = vistafang.
n. stores, Orkn. 410: = vistafang.
a. having a fixed abode.
adj. having a fixed abode, Grág. i. 52, D. I. i. 174.
a. homeless, with no fixed domicile (ek em maðr ~).
adj. homeless, with no fixed domicile, a condition liable to a fjörbaugs-garðr, Grág. i. 279, Nj. 54; gefa húsrúm vistlausum, 625. 171.
No entry
adv. = vissuliga, Fms. i. 185.
I)
n.
1) consciousness; hafa v. sitt, vita vits síns, to be in one’s senses, be conscious;
2) intelligence, cognizance; á. fárra (allra) manna viti, within few (all) men’s knowledge;
3) wit, understanding, reason; vel viti borinn, with a good understanding; ganga af vitinu, to go out of one’s wits, go mad (hann varð svá hræddr, at hann gekk náliga af vitinu); þat er mitt v., at, it is my opinion that;
4) sense, organ of sense (ekki v. manns heyrirnema eyru);
5) pl., a place where a thing is kept, receptacle (varðveita e-t í vitum sínum);
6) visiting, searching; fór M. jarl vestr um haf á v. ríkis sins, M. returned to his kingdom; ríða á v. sín, to look after one’s own affairs.
II)
pers. pron. dual, we two.
pers. pron. dual, we two; in mod. usage við, and so in old vellums, but mostly abbreviated v̾, passim; see ek C and Gramm. p. xxi.
I)
n.
1) consciousness; hafa v. sitt, vita vits síns, to be in one’s senses, be conscious;
2) intelligence, cognizance; á. fárra (allra) manna viti, within few (all) men’s knowledge;
3) wit, understanding, reason; vel viti borinn, with a good understanding; ganga af vitinu, to go out of one’s wits, go mad (hann varð svá hræddr, at hann gekk náliga af vitinu); þat er mitt v., at, it is my opinion that;
4) sense, organ of sense (ekki v. manns heyrirnema eyru);
5) pl., a place where a thing is kept, receptacle (varðveita e-t í vitum sínum);
6) visiting, searching; fór M. jarl vestr um haf á v. ríkis sins, M. returned to his kingdom; ríða á v. sín, to look after one’s own affairs.
II)
pers. pron. dual, we two.
n. [from vita; A. S. ge-wit; Engl. wit; Germ. witz; Dan. vid]:—consciousness, sense; vera í viti sínu, to be in one’s senses, to be conscious, of a wounded person, N. G. L. i. 306; ef hón mælir eigi í viti, 340; vitandi vits, Hm., Fb. ii. 76; ú-vit, insensibility; öng-vit, a swoon: inn fyrsti gaf önd ok líf, annarr vit ok hræring, þriði mál ok heyrn, Edda.
2. intelligence, cognisance (= vitorð); var þetta fyrst á fárra manna viti, Nj. 229; ok var þat á fárra manna viti, 258, Mar. 656 A. 18; þat er eigi var á allra manna viti, within all men’s knowledge, Sturl. iii. 5; er þat eigi á váru viti, Stj. 216.
3. wit, understanding, reason; þá mælti Austmaðr at Sighvatr skyldi fyrst eta höfuðit af fiskinum, kvað þar vit hvers kvikendis í fólgit, Fms. iv. 89; ganga af vitinu, to go out of one’s wits, go mad, Fas. i. 92, Karl. 468; hann var fyrir reiði sakir mjök svá af vitinu, Barl. 102; vit heitir speki, Edda 110; minni, vit, skilning, Skálda; engi er hans maki at viti, Nj. 36; ágætr fyrir vits sakir, Fms. ii. 44; spakr at viti, wise, i. 58; þar ferr vit eptir vænleik, Ld. …
Shortened here. Read the full article →
(veit, vissa, vitaðr), v.
1) to have sense, be conscious (hann var enn eigi ørendr, en vissi þó ekki);
with gen., gráðugr halr, nema geðs viti, unless he has his senses about him;
2) to know;
engi vissi skapara sinn, no one knew his maker;
þeir er vel mart vitu, those who know many things;
~ sik saklausan, to know oneself to be innocent;
veizt þú, hvat þér man verða at bana, dost thou know what will be the cause of thy death?;
~ skyn á e-m, to know one;
Flosi kvaðst eigi ~ skyn á, hverir lögmenn væri beztir, F. said that he knew nothing about who were the best lawyers;
~ ván or vánir e-s, to expect, look for (G. vissi slíks matar þar ekki ván);
~ fram, to be prescient, know the future;
veit þat trúa min, upon my faith!;
3) to see, try to find out (bað þá ~, hvat af Gretti yrði);
vittu, ef þú hjálpir, see if thou canst help;
vit, at þá náir sverði því, try to get that sword;
4) to look, be turned towards;
~ upp, fram, aptr, to look (be turned) upwards, forwards, backwards;
~ móti sólu, at sjánum, to face the sun, the sea;
~ til norðrættar, to look north;
ormahöfuð öll vitu inn í húsit, all the heads of the serpents look into the hall; …
a verb whose present is in a preterite form, see Gramm. p. xxiii: pres. veit, veizt (veiztu), veit; plur. vitum, vituð, vitu, later and mod. vitið, vita; the latter form appears in vellums early in the 14th century, e. g. þér vitið, Fms. vi. 144, from the Hulda: pret. vissa, vissir, vissi (never visti, cp. Goth. wissa, mod. Dan. vidste): subj. pres. vita, pret. vissa; imperat. vit, vittú; part. vitaðr (vitinn, Hornklofi): with neg. suff. veit-at, knows not, Hm. 74; veit-k-a-ek, ‘wot I not I,’ Hkr. iii. 376; veizt-attu, Hbl. 4; vitum-a, we know not, Skv. 3. 18; vissi-t, knew not: [Ulf. witan = εἰδέναι, γιγνώσκειν; A. S. and Hel. witan; Engl. wit; Germ. wissen; Dan. vide; Swed. vita; Lat. videre; Gr. εἰδέναι.]
A. To wit, have sense, be conscious; hneig hón aptr ok vissi ekki til manna, Bjarn. 68; varð hann svá feginn at varla vissi hann, Flóv.; faðirinn vissi ekki lengi, svá þótti honum mikit, Bs. i. 369; hann þóttisk nær ekki vita fyrir hræzlu, Fms. vii. 142; hann var enn eigi örendr en vissi þó ekki, Fb. ii. 453; ek var svá syfjaðr at ek vissa fátt frá mér, Gísl. 6l; hestr laust einn ungan mann í höfuðit, ok sprakk mjök, ok vissi ekki, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
f. knowledge, privity (var þat gört með yðvarri v. ok ráði); at minni (várri) v., to my (our) knowledge.
vitend (mod. vitund), f. intelligence, consciousness, a being privy to, conscious of; var þat gört með yðvarri vitand ok ráði, Fms. vii. 305; í því ráði ok vitand hafði verit Hákon dúfa, ix. 452; þú Búi hefir hér vel verit í vetr, at várri vitnud, in our opinion, to our knowledge. Ísl. ii. 442; at minni vitund, Orkn. 254; at vér fám hvárki af þeim vitand né sýn, Fb. iii. 156; hin minnsta synd at vitan gör, a willing, conscious sin. Eluc. 675. 26; halda fyrir eins-eiði at sinni vitend (sic), N. G. L. ii. 68, 128; um sum íllvirki eigi tvímælis laust hvárt þér manit þurrt hafa um setið allar vitundir, Sturl. iii. 261; hyggr þú at hann muni at þér bera vitundina þá er hann skal sik undan sökum færa, Orkn. 454; með-vitund.
II. a whit, bit; ekki vitund, not a whit, freq. in mod. usage, but only with the negative.
No entry
part. knowing, witting: göra e-t vitandi or ó-vitandi.
No entry
adv. wittingly: ekki mér vitanliga, not in my knowledge.
a. known (~ e-m).
adj. known; ekki mér vitanligt ‘tis not known to me.
No entry
a, m. (of a gen. vitaðr = surety), a ‘sure giver,’ the name of a field, the crop of which never failed; þat var akr er kallaðr var Vitazgjafi þvíat hann varð aldregi úfrær, … eigi brásk hann Vitazgjafi enn, Glúm. 340, 343.
No entry
n. a law phrase, secure money, i. e. secured by a verdict or the like; þat er allt vitafé er váttar vitu, ok allt þat er dómr dæmir manni, etc., Gþl. 508; sækja sem vitafé. 306; þat er v. er fest er fyrir váttum, N. G. L. i. 221: mod. vita-skuld.
No entry
m. an acknowledged debt; at loknum öllum vita-várskuldum, debts contracted in the spring, Dipl. v. 18.
2. metaph. in mod. usage, a matter of course; það er vitaskuld!
m.
1) token, mark, signal; þat þótti eigi góðs v., it boded nothing good;
2) as a naut. term; hafa vita af landi, to stand so near land as to be aware of it;
3) a beacon, kindled as a warning signal (brenna, kveikja, kynda vita).
1. a, m. a signal; þat þótti eigi góðs viti, it boded nothing good, Fs. 20; ílls-viti, boding evil.
2. as a naut. term; hafa vita af landi, to stand so near land as to be aware of it, of the marks by which sailors note the proximity of land; hann sigldi fyrir sunnan Ísland ok hafði vita af, Ó. H. 75; allir settu augu sín aptr um skut, meðan þeir máttu nokkurn vita sjá til fóstr-jarðar sinnar, Al. 12.
3. a beacon kindled as a warning signal when a fleet or enemy was in sight or had arrived, see Hák. S. Góða ch. 21, and Orkn. ch. 71–74, N. G. L. i. 102; eld sé ek brenna fyrir austan borg … þat mun viti kallaðr, Gs. 18; vita skyldi göra á hám fjöllum … svá at hvern mætti sjá frá öðrum, sú var siðvenja, at vitar fóru austan eptir landi, Hkr. i. 147; skjóta upp vita, Fb. ii. 458; fleygja eldi í vitana, Fms. viii. 74, 188; lögðu þar í eld ok görðu þar vita, Eg. 222; brenna vita, Fær.; halda vita, gæta vita, kynda vita, slá eldi í vita, etc., Orkn. l. c.; veðr-viti, a vane, weather-cock. vita-karl, vita-vörðr, m. a beacon-watchman, Fms. viii. 73, 188, Gþl. 86, N. G. L. i. 102. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to go to a place, to visit (tók hann þat ráð at v. eigi optarr til Íslands); with gen., v. frænda sinna, to visit one’s kinsmen; at þeir mundi koma ok v. Gizurar, fiay G. a visit, attack him at his home; þóttust þeir vita, hvar hans var at v., where he was to be found; þeir ~ graðungsins, they went to fetch the bull; v. ráðahags, ráðs, to come to fetch one’s bride; v. einkamála, heita, to come to claim the fulfilment of an agreement, or promise.
að, [vit B], to call on, visit, with gen.; vitja frænda sinna, Fms. i. 184; at þeir mundi koma ok vitja Gizorar, pay G. a visit, attack him at home, Sturl. iii. 183, Fms. vii. 37; þóttusk þeir vita, hvar hans var at vitja, where he was to be found, 203: to come to look after a previous agreement or promise, vitja þessa mála, Fær. 255; hann er kominn at vitja heita þeirra, er …, Fms. v. 43; vitja þeirra einka-mála, er …, vi. 288; vitja ráðsins, Ísl. ii. 241; þeir vitja graðungsins (they went to fetch the bull = Germ. abholen), en selja Kormaki bauginn, Korm. 218; at vitja gjafar þeirrar er hann hafði þegit, Eg. 35; ver hér í nótt ok vitja heilla, of soothsaying, Korm. 206.
2. with prep.; at vitja eigi optarr út til Íslands, Fms. i. 275; Guð Drottinn vitjaði til Saram, the Lord God visited Sarah, Stj. (Gen. xxi. i).
3. eccl. to visit, of a bishop; þegar hann vitjar, D. N. iii. 10: vitja sjúkra, to visit the sick; hús-vitja, q. v.
f. visit (hafið þér veitt oss sæmd með v. yðvarrar tignar).
or vitjon, f. a visit, Fms. vii. 88; þú kennir eigi tíð vitjunar þinnar, Greg. 39, = þekkja ekki sinn vitjunar-tíma, N. T.
2. eccl. a visitation; lét hann Árna biskup taka af sér vitjun til þess er vera átti eptir nýjum lögum, Bs. i. 783, v. l.; hús-vitjan, q. v.
No entry
að, to bewitch; in finn-vitka, q. v., and perh. in Hm.—skylit þann vitka vár, 74.
No entry
að, to recover one’s senses, Ver. 31, MS. 625. 72; œrir vitkask, Hom. (St.)
2. to recover from a swoon, Orkn. 212; hann féll í öngvit, en er hann vitkaðisk, Fms. vi. 230; ljósta hann í svíma … Ögmundr vitkaðisk, ii. 69; endr-v.
m. wizard; vitka líki, in the form of a wizard.
a, m. [A. S. witiga = a prophet; whence Engl. wizard, witch; O. H. G. wizago; of which word the mod. Germ. weissager is a corruption, as if from sagen]:—prop. a wise man, but only used of a wizard; eru völur allar frá Víðólfi, vitkar allir frá Vilmeiði, Hdl. 32; vitka líki (in a warlock’s shape) fórtu verþjóð yfir, Ls. 24.
(að), v.
1) to witness, attest, with acc. (v. málit);
2) v. undir e-n, to call one as a witness.
1. að, [Dan. vidne], to witness, attest, with acc.; vitna málit ok segja …, Al. 125; vitna með lyrittar-eiði, Gþl. 435; vitnað kaup, N. G. L. i. 24; vitna e-t undir e-n, to call one as a witness, ii. 259, Nj. 35.
2. pass. to be proved by witness, Bs. i. 786.
2. u, f. = vitni; bera vitnur, Mar.
adv. without witnesses.
= vitnislaust, Sd. 140.
f. signal, sign (góð v.).
u, f. a sign, signal; reisa upp háfa stöng til vitneskju, Al. 88; kvað þat vera myndu góða vitneskju (a good sign) er svá hafði at borizk, Ó. H. 26.
2. intelligence, information; hafa vitneskju af e-u, to be aware of a fact.
n.
1) witness, testimony; bera v., to bear witness; bera e-m gott v., to bear one good witness;
2) = váttr, witness, of persons; nefna v., to call witnesses;
3) evidence, outward mark, or sign (var þar orpinn sá haugr til ~s).
n. [A. S. witnes; Engl. witness; Dan. vidne = testis]:—witness, testimony (prop. vitni is the act, ‘váttr’ the person, but sometimes the terms are confounded, as witness is in Engl.); bera vitni, to bear witness; bera vitni með e-m, Eg. 61, Fms. vi. 194; sama vitni berr Galenus, Lækn.; bera e-m gótt vitni, Nj. 11; eins þeirra vitni skyldi hrinda tíu Norðmanna vitni, Ó. H. 227: an evidence, outward mark, var þar orpinn haugr til vitnis, 655 xiv. B. 2.
2. = váttr, a witness, of persons; nefna vitni, to call witnesses, Fms. vii. 142; nefna vitni at e-u, Grág. i. 211, 214; flutti hann fram vitni sín ok váttorð, Fms. vii. 142; kjósa með vitni, hvart …, Grág. i. 210; eptir vitnum ok gögnum skal hvert mál dæma, N. G. L. i. 31; nú eru þau vitni er eigi skolu and-vitni í móti koma, þat er heimstefnu-vitni …, 32; var þat vitnum bundit, Fms. vi. 149; ef maðr kallask lostinn, ok eru eigi vitni við, þá …, if a man says that he has been beaten, there being no witnesses, N. G. L. i. 73; hann skal beiða hinn með vitnum at bregða af marki, Jb. 290: allit., þá lét hann ganga fram vitni sín ok vátta, Fms. vii. …
Shortened here. Read the full article →
(gen. -is), m. poet. wolf.
m. [vitt = charms], a poët. name of the wolf, no doubt from its being a charmed, bewitched animal (witches rode on wolves), Lex. Poët., Gm. 23, passim.
m. a bearing witness; giving evidence, testimony.
m. a bearing witness, giving evidence, K. Á. 50, Fms. x. 22: as a law term, Gþl. 475; gjalda samkvæði at v. þeim er hann hefir borit, Grág. i. 39; leita vitnisburða, Fms. vi. 194, passim.
No entry
f. the ‘booth of witness,’ the Tabernacle, Stj. 310.
No entry
adj. able to bear witness; vera v. um mál, Gþl. 400; skal hann með engu móti v., H. E. ii. 67.
a. proved by evidence.
adj. ‘proof-fast,’ that can be proved, Fms. ii. 242.
n. the mount of the covenant.
n. = the mount of the Covenant, Hom. 107.
a. unattested (vitnislausar sögur).
adj. unattested; vitnislausar sögur, Hkr. iii. 96.
m. witness, = váttr.
m. a witness, = váttr, 655 xxiii. 1, D. N. i. 51, Grág. i. 219, Jb. 406.
No entry
adj. convicted by evidence, Gþl. 393.
No entry
f. the ark of the covenant, = sáttmáls-örk, Stj. 311, Eluc.
(acc. vitran), a. wise (v. maðr).
f. = vættr, a wight, Hkv. 1. 53.
(acc. vitran), a. wise (v. maðr).
vitr, vitrt, adj., the r is radical; compar. vitrari, superl. vitrastr:—wise, of a person; vitr ok víðfrægr, Symb. 32; þú ert okkar vitrari, Fms. i. 59; vitr maðr ok réttorðr, Fb. i. 516; manna vitrastr, Nj. 2; kvenna vitrust ok vænust, Fms. vi. 119; þeir sem vitrari váru, 13; honum virðisk mærin vitr ok hæversk, 57; at ráði allra vitrustu manna, Anal. 160; þeir er vitrir hugðusk vera, Barl. 127; vitr kona ertú, Ragna, Orkn. 254; hvat þá varð vitri (dat. fem.), Am. 12; Sigurðr jarl var manna vitrastr, Fms. i. 13; hann var vitr maðr ok forspár um marga hluti, Eb. 42; jafnan vægir inn vitrari, Fms. vi. 220; fár er svá vitr at allt sjái sem er, a saying, Orkn. 304; stór-vitr, all-vitr, al-vitr, ú-vitr, spak-vitr, mis-vitr, slæg-vitr, qq. v.
2. = vitrligr, of a rare thing; vitr áhyggja, Eluc. 2.
I)
f.
1) wisdom, sagacity;
2) knowledge (v. góðs ok ills).
II)
(að), v. to manifest, reveal (v. mönnum úorðna hluti);
refl., ~st, to reveal oneself, appear in a dream or vision (mikit er um fyrirburði slíka, er hann sjálfr ~st okkr).
