n. wading place, ford (þar var þá v. á ánni, er nú er ekki).
n., pl. vóð; [A. S. wæd; Swed.-Dan. vad, vade-sted; cp. Lat. vadum; vað is derived from the verb vaða, and is not borrowed from the Latin noun]:—a wading-place, ford, across a river or creek; á árbakkanum við vaðit, Fms. xi. 255; þar vissi hann vað eitt ok reið þar til, 354; rekr hann ofan á vaðit, ok heitir þar síðan Þorgeirs-vað, Nj. 108; öll vöð á ánni, Stj. 394, Grett. 140; háska-vað, Art. 66; þar var þá vað á ánni, en nú er ekki. Glúm. 352; halda vörð á vöðum öllum, Dropl. 30: phrases, hafa vaðit fyrir neðan sig, to act warily; fara á hunda-vaði yfir e-t, ‘to pass by a dog’s ford over a thing,’ i. e. to slur it over, do it hurriedly and badly,
II. the word is very freq. in Icel., also in local names, ‘-ford,’ Germ. -furth, being an unknown form; Vimrar-vað, Edda; Holta-vað, Nj.; Nauta-vað, Eyja-vað, Ísl. ii. 179.
(veð; óð, óðum, and vóð, vóðum; vaðinn), v.
1) to wade through water, snow, smoke, fire (v. ár, mjöll, reyk, eld); absol. to wade through water; Þórr óð til lands, Th. waded ashore;
2) to rush (Kolskeggr óð at honum); v. at vígi, to rush into fight; v. fram, to rush forth, in battle; hann lætr v. stein til eins þeira, he lets fly a stone at one of them; hón lét skíran málm v., threw gold broadcast;
3) v. uppi, to appear above water (óðu limarnar uppi, en rœtrnar í sjónum); fig. to be overbearing (þenna tíma óð herra A. mjók uppi).
pres. veð; pret. óð, ótt (óðst), óð, pl. óðu; subj. œði and væði; imperat. vað, vaddu; part. vaðinn: [A. S. wadan; Engl. wade; Germ. waten; Dan. vade]:—to wade, go through shallow water, Gm. 21, 29, Hkv. Hjörv. 5; vaða þunga stramna, Vsp. 45; hann gengr götu til lækjarins, en veðr síðan lækinn, Gísl. 28; þar má vel vaða út í hólmann, Fms. i. 71; þeir óðu út á mót margir, viii. 161; þeir óðu til lands, 317; en Þórr óð til lands, Edda 36; ok óð á sæinn út, Hkr. i. 229; hón óð út á vaðlana, Lv. 68, 69; vér höfum vaðnar leirur, Orkn. (in a verse); vaða mjöll, to wade through snow, Sighvat; var mjöllin svá djúp, at hrossin fengu eigi vaðit, Fb. ii. 111; Þórr gengr til dómsins ok veðr ár þær, Edda 10; vaxattú nú Vimr, alls mik vaða tiðir, 60: also of fire, smoke, wind, vaða loganda eld, Fms. i. 265, Nj. 162; var því líkast sem þeir væði reyk, Fms. iii. 176; sem hann væði vind, vi. 419; sem hann œði vind, Mork. l. c.; þeir óðu jörðina at knjám, Fas. i. 424: the phrase, tungl veðr í skýjum, the moon wades in clouds.
II. metaph. to go through the thick of a thing, rush, storm; Kolskeggr óð at honum, rushed at him, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. = vaðill, a wading; eptir vaðal í frosti, after wading in frost, Bs. i. 387.
No entry
a, m. a wader; in mar-vaði, q. v.
II. a pr. name, Gullþ.
(pl. vaðlar), m.
1) wading (við vás ok vaðla spiltist mjök meinit);
2) shallow water, esp. places where fiords or straits can be passed on horseback (var flœðr sævar ok ekki reitt yfir vaðla).
and vöðull, m. [Shetl. vaadle; Dan. veile], a shallow water, esp. places where fiords or straits can be passed on horseback; hón óð út á vaðlana, Lv. 68; var flæðr sævar ok ekki reitl yfir vaðla, Sturl. iii. 46; ríða til vaðlanna (vöðlanna Cod.), id.; ok er hann reið at vaðlinum, Gullþ. 26; við vás ok vaðla (wading) spillisk mjök meinit, Bs. i. 386.
2. metaph. gabbling talk; hvaða vaðall er á þér (?).
II. a local name, Vöðlar, Vöðla-þing, in the north of Iceland, Rb. 292, Ann. 1125; Hása-vaðill, cp. Veile in Denmark.
n. shallow sound.
n. a shallow sound, fig. 362.
pp. gone, done with, destitute; vaðin at vilja, joy-bereft.
part., prop. gone, done with, cp. genginn (ganga C. X): destitute, poor, vaðin at vilja, joy-bereft, Akv. 29, Hm. 4, Skv. 3. 55.