1. u, f. wit, wisdom, sagacity; talði þá hafa litla vitru sýnda í sínum ráðum, Fms. viii. 168; fyrir vitru sakir ok dirfðar, iv. 263; bæði sakir vitru ok framburðar, Orkn. 62 (in Lex. Run.); at vitra ormsins efldi einfaldleik dúfunnar, Greg. 20; af heilagri vitru, Clem. 143.
2. að, to manifest, lay open, reveal; vitra mönnum úorðna hluti, Greg. 75, Magn. 538; Drottinn lýsir ok vitrar öll ráð hugskota, Hom. 84; Helgr andi vitraði þeim berliga, 656 C. 13; fyrir Gedeon vitraði Engill Guðs, Rb. 376; enn fimta dag at aptni þá var vitrat fyrir þeim at Guðs maðr myndi finnask, 623. 55.
II. reflex. to reveal oneself, appear in a dream or vision, Al. 16; mikit er um fyrirburði slíka, er hann sjálfr vitrask okkr, Nj. 119; á næstu nótt vitraðisk inn helgi Martinus biskup Ólafi konungi í svefni, Fms. i. 280; þá vitrask Ólafr konungr konu hans í draumi ok mælti svá við hana, v. 210; sjá, þá vitraðist honum Engill Drottins í draumi, og sagði, Matth. i. 20.
f.
1) revelation;
2) vision, appearance in a dream.
and vitrun, f. a revelation; Guðlig vitran, Magn. 492.
II. a vision, appearance in a dream, Mar.; eptir þessa vitran, Fms. v. 210; í vitran Þorvalds prests, Bs. i. 133, 302; vitranar-draumr, Post. 656 C, 6; vitranar-staðr, 655 x. 1.
(-s, -ar), m. wise man, sage (var þorgnyr inn mesti v.).
m. a wise man, sage (like A. S. wita), Barl. 127; hann var höfðingi mikill ok vitringr, Ld. 24; hinn mesti vitringr, Fb. ii. 80; freq. in mod. usage, lög-vitringr.
m. wisdom, sagacity.
(-leiki), m. wisdom; at þú ráðir drauminn ok lýsir svá yfir vitrleik þínum, Fms. xi. 6; svá bar v. hans af öllum mönnum, Edda (pref.); skörungr at lærdómi ok vitrleik, Bs. passim; snilld ok v., Fms. i. 141; vitrleiki Einars, Lv. 53: of a dog, cleverness, Fms. x. 254: ironic., vitringinum Eyjólfi, the wiseacre E., Nj. 235. vitrleiks-maðr, m. = vitringr, Gísl. 48.
adv. wisely, with wisdom.
adv. wisely, with wisdom, Fms. i. 203, Sks. 772, Fb. ii. 136, passim; ú-vitrliga.
a. wise, judicious, sensible (vitrlig stjórn, ráðagørð).
adj. [Old Engl. witterly], wise, of a thing or action; v. stjörn. Fms. vi. 30; v. ráð, ix. 442, xi. 28; vitrligar ráðagörðir, Ld. 238; snjallara ok vitrligra, Fms. i. 104: er þat vitrligra, vi. 8; vitrlig andsvör, Barl. 125, passim; ú-vitrligr.
a. wise in speech (hon er væn ok vitrmál).
adj. wise in speech, Clem. 128, Stj. 460.
m. pl. sense, sagacity; koma á vitsmuni við e-n, to outwit one.
m. pl. ‘stores of wit,’ sense, sagacity, cleverness; mun nú betra at hafa vitsmuni við, Nj. 76; lærdóm ok vitzmuni, Bs. i. 90; hefir hann komit á vitzmuni við mik, outwitted me, Lv. 48; með vitzmunum mínum ok hvatleika, Nj. 276; ok er hann var nökkurra vetra gamall, óxu þó eigi mjök v. hans, Sd. 176; heill í sínum vitzmunum, in one’s full senses, D. N. (phrase in wills); eigi er jafnkomit um vitzmuni með ykkr, Fb. ii. 43; freq. in mod. usage.
2. = vit, the five senses; allra vitsmuna, augna, heyrnar …, Hom., St. (rare).
n. sorcery, charms.
n. [akin to vita], witchcraft, charms; engi maðr skal hafa í húsi sínu staf eðr stalla, vitt eðr blót, N. G. L. i. 383; engi maðr má trúa á vitt eðr blót, eor rót, 389; ok draptu á vitt (vætt Cod.) sem völur, Ls. 24; vitta-vættr, a bewitched wight, a wizard, witch, Ýt.
(-tta), v. poet. to bewitch, charm (vitti hon ganda).
ð, to bewitch, charm; vitti hón ganda, Vsp., cp. vitka.
a. full of charms.
adj. full of charms; belgr vittafullr, a bag filled with charms, Kormak., cp. Þorf. Karl. 374 (see taufr).
No entry
m. a witling, simpleton, Krók. 6 new Ed.
a. skilled in witchcraft.
adj. skilled in witchcraft; nam hann vittugri valgaldr kveða, Vtkv. 4.
No entry
m. a wittol, simpleton; in mann-vitull (q. v.), Ísl. ii. 340.
a. sensible, clever.
adj. [Engl. witty], clever; vitugr ok snjallr, Fms. viii. 390 (v. l.), Fagrsk. 14; svá vitugir, at þeir kunni at ráða fyrir orði ok eiði, Grág. ii. 46.
f. = vitand.
f. conscience (see vitand).
II. ekki vitund, not a whit.
No entry
adj., in ú-vituligr.
a. n. short of wit (e-m verðr ~).
n. adj. short of wit; e-m verðr vitfátt, Fas. i. 104.
f. insanity, madness.
f. ‘wit-estrangement,’ insanity, madness, Grág. i. 154, Fms. vi. 141, Bs. i. 371.
f. = vitleysa.
(mod. vitleysa), u, f. witlessness, nonsense, Nj. 214.
a.
1) mad (hann hleypr þegar sem hann sé ~);
2) unconscious, senseless (Ölvir lá þar ~, en Bárðr veginn);
3) foolish (~ ok illviljaðr).
adj. witless; vitlaus hljóð, Skálda: witless, foolish, Fms. ix. 335, Barl. 127: mad, Boll. 350; v. snápr, Stj. 625, Bs. i. 371, Magn. 518, Eg. 217 (of a drunken person).
n. madness, nonsense.
n. madness, Stj. 91, Fms. vii. 150.
m. a witless, foolish person.
m. a witless, insane person, idiot, Fms. i. 292.
a. small-witted.
adj. small-witted, of little wit, Grág. ii. 112, Fms. ii. 154, Hrafn. 10: compar. vit-minni, Lv. 32.
No entry
part. ‘wit-struck,’ insane, K. Á. 120.
m. a man of great intellect, clever man.
m. a wit, a clever person, Bárð. 169.
n. a man of great intellect, clever man.
n. = vitmaðr, Lv. 32.
a. of great intellect, clever.
adj. of much wit, clever, Odd. 4.
n.
1) knowledge (ekki var margra nianna ~ á hans ætterni) vera á (í, með) e-s ~i, to be known to one (þat var á margra manna ~i);
2) privity (vera í ráðum ok ~um með e-m um verk).
n. [cp. Ulf. weit-wods = μάρτυς, weit-wodiþa and weit-wodei = μαρτύριον, weit-wodian = μαρτυρειν; thus Icel. vitorð would be qs. vitoð]:—private counsel, confidence; vera á fleiri manna vitorði, in the confidence of more men, Nj. 231; var þetta fyrst á fárra manna vitorði (viti, v. l.), 229; ekki var margra manna vitorð á hans ætterni, Fms. x. 391; ekki var þat í vitorði alþýðu, vi. 134; af nökkuru vitorði, Róm. 286; þat var á margra manna vitorði með hverjum skildaga …, Ó. H. 95; vera í ráðum ok vitorðum með e-m um verk, Eg. 139; nema hann kalli þik til vitorðs með sér, unless he takes thee into his counsel, Sks. 361 B; fyrir útan vitorð e-s, without one’s knowledge, 745: allit., fyrir útan vitorð eðr vilja þess er átti, Grág. ii. 348; fékk hann ekki skírt sik frá vitorðinu, he could not clear himself from the charge of cognisance, Róm. 287: in mod. usage, vera í vitorði með e-m, as a law term mostly in a bad sense.
2. a report; tók at vaxa vitorð of hann ok svá metorð ok yfirlæti, Fms. x. 391. vitorðs-maðr, m. a person cognisant (Dan. medvider), D. N. v. 61.
No entry
adj. = vitrligr.
No entry
part. ‘short of wit,’ insane.
a. indecl. out of one’s mind, insane.
adj. ‘wit-stolen,’ insane, Fas. iii. 300: freq. in mod. usage, = wild, frantic; cp. ham-stola.
pp. out of one’s mind, insane.
part. = vitstola, Fms. vi. 198, K. Á. 120, Stj. 153; vitstolnir menn ok vanaðir, N. G. L. ii. 300.
a. requiring cleverness.
adj. requiring cleverness, Konr.
No entry
part. [see vitka], bewitched; at hann myndi vixtr vera, ok eigi svá vitandi sem hann skyldi (sem hann myndi vixtr verða eða óvitandi, v. l.), Fagrsk. 32.
No entry
adv. far, widely; see víðr II.
f. wisdom, sagacity.
u, f., qs. vitska, [vit], wisdom, Fas. i. 392; sýnit vizku yðra, 623. 29; kraptr ok v., Barl. 99; gef honum vizku þíns helga anda, 100; skildi konungr þat af vizku sinni, at …, Ó. H. 98; er þat eigi undarligt at gæfa fylgi vizku, 123, passim; vizku-bragð, a wise contrivance, Fær. 157; mikill er vizku-munr orðinn, Nj. 36; vizku-tré, the tree of knowledge, 671. 6: freq. in mod. usage, Jesu óx aldr og vizka og náð, N. T., Pass., Vídal.: ú-vizka, foolishness; sér-vizka, q. v.
COMPDS: vizkuliga, vizkuligr, vizkumaðr.
a. clever, sensible (vel v.).
adj. clever, sensible; vizkan (Cod. viþcan) mann, Fms. x. 405; kona knó ok vel vizk, Bs. i. 345.
adv. wisely.
adv. wisely, Barl. 98.
a. wise.
adj. wise, Sturl. iii. 246, v. l.
m. wise man.
m. a wise man, Fms. vi. 204, x. 170.
No entry
1. u, f., mostly in plur. víur, the eggs of flies in blown meat, freq. in mod. usage.
2. að, to blow meat, lay eggs, of flies (Lat. verminare), also to swarm; prob. akin to úa, ýja (qq. v.), to swarm.
No entry
að. to twitter, of young birds in the nest; og víðka kokin vesallig, víandi láta mata sig, Bb. 2. 25.
f. width, wideness, extension.
f. width, wideness, extension; breidd, vídd, lengd, Fms. x. 272; svá vitt land at þat var mikil borgar-vidd, of the size of a large town, Fas. i. 289; víðr sem stakkgarðs-vídd, Bs. i. 669.
I)
(-ara, -ast), adv.
1) widely far and wide, in many places (vóru þeir því ágætari ok víðfrægri sem þeir fóru víðara); víðast um veröldina (in the wide world) fannst eigi sá maðr;
2) largely, extensively (hann ló v. frá).
II)
(-dda, -ddr), v. to widen (braut ísinn ok víddi vökina).
1. adv.; víðar, víðast, widely, far and wide, in many places; sá víða ratar, Hm.; fara víða, Eg. 41; víða um lönd, 32; hann skal svá víða vargr heita, sem …, Grág. ii. 169; hann var víða blár, Fs. 141; víða ónumit land, 18; víða um heiminn, Anal. 39; um Agðir ok víðar, Eg. 32; um allt Hálogaland ok viðarr, Fas. ii. 161; sem víðast er veröld bygð, the farthest, Grág. ii. 169; víðast um veröldina, ‘widest in the world,’ cp. the wide world, Edda (pref.): with gen., víða veraldar, Stj. 43,
2. metaph., hann ló víða, lied in many cases, Nj. 270; þykkir mér víðast (in most instances, mostly) sakir hafa til verit, Orkn. 120; víðast hvar, in most cases or places; það er víðast hvar rétt, it is correct in most parts.
2. d, to widen; brant ísinn ok víddi vökna, Bs. i. 346; var brotinn íssinn ok vídd vökin, 319.
No entry
u, f. wideness, openness, of a district, Sks. 504; á víðáttu sléttra hafa, 506; víðátta jarðar, 549; víðáttu skáldskapr, loose, libellous poetry, Grág. ii. 150.
n. extension, extent.
n. width, widening, extension; innan þess víðernis, H. E. i. 467; mátti þat varla standa fyrir víðerni Kristninnar, it could not hinder the widening of the Church, Mar.
No entry
að, = víðka, Mar.
(gen. -is), m. willow (sjá dalr er mjök víði vaxinn).
m., poët. the wide sea, the main, Lex. Poët.; freq. also in mod. ballads, cp. Úlf. 2. 29.
(gen. -is), m. willow (sjá dalr er mjök víði vaxinn).
m. [A. S. wiðig; Engl. withy; cp. Lat. vitis], a willow, Edda (Gl.); þat er vex á víði, Pr. 474: in Icel. esp. willow-scrub, dwarf-willow, salix repens, fjalla-grávíðir = salix alpina glauca; bein-víðir, q. v.; loð-víðir or kotuns-víðir, the cotton-willow; haga-grávíðir, salix repens, Eggert Itin. ch. 267; used for thatching (cp. taug-reptr, Hm.), but esp. as fodder; many local names are derived from this plant: Víði-dalr, -nes, -hjalli, -ker (see kjarr), -skógr, Landn., Fs., map of Icel.: Víð-dælir, men from Víðidalr (whence the family name Vidalin, descended from Arngrim lærdi).
COMPDS: víðdælskr, víðihæll, víðirif.
m. a peg of willow.
m. a peg of willow; þeir hrukku fyrir sem viðihæll, as a willow-twig, Fms. iv. 250.
No entry
n. the picking willow-twigs for fodder, Sturl. i. 195 C.
(að), v. to widen.
(sounded víkka), að, to widen, Bb. 2. 25; dalrinn víðkar, Bárð. 173; víðkast, id., Stj. 163.
a. wide, large, extensive (víðir skógar);
á víða vega, widely abroad, broadcast;
víðs vegar, in all directions (flýja, dreifast víðs vegar);
víðs fjarri, far away.
víð, vítt, adj., compar. víðari, superl. víðastr; [A. S. wid; Engl. wide; Germ. weit; Dan. vid]:—wide, large, of extension; víðr ok rúmr sjór, Stj. 78; víðir skógar, Eg. 130; víð mörk, 57; víðan skjöld, Stj. 461; víða öxi, Sturl. i. 63; pallar svá víðir, at …, Grág. i. 4, passim: allit. phrase, á víða vega, wide abroad, broadcast, Sdm. 46; víðs vegar, in all directions, being scattered about; flýja víðs vegar, Fms. ii. 217, vi. 87; dreifask víðs vegar, Eg. 530.
2. neut.; yfir Noregi svá vítt sem Haraldr inn Hárfagri hafði átt, Fms. v. 238; nú brennr víðara enn hann vildi, Grág. ii. 295; áin féll miklu víðara, Stj. 284; nema hann hafi hross lengr eða víðara, more widely, for a greater distance, Grág. i. 433; um allan Noreg ok enn miklu víðara, Hkr. i. 71; um allt Hálogaland ok þó víðara hvar, Fas. ii. 504; förum heldr víðara til, Fms. vi. 151; leggja eld í Hallvarðs-kirkju ok víðara (in more places) í bæinn, vii. 212.
II. víðs, gen. used as adverb, mostly spelt viz, very far, full; enn er hann vildi tala hann þá var hann víðs fjarri, very far off, Edda i. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. the wide blue, poët. the heaven, Edda.
No entry
part. wide-peopled, Lex. Poët.
No entry
adj. from Viði-dalr, Sturl. iii. 263.
a. extensive, far-reaching.
adj. wide-fathoming; víðfaðmara ríki, Fms. v. 344; víðfaðmi, nickname of an ancient conqueror (the Danish king Ivarr Víðfaðmi), Skjöld. S., Landn.
No entry
m. wide-fathomed, name of one of the heavens, Edda (Gl.)
a. wide-flying.
adj. wide-flying, Sks. 78, Róm. 331.
No entry
adj. id., Lex. Poët.
(-ða, -ðr), v. to make widely known.
ð, to make wide-known, of praise, Bs. i. 329, Fms. i. 258; mun nafn þitt víðfrægjask um veröldina, Fms. i. 136.
a. far-renowned, famous.
adj. far-renowned, famous, Symb. 32, Fms. vi. 431; ágætari ok víðfrægri, Fb. ii. 118.
f. extensive travelling.
f. a far-travelling, Bret. 30.
a. far-travelling.
adj. far-travelling, Fms. i. 100, Al. 11; as a nickname, inn víðförli, the far-traveller, Oddr, Þorvaldr, Eiríkr, Hrani inn víðförli, Fms. i. 60, 274, Fb, i. 29 sqq.
No entry
m. the wide-grappling, poët., Lex. Poët.
No entry
m. the wide girdle of the earth, i. e. the sea, Lex. Poët.
No entry
m. the wide world, the heavens, Edda (Gl.)
m. width, extent.
(-leiki), m. width, extent, Stj. 67, 89, 163, 174, 348.
(-nda), v. to extend, enlarge a territory.
d, to extend a territory, Sks. 460.
n. broad lands, wideness of lands, extent.
n. broad lands, wideness of land, Stj. 618, Þiðr. 146, Hkr. ii. 171; mart er at segja af víðlendi ferðar Ólafs, the extent of his travels, Fms. x. 395: the wide, open, flat country, Eg. 294; víðlendis-ferð, O. H. L. ch. 8.
a. having extensive lands, of a king.
adj. having broad lands, of a king, Fms. i. 199, vi. 94, xi. 201, Al. 17, Stj. 610.
No entry
adv. widely, H. E. i. 512.
No entry
adj. wide.
No entry
m. the ‘wide open,’ the hall of Hel, Edda ii. 494.
No entry
adj.; verða víðrætt um e-t, to talk far and wide of a thing, Sd. 148.
No entry
adj. [rás], running far, far-roaming, of deer; dýr ólm ok víðræs, Art. 79; in Gkv. 2. 11, the true reading may be, á víðræsar varga leifar (an hypallage for víðræssa varga leifar), into the realm of the wide-roaming wolves, i. e. into the wild forest (see vargr, and leif I).
No entry
f. a wide outlook.
a. with wide prospect (á haugum nökkurum, þar sem víðsýnt var).
adj. with wide prospect; menn vóru úti staddir á haugum nökkurum þar sem víðsýnt var, Fms. vi. 120; á víðsýna vegu, Mar.
n. poet. woman, wife.
n. [A. S. wîf, wîf-man = woman; Engl. wife; Germ. weib; supposed to have originally meant a weaver, from vefa, vífiðr]:—a woman, but only in poetry; for in Icel. prose, old as well as modern, the word is quite obsolete, Rm. 22; er vaknaði víf ór svefni, Skv. 1. 16; þá varð hilmi hugr á vífi, Hkv. 2. 13; hafða ok þess vætki vífs, Hm. 102; víf en fögru, Fms. vii. 61 (in a verse); vant er stafs vífi, Am. 12; velskúfaðra vífa, Orkn. (in a verse); hamra víf, the wife of the rocks, a giantess; gjörninga víf, a witch; ósk-víf, a ‘wish-wife,’ chosen, wedded wife; geir-víf, spear-wife, = Bellona, Lex. Poët.
pr. p., in the phrase, koma at v., to arrive as by chance.
part., in the phrase, koma að vífandi, to arrive as of a sudden, or by chance.
No entry
part. wound round; svell-vífiðr, wrapt in ice, Lex. Poët.
No entry
m. [A. S. wifel; Engl. weevil; Germ. webel], prop. a beetle; cp. tord-yfill qs. tord-vifill, this sense, however, is lost.
2. a pr. name, Landn.; whence in local names, Vífils-fell, -dalr, etc.
a. given to women.
adj. given to women, = kvennsamr, Fagrsk. ch. 66, Konr. 14, Krók. ch. 11, Völs. R. 47.
No entry
f. pl. = Lat. ambages; also vain pretexts, subterfuges.
f. cudgel, bat, used in washing.
n. hesitation; also víl, víla.
f. cudgel, bat, used in washing.
f. a cudgel, bat, used in washing; með víflinni, sem konur vóru vanar at hafa til þváttar, Rd. 297; kona fór með klæði til þváttar, hón hafði vífl í hendi, ok barði hann í hel með víflinni, Fms. v. 181; grið-kona hefir vífl í hendi, ok lýstr á helluna, viii. 243; vera sem vífl at brunni, to be like a bat at the well, i. e. to be in a surly, beating mood, Kormak.
No entry
að, to stutter; það víflaðist fyrir honum, Björn.
No entry
f. pl. waverings, stutterings, confusion; það kómu víflur á hann.
No entry
f. the being vífinn, = kvennsemi, Merl. 2. 74.
n.
1) fight, battle; eiga v. móti e-m, to fight against; eiga v. saman, to have a fight together; verja e-t vígi, to defend by fighting;
2) homicide, man-slaughter (vega v.).
n. [from vega B; Ulf. waihjo = μάχη], a fight, battle; this is the oldest sense of the word, prevalent in old poems and in compds; finnask at vígi, to meet for battle, Vþm. 17, 18; at vígum, Gm. 49; vígs ótrauðr, Skm. 24; varr við víg, Ls. 13; val þeir kjósa, ríða vígi frá, Vþm. 41; vápn til vígs at ljá, Fsm.; víga guð, víga Njörðr, víga Freyr, the god of battle; verja vígi brúar-sporðana, Fms. ii. 207; Heiðar-víg, the battle on the Heath, Heiðarv. S.; hvar sem hón (Freyja) ríðr til vígs, þá á hón hálfan val, Edda 16; verja þeim vígi þingvöllinn, Íb. 11; verja þeim vígi völlinn, Eb. 20; at vit myndim jafn-færir til vígs, Nj. 97; eiga víg saman, to have a fight together, Bret. 48; engi hestr mundi hafa við þeim í vígi, Nj. 89 (hesta-víg, a horse-fight); Tanni ræðsk í móti Bárða, teksk þar víg afburða-fræknligt, Ísl. ii. 369; hann á víg móti Tý, Edda 42; vígs atvist, presence, abetting at a fight, Grág. ii. 138 (as a law term); hence is derived
II. as a law term, homicide, any slaughter with a weapon, in open warfare and private feud; for the legal meaning, see the remarks s. v. morð, Grág., and the Sagas, passim. …
Shortened here. Read the full article →
(gen. pl. vígja), n.
1) vantage ground, stronghold (klettrinn var víðr ofan ok ~ gott);
2) the bulwarks or gunwale of a ship.
n. a vantage-ground, stronghold; þar var svá mikill vígis-munr, at ekki …, Fms. viii. 427; var hamarrinn víðr ofan ok vígi gott, ii. 93, Eb. 188, 238, Fs. 90; öruggt vígi, Gullþ. 52 (Ed.); þar er vígi nakkvat, Nj. 95; renna til vígis í Almanna-gjá, 228: metaph., engi vörn eðr vígi, Sks. 131.
II. the bulwarks or gunwale of a ship, Edda (Gl.): þeir tóku þar frá (from the ships) vígin, Fms. ix. 44; hlóðu skipin til úfærs af lausa-viðum þeim er þeir tengðu útan við vígin, Bs. i. 392; kemr annat áfall, … ofan drap flaugina ok af vígin bæði, 422.
(gen. pl. vígja), n.
1) vantage ground, stronghold (klettrinn var víðr ofan ok ~ gott);
2) the bulwarks or gunwale of a ship.
a, m. a fighter, only used as the name of a hound, e. g. Vígi, the dog of king Olave Tryggvason, Fms. i-iii; and so in mod. usage.
No entry
f. a consecration, N. G. L. i. 345, 352.
(-ða, -ðr), v.
1) to hallow, consecrate, in a heathen sense (tók upp hamarinn Mjölni ok vígði hafrstökurnar);
2) in a Christian sense, to consecrate, ordain (~ biskup, prest, djákn; ~ e-n til biskups, prests, konungs).
ð, [Ulf. weihan, ga-weihan, = ἁγιάζειν; Germ. weihen; Dan. vie; Swed. viga; cp. Ulf. weiha = ἱερεύς, weihiþa = holiness, weis = ἄγιος; the adjective has been displaced by heilagr, q. v.; the vé (q. v.) is a different word]:—to consecrate; in heathen sense, with the hammer of Thor, vígit okkr saman Várar-hendi, Þkv. 30; tók upp hamarinn Mjölni ok brá upp ok vígði hafr-stökurnar, Edda 28; konungr vígði þá (the dwarfs) útan steins með mála-saxi, Fas. i. 514, ii. 327, 338.
II. in Christian sense; vér skulum vígja tvá elda, Nj. 162; vígja kirkju, K. Þ. K.; vígja prest, biskup, djákn, Bs. passim; vígja til konungs, to anoint as king, Ver. 25, Rb.; vígja konung til kórónu, Fms. x. 13; but this was unknown in the earlier times, king Magnus Erlingsson being the first Norse king who was consecrated by the church (A. D. 1164); in Denmark the custom was somewhat earlier: of wedlock, láta sik saman vígja við Ceceliu, Hkr. iii. 292; vígja saman hjón, Vm. 76.
2. pass.; vígjask til biskups, prests, nunnu, to be ordained, Jb. 17, Grág. i. 307, Bs. passim.
No entry
a local name in western Iceland.
a.
1) in fighting condition, able to fight (hafa með oss alla víga. menn); v. vel, well skilled in arms,
2) þeir drápu karla þá, er vígt var at, they smote the men that might be slain.
adj. in fighting state, serviceable; allir vígir karlar, Fms. i. 209: skilled in arms, vígr vel, Nj. 2; vígr manna bezt, Fms. ii. 20, Eb. 32.
II. neut. vígt, a law phrase, in self-defence; þar er vígt í gegn þeim frumhlaupum, Grág. ii. 9; sex em konur þær er maðr á vígt um, 60: mér þykkir eigi at þér vígt, svá gömlum manni, Fms. xi. 155; þeir drápu karla þá er vígt var at, they smote the men that might be slain, Hkr. i. 235 (referring to the rule in the old code of honour, that it was a disgrace to slay women and children, the aged and the helpless).
f. consecration, ordination (taka vígslu af biskupi).
u, f. a consecration, ordination; messu-djákn at vígslu, Nj. 272; kom erkibiskup heim frá vígslu, Fms. ix. 423; taka vígslu af biskupi, Bs. i, Grág. passim; kirkju-vígsla, consecration of a church; biskups-vígsla, prests-vígsla, ordination of a bishop, priest; hjóna-vígsla, a wedding; konungs-vígsla, a coronation; vatns-vígsla, Bs., passim: vígslu-dagr, the day of consecration; vígslu-faðir, an ordaining father (of a bishop), cp. ‘god-father,’ Bs.; vígslu-görð, a performance of ordination. Fms. x. 11; vígslu-maðr, a man in holy orders, viii. 269; vígslu-gjöf, id., Ann. 1356; leggja vígslu-hendr yfir e-n, to lay hands on, of a bishop, Bs. i. 850; vígslu-hrútr, the sacrificial ram, Stj.; vígslu-eiðr, the coronation-oath, Fms. viii. 155; vígslu-gull, a coronation-ring, x. 15; vígslu-kaup, a consecration-fee, K. Á. 76; vígslu-klæði, -skrúð, the coronation-robes, Fms. x. 16, viii. 193; vígslu-sverð, a coronation-sword, x. 15, 109; vígslu-taka, a receiving consecration, H. E. i. 255; vígslu-pallr, a degree of ordination, H. E., K. Á.
m. war-beam, for defence (þeir höfðu vígása í dyrum).
m. a war-beam, for defence; þeir Brandr höfðu vígása í dyrum, Sturl. ii. 97.
No entry
adj. ‘war-bright,’ glorious, Lex. Poët.
No entry
m. ‘War-breeze,’ name of a war-steed, Hkv. 2. 34.
No entry
f. = vígsbætr, Grág. ii. 95.
No entry
n. pl. the gods of battle, Vsp.
No entry
f. ‘war-fairy,’ name of one of the Valkyrja; a pr. name of a woman, Landn.
a. daring in fight, stout-hearted.
adj. daring, gallant, stout-hearted, Hm., Al. 8.
f. warriors.
f. warriors, Hm. 39.
No entry
m. name of a dwarf, Sól.
f. skill in arms.
f. skill in arms, a feat of arms, Dropl. 24, Fær. 129, Fms. i. 97.
a. skilled in feats of arms.
adj. skilled in feats of arms, Ld. 242, Sturl. i. 150.
m.
1) = vígflaki;
2) = víggyrðill.
and víg-flaki, a, m. a ‘war-board,’ mantlet of boards, used in battle, = Lat. vinea (vígflaki, 655 xxv. 2), Sturl. ii. 54; færa út á borðit vígfleka ok verjask sem bezt, en vega lítt í mót, Fb. i. 542.
a. eager for fight.
adj. ‘war-eager,’ Edda (in a verse).
No entry
adj. martial, Lex. Poët.
No entry
m. a partisan of war, Lex. Poët.
No entry
adj. eager for battle, Grett. (in a verse): a pr. name (cp. Gr. φιλο-πτόλεμος, φιλο-μαχος), Landn., Glúm.
No entry
adj. rejoicing in war. Lex. Poët.
m. a shelter used on ships during battle.
m. a ‘war-girdle,’ a shelter made in ships during battle, Fms. vi. 263, viii. 216, N. G. L. i. 335.
(að), v. to protect, fortify with ‘~r’.
að, to put up the shelter before battle; skip búin ok víggyrðluð, Fms. viii. 132; v. skip sín, Orkn. 360, Sks. 397; on land, Sturl. i. 185.
No entry
adj. hardy in war, Lex. Poët.
m. war-horse.
m, a war-horse, Eb. 54.
m. warlike (murderous) mood.
m. a ‘war-mood,’ martial mood; ef þú verðr með víghug til nokkurs manns, Fms. xi. 429; þá var hann svá búinn er v. var á honum, Valla L. 208: a murderous mood, sér þú eigi at hann stendr með víghug yfir þér uppi? Fms. vi. 249; þann veg brá honum opt við síðan er v. var á honum, Glúm. 342.
No entry
f. a feat of arms, = vígfimi; vel lærðr til allrar v. á hesti, Sks. 402.
No entry
adj. = vígfimr, Fms. i. 257, x. 358.
No entry
u, f. = vígkæni, El.
n. defencelessness.
n. defencelessness Stj. 213.
n. warriors.
n. war-folk, warriors, Hkv. 1. 25.
a. martial, doughty; ~ á velli at sjá, of martial appearance.
adj. martial, doughty, Am. 51, Ld. 80, 276, Fms. vii. 69, Bs. i. 559: v. á velli at sjá, of martial appearance, Eg. 475: lét hann it vígligasta, Grett. 118 A.
a. having daylight for fighting, (þá var þó svá kveldat, at eigi var vígljóst).
adj. having daylight for fighting; en þá var þó svá kveldat, at eigi var vígljóst, ok leggja þeir skip sín í lægi, Fms. xi. 63.
No entry
m. ‘war-grove,’ poët. a warrior, and a pr. name, Vígl.
No entry
adj. = vígfúss, Lex. Poët.
No entry
f. a law term, a declaration or confession of homicide committed, Gþl. 153 (lýsa II. 3. β).
m. warrior.
m. a champion, Post. (Unger) 39.
adv. martially.
adv. martially, doughtily, Fms. vii. 225, Mag. 9.
a. martial.
adj. martial.
a. weary in battle.
adj. weary in battle, Fms. viii. 411, xi. 274, Ld. 222.
n. poet. armour (?); ~a böl, sword or spear.
n. pl. a ‘war-knitting,’ a coat of mail, Hkv. Hjörv.
No entry
m. a ‘war-wolf,’ a pr. name, Sól.:
No entry
adj. gallant, Lex. Poët.
a. in warlike mood.
adj. ‘war-wroth,’ in martial mood, Nj. 256.
No entry
adj. ‘laetus bello,’ warlike, Lex. Poët.,
a. gallant in war.
adj. gallant in war, Skv. 1. 13.
f. prowess in arms.
f. prowess in arms, Ls. 2.
No entry
m. the name of the battle-field where the gods and the sons of Surt meet, Fm.
n. glow of war (verpr ~a um víkinga).
n. and víg-roði, a, m. war-redness, a meteor or red light in the sky boding war; vígroði lýstr á skýin, O. H. L. 68; verpr vígroða á víkinga, Hkv. 2. 17, cp. Merl. 68.
(að), v. to furnish with ramparts, fortify.
að, to furnish with ramparts, Fms. x. 153.
a. exposed to war (vígskátt ríki).
adj. harried, exposed to war; vígskátt ríki, Ad.
pp. furnished with vígskörð.
part. furnished with vígskörð, Stj. 611 628, 641.
No entry
n. pl. weapons of war, murderous weapons, Lex. Poët.
n. pl. battlements, ramparts.
n. pl. battlements, ramparts, Stj. 640, Sks. 416, 648, Fms. vi. 149.
No entry
u, f. a ‘war-sling,’ catapult, Fbr. 143, v. l.
No entry
a, m. the ‘war-slot,’ i. e. the section of law treating of battle and manslaughter, Grág., Íb. 17.
No entry
and víg-snjallr, adj. martial, heroic, Lex. Poët.
No entry
f. a suit for manslaughter, Nj. 109.
a. boding of war.
adj., in Vsp. 28 as epithet of a battle-field, prob. an error for vígskár, q. v.
n. pl. tidings of war.
n. pl. ‘war-spells,’ war-news, Hkv. 2. 11, Gs. 18.
f. suit of manslaughter.
f. prosecution for manslaughter; sækja vígsakar, Íb. 8, Grág. i. 104, Nj. 86, Ld. 258; vígsakar aðili, Grág. ii. 22. Eb. 195, Bs. i. 676; vígsaka bætr, Grág. i. 189.
No entry
adj. skilled in war, Lex. Poët.
No entry
n. pl. ‘war-tears,’ i. e. blood; fella vígtár, to shed war-tears, to bleed, Sighvat.
No entry
adj. = vígglaðr.
f. canine tooth, tusk.
f. a war-tooth, tusk, Vígl. 20, Fas. i. 214, iii. 231: an eye-tooth, N. G. L. i. 171.
f. war-trick, war-engine.
f. a war-trick, ruse, engine of war, Fms. i. 103; vápnum ok vígvélum, vi. 69, vii. 93; heiðingjar höfðu vagna járnvarða ok margháttaðar aðrar vígvélar, vi. 145; vinna borg með vígvélum, Stj. 512 (vígvælar).
m. battle-field.
m. a battle-field, Bret. 54, Eg. 491, Nj. 212, Ld. 224, Hkr. i. 159, Fms. xi. 372.
m. ‘battle-stick’, weapon.
m. a ‘war-stick,’ weapon, a collective term; með öxar-hamri, eða hvárngi vígvöl er maðr hefir, Grág. ii. 14, Pr. 415, Fms. viii. 249.
No entry
m. a ‘war-breeze,’ i. e. battle. Lex. Poët.
n. end of the battle.
n. ‘war-abatement’ end of the battle, Vþm.
No entry
u, f. a ‘war-storm,’ i. e. battle, Hkv. 1. 6.
v. to furnish with vígásar.
að, (vígáss), to furnish with vígáss.
No entry
adj. eager for war, Lex. Poët.
(gen. víkr, pl. víkr), f. inlet, small bay; róa v. á e-n, to row one round, get the better of one.
f., gen. víkr, pl. víkr, [from víkja; Dan. vig], prop. a small creek, inlet, bay; vík gékk upp fyrir austan nesit en upp at víkinni stóð borg mikil, Eg. 161; þeir námu víkr þær er við þá eru kenndar, Landn. 236; í vík eina … hjá vík þeirri, 57; sá ek at í hverja vík vóru rekin brot af þessu tré, Fms. vii. 163; víkr ok fjörðu, Fbr. 14 new Ed.; tveim megin víkriunar, Fs. 143; margar víkr, 146; róa vik á e-n, to row one round, get the better of another; þætti mér mikit vaxa mín virðing, eðr þess höfðingja er á Hrafnkel gæti nökkura vík róit, Hrafn. 16 (metaph. from pulling in a race), Þjal. 48.
II. freq. in local names, Vík, Víkr, Húsa-vík, Reykjar-vík, etc.: the name of Vík or Víkin was specially given to the present Skagerack and Christianiafjrord with the adjacent coasts; í Vík austr, í Víkinni, sigla inn, út Víkina, Fms. passim. The form -wick or -wich in British local names is partly of Norse, partly of Latin origin (vicus); all inland places of course belong to the latter class.
COMPDS: víkrbarmr, víkrhvarf, Víkmarr.
f. freebooting voyage, piracy, (hann var í v. á sumrum ok fekk sér fjár); liggja í ~u ok hernaði, to be engaged in freebooting expedition and warfare; fara í v., to go out on a freebooting expedition.
f. a freebooting voyage, piracy; see víkingr. In heathen days it was usual for young men of distinction, before settling down, to make a warlike expedition to foreign parts, this voyage was called ‘víking,’ and was part of a man’s education like the grand tour in modern times; hence the saying in the old Saga,—‘when I was young and on my voyage (víking), but now I am old and decrepit;’ so a son begs his father to give him a ‘langskip,’ that he may set out on a ‘víking,’ cp. the scene of the young Egil and his mother Bera, and the reference Fms. i. 69; see B. The custom was common among Teutonic tribes, and is mentioned by Caesar B.G. vi. ch. 23 (latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt, sqq.), only there it is a foray on land; (cp. the mod. American filibustering.)
B. REFERENCES illustrating this word: Leifr fór í hernað í vestr-víking, Landn. 32; Ólafr inn hvíti herjaði í vestr-víking ok vann Dyflinni, 108; Geirmundr heljar-skinn var herkonungr, hann herjaði í vestr-víking, 121; hann kom út síð landnáma-tíðar, hann hafði verit í vestr-víking ok haft ór vestr-víking þræla Írska, 133; Ánn varð missáttr við Harald konung inn hárfagra, hann fór því ór landi í vestr-víking, 140; …
Shortened here. Read the full article →
a. like a viking.
adj. like a viking, martial, Ld. 276.
(-s, -ar), m.
1) freebooter, sea-rover, pirate, viking (Flóki Vilgerðarson hét maðr, hann var v. mikill);
2) in later times, robber, highwayman.
m. a freebooter, rover, pirate, but in the Icel. Sagas used specially of the bands of Scandinavian warriors, who during the 9th and 10th centuries harried the British Isles and Normandy: the word is peculiarly Norse, for although it occurs in A. S. in the poem Byrnoth (six or seven times), it is there evidently to be regarded as a Norse word; and prob. so too in the poem ‘Exodus,’ in the words rondas bærun sæwicingas, over saltne mere; lastly, in ‘Widsith,’ as the name of a people, and Liðvicingas (= Liðungar? q. v.) The word ‘víkingr’ is thought to be derived from vík (a bay), from their haunting the bays, creeks, and fjords;—or it means ‘the men from the fjords,’ the coincidence that the old Irish called the Norsemen ‘Lochlannoch.’ and Norway ‘Lochlan,’ is curious.
B. A few selected references will illustrate the word:—Naddoddr hét maðr, hann var víkingr mikill, Landn. 26; Flóki Vilgerðarson hét maðr, hann var v. mikill, 28; slógusk í Eyjarnar víkingar ok herjuðu ok ræntu víða, 41; Úlfr víkingr ok Ólafr bekkr fóru samskipa til Íslands, 202; en er þeir lágu til hafs kómu at þeim víkingar ok vildu ræna þá, en Gautr laust stafnbúann þeirra við hjálmun-veli, ok lögðu víkingar við þat frá, siðan var hann kallaðr Hjálmun-gautr, 223; …
Shortened here. Read the full article →
(gen. -ar), m. piracy.
m. piracy, Fms. i. 98, Fs. 13.
(vík; veik, vikum; vikinn), v.
1) to move, turn, with dat. (sveinninn mátti hvergi ~ höfðinu);
hann veik sér hjá dyrunum, he passed by the door;
~ e-m af hendi, to turn one off, dismiss;
~ e-u af sér, to decline (A. veik því af sér);
~ e-u til ráða (atkvæða) e-s, to hand it over to one’s decision;
~ tali, rœðu, máli til e-s, to turn one’s speech to one, address oneself to one;
~ til e-s, to mention, refer to (hefr hann svá kvæðit, at hann víkr til Ólafs konungs);
~ til við e-n, to broach it to one;
~ á e-t, to hint at (Þ. víkr á nökkut í Þorgeirsdrápu á misþokka þeira);
~ á við e-n = ~ til við e-n;
~ svá bœkr til, at, the books indicate that;
2) to move, go (þeir ~ þegar eptir þessum mönnum);
~ aptr, to return (þeir víku aptr ok leita þeira);
hann veik heim, he returned home;
~ til norðrættar, to trend north (þat ríki víkr til norðrættar);
~ inn til hafnar, to veer round and seek harbour (önnur skipin viku inn til hafna af leiðinni);
~ eptir e-m, to follow one’s example;
~ eptir e-u, to yield to (~ eptir freistingu fjándans);
3) impers. to turn, trend;
landinu víkr til landnorðrs, the land trends to north-east; …
older vikva, MS. 325. 76; the spelling with y is curious; pres. vykr, Hom. (a very old vellum); pret. veyk, Ó. H. 174. l. 9, Mork. 171. l. 34; ykva, q. v., also occurs (vi = y); pres. vík; pret. veik, veikt, veik, pl. viku; subj. víki; imperat. vík (víktu); part. vikinn; a pret. vék (like sté, hné, from stíga, hníga) has prevailed in mod. usage (vék, lék, Úlf. 3. 34), but is hardly found in old writers: [Dan. vige; Swed. vika.]
B. To move, turn; veik hann þaðan ok kom fyrir konung, Stj.; hann veik þá upp á hálsinn, Gullþ. 61 new Ed.; víkr hann út á borgar-vegginn, Fms. x. 238; Þórir veik aptr til Jómalans, Ó. H. 135; þeir viku aptr (returned) ok leita þeirra, Fms. ix. 54; hann veik heim, returned home, Ísl. ii. 202, v. l.; veik ek hjá (I passed by) allstaðar er spillvirkja bælin eru vön at vera, Fms. ii. 81; þeir viku þá í Eystri-dali, ix. 233; es maðrinn výkr (sic) eptir teygingu fjándans, Hom. 216 (Ed.); þat skyldi eptir öðru líkja eðr víkja, Fms. v. 319; margir höfðingjar viku mjök eptir honum (followed him) í áleitni við Harald, vii. 165; megu vér þar til víkja, we may call there, Grett. …
Shortened here. Read the full article →
a. yielding, pliant.
adj. movable.
No entry
m. a little bay; kómu í einn víkrbarm, Krók. 460.
No entry
n. a creek, Grett. 128 new Ed.; spelt víkhvarf, Fms. vii. 260.
No entry
adj. from the county W., Fms. vii.
No entry
m. the bay at Bergen. Fms. vii.
No entry
= víkskorit, indented with bays, Post. (Unger) 234.
m. pl. the men from the district ‘Vík’ in Norway.
m. pl. the men from the county Wik in Norway, Fms. passim; Víkverja biskup, -konungr, etc., Landn. 313, Ann. 1209: Vík-verskr, adj., Fær. 34, Nj. 40, Eg. 72.
n. wisely, wretchedness (~ ok erfiði).
n. [A. S. wîl- in wîl-bec; cp. Lat. vīis], misery, wretchedness; erfiði ok víl, Skálda; við víl ok erfiði, Hbl. 58; lifa við víl ok erfiði, Blanda; víls ok vesaldar, Fms. iii. 95; þá er móðr er at morni komr, allt er víl sem var, Hm. 23; hafa víl at vinna, to have hard work to win, Kormak (in a verse).
No entry
að, (qs. vífla?), to hesitate, waver; víla e-ð fyrir sér.
m. wretch, bondsman.
m., pl. vílmegir, a son of toil, bondsman, Hm. 135, Skm. 35, Bm. 1 (Ó. H. 208), Edda (Gl.), but obsolete in prose.
m. misery, distress.
m. = vílstigr; hungr ok þorsti, válað ok vílsiðr, Hom. (St.)
n. misery, distress;
~s spá, evil prophecy.
n. a ‘walk of misery,’ distress; v. ok nauð, Barl. 60; vás ok vílsinni, 63; vílsinni ok erfiði, 132; í vílsinni við sjálfan sik, in self-inflicted misery, Þiðr. 176; vinna vílsinn, to toil, Gísl. (in a verse); vílsinnis spá, a dismal prophecy, Gkv. 2. 3.
No entry
m. a companion in distress; v. völu, Edda (in a verse).
No entry
m. a path of misery; margan vílstíg varð hann at ganga, Fms. viii. 48; sá var mér vílstigr of vitaðr, Hm. 99.
No entry
u, f. [cp. vim], giddiness, hesitation, (in Sturl. ii. 54 for vímur read vámur); öl-vima, giddiness from drink, Fél. x.
No entry
m. a kind of narcotic leek, Fas. i. 229.
n. wine.
n. [this word, though foreign, is common to all Teut. languages, and is one of the few words which at a very early date was borrowed from the Lat.; it is found in the oldest poems, and appears there as a naturalised word; Ulf. has wein = οινος; A. S. and O. H. G. wîn; Germ. wein; Engl. wine; Dan. vin]:—wine; at víni, Hðm. 21, Gísl. (in a verse); en við vín eitt vápn-göfigr, Óðinn æ lifir, Gm. 19; vín var í könnu, Rm. 29. Wine was in early times imported into Scandinavia from England; þeir kómu af Englandi með mikilli gæzku víns ok hunangs ok hveitis, Bs. i. 433, (in the Profectio ad Terram Sanctam, 146, for vim mellis, tritici, bonarumque vestium, read vini, mellis, etc.); or it was brought through Holstein from Germany, as in Fms. i. 111; Þýðerskir menn ætla héðan at flytja smjör ok skreið, en hér kemr í staðinn vín, in the speech of Sverrir, Fms. viii. 251; the story of Tyrkir the Southerner (German), Fb. i. 540, is curious:—for wine made of berries (berja-vín), see Páls S. ch. 9, and Ann. 1203: cp. the saying, vín skal til vinar drekka, Sturl. iii. 305; eitt silfr-ker fullt af víni, id.: allit., vín ok virtr, Sdm.
2. poët. …
Shortened here. Read the full article →
m. wine-bag.
m. a wine-skin, Fms. v. 137.
n. grape.
n. ‘wine-berries,’ grapes, Stj. 200, Fb. i. 540, Skálda, N. T.; vínberja köngull, Þorf. Karl. 412; vínbers-blóð, the blood of the grape, Stj.
(pl. -berlar), m. wine-vessel.
m. a wine-barrel, Stj. 366, Fb. ii. 24, Hým. 31.
m. cup-bearer.
a, m. a cup-bearer, Karl. 10.
m. drop of wine.
a, m. a drop of wine, Hb. 544. 39.
pp. drunken with wine.
part. drunken with wine, Bret. 96, Stj. 124, 428, Post.
f. wine-drinking.
u, f. wine-drinking, Fms. viii. 248.
m. drink of wine.
m. a drink of wine, Fms. viii. 124.
n. wine-vat.
n. a wine-vat, Rétt.
a. shortage of wine, scarcity of wine.
n. adj. short of wine, Ann. 1326.
m. wine-vat.
m., no doubt erroneous for vínberill, Hým. 31 (cp. Engl. barrel).
m. vineyard.
m. a vineyard, Stj. 63, 113, Fb. ii. 24, Edda (pref.), N. T.
No entry
f., poët. appellation for a woman, cp. Hebe, Lex. Poët.
m. the wine-god, Bacchus.
n. the wine-god (Bacchus), Al. 6.
No entry
f. wine-making, Edda (in a verse).
n. wine-house.
n. a wine-house, Mirm.
No entry
adj. heavy with wine, of a goblet, Akv. 34.
n. wine-beaker.
n. a wine-beaker, Bs. i. 798, v. l.
m. wine-cellar.
a, m. a wine-cellar, D. N. ii. 513, Gd. 71.
n. Wineland, part of North America (~ it góða).
n. Wineland, the name given to the American continent discovered by the old Norsemen, Þorf. Karl., Fb. i. 538 sqq., Ann.; Vínlands ferð or -för, an expedition to Wineland, Þorf. Karl. 246, Fb. i. 541, 544.
a. wineless.
adj. wineless, Ann. 1326.
No entry
adj. a nickname of a traveller in Wineland (America); Þorhallr enn Vínlenzki (not Vindlenzki), Landn., Grett., cp. Þorf. Karl. S.
n. lack of wine.
n. lack of wine, Norske Saml. v. 159.
a. wine-mad, drunk.
adj. wine-mad, drunk, Stj. 428.
m. pl. wine-ravings.
f. pl. wine-ravings, Stj. 484.
m. wine-pot.
m. a wine-pot, Fms. viii. 428.
No entry
m. a drunkard.
No entry
u, f. vinegar, Post. 580.
n. vine, vine-plant.
n. a ‘wine-tree,’ vine, Lat. vitis, Al. 165, Stj. 399, 403.
f. wine-cask.
u, f. a wine-tun, wine-cask, Bs. i. 453, Stj. 429, 483.
n. vine, = víntré.
n. = vínviðr; vínviðis teinungr, Stj. 200.
m. vine, = víntré.
m. wine-wood, the vine, Fb. i. 540 (in Wineland), Magn. 470, El. 15, Stj. 86, 200; vínviðar skógr, Karl. 326.
No entry
u, f. = vínþröng, so in mod. usage.
f. wine-press.
f. a wine-press, Stj. 620, Magn. 486.
m. wire, thread of metal.
m. [Engl. wire], a wire, thread of metal; draga vír, silfr-vír. víra-virki, n, ‘wire-work’ esp. of filigree, Pr. 434, Clar., D. N. ii. 147; kaleikr með víra-virkjum, Vm. 52.
I)
(að, rarely -ta, -t), v. to show, point out, indicate;
~ e-m leið, to show one the way;
~ augum í e-n, to direct, fix the eyes on one;
~ hundi at mann í, to set a hound on a person;
~ e-m til sætis, to show one where to sit;
~ e-m til landskostar, to direct one to the best of the land;
þeir vísuðu honum til Kols, they showed him the way to Kol, told him where he was to be found;
~ e-m til vegar, to show one the road;
~ e-m frá, to send one away, reject an application;
~ á e-t, to point at, indicate (fleiri eru þau tíðindi, er kvæðit ~r á);
~ svá til, at, to indicate (~ ok svá til enskar bœkr, at);
impers., ~r svá til í sögu Bjarnar, it is indicated, referred to, in the story of B.;
with infin., ~ e-m at gera e-t, to tell, prompt one to do a thing.
II)
f. verse, strophe, stanza (hann orti kvæði ok eru þessar vísur í).
u; f. [Germ. weise; Dan. vise], a strophe, stanza; kveða vísu, Nj. 12; hann orti kvæði ok eru þessar vísur í, Fms. v. 108; vísu lengd, the length of a stanza, Edda (Ht.) i. 606, 656: referring to the repetition of verses as a means of measuring time (minutes), Fs. (Vd. ch. 26); lausa-vísa, a ditty; níð-vísa, söng-visa; höldar danza harla snart, þá heyrist vísan min, a ditty: as the names of shorter poems, as, Nesja-vísur, Austrfarar-vísur, by Sighvat; Vísna-bók, a book of lays. Unlike the old Greek epics, as well as the poems of the Saxon Beowulf, all ancient Northern poetry is in strophic lays. Four sets of alliteration make a verse (vísa), two a half strophe, vísu-helmingr, Edda (Ht.) i. 610, or half vísa, Grág. ii. 148; one set a quarter of a vísa (vísu-fjórðungr); each alliterative set being again divided into two halves, called vísu-orð, a word or sentence, Edda (Ht.) i. 596, cp. Hallfr. S. ch. 6 (Fs. 96, 97); thus ‘fastorðr skyli fyrða | fengsæll vera þengill’ is an alliterative set. ☞ The vellums give verses in unbroken lines, but in modern print each alliterative set is divided into two lines: …
-vís, -vísu, -vísi, and so in mod. usage; [Germ. weise; Engl. -wise = way or manner; see vísa]; only in the compd öðru-vís, otherwise, N. G. L. ii. 136, Stj. 213; en ef öðru-vís verðr, Fms. vii. 161 (öðru-vísu, v. l.); nakkvat oðru-vís, xi. 136, K. Á. 102; göra öðru-vís, 174; nú hefir öðru-vís orðit, Ld. 252; hann var aldri öðru-vís, Fs. 184: hafði hann nökkut öðru-vísa sagt, Ld. 58; nökkut öðru-vísa, Fms. v. 341; göra öðru-vísa enn hann býðr, Fas. iii, 125, Fb. iii. 282: öðru-vísu, Fms. vii. 161 (v. l.), Bret. 12 (v. l.), Fb. i. 111: öðru-vísi (which also is the current mod. form), Stj. 237 (but öðru-víss, v. l.)
Shortened here. Read the full article →
I)
(að, rarely -ta, -t), v. to show, point out, indicate;
~ e-m leið, to show one the way;
~ augum í e-n, to direct, fix the eyes on one;
~ hundi at mann í, to set a hound on a person;
~ e-m til sætis, to show one where to sit;
~ e-m til landskostar, to direct one to the best of the land;
þeir vísuðu honum til Kols, they showed him the way to Kol, told him where he was to be found;
~ e-m til vegar, to show one the road;
~ e-m frá, to send one away, reject an application;
~ á e-t, to point at, indicate (fleiri eru þau tíðindi, er kvæðit ~r á);
~ svá til, at, to indicate (~ ok svá til enskar bœkr, at);
impers., ~r svá til í sögu Bjarnar, it is indicated, referred to, in the story of B.;
with infin., ~ e-m at gera e-t, to tell, prompt one to do a thing.
II)
f. verse, strophe, stanza (hann orti kvæði ok eru þessar vísur í).
að; pret. vísti, Str. 66. l. 37; part. víst, 73. l. 20, 81. l. 10: [Ulf. ga-weison = ἐπισκέπτεσθαι; O. H. G. wîsan; Germ. weisen; Dan. vise]:—to shew, point the way for one, direct, indicate, etc.; ef maðr vísar at manni ólmum hundi, if a person sets a hound on a person, Grág. ii. 118; hann iðraðisk at hann vísti honum í brott, Str. 66; ef konungr vísar gestum at óvinum sínum, Sks. 258; vísa e-m til sætis, to shew one where to sit, Eg. 29; vísa e-m til lands-kostar, to shew him to the best of the land, 138; ok vísuðu honum til Kols, and shewed him the way to Kol, where he was to be found, Nj. 55; ok vísuðu honum til Valhallar, Hkr. i. 161; hefir þú heyrt hvat atburð oss hefir hingat víst (sic), Str. 81; sem honum vísar til skipan föður hans, Fms. x. 419; hverr honum hefir vísat at rekkju hjá dugandi konum, vii. 166; vísa e-m leið, Skv. 1. 24; vísa þú mér nú leiðina, Hbl. 55; vísa e-m til vegar, to shew one the road; munu vér ekki rasa í helina opna, þótt Hreiðarr vili oss þannig á vísa, Fms. viii. 437; vísar þú augum á oss þannig, thou aimest with thy eyes at us, starest at me, Hdl.; ef maðr vísar manni á foruð, Grág. …
Shortened here. Read the full article →
f. direction, instruction (nú skulu þeir fara eptir minni ~).
f. a pointing, direction; nú skulu þér fara eptir minni vísan, Fms. ii. 71, Fas. i. 6l; til-vísan, leiðar-v.
m. fixed, regular income.
m. = víseyrir, Ann. 1335, N. G. L. ii. 429.
f. a thing sure to happen.
f. a thing sure to happen; at því ósætti es vísaván vas, at þær barsmíðir görðisk, er, Íb. 12, Mar.
No entry
adj. full of wisdom, Stj. 524.
f. wise woman, sibyl.
u, f. a wise woman, a sibyl, Stj. 363.
m.
1) sage;
2) soothsayer, prophet.
m. a sage, Fms. i. 141.
m. magician.
a, m. a master in wisdom, a magician, Stj. 492.
No entry
f. a learned book, pl. 403: mod. a scientific work.
No entry
u, f. a wise woman, a sibyl; vísindakona ein sú er sagði fyrir örlög manna, Fms. iv. 46, Post. 645. 89,
No entry
n. the tree of knowledge, Sks. 499.
n. pl. = vísindi.
(mod. vísindi), n. pl. knowledge, intelligence; af kvæðum Hallfreðar tökum vér helzt vísendi ok sannindi þat er sagt er frá Ólafi konungi, i. e. we draw information from H.’s poems, Hkr. i. 289; Saul bað hann segja sér hvárt hann skyldi sækja eptir Philisteis, en hann fékk þar um engin vísendi, Stj. 455; Sturla skáld Þórðarson sagði fyrir Íslendinga sögur ok hafði hann þar til vísindi af fróðum mönnum, Sturl. i. 107; hví muntú vilja taka af mér vísindi eðr sagnir, Orkn. 138; at hann megi af þeim dæmum marka ok taka vísendi, Sks. 497; hann (the well) er fullr af vísindum, Edda 10; svá er sagt í fornum vísindum (in old lore, old songs) at þaðan af vóru dægr greind ok ára-tal, 5; fara með vísendi ok spádóm, Orkn. 138; Óðinn hafði spádóm, ok af þeim vísindum fann hann, at …, Edda (pref.), Post. 645. 89; fá vísenda-svör af e-m, Sks. 531 B; kómu engi vísindi af þeirra eyrendi, hvert orðit var, Fms. viii. 302; vita með vísendum at segja, to know for certain, Pr. 418.
COMPDS: vísendabók, vísendakona, vísindamaðr, vísendatré, vísindavegr.
No entry
part. pl. a law term, defined in N. G. L. i. 184; vegandi eða veganda sonr skal reiða bauga alla nema hann hafi vísendr til, the slayer and his son are bound to pay off all the parts of the weregild, unless he has vísendr, viz. living relations who are sure to pay each his share.
m. poet. leader, chief.
1. a, m. a guide, leader, captain, = vísir (II), only in poets, Hdl., Hkv., Edda (Gl.) Lex. Poët.; skeiðar-vísi, a pilot, steersman, Baut. 816.
2. f. knowledge, science; mostly in compds, ætt-vísi: of manners, in læ-vísi, dramb-vísi.
m. soothsayer.
m. a soothsayer, Orkn. 138, 140, Stj. 439, 491, Fas. i. 5: mod. a scholar, man of science.
m. the way of knowledge or truth.
m. the way of knowledge, Stj. 381.
m.
1) leader, king, = vísi;
2) sprout (sýndist mér ~inn vaxa).
m. an index, botan. a sprout; sýndisk mér vísirinn vaxa smám, of a grape, Stj. 200: the saying, mjór er mikils vísir, reminding one of the parable of the mustard seed in the N. T.
II. = vísi, a leader, king, Lex. Poët.
No entry
m. the index-finger, fore-finger.
a.
1) certain (þótti honum sér þá vísari dauði en líf); þótt ek vita vísan bana minn, though I know my death is sure; verða e-s v., to ascertain, become aware of (ek mun þessa brátt v. verða af konungi); impers., þessa mun aldri víst verða, this will never be known; verða e-s v. um e-t, af e-u, to get some information of, as to; víss vitandi, knowingly, intentionally;
2) wise (I. var inn vísasti maðr í öllu);
3) known (nú liðu svá sex vetr, at þetta varð eigi vist);
4) neut. as adv., vita e-t víst, to know for certain; þat vil ek víst, surely I will; víst eigi, certainly not, by no means; at vísu, certainly, surely (hann hefir þat at vísu í hug sér); til víss, for certain (sjá, vita kenna e-t til víss) fyrir víst = til víss; acquainted with (dvergar veggbergs vísir).
adj., gen. pl. víssa, Skm. 17; dat. sing. f. víssi (like hvassa, laussa, laussi); [Ulf. weis, in hindar-weis, un-weis, fulla-weis; A. S. wîs; Engl. wise; O. H. G. wisi; Germ. weise; Dutch wijze; Dan.-Swed. vis]:—certain; þótt ek vita vísan bana minn, Nj. 95; liðu svá sex ár at þetta varð ekki víst, was not known, Ísl. ii. 200; vísar eignir konungs (= vísaeyrir), Fms. vii. 20; úvísa-vargr, see p. 667; verða e-s víss, to ascertain, become aware of; þessa mun ek skjótt víss verða, Nj. 11; ek mun þessa brátt víss verða af konungi, Eg. 54; göra hann varan við svikræði, er hann varð víss, Fms. vi. 41; verða víss þessarrar ráða-görðar, Nj. 80; er Egill er víss orðinn þessara tíðenda, Eg. 406; er þeir vóru vísir orðnir alls ins sanna, 123; mun þessa aldri víst verða, Fb. i. 554: vís ván, þá er þó vís ván, at þeygi vili allir til eins færa ef máli skiptir allra helzt í lögum, Skálda (Thorodd); þá skjótumk ek yfir, sem vís ván er, as is to be expected, id.
II. wise; vísa menn af ú-vísum, Stj. 191, v. l.; inn vísi sagna-maðr Josephus, 43; Ingjaldr var enn vísasti maðr í öllu, Fas. ii. 505, Rb. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. [O. H. G. wisunt; Gr. βίσων], the bison-ox, Nj. 160, Þiðr. 230, Fas. i. 201.
2. the name of a ship of St. Olave the king, from a bison’s head on the stem, Ó. H., Sighvat.
f. signal;
gera e-m ~, to give one a signal.
f. a signal, Fms. xi. 332; göra e-m v., to give a signal, Fs. 85, Stj. 357.
m.
1) knowledge, intelligence; bera fullan (sannan) vísdóm á e-t, to know for certain;
2) wisdom, wise talk, opp. to heimska.
m. [Engl. wisdom], knowledge, intelligence; vitran ok v., foreboding, Stj. 30; þeir sögðu allir eitt af sínum vísdómi, Fms. i. 96; bera fullan vísdóm á e-t, to know for certain, iii. 6; bera sannan vísdóm á e-t, id., Fb. ii. 126; sögðu allir af sínum vísdómi, at …, of a prophecy, i. 88, Stj. 491.
2. wisdom; vizka ok vísdómr, Stj. 35; bæði vísdóm ok heimsku, Karl. 477; vísdóms brunnr, Hom. 155.
COMPDS: vísdómsfullr, vísdómskona, vísdómsmaðr, vísdómsmeistari.
m. a king’s regular revenue; cf. vísaeyrir.
m. ‘safe money,’ a king’s revenue, answering to the revenue of modern times, including land-tax, payment of leiðangr, Rétt., Thom., D. N. passim, Ann. 1331; víseyris stefna, a meeting of tax-gatherers, D. N.
adv.
1) for certain (vita ~);
2) wisely.
adv. for certain, Dan. visselig, Stj. 174; vita vísliga, 617, Fms. iii. 154; spyrja v. til e-s, i. 185; hann ætlaði v. undir sik at leggja eyjarnar, x. 35.
a. certain, sure, safe (þykkir mér ~a at fara aptr í ríki mitt).
adj. certain, Fms. ii. 276; þykkir mér vísligra at fara aptr, Fb. ii. 282.
No entry
part. knowing; eg gerði það v., see víss IV.
(veit, vissa, vitaðr), v.
1) to have sense, be conscious (hann var enn eigi ørendr, en vissi þó ekki);
with gen., gráðugr halr, nema geðs viti, unless he has his senses about him;
2) to know;
engi vissi skapara sinn, no one knew his maker;
þeir er vel mart vitu, those who know many things;
~ sik saklausan, to know oneself to be innocent;
veizt þú, hvat þér man verða at bana, dost thou know what will be the cause of thy death?;
~ skyn á e-m, to know one;
Flosi kvaðst eigi ~ skyn á, hverir lögmenn væri beztir, F. said that he knew nothing about who were the best lawyers;
~ ván or vánir e-s, to expect, look for (G. vissi slíks matar þar ekki ván);
~ fram, to be prescient, know the future;
veit þat trúa min, upon my faith!;
3) to see, try to find out (bað þá ~, hvat af Gretti yrði);
vittu, ef þú hjálpir, see if thou canst help;
vit, at þá náir sverði því, try to get that sword;
4) to look, be turned towards;
~ upp, fram, aptr, to look (be turned) upwards, forwards, backwards;
~ móti sólu, at sjánum, to face the sun, the sea;
~ til norðrættar, to look north;
ormahöfuð öll vitu inn í húsit, all the heads of the serpents look into the hall; …
t, [A. S. wîtan; Old Engl. wite], to fine, sconce, mulct; þar sem menn verða víttir á Gulaþingi, Gþl. 20; vera víttr (to be sconced) fyrir borðs tilgöngu, Fms. iii. 155; varð Halldórr víttr …, settusk þeir í marhálm um daginn ok skyldu drekka vítin, H. was sconced …, they sat him on the straw and were drinking the sconces, Fms. vi. 242; en ef eigi koma, þá eru þeir víttir, N. G. L. i. 4: so in the saying, sá er víttr sem ekki fylgir landsiðnum; hvert víti þeir höfðu fengit er við fénu höfðu tekit, Fms. vi. 277.
No entry
id., Sks. 798.
a. worthy of punishment or fine.
adj. finable, worthy of punishment, Hkr. iii. 203.
n.
1) punishment; skapa e-m v. fyrir e-t, to punish one for a thing; fá, taka v., to suffer punishment (Þorgils segir, at hún skal v. fyrir taka); láta sér annars v. at varnaði, to be warned by another’s woe;
2) fine, mulct, = févíti (gjalda ~);
3) sconce, = borðvíti; en er kom at jólum, vóru v. upp sögð, but when Yule came the sconces were declared.
n. [A. S. wîte; Old Engl. wite], a fine, sconce; sex marka víti, Grág. i. 319; skal þar gjaldask vítið, 451; Þorgils segir, at hón skal víti (punishment) fyrir taka, Fms. vii. 219; slíkt víti sem hann hafði á sér tekit, xi. 117; ef þú bregðr eigi af … ella liggr þér á víti, iv. 27; er þat ráð at Hákon skapi þér víti fyrir, ok far þú í sveit hans, vii. 153; leiðar-víti, see leið; hel-víti, q. v.: the saying, láta sér annars víti at varnaði, Nj. 23 (Sól. 19); borða-víti, a table-sconce; en er kom at Jólum vóru víti upp sögð, but when Yule came the sconces were declared, Fms. vi. 242; (cp. the sconces in the Oxford Colleges).
COMPDS: vítisgjald, vítishorn, vítalauss, vítilauss, vítislauss, vítaverðr.
No entry
n. the paying a víti, Grág. i. 451.
n. sconce-horn or cup.
n. a sconce-horn or cup, Fms. vi. 242; vítishorn þat er hirðmenn eru vanir at drekka af, Edda 32.
a. without punishment, blameless.
adj. ‘witeless,’ without punishment, Nj. 164; þat er ok vítislaust, at …, Grág. i. 147; Guð lætr aldregi vítislaust undan ganga ofmetnaðar-menn, 655 iv. 2.
No entry
id.; ella er vítilaust, Grág. i. 6, 90.
n., only in the phrase, á víxl
1) passing by one another in opposite directions (bryggjur svá breiðar, at aka mátti vögnum á, v.);
2) across; standa á v. fótunum, to stand cross-legged.
n. [A. S. wrixl; cp. Germ. wechseln; Dan. væxel; cp. Lat. vices]:—only in the adverbial phrase, á víxl, across, passing by one another; standa á víxl fótunum, to stand cross-legged, Sturl. ii. 158; aka vögnum á víxl, Fms. iv. 49; þeir riðusk á víxl, Fs. 159; þá er hestarnir runnusk á víxl, Mag. 8; hann lét leiða tvá yxn saman á víxl (saman á víxl, v. l.), two oxen with heads crossing one another, Eg. 181.
No entry
að, [Germ. wechseln; A. S. wrixlian; Dan. væxle]:—to cross, put across: part. víxlaðr, broken, of a horse; hann er víxlaðr.
m. changeling, = skiptingr.
m. [Germ. wechsel-balg], a changeling, = skiptingr, q. v.; þú víxlingr (as abuse), Flóv. 37, Þiðr. 127.
No entry
or víxltr, part. changed, idiotic, Fagrsk.
No entry
interj. expressing the twittering of a young bird.
No entry
voði, vog, vogr, volaðr, volgr, von, vondr, vopn, vor, vos, votr, and compds, see váð, váði, vág, vágr, válaðr, válgr, ván, vándr, vápn, vár, vás, vátr, pp. 683–686.
(að), v. to dare, venture.
að, to dare, Bs. i. 868, Fas. i. 450, Grett. 157; see vága, p. 684.
No entry
f. daring.
No entry
adv. [akin to vákr = veykr], in faint hope; vera vokins um e-t, to doubt, almost despair of.
a. powerful, = völdugr.
adj. powerful, Germ. ge-waltig; see völdugr.
No entry
n. a small suppurating pimple; perh. fem. is the better form; the word is freq. in mod. usage, and seems to occur in Harms. 44 (vos ok löstu, see Lex. Poët. s. v. vös).
No entry
vreiðr, vreka, etc., see introduction to letter R.
No entry
a pret. 3rd pers. plur. of a lost vringa, to wring, Skálda (in a verse of Egil); this is the only authentic written instance of vr.
No entry
prob. a saying, in the extracts of the lost part of the Heiðarv. S.; výlir (víl er?) fjarri en verr sjaldan, Ísl. ii. 483 (somewhat corrupt).
No entry
interj. = vei; vesöl eru vér, ok væ er oss fyrir, Fagrsk. ch. 193.
(-dda, -ddr), v. to clothe.
d, [váð], to clothe; þótt hann sét væddr til vel, Hm. 60; her-væða (q. v.), to put on armour, Edda 41.
2. a naut. term; Fugley var á hægri hönd, Hjaltland þokan væddi, the fog clothed (shrouded) Shetland, Eggert.
No entry
n. = veð; væðislauss = veðlauss, D. N. i. 163.
(pl. -ir), f. mercy, forbearance (eiga øngrar ~ar ván).
f. mercy, forbearance; biðja vægðar, Stj. 579, 582; vægð ok miskunn, 180, H. E. i. 237, 239; eiga öngrar vægðar ván, Edda 89; skipa málum til vægðar, Fms. x. 409; fyrir útan allar vægðir, Sks. 518 B; þat er til vægðar mætti komask þetta mál, Háv. 57, passim. vægðar-lauss, adj. merciless, exacting, Sks. 583, Fms. v. 162; úþyrmr ok vægðarlauss stormr, Bær. 5: neut. as adv., falla vægðarlaust, Sks. 582; heimta v., Orkn. 98, Thom. 425.
n. weight, moment;
vera lítils ~s, to be of small moment.
n. weight, moment; vera lítils vægis, to be of small moment, Draum. 116; lítil-vægi, a trifle; of-vægi, immensity.
No entry
f. suppuration.
a. lenient, yielding.
adj. lenient, yielding, Fms. vi. 377, Sks. 682 B.
adv. forbearingly, leniently.
adv. forbearingly, leniently, Lv. 10, Fms. vii. 18, Earl. 73, Stj. 594, Sks. 42.
a. forbearing, lenient (~ dómr).
adj. forbearing, lenient; v. dórnr, Sks. 587, 615, 660.
I)
(-ða, -t), v.
1) to give way to, with dat.;
~ göngunni, to yield the road, when two meet one another;
2) absol., to give way, yield (jafnan vægir hinn vitrari);
~ fyrir e-m, to give way to one (hón kvaðst aldri ~ skyldu fyrir Hallgerði);
~ eptir e-m, ~ við e-n, to yield to one;
3) to temper, with dat. (~ reiði sinni);
~ dómum, to temper judgement;
~ orða atkvæðum, to forbear from words;
4) to spare, with dat. (Þorkell bað jarl ~ bóndum);
5) refl., ~st, to yield, give way (betra er at ~st tit góðs en bægjast til ills);
~st til við e-n, to give way to one.
II)
(-ði, -t), v. impers. to emit matter (vágr), suppurate (hendr hans hafði vægt ok fœtr).
ð, [vágr], to suppurate; hendr hans hafði vægt ok fætr, Greg. 32; vaegði tá hans, Fms. vii. 219; blindan sauð, ok hafði vægt ór augun bæði, Bs. i. 196.
I)
(-ða, -t), v.
1) to give way to, with dat.;
~ göngunni, to yield the road, when two meet one another;
2) absol., to give way, yield (jafnan vægir hinn vitrari);
~ fyrir e-m, to give way to one (hón kvaðst aldri ~ skyldu fyrir Hallgerði);
~ eptir e-m, ~ við e-n, to yield to one;
3) to temper, with dat. (~ reiði sinni);
~ dómum, to temper judgement;
~ orða atkvæðum, to forbear from words;
4) to spare, with dat. (Þorkell bað jarl ~ bóndum);
5) refl., ~st, to yield, give way (betra er at ~st tit góðs en bægjast til ills);
~st til við e-n, to give way to one.
II)
(-ði, -t), v. impers. to emit matter (vágr), suppurate (hendr hans hafði vægt ok fœtr).
ð, [a derivative, akin to vega, vág, to weigh]:—to give way; hafið vægði þeim, the sea gave way to them, Barl. 26; vægja göngunni, to yield the road, when two meet one another, Orkn. 374; ef menn sigla með landi í samfloti, þá skulu þeir v. er ytri sigla, N. G. L. ii. 282.
2. to yield; orð kvað hitt Högni, hugði lítt vœgja, Am. 38; leggjum niðr þessi þráyrði ok vægjum báðir, Barl. 125; jafnan vægir hinn vitrari, a saying, Fms. vi. 220; sjaldan vægir inn verri, Stj. 544; vægja fyrir e-m, to yield to one, Nj. 57, Ld. 234, Eg. 21, 187; vægja eptir e-m, id., Stj. 578; vægja undan, to give way before one; vægja undan úfriði úvina sinna, Mar.
3. to regard, comply with; væg frændsemi við bróður þinn, Sks. 752; hann vægði í því fésínkni riddara sinna, 699: to temper, bið ek Dróttinn at þú vægir nökkut reiði þinni, Sks. 589; Guð vægði reiði sinni, 590; vægja dómum, to temper judgment, judge leniently, 639; vægja orða atkvæðum, to forbear from words, Fms, vii. 20; hvervetna þar sem dómarinn vægir eptir mála-vöxtum, Gþl. 185.
4. to spare, with dat.; Þorkell bað jarl vægja bóndum, Orkn. …
Shortened here. Read the full article →
a. nicely balanced, of scales (vægar skálir).
adj. balancing, of scales; þær skálar sýndusk honum svá vægar (the scales so nicely balanced), at ef eitt lítið hár væri þar lagt í, at þó mundu þær eptir láta, Sks. 643 B; of-vægr, over-weighing, overwhelming; of-vægr manna missir, Bs. i. 142; ofvægr herr, Ó. H. 242.
2. lenient, merciful; vægr, opp. to harðr, exacting, freq. in mod. usage.
No entry
n. = vægð, Barl. 116.
a. = væginn (við e-n).
adj. = væginn; vera v. við e-n, Bs. i. 708.
No entry
u, f., see vekka.
n. wailing.
n. a wailing; með væl ok veinan, Orkn. 78, passim.
(að), v. to wail.
d, to wail, Fbr. 212.
No entry
n. = vélindi, the gullet.
No entry
adj. = veill, Bs. i. 513, v. l.
No entry
f. a wailing.
No entry
ð, to feel nausea: impers., e-n væmir við e-m, Úlf. 1.
No entry
u, f. [vámr], nausea; væmu-bragð, a nauseous taste.
No entry
adj. nauseous, of taste.
(-da, -dr), v.
1) to give one hope of, ~ e-m e-s or e-u (~ e-m miskunnar ok eilífrar dýrðar);
2) to ween, think (í kveld væni ek, at ek heiti Úfeigr);
impers., e-n vænir, at, one thinks that (vænir mik nú, at þeir hafi aptr snúit);
3) ~ e-n e-u, to charge one with a thing (~ e-n lygi);
4) refl., ~st e-s or e-u, to hope for (vænist hann ok øngra manna liðveizlu);
~st e-u, to boast of.
d, [ván; Engl. to ween]: = vænta, to hope for, with gen.; vændi honum enn með því miskunnar ok eilifrar dýrðar, Fms. v. 218: væna e-m e-u, þess bið ek, at þú látir eigi gipta konu frá mér, því væni ek þér, I count on that from thee, Glúm. 358; þá var honum vænt af Augustus öllu Gyðinga-landi, all the Jews-land was promised him by A., Mar.; mun hér mörgum manni saklausum vænt gráti í þessi ferð, many will have cause to weep, Sturl. iii. 233, v. l.
2. to ween, think; í kveld væni ek, at ek heiti Úfeigr, Fms. vii. 31; væni ek ok, at …, vi. 312.
3. væna e-n e-u, to charge one with a thing, Hom. 109; væna e-n lygi, Nj. 134; tortrygð ok lygi vænd, Sks. 77; ef maðr vænir hana hóri ok kallar hana hóru, N. G. L. i. 70; nema maðr sé vændr konu þeirri, 30; sú er Guðrúnu (acc.) grandi vætti, Gkv. 3. 10; biskup hafði vænt sira Þorsteini, at …, given Th. to understand (cp. á-væningr), Ann. 1361.
4. impers., vænir mik nú, at …, Fms. viii. 398.
II. reflex., vænask e-s or e-n, to hope for; nú stendr maðr fé sitt í hendi öðrum manni, en hann vænisk heimildar-manni, N. G. L. i. …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -ir), f. prospect, expectation (er í þær ~ir komit, at).
f. expectance (Germ. aussicht); ok í þær vændir komit, at þau mundi barn ala, Grág. i. 348; eiga e-t í vændum. to have in expectance.
No entry
[from vándr]; in COMPDS: vændisfólk, vændiskona, vændismaðr.
n. wicked people.
n. people one thinks ill of, bad, wicked people, Fms. xi. 252, v. l.
f. harlot.
u, f. a harlot, Fms. vi. 241.
m. miscreant.
m. a miscreant; þjóf ok vændis-mann, Fms. ix. 380 (v. l.), Karl. 71, Róm. 184, Þorst. Síðu H. 12.
m. cabin on board a ship.
n. a cabin on board a ship, Edda (Gl.) i. 584.
No entry
m. the soaring of the wings.
(-jar, -ir), m.
1) wing (með vængjunum huldi hann landit allt);
2) wing of a budding, esp. of a church.
m., pl. vængir; [A. S. winge; Engl. wing; Dan. vinge; the root word is vega]:—a wing; báða vængi, Grág. ii. 170; breiða vængina út, Al. 21; þessa tvá vængi, 677. 3; enn af hans vængjum kveða vind koma, Vþm. 37; væng;i þeir skóku, Sól. 54; með vængjunum huldi hann landit allt, Fms. viii. 10: the phrase, heyra e-ð undir væng, to hear a thing ‘under the wing,’ i. e. to hear it by a side-wind, hear it whispered.
II. metaph. the wing of a building, D. N. vi. 84; esp. of a church, ii. 412, 439: a side cloth on the altar, einn væng með strík, B. K. 83; vængir fjórir með dæmum, Pm. 122; vængja-hurð, a double door: a nickname, Orkn.
COMPDS: vængbrotinn, vængknúi, vængjaþytr.
pp. broken-winged.
part. broken-winged, Grett. 91 A.
m. the wing joint.
a, m. the wing joint, Fas. iii. 212.
n. prospect; þótti öllum mikils ills af v., every one thought that much evil might be looked for.
n. = vænd, a prospect; þótti honum væni á, at …, Fms. ix. 475; mikils ílls af væni, Edda 18.
(pl. -ar), f. imputation.
f. a ‘weening,’ imputation; kvæðit var mjök kveðit, svá at hélt við væningar, of a love-song, Fms. v. 173.
No entry
or Venir, m. Lake Wener, in Sweden, Fas. ii. 4, 6, Hkr. i. 41; á ísi vatns þess er Veni heitir, Edda 82. One is tempted to think that in the verse of Bragi (Edda begin.) the word ‘vineyjar’ may cover this local name; perh. ‘Vaeneris (like mútaris, vartaris, see Gramm. p. xxvii, col. 1, ll. 21–25) víðri valrauf;’ the ‘wide spoil of the Wener’ = the island of Zealand, for the legend can only have applied to Lake Wener, and not to Lake Malar.
No entry
að, to bid fair, look well, take a good turn; þykkir þeim vænkask um sinn hag. Fas. iii. 174; þykkir honum vænkask umb, Fms. xi. 135; ok vænkask nú mjök, Fs. 25; þótti mér nú ekki v. um, Pr. 412.
a.
1) likely, to be expected (er vænst, at liðnar sé mínar lífsstundir);
2) bidding fair, likely to succeed (eigi mundi í annat sinn vænna at fara at jarli);
hér ferr vænt at, here it goes fairly;
3) of persons, hopeful, promising (Björn þótti ~ til höfðingja);
4) fair to behold fine, beautiful (væn kona ok kurteis);
of things, fine (kross ~ með líkneskjum).
adj. [ván], promising, likely, to be expected; er vænst at liðnar sé mínar lífs-stundir, Fms. ii. 2; segir ella vera vandræða vænt, 11.
2. bidding fair, likely to succeed; eigi þykki mér þat vænt, þar er faðir þinn fékk eigi heimt, Nj. 31; eigi mundi í annat sinn vænna at fara at jarli, Fms. i. 54; þá mundi vænast at leita atfara við Gunnar, Nj. 107; hvar er oss vænst á brott at komask? Eg. 235; þá er þat vænst at vér görim félagskap, Fms. v. 253; leita sér hjálpar hverr þangat er vænst þykkir, i. 92; mun ek leggja til með þér þat er mér þykkir væust, Nj. 31; þótti þeim um hit vænsta (they were very glad), er þeir sá hann þar kominn, Fms. vi. 211; hér ferr vænt at, here it goes well, Nj. 232.
3. of persons, of qualities, hopeful, promising; Björn þótti vænn til höfðingja, Fms. i. 11; vænn til vits, vii. 279; manna vænstr til vits ok framkvæmðar, ix. 480; þeir eru oss vænstir til landvarnar, er svá er háttað, vi. 144; vænir til skila, Js. 2; er nú leitað hverir vænstir sé um sættir at leita, Ísl. ii. 384.
4. fair to behold, fine, beautiful, Lat. venustus; vænn í andliti, Fms. x. 420; vænn maðr ok liðmannligr, vii. …
Shortened here. Read the full article →
(-nta, -nt), v.
1) to give one hope of, v. e-m e-u (ek vænti þér sættinni, en ek heit eigi);
2) to hope for, expect, with gen. (væntum vér oss góðra viðtakna); v. til e-s, to hope for; v. í e-u, to hope in, set one’s hope in (væntum í hans miskunn);
3) impers., (þess) væntir mik, at, I expect (hope) that (væntir mik enn, at honum fari vel).
t, and vætta, the latter form being in old writers the most frequent, and in poets, e. g. in rhymes, vætti and hætta, sætt, hitta, and the like; [Dan. vænte]:—to expect, hope for, with gen.; báðu hann engrar vináttu vænta, Hkr. ii. 217; væntum vér oss góðra viðtakna, Fms. xi. 282; af þér vættu vér miskunnar, 623. 34; ok vættir þú þaðan fulltings, Blas. 48; ok vættir þangat Pálnatóka, Fms. xi. 20: vætta, opp. to kvíða, vætta fagnaðar en kvíða við harmi, Skálda; vænta at …, vænti ek, at þér muni vel fara, Nj. 154; vænti ek enn at koma muni betri dagar, Bs. i; dul vættir ok vil, at …, Skálda; þeir vættu at hann mundi lifna, 623. 36; hón vætti (suspected) at Grímr mundi eptir þeim leita, Landn. 214, v. l.; vætti ek (I fear) at þú fáir ekki ríkit, Hkr. i. 195.
2. impers., væntir mik enn at honum fari vel, Nj. 64; vættir mik, 54; vættir mik at þar komi Halldórr fóstbróðir þinn, … vættir mik, at menn sé forkunnar margir, Ísl. ii. 322; fár maðr vættir mik at frá því kunni at segja, Edda i. 140.
3. to believe; ekki vænti ek (I think not) at þit séð jafnir menn, Fms. vii. 168. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. to be expected.
f. hope, expectation.
f. hope, expectation, Stj. 487; hafa v. til e-s, Bs. i. 138; eptir-v., ör-v., despair.
m. bodily beauty (þá var þeim eintalat um Helgu, ok lofaði hann mjök vænleik hennar).
(-leiki), m. fairness, beauty; v. ok atgörvi, Fms. xi. 8; fyrir vits sakir ok vænleiks; vænleik ok vitzku, vi. 57; v. ok kurteisi systranna, xi. 106; meirr mun þér getit vænleikr, Fb. i. 581; ágætis menn at vænleik, Ísl. ii. 336; vænleiks-maðr, a fine man. Fms. xi. 78; þá var þeim eintalat um Helgu, ok lofaði hann mjök vænleik hennar, Ísl. ii. 245; af burðar-maðr at vexti ok vænleika, Fb. ii. 136.
adv. hopefully, promisingly.
adv. hopefully, promisingly; þetta mál sýnisk oss v. sett, Fms. xi. 243; taka v. á e-n, Nj. 178.
a. hopeful, promising, fine (mikill maðr ok ~).
adj. hopeful, promising, fine; v. ok fríðr sýnum, … son ok var hinn vænligasti, Fms. i. 151; engan vænligri mann, no finer man, Ld. 74; Eindriði kveðsk eigi séð hafa vænligra hest, Fms, vi. 99; enir vænligstu menn, Eg. 124: of things, kvað þat annarr úráð er öðrum þótti vænligt, Fms. iv. 369; vænligt ráð, xi. 34; nærðu þeir hana sem þeim þótti vænligast, vi. 143; felask þar sem okkr þykkir vænligast, Nj. 263; vænligt til sætta, Ísl. ii. 384; þótti þá vænligt uni þeirra vináttu, Fms. ix. 292; skýra þetta mál sem mér þykkir vænligast, Sks. 307.
No entry
m. the name of a family descended from Vápni, Landn.
No entry
part. [vápn], armed; ungir menn vel væpntir, Stj. 205; væpntr til bardaga, 226, Thom. passim.
pron. we, = vér.
pron. we, = vér, q. v.
f. snugness, warmth.
u, f. snugness, warmth; en þar var görð laug til þess ef nökkverr vildi sækja væru þangat, 623. 33; at þeir hefði né eina veru (i. e. væru) af eldinum, Eb. 100 new Ed.
2. rest, a shelter (= væri); ef hann á sér í vá veru, if he has but a shelter in a nook, Hm. 25. væru-gjarn, adj. fond of rest, warmth, and comfort; ganga munu vit til hvílu okkarrar, segir Njáll, ok leggjask niðr, hefi ek lengi væru-gjarn verit, Nj. 201.
f. rest, tranquility (samfarar þeira vóru eigi með ~um).
f. rest, tranquillity; samfarar þeirra vóru eigi með værðum, not quiet, Sturl. i. 115, v. l.: freq. in mod. usage, of snugness, comfort, sofa með værð, to deep softly; ú-værð, unrest, restlessness.
I) n. abode, shelter (þeir átu hvárki vist né ~ í Víkinni).
II) from vera.
n. abode, shelter; þeir áttu hvárki vist né væri í Víkinni, Fb. iii. 52; hvergi fékk hann vist né væri, Grett. 137 A; þeir skulu hér ekki eiga vist né væri, Fb. iii. 453; ú-væri, unrest, from itch.
No entry
a, m. [from várar], prop. a confederate, but only remaining as the name of the Warings or Northern warriors who served as body-guards to the emperors of Constantinople, for whom see esp. Har. S. Hard. ch. 3 sqq., Ó. H. ch. 267, Nj. ch. 82; Væringja-lið, the body of W., Nj. 121, Fms. vi. 135; Væringja-lög, the league, guild of the W.; ganga í V., Grett. 158 A; Væringja-seta, the guard of the W., Ld. 314, Symb. 27, Hrafn. 5; þar var mikill fjöldi Norðmanna er þeir kalla Væringja, Fms. vi. 135.
2. in Þiðr. S. = Scandinavians; Fritila er Væringjar kalla Friðsælu, Þiðr. 18; Velent er Væringjar kalla Völund, 82, 185; er Þýðeskir menn kalla alpandýr, en Væringjar fíl, 177; þann mikla dreka er Væringjar kalla Faðmi, 181 (Fáfni, Fas. i. 173).
II. [væra, væri], poët. fold-væringi, ‘earth-dweller,’ i. e. the snake, Eg. (in a verse).
a.
1) snug, comfortable, peaceful (samfarar þeira vóru eigi værar); í væru ranni, in the peaceful hall; honum gerðist ekki mjök vært, he did not feel much at ease;
2) neut., vært, fit to be or stay at a place (þér er ekki vel vært hér í landi); eigi er ykkr saman vært, ye cannot live together.
adj., prop. ‘peaceful, safe,’ snug, comfortable, tranquil; samfarar þeirra vóru eigi værar, Sturl. i. 115 C (of a wedded pair); svá er mörg við ver sinn vær, | at varla sér hón af honum nær, so fond of her husband, that …, Skálda (Thorodd); drekka í væru ranni, in the snug hall, Gm. 13; er þér nú værra, dost thou feel more at ease? (of pain), Gísl. 111; honum görðisk ekki mjök vært, Ld. 152.
II. neut. vært, living with, putting up with, sojourning; eigi er ykkr saman vært, ye cannot live together, Fms. ii. 58.
2. putting up with; sú vist er honum væri vært við, that he could put up with, Grág. i. 191; nema búar beri þat, at barni væri eigi vært at fóstrinu, that the bairn could not live there, of a child put out, 276; hón stóð upp ok mælti, verit er nú meðan vært er, Eb. 280; því at þér mun fyrir hvárigum vært í Eyjum, ef þú görir honum nokkut, Orkn. 436; þér er ekki vel vært hér í landi fyrir Haraldi konungi, Fms. vi. 218.
No entry
f. pl. = úveri, scab; værur í höfði.
m. rest, peace, tranquillity.
m. rest, tranquillity, peace; húskarl þungan ok þrjótlyndan, var þar hvárki at sjá til værleiks né til verknaðar, Bs. i. 341.
No entry
m. a weakling, a ‘reckling;’ hann er mesti væskill, a word of contempt. væskils-ligr, adj. weakly, wretched.
No entry
part. = væstr; sloðruðu þeir af heiðinni, ok urðu sem væsoðstir, Sturl. iii. 158; cp. eigi göra Húnar okkr vésaða, Fas. i. 502, but see vesask, p. 699, col. 2.
pp. worn out by wet and toil (kómu þeir væstir til bœjar).
part. [vás], worn out by wet or toil; þeir tóku land allmjök væstir, Grett. 116 A; væstir ok þrekaðir, Þorf. Karl. 390.
I)
f. wet, sleet, rain (vóru vætur miklar bæði nætr ok daga).
II)
(-tta, -ttr), v. to wet, make wet (at v. allan senn dúkinn).
t, [vátr], to wet, make wet; ef maðr fellir lík í vatn svá djúpt at væta verðr höfuð sitt, N. G. L. i. 80; hann hefir vætt klæði mín, Fms. i. 264; at væta allan senn dúkinn, vi. 322; þeir vættu eitt tjald ok ætluðu at slökva eldinn, x. 53; hvárt vættisk dyrðillinn? 315.
I)
f. wet, sleet, rain (vóru vætur miklar bæði nætr ok daga).
II)
(-tta, -ttr), v. to wet, make wet (at v. allan senn dúkinn).
u, f. wet, sleet, rain, Stj. 17; væta var á mikil um daginn, Ó. H. 107; vóru vætur miklar bæði nætr ok daga, Fms. x. 14; væta ok þoka, Eg. 128; sem væta má granda, K. Á. 176; má skíra í hverskyns vætu er ná má, N. G. L. i. 12; ausa saur eða vætu, Jb. 101; vætu-lopt, the atmosphere, Stj. 17; vætu sumar, a wet summer, Ann. 1211.
No entry
see vættki.
No entry
or vetna, in hvat-vetna, hvar-vetna, hót-vetna, qq. v.
n. indecl. nought; hyggst v. hvatr fyrir, a valiant man fears nothing; with gen., v. manna, no man; v. véla, no fraud.
see vættr C.
I)
(pl. -ir), f.
1) prop. weight (þat fé allt, er at ~um skal kaupa);
2) of a definite weight, in Norway = 1/24 of a skippund; in Iceland = 80 lbs. (þrjár ~ir ullar).
II)
n. lid of a chest or shrine.
or vétt, n. [from vega, because it moved on hinges], the lid of a chest or shrine (mod. lok); skrúða-kista vánd með lausu vætti, Pm. 124; skrín … en yfir uppi vétt vaxit sem ræfr, eru á vettinu lamar á bak en hespur fyrir, Ó. H. 235; niðr í kistuna, skellt aptr vett ok settr láss fyrir, Pr. 412; hann tók upp vettit af hásætis-kistunni, Ó. T. 58; þér skuluð göra kistu ok skal ekki vætt yfir vera, Fb. iii. 300, Mag. 113.
I)
(pl. -ir), f.
1) prop. weight (þat fé allt, er at ~um skal kaupa);
2) of a definite weight, in Norway = 1/24 of a skippund; in Iceland = 80 lbs. (þrjár ~ir ullar).
II)
n. lid of a chest or shrine.
f. [A. S. wiht; Engl. weight; Germ. ge-wicht; Dan. vægt]:—prop. weight; þat fé allt er at vættum skal kaupa, Grág. (Kb.) i. 238; göra aflaga um álnar eðr vættir, measure or weight, i. 463 A; reiða rangar vættir, 499, ii. 19; einir pundarar ok einar vættir, Gþl. 522; but
II. mostly used of a definite weight,
1. in Norway = 1/24th of a ‘skippund;’ fjórar vættir ok tuttugu skolu göra skippnnd, þær sem hver þeirra standi halfa níundu mörk ok tuttugu ok átta ertogar, N. G. L. ii. 166, D. N. passim; sjau vættir malts ok sex aurar silfrs, … tveggja vætta leigu ok eyrisból, D. N. ii. 17 and passim; Kolnisk vætt, D. N.
2. in Icel. = 80 lbs.; þat er lögpundari er átta fjórðungar eru í vætt, Grág. i. 499; átta fjórðunga vætt, 362, 383; jarnketill nýr ok úeldr vegi hálfa vætt, 501; þrjár vættir ullar, … þrjár vættir mjöls … vætt fiska, smjörs … vætt spiks, … þrjá tigi vætta hvals, etc., Grág.; þetta á kirkja, tvær vættir skreiðar, vætt smjörs, vætt kjöts, byttu skyrs, Pm. 34; hafa til tíu vætta í skógi, ok svá timbr til at húsa, 104, and so in mod. usage.
(-tta, -tt), v. = vænta.
1. t, to weigh as in weighing anchor, lift; hand-vætta, q. v.
2. t, = vænta, q. v.
3. n., in ekki vættna, see vættr B.
n. witness, testimony (bera ~; fœra fram v. sín).
n. [váttr], witness, testimony; váttum er skylt at bera vætti þau öll er þeir hafa verit í nefndir, Grág. (Kb.) i. 58; nefndi vátta í þat vætti, at …, Nj. 217, 234, Grág. i. 17; enda skolu þat allt verða vætti hér, er austr er vitni nefnd, i. e. the witnesses summoned in Norway are to be lawful evidence here (in Icel.), 214; færa fram vætti sín eða kviðu, 410; sök sækja eðr verja, eðr vætti bera, Þórð. 94; hann skyldi vinna eið at baugi, nefna vátta í þat vætti, at …, id.
COMPDS: vættisburðr, vættisvætti.
No entry
m. a weigher, holder, Lex. Poët.; vættir gulls ens vegna, Gísl. (in a verse); in compds, vætti-draugr, vætti-njörðr e-s, the wielder of a thing, Lex. Poët.
m. bearing witness.
m. a bearing witness, Grág. i. 39, Nj. 233.
No entry
n., Grág. i. 90, 97.
(gen. ~s, vættugis; dat. vættugi), n. no whit nothing, nought, = ekki vætta; hafða ek þess v. vífs, I got no favour from that lady; vættugis verðr, worthless; varr at vættugi, fearing nothing.
spelt væt-ki, [vættr, and suffixed neg. -ki, qs. vættr-gi, see -gi], ‘no whit,’ nobody, nothing, naught; vegr er vætki tröðr, Hm. 120; en vættki huggar, naught comforts, Harms. 38; hinn er vætki veit, Hm. 74; hinn er vetki veit, 26; svá ek þóttumk vætki vita, methought I lay senseless, Sól. 42; vætki of sýti’k, I am naught concerned, Hallfred; sá er vætki laug, Ad. 11; telr sér vætkis vant, Hsm.; sá er vætki sparði fjör, who spared not life, Hallfred; vildir ávalt vægja, en vætki halda, Am. 99; hræðisk Guð en vætki annat, fears God, but naught else, Bs. i. (in a verse): dulði þess vætki, concealed it not, Am. 10; hafða ek þess v. vífs, I caught naught of her, missed her, Hm. 101.
(pl. -ir), f.
1) wight, being; þegi þú, rög v., hold thy tongue, vile being;
2) esp. a supernatural being; hjálpi þér hollar vættir, way the gracious powers help thee; heiðnar vættir, heathen fiends; illar vættir, evil beings;
3) ekki vætta, no whit, nothing at all (höfðu þeir ekki vætta at sök); as adv. not at all (ekki vætta hræddr); øngu vætta vildi hann eira, he would not spare anything.
f., dat. vætti, Grett. 176 new Ed., Hom. 129 (Ed.); used neut., Hom. 195, l. 4: [A. S. wiht; Engl. wight; Germ. böse-wicht]:—a ‘wight,’ being; Brynhildar, armrar vættar, Gkv. 1. 22; vön sé sú vættr vers ok barna, 23; Brynhildar, armrar vættar, 22; þegi þú, rög vættr, Ls. 59, 61, 63; þá segi ek þér, vesöl vettr, Hom. 152; nú sá þér hverjar vættir er þess höfðu neytt, mýss ok ormar, Ó. H. 109.
2. esp. of supernatural beings; svá brenna mik nú bænir Ólafs konungs, sagði sú vættr, Ó. H. 188; Guð, hví metr þú þik þess, at sýna afl þitt við jamnústyrkt vætr sem ek em, Hom. 195; ertú maðr eða andi eðr önnur vættr, Art. 79; hollar vættir, Frigg ok Freyja ok fleiri goð, Og.; blóta heiðnar vættir, K. Þ. K.; hann hafði kastað trú sinni ok görðisk guðníðingr ok blótaði nú heiðnar vættir, Nj. 272; hann kvað íllar vættir því snemma stýrt hafa, Korm. 240; kann vera nokkur íll vættr hafi lagizk á féit, Fms. xi. 158; ú-vættr, an ‘un-wight,’ an evil wight; mein-vættr, q. v.; görninga-vættr, galdra-v., a sorceress; þeirri görninga vætti, Grett. 176; land-vættir, q. v.: vitta vettr, a ‘witch wight,’ a sorceress, Ýt.
B. vætta or vetta, in the phrase, ekki vætta, no whit, naught; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
or vettugi, nothing, naught; glysi þessu er vættugis er vert, Fms. vi. 263; vettugis vert, ii. 46; eyjar skika þann er vettugis er neytr. Fas. ii. 299, Fb. i. 523; varr at vettogi, Am. 38; var þeim vettugis vant, Vsp. 8; þeir verða stundum at vettogi ok annars þurfandi, they often come to naught and to destruction, Barl. 70; margr mundi vilja opt á einum degi at vettogi verða, wish to be annihilated, Hom. 69; sú festning dæmisk at vettugi, þótt hón á komi, N. G. L. i. 300; eigi er skírn þín betri enn vættugi, better than naught, Karl. 460; hafa at vettugi, Gþl. 254.
m., see vættvangr.
see vættvangr.
f. ? a ridge along the middle of a sword-blade.
or vett-rim, f. [vætt, n.], the ‘lid-ridge,’ i. e. the ridge which runs along the sword blade, leaving a hollow in the middle (in a scythe called smiðreim), Edda (Gl.); tók af oddinn af Hvítingi fyrir framan vettrimina, Korm. 88; sumar á vetrimum, Sdm. 6.
m. the spot where a battle, assault, or manslaughter has taken place.
or vétt-vangr, later vett-fangr, changing v into f; vatfangr, Nj. 100, is simply an error; [from vangr = a field, spot; the former part, vett or vætt, is less clear, but prob. from váttr, vætti, = the place of witness or evidence, or from vega = locus actionis?]:—a law term, the place of summons, locus actionis, where an act or deed, such as a battle, assault, manslaughter, has taken place, cp. Grág. i. 349, cited below; chiefly used of the summoning of witnesses; the vettvang was the space within a bow-shot (örskot) from the spot all around, see Grág. ii. 19 (Vígsl. ch. 14); ef maðr hefnir sín á öðrum vettvangi en til hans var hlaupit á, 91; á þeim vettvangi, 9; hvárt sem þeir eru á véttvangi eðr annars-staðar, 23; búa skal kveðja níu búa heiman frá vettvangi, i. 349 (in case of adultery); þá er næstir eru vetfangi, 461; á öðrum vettvangi, Kb. i. 158; skal kveðja heiman frá vettvangi, ii. 48; þat vórti þá lög, at vígsakar skyldi sækja á því þingi er næst var vettvangi, Jb. 8; kveðja um áljóts-ráð þau er á vettvangi eru ráðin, Giág.; á þeim vettvangi, Nj. 230; Helgi fékk bana á þeim vettvangi, or vættvangi, 218; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, to twist up into a wisp; vöðla e-n saman.
(pl. vöðlar), m. = vaðill.
m. = vaðall, in Vöðla-þing.
m. muscle (Grettir hjó til hans á lærit hœgra svá at ór tók allan vöðvann).
a, m. [Germ. waden—calf of the leg], a muscle; skal hann sár bótum bæta eyri þar sem vöðva skerr, N. G. L. i. 67; kykva-vöðvi, Hkr. i. 99, Þiðr. 187; hjó á lærit, svá at ór tók allan vöðvann, Grett. 136 A; þat er margra manna siðr at vinda vöðva klæðum ok kalla þat soðit, Fas. ii. 525, the word is very freq. in mod. usage; afl-vöðvi, the biceps-muscle; vöðva-sár, a flesh-wound, N. G. L. i. 172, Grág. i. 18; vöðva-skeina, a flesh-wound, Fbr. 212.
No entry
f. pl. stammering, confusion; það kómu vöflur á hann, he became confounded, from guilt.
(pl. vegr), f. lever.
f., pl. vagar, vagir, plur. vegr, Fms. viii. 430; vögur (as from vaga), see vagar.
No entry
m. [see vagga], apparently much the same as vöggu-barn, an infant in the cradle; a nickname, Landn. 314; a pr. name, Edda; litlu verðr Vöggr feginn, ‘with little are babies fain,’ 81 (a saying which originally may have meant that children are easily pleased); cp. lítil-þæg eru börnin.
No entry
see vagga, a cradle.
No entry
n. an infant in a cradle.
No entry
m., -kvæði, -ljóð, n. pl. cradle-songs, lullabies.
No entry
n. a ‘cradle-ailment,’ metaph. of an old inveterate ailment; það er gamalt v.
I)
(pl. vagnir), f. a kind of whale, a dolphin or grampus.
II)
m. = vögn.
f. (also vagna, u, f.), pl. vagnir, a kind of whale, delphinus orca; plur. vagnir, Sks. (Gronl. Hist. M. iii. 291, v. l.), Edda (Gl.), Lex. Poët.; vögnu láð, the sea, Ód.
COMPDS: vögnbráð, vögnhvalr.
No entry
f. the blubber of the whale, Fsm.
No entry
or vögnu-hvalr, m. = vögn, described in Sks. 29 new Ed.
(gen. vakar, pl. vakir and vakar), f. a hole, opening in the ice (hann hratt hestinum í v. eina).
f., gen. vakar, n. pl. vakar and vakir, with art. vökna = vökina, Bs. i. 346; [Dan. vaage]:—a hole, opening in ice; hann hratt hestinum í vök eina, Fms. i. 211; þeir riðu vakar nökkurar, x. 388; í vök þiðri, vii. 2; höggva vakir á ísinum, 272; stórar vakir. Sks. 178; ef menn finna hval í vökum, Grág. ii. 386; vakum, Sks. 175 B; ok fægja vökina eptir sér, Fms. viii. 416; í vökinni, vi. 337, Bs. i. 346; rekjald mikit í vök, Fs. 145; draga þeir skipit milli vakanna, 180; passim in mod. usage.
(að), v. to become wet.
að, to become wet; búa um svá at aldri mátti vökna. Fms. vii. 225; áðr hón vöknaði, ii. 280; ek fleygði mér á ána, vöknaða ek þá allr, Karl. 167; þat vöknar allt ok klöknar, 545; freq. in mod. usage, eg hefi vöknað í fætrnar, I have got wet in the feet.
a. full of holes, of ice.
adj. full of holes, of ice, Fms. i. 210.
(acc. -van), a. wet, moist (þeira líkamir eru vökvir ok vátir).
adj. moist; vökvir eða vátir, Stj. 98; vökva jörð, a moist soil, Stj.; vera vökrar náttúru, MS. 732. 17.
No entry
adj. [vaka], wakeful, vigilant. Art. 76, v. l.
I)
gen. from vaka.
II)
gen. from vökva.
see vaka.
No entry
n. watching people, scouts, Fms. vii. 310.
m. watchman.
m. a watchman, Fms. iv. 299, Fas. i. 405.
No entry
adj. moist, juicy. Stj. 17.
f. watchful night.
f. a vigil, eve, Bær. 17.
a. moist.
adj. moist; vökusamt vátlendi, Stj. 201.
No entry
m., prop. a kind of gull, the kittywake (?), only used metaph. a person wide awake; hann er mesti vöku-skarfr!
m. want of moisture.
m. a lack of moisture, Stj. 291.
I)
(gen. vöku), f. moisture, humidity.
II)
(að), v.
1) to moisten, water (v. landit, pálmviðinn);
2) = vekja; ~ sér blóð, to make blood flow.
u, f., gen. vöku, moisture, juice; vökva reyfisins, Stj. 397; vökva ok úhreinindi, MS. 677. 22; jarðligrar vöku, 415. 5; (sólin) slær ofan vöku sinni … skýtr tunglit sinni vöku á hafit. 732. 1, 4; af hafsins vökum ok vætum, Stj. 18; kviðr tekr við veku sem sær við vötnum, Eluc. 19; en sumt féll á hellu ok þornaði, því at þat fékk enga vækku (sic), Hom. 67.
COMPDS: vökumikill, vökusamr, vökuskortr.
I)
(gen. vöku), f. moisture, humidity.
II)
(að), v.
1) to moisten, water (v. landit, pálmviðinn);
2) = vekja; ~ sér blóð, to make blood flow.
að, to moisten, water; áin Nilus vökvar þat ok frjóvar meðr sinni döggvan, Stj. 77; vökva mun hann fót sinn í viðsmjörvi, 348; gróðrseti ok veykvi, fági ok prýði, 677. 10, freq. in mod. usage; vökva sig, to water oneself, to drink, slake one’s thirst.
2. vökva sér blóð, to make blood flow. Fas. iii. 376; see vekja.
No entry
f. a moistening, watering, Stj. 88, Rb. 478; in mod. usage, vökvan = beverage, of milk.
I)
m. moisture, humidity.
II)
m. moisture, fluid, = vökva.
a, m. = vökva, a moisture, fluid, Barl. 18, 118, H. E. i. 480, Fas. ii. 378, Pr. 474; and so in mod. usage.
m. power, authority; as a title, yðvarr ~, your highness.
m. power, authority, Stj. 83 (v. l.), 298.
2. as a title; yðar v., your highness, Mar.
a. mighty, powerful (v. ok mikils ráðandi).
mod. voldugr; that völd- is the better form is shewn by the old form valdugr, Barl., as also by the derivation from vald; [Ulf. wulþags = ἔνδοξος; Germ. ge-waltig; see valda]:—mighty, powerful; þrír völdugir konungar, Fms. i. 259; inn valdugasti, Barl. 102: vitr ok valdugr, 113; inn valdugi stjórnari, 106; eigi mundi hann vera svá voldugr, at …, Orkn. 138; vollduga menn ok vel guðhrædda, Stj. 298; ins voldugasta manns, 185; voldugari, 163 (völdugari, v. l.); mjök voldugir ok mikils ráðandi, Fb. ii. 535, Luke i. 52.
(-ar), m. = völdugleikr.
m. authority, Stj. 83.
adv. proudly (láta ~).
adv. proudly; láta v., Finnb. 300, v. l.; konungr reið nú v. at borginni, Fms. vii. 87; ríkmannliga ok v., 94.
a. powerful.
spelt valduligr, adj. powerful, Barl. 187.
(gen. vallar, dat. velli; pl. vellir, acc. völlu), m.
1) field, (level) ground (þar vöru víða vellir sléttir); kasta sér niðr við vellinum, to cast oneself down flat on the ground; leggja e-n við (or at) velli, to lay one level with the ground, kill one; hús mín liggja við velli, my house lies an the ground, is demolished; lauss á velli, loose in the ranks, not steady; fastr á velli, firm, steady; vígligr á velli at sjá, martial to look at; friðr, mikill á velli, of fine, stout, appearance;
2) manured field, meadow (reiða á völl).
m., gen. vallar, dat. velli; pl. vellir, gen. valla, acc. völlu, mod. velli; [Icel. völlr and Germ. wald = wood seem to be the same word; the change in the sense from wood to field being much the same as in mörk]:—a field; knáttu Vanir völlu sporna, Vsp. 28; vaxinn völlum hæri, 36; völlu algræna, Akv. 13; þar vóru víða vellir sléttir, Fms. vii. 56; þeir sátu úti at skemtan sinni á völlum nökkurum, vi. 141; þar var torfa ristin ór velli … fastir í vellinum, Ld. 58; kasta sér niðr við vellinum, flat on the ground, Nj. 58; leggja e-n við velli, to lay one level with the ground, Fms. v. 236; or at velli, Nj. 117; hús min liggja við velli, lies on the ground, is demolished, Fms. iii. 144; hasla e-m völl, Eg. 273 (see hasla); lauss á velli, loose in the ranks, not steady, Eg. 293; fastr á velli, firm, steady. Fms. xi. 246; vígligr á velli at sjá, warlike to look at, Eg. 475; so, fríðr, mikill … á velli, of fine, stout … appearance; miklir at vallar-sýn. big in outward appearance, Nj. 66, v. l.; víg-völlr, a battle-field; þing-völlr, q. v.; þreskj-öldr.
2. a close or paddock; at úsánum ok úbreiddum völlum, unsown and unmanured fields, Jb. …
Shortened here. Read the full article →
(gen. valar, dat. veli; pl. velir, acc. völu), m. round stick, staff; cf. hjálmvölr, riðvölr, vígvölr.
m., gen. valar, dat. veli; pl. velir, acc. völu; [Ulf. walus = ράβδος, Luke ix. 3; whence valtr, velta, cp. also vala: the root word is Goth. walwian; Lat. volvere]:—a round stick, staff, Bév. 9 b; bítað þeim vápn né (enn?) velir, Hm.; Gríðar völr, Edda; in many compds, snar-völr, rið-völr (q. v.), hjálmun-völr, stjórn-völr, a helm, tiller; vánar-völr, a beggar’s staff; víg-völr, a weapon; torf-völr, q. v.
2. also of a blunt, oval edge; in egg-völr, q. v.; cp. the mod. phrase, það er völr fyrir egginni, when the edge is not thin and keen, but thick and blunt.
No entry
að, [akin to völdugr], to make a great bustle, pride oneself; menn þegar eg stolta sé sem völsa mikið í veröldinni; en vita hvorki á né bé, Hallgr.
No entry
a. m. [evidently the same word as Gr. φαλλός], the name of a heathen phallus-idol, as to which see the curious story in Fb. ii. 331–336 (called Völsa-þáttr).
No entry
m. the name of an ancient myth. king, whence Völsungar, see Völsunga Saga, the Edda, Hkv.; Völsunga drekka, to drink of the Wolsungs, i. e. poison, Bragi; the word is thought to be from a Slavonic idol Wolos. Völsunga-kviða, u. f. the lay of the Wolsungs, Sæm. 112.
No entry
or völtur, f. pl. [valtr, velta], a roller, a thing belonging to the fittings of a ship, Edda (Gl.)
(-ar, -ar), m. master smith, great artist (Hrafn var v. at hagleik bæði at tré ok at járni).
m. [A. S. Wêland; Germ. Wieland; hence too comes Engl. gallant, from Teut. Fr. galant; prop. an appellative (?), like höfundr]:—Wayland the Smith, Germ. Welant, a myth. hero common to all Teutonic people, Edda, Þiðr. 82, 185; the legends about him are contained in the old lay Völundar-kviða, Sæm. 88–94 (List of Authors A. II), and the Þiðr. S. ch. 57 sqq.
2. as appell. a master smith, a great artist, = δαίδαλος; bækr þinar ofnar völundum, woven by Waylands, Hðm. 7 (cp. Gr. πέπλος δαίδαλος); Hrafn var völundr at hagleik, bæði at tré ok at járni, Bs. i. 640; Fróði konungr átti tvá smiði er völundar vóru at hagleik, Fms. i. 14; völundr rómu, the master of battle, i. e. Odin, ix. (in a verse); and so in mod. usage, hann er mesti Völundr, he is a great Völund, a great master, of a smith. Völundar-hús, n. ‘Wayland’s house,’ a labyrinth, Stj. 85; en feti þó hvergi burt úr Völundar-húsi, Lil. 92; this myth. word is still in use in Icel.
No entry
f. the song of the V., the name of an old lay, Edda; Völuspá in skamma = Hyndlu-ljóð, Edda i. 44.
(gen. völu; pl. völur), f. prophetess, sibyl, wise woman, witch (fóru þá um landit spákonur, er kallaðar vóru völur).
u, f., also spelt völfa, gen. völu, pl. völur; völfu. or also völfur or voluur; gen. pl. does not occur; the nom. Vala is erroneous: [the etymology as well as the origin of this word is uncertain; but may not the Norse Völva and the Gr. σίβυλλα be relations? the identity in sense at least is very striking; the Gr. word first occurs in Aristoph., and then in Plato; may it not have been adopted from some Scythian tribe, for a word like this, if Greek, could hardly fail to occur in Homer? in völva an initial s, we suppose, has been lost (qs. svölva); in the Greek the ĭ would be an inserted vowel]:—a prophetess, sibyl, wise woman; völva, seiðkona, spákona (qq. v.) are synonymous. The ancient Sagas contain many remarkable records of the heathen wise-women or sibyls, who were held in honour and reverence; at the great feasts and sacrifices in the autumn, the völva (often a woman of rank) went with her troop of maidens through the country, where she, so to say, crowned the feast; she was seated on a high seat (seiðhjallr) in the hall, where she wrought her spells and sang her ‘weird-songs’ (varðlokur), after which the guests went past her one by one, and she told each his fate, or whatever else one wanted to know, e. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
Icel. local name, Gullþ. S.
(gen. vambar), f. ‘womb’, belly, paunch; kýla vömbina, to fill the belly.
f., gen. vambar; [Ulf. wamba = κοιλία; A. S. wamb; Engl. womb; Scot. wame; Germ. wamme, wanst; Lat. venter; Gr. ὀμφαλός]:—a womb, belly, but mostly in a low sense, especially of beasts (the Engl. womb is in Icel. kviðr); þenja vömbina, to fill the belly. Fms. viii. 436: kýla vómb sína á miði ok mungáti, Fs. 4, Fas. i. 493; ok aum í vömb, Bjarn. (in a verse); sauðar-vömb, kýr-vömb, gor-vömb, Vambar-ljóð, the name of a lay, Maurer’s Volksagen 317.
COMPDS: Vambardalr, Vambarhólmr.
(gen. vammar), f. disgrace.
f., gen. vammar, pl. vammir, for the references see vamm, n.
(að), v. to make up into a bundle (v. e-t upp).
að, to wind up into a vöndull; v. e-t upp, Þorst. Síðu H. 11.
(gen. vandar, dat. vendi; pl. vendir, acc. vöndu), m.
1) wand, switch, twig (sverðit beit eigi heldr en vendi berði um); snúa vönd í hár e-m, to twist a wand in one’s hair, preparatory to beheading a culprit;
2) stripe, in cloth (segl stafat vendi blám ok rauðum).
m., gen. vandar, dat. vendi, pl. vendir, acc. vöndu, later and mod. vendi, Sks. 443 B; [from vinda, as svigi from sveigja; Ulf. wandus = ράβδος, 2 Cor. xi. 25; Engl. wand; Dan. vaand]:—a wand, switch; af korninu vex rót en vöndr af rótinni en af vendi aldin, Eluc. 14; Jacob tók græna vöndu, … birkti hann suma vönduna … mislita vönduna, Stj. 177, 178 (Genesis xxx); skjót at honnm vendi þessum, Edda 37; þá færi þit mér vóndu rétta ór skógi, 656 C. 42; smá-vendi (acc, pl.) af kvistum, Sks. 443 B; út mun ganga vöndr af kyni Jesse, 686 B. 13; tams vendi ek þik drep, Skm.; vatn hljóp ór hellunni er Moyses laust á vendi sínum, … vöndr Arons, Ver. 22; hann sat ok telgdi vönd einn með knífi, Hom. 116; hreinsa hveiti með vendi (vinza), Stj. 397; reiða vönd ok staura til garðs, N. G. L. i. 241; mál-vöndr, a measuring-wand, yard; poët. ben-vöndr, a ‘wound-wand;’ hjalt-vöndr, a ‘hilt-wand,’ i. e. a sword; blóð-v., morð-v., slíðr-vöndr, fólk-vöndr, hríð-vöndr, hvít-vöndr, benja-, brynju-, hjaldrs-vöndr, id.; ríkis-vöndr, a sceptre, Lex. Poët.: a rod, for punishing, strýkja með vendi, ljósta mar vendi, Kormak; vöndr hrökk, Mork. …
Shortened here. Read the full article →
m. bundle of hay (tóku þeir vöndul heys fyrir hvern hest).
m., dat. vöndli, a wisp, of hay; gefa vöndul heys af kýrfóðri hverju, Bs. i. 137; tóku þeir vöndul heys fyrir hvern hest, Sturl. iii. 164; hafi vöndul fyrir hross, Jb. 430; á kirkja vöndul af sex sútum heys hverjum of alla sveit, Ám. 37.
No entry
f., pl. vannir (or vön?); [prob. some corruption for vin, f., q. v.]:—a hunting track; seldi ek þeim … útan garðs ok innan vönn ok veiði-staði er til hefir legit, D. N. ii. 159; en ef hann görir aðrar van(n)ir yfir land manns þar sem íkorna-skogr er, bæti mörk silfrs … ok landnám á ofan, N. G. L. ii. 143.
No entry
m. the wind, Edda (Gl.)
No entry
m. a waner, diminisher; in vell-v., hodd-v., Lex. Poët.
No entry
m., gen. varðar, dat. verði, pl. verðir, acc. vörðu (mod. verði); [varða; Ulf. wards, in daura-wards = θυρωρός, and wardia = κουστωδία, Matth. xxvii. 65; A. S. weard; Engl. ward, warden; Germ. wart]:—a warden, warder, Lat. custos; vörðr goða, of Heimdal, Gm.; hann hafði fengit njósn hvar verðir þeirra vóru, Fms. viii. 354: myrkvastofu-vörðr. Post. 645. 89, Stj. 200; Heimdalr, hann er vörðr goða, Edda; vita-vörðr, hús-vörðr, dyra-vörðr, land-vörðr. qq. v.
2. a guard, watch and ward, Lat. custodia; ganga á vörðinn, Eg. 88; ef hundr er bundinn til varðar, Grág. ii. 119; halda vörð, i. 32 (varð-hald); hafa vörðu á e-m, of a prisoner, Fas. ii. 230; svá mikla vörð(u) hélt hann á þeim, iii. 529; gefa vörð móti e-u, to give ward, protect, Sks. 300 B; veita e-u vörð, to keep, take care of, Grág. ii. 409 (hence varð-veita, q. v.)
(pl. varðir), f. poet. woman.
f., pl. varðir and verðr, [Engl. ward], prop. a woman under tutelage, a wife; only in the allit. phrase, vörðr and verr, wife and husband, a wedded pair; eigut þær varðir vera, these women have no husbands, Gsp.; mik veiztu verða (i. e. varða, gen. pl.) ver-gjarnasta, Þkv, 13; þótt varðir vers (wedded women) fái sér hós eða hvars, Ls. 33; at ek þatki vannk er vörð (vörðr Ed.) né ver vinna knátti, I had no intercourse of wife and husband with him, i. e. no hjúskapar-far, Gkv. 3. 3; þá er Var ok Syn verðr (acc. pl.) at nefna, then are V. and S. the fairies to be named, Edda (Gl.)
No entry
adj. ‘watch-sitting,’ i. e. fit to be watchman, Gþl. 86.
(gen. varnar, pl. varnir), f.
1) defence (mun hans v. uppi, meðan landit er byggt); til varnar, for defence (þeir höfðu engan liðskost til varnar);
2) in law, defence, opp. to sókn; bjóða til varna, to call on the defendant to begin his pleadings; fœra v. fram fyrir mál, to act for the defendant in a suit;
3) a point for the defence, exception; Ásgrími tókst svá til, at v. var í máli hans, that there was a flaw in his suit.
f., gen. varnar, pl. varnir, [from verja; Dan. værn]:—a defence; til varnar, for the sake of defence, Sks. 397 B; með vörn, 226; þeir höfðu engan liðs-kost til varnar, Eg. 79; eigi mun þykkja of þunn-skipat til varnarinnar, … sýna vaskliga vörn, Bs. i. 525, 526, 531; at þessi vörn hafi allfræg verit, 532, Gísl. 72, Nj. 117, passim.
II. as a law phrase, defence, opp. to sókn, q. v.; sókn skal fara fyrr fram hvers máls en vörn, Grág. i. 59; sá skal þess kviðar kveðja, er vörn hefir fyrir hann, 41; mundi þat Njáll ætla, at ek myndi hafa nökkura vörn í málinu, Nj. 93: ek mun taka við vörn, 225; bjóða til varna, to call on the defendant to begin his pleading (the plaintiff having done), 36; ef sakir nökkurar görðisk af vörninni, því at þat er opt annars máls vörn er annars er sókn, 225; færa vörn fram fyrir mál, to act for the defendant, 223.
2. a point for the defence, exception; sér þú nökkura vörn í málum þessum, Nj. 231; Ásgrími tóksk svá til sem sjaldan var vant, at vörn var í máli hans (i. e. there was a flaw in his suit), en sú var vörnin at hann hafði nefnt fimm búa, þar sem hann átti níu at nefna, nú hafa þeir þetta til varna, 92, 93; …
Shortened here. Read the full article →
m. warning (bjóða vörnuð); cf. varnaðr 2.
m. a warning; bjóða vörnuð, to bid one beware, Akv. 8, Sighvat.
No entry
m. a thrower, one who hurls, Lex. Poët.
a. of stout, stately appearance (inn vörpuligsti maðr).
adj. of stout, stalely appearance; v. ok mikilúðligr, Fms. xi. 78; konungr spurði hverr sá væri inn vörpuligi maðr, Ld. 312, Finnb. 308 (v. l.), Ó. H. 155, Þorst. Síðu II. 15.
No entry
adj. id., Ísl. ii. 438, v. l.
I)
(gen. varrar, pl. varrar, varrir), f. lip;
vörr in efri, neðri, the upper, lower lip;
G. beit á vörrinni, G. bit his lip.
II)
(gen. varrar, dat. verri; pl. verrir, acc. vörru), m. a pull of the oar (er þeir höfðu fá vörru róit frá landi);
þeysa vörru, to pull with might and main (ríkuliga hygg ek þá vörru þeysa).
1. f., gen. varrar, pl. varrar, varrir; in rhymes rr, vörr er hvöss á harra, Sturl. (in a verse); sprarri varra, Hkr. i. (in a verse): the mod. form is vör, varar, dropping one r throughout: [Ulf. uses a diminutive, wairilo = χειλος; A. S. weleras = labia, a masc. formed by metathesis of r and l, qs. werelas; old Fris. were]:—the lip, Lat. labium; varrar jarls vóru ókyrrar, Fms. viii. 98; vörr in neðri, the lower lip, Dropl. 25; vörr in efri, the upper lip; bíta á vörrinni, Nj. 68; hann beit varrarnar, … rifja saman varrarnar, Edda 71; ef varrar eru eigi heilar, Skálda; skarð í vör (vörr), Sd. 175; hverjum vörrum skal ek hans blezaða fulltings biðja, Th. 6; varra-skrap, Sks. 438; varrar þínar, Stj. 644; báðar varrirnar, Bs. i. 360; varrarnar, Sks. 560.
B. [Ivar Aasen vor; A. S. wær; Engl. weir], a fenced-in landing-place; á steini þeim er næstr var vörum (vrom Cod.), Bs. i. 337; dró þat eptir skipinu í vörina, Fas. iii. 317; Vermundr kom nú til Grímseyjar, ok dró upp skip í varir Áskels, Rd. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pl. the men from Vörs, a county in Norway, Landn. Vosse-vangen, Fms. viii. 51; Vígfúss hersir á Vörs, Glúm.: hence Vörsa-bær, later Ossa-bær, a local name in the south of Icel., Landn. Nj.: Vörsa-krákr, m. a nickname, Orkn.: Vörskr, adj. from Vörs Landn. 263.
No entry
f., see varnan; við-vörun.
from vara, wares.
in compds, see vara.
No entry
adj. being a legal tender, marketable, Vm. 152.
No entry
(-lérept), n. a common cloth, D. N.
m. sack (pack) of wadmal.
m. a pack of wadmal, Ísl. ii. 204.
n. work in wood or metal.
n. work in wood or metals; flatsmíði ok v., Grág, i. 504.
f. marketable cloth, common wadmal.
f. marketable cloth, common wadmal; vöruváðar kufl, kyrtill, stakkr, Ísl. ii. 80, Nj. 32 (v. l.), Fas. ii. 343.
a. marketable.
part. = vörugildr; sex hundruð vöruvirðs fjár, Landn. (Ann.) 330; í vöruvirðum eyri, Vm. 7; þrettán hundruð vöruvirð, 71; tvau hundruð í hafna-váðum vöruvirðum, Dipl. iii. 6; í vöruvirðu gózi, v. 3; tvau hundruð í hafnar-váðum, tvau hundruð vöru eða vöruvirt, 7.
No entry
in compds, see varzla.
No entry
f. = vatnan, q. v.
(gen. vattar, dat. vetti; pl. vettir, acc. vöttu), m. glove (hafa vöttu á höndum).
m., gen. vattar, dat. vetti, pl. vettir, acc. vöttu; contr. for vantr: [Fr. gant, whence Engl. gauntlet; Dan. vatner]:—a glove; hafði maðr vöttu á höndum, Lv. 100; staf ok vöttum, Fms. iii. 176; hann dró þar á sik vöttu sína, Grett. 160 new Ed., and passim in mod. usage; the dimin. vetlingr has displaced the old word.
2. a pillow; vöttu dúns fulla, Hornklofi.
II. a pr. name, Fas.
2. in local names, Vattar-nes, -tunga, -fjörðr, Landn., map of Icel.; Band-vettir, the name of horses, Gísl.
(gen. vaxtar, dat. vexti; pl. vextir, acc. vöxtu), m.
1) growth, increase;
ganga (fara) í vöxt, to increase;
2) increase, interest;
taka fé til vaxta, to make it productive;
3) size, stature (mikill, lítill vexti);
haffœranda skip at vexti, a sea-going ship in size;
4) way of growth, shape (líkr e-m á vöxt ok viðbragð);
5) condition, state, the circumstance of a case (hann sagði honum alla vöxtu, sem á vóru um þeira eyrendi);
svá er mál með vexti, at, the case stands so that.
m., gen. vaxtar, dat. vexti, pl. vextir, acc. vöxtu, mod. vexti; [Ulf. wahstus = αὔξησις, ἡλικία; Dan. væxt; from vaxa, q. v.]:—‘waxing,’ size, stature; mikil vexti, Bs. i. 646, Nj. 2; bergrísi at afli ok vexti, Eg. 22; menn litlir vexti, 25; vöxt ok afl, 29; göra klæði við vöxt e-s, 516: of size, öll skip sem vöxtr var at, Sturl. ii. 177; skip vel haffærandi at vexti, Fms. iv. 255; þat skip var gört eptir vexti Orms ins Skamma, vi. 308; þat vatn er vel mikit at vexti, Sks. 90; heimsins vöxt, 195; at mikilleik ok vexti, Ó. H. 235; lítils vaxtar, of small size, Mar.
2. growth, increase; or tungl hefir þrjár nætr vaxtar síns, Rb. 452; vera með vexti, to be increasing, Barl. 169; ganga í vöxt, to increase, Bs. i. 802; fara í vöxt, to increase, Fms. ix. 430; færa í vöxt, to exaggerate, vi. 14: increase, interest, heimta fulgurnar með vöxtum, Grág. i. 270; taka vöxtu á fé sínu, 180; taka fé til vaxta, 183; á-vöxtr, q. v.
3. way of growth, shape; ritinn með lykkju á’s en með öllum vexti és, Skúlda; líkr e-m á vöxt ok viðbragð, Fms. vi. 12.
4. growth, produce; skóg með tupt ok vexti, crop, Vm. …
Shortened here. Read the full article →
a. big, of great size.
adj. big, of great size, Fas. iii. 627.
(pl. vaztir), f., see vaztir.
f., pl. vaztir (q. v.), the sing. being only used in Edda (Gl.)