No entry
or vöðla, u, f. a flock of water-beasts (seals); hence vöðlu-selr, Sks. 177, v. l., mod. vöðu-selr, a kind of seal, = opnuselr; also in Icel. called vaða, u, f., from swimming in flocks.
(pl. -ir), m.
1) fishing-line;
2) a line for measuring (draga vað yfir þveran akrinn).
m., pl. vaðir, a fishing-line; heimta upp vaði sína, K. Þ. K. 90; Véorr við vélar vað görði sér … egndi á öngli, Hým. 21; vaðr vilgi slakr, Bragi; Þórr greiddi til vað heldr sterkjan, eigi var öngullinn minni, Edda 36; draga fisk annan fyrir öngul hinn þriðja fyrir vað, Fbr. 189; vaðr sá enn sterki, Niðrst. 3; hann tók vað af þíli ok öll veiðar-færi, Band. 1; grefr járnit hans kjapt … fiski-maðrinn kippir at sér vaðinum, Bs. ii. 79.
II. a line for measuring; at vaðr sé dreginn yfir þveran akrinn, Fms. xi. 441. vaðar-hald, n. the management of a fishing-line.
No entry
u, f., in uppi-vaðsla, q. v.
No entry
n., see varðberg.
No entry
u, f. a score in the thole for the fishing-line.
a. falling slack like a fishing-line; fara ~ fyrir e-m, to give in.
adj., vað-boginn, part. (Mork. l. c.), falling slack like a fishing-line: in the phrase, fara v. fyrir e-m, to give in, Fb. iii. 383.
No entry
m. a pulling the fishing-line.
No entry
m. the name of a river, Lex. Poët.
n. a horn fastened to the gunwale of a boat over which to draw the fishing line.
n. [vaðr], the horn on a fishing-line; in the phrase, hann þykkisk nú vel hafa til stillt ok komið upp í vaðhorni við Sigurð, he thought that S. bad been made to gulp the hook up to the horn, metaph. from a fish gulping the hook, Fb. i. 182 (Fms. xi. 113).
No entry
u, f. a crooked hand from the fishing-line, Björn.
n. a plain woolen stuff, wadmal (sex alnir ~s).
n. (sounded vammal, N. G. L. i. 362), no doubt qs. váðmál, measured stuff, standard cloth, from váð, stuff, and mál, a measure; in the old Scandinavian communities the vaðmál was the standard of all value and payment before coined gold or silver came into use, see the remarks s. v. alin; [Scot. wadmaal; Orkney and Dan. vadmel]:—a plain woollen stuff, woven in hand-looms; in mod. Icel. the home-spun vaðmál is distinguished from the foreign stuffs, called klæði (vaðmáls-treyja, klæðis-treyja); sæmri muu ei sínum ver, silki-klæddr sprakki, en meyja hrein og hýrlynd er, hulin vaðmáls stakki, Eggert; góð vaðmáls klæði, Fms. vi. 208; skera til klæða vaðmál, id.; stíka vaðmál í sundr, Ölk. 36; lét Þyri tjalda höllina grám vaðmálum, Fms. i. 118; tjalda með gráu vaðmáli, Grett. 132 new Ed.: Færeyskt vaðmál, D. N. ii. 559; rekkju-vaðmál, wadmal for bedclothes, Dropl. 20; vaðmál til seglbóta, Sks. 30; varning Íslenzkan í vaðmálum ok í ullu. Fms. x. 294; þat fé skal vera í vaðmálum eða í vararfeldum …, Grág.; sex alnir vaðmáls gilds, Kb. ii. 192; hafnar-vaðmál, plain common wadmal; hafnar vaðmál ný ok ónotin, Grág. i. 504; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pl. the stones (leads) on a fishing-line; hence Vaðsteina-berg, a local name, Gísl.
I) n. wrapping;
verða lítill í ~i, to be small, insignificant.
II) from vefa.
n. [vefja], a wrapping, winding round, in sí-vaf (see sí); var tekinn knífr ok vafðr … Þorsteinn stakk í augun knífinum upp at vafinu, Sturl. ii. 181: the phrase, vera mikill í vöfum, to be bulky and heavy.
2. in Icel. the piece of skin wound round a quill for infants to suck is called vaf.
II. [vefa] = fyrir-vaf, the weft.
No entry
m. a stray animal without a master.
No entry
adj. undoubting.
No entry
adj. doubtful.
m. doubt, uncertainty.
a, m. a doubt, uncertainty; ef í nökkurn vafa slægi, Sturl. i. 176; vanda þenna ok vafa, Norske Saml. v. 151; vera í vafa um e-t, to waver.
COMPDS: vafagepill, vafalauss, vafasamr.
No entry
u, f. = vafurleysa.
f. an axe with an iron-bound handle.
u, f. an axe with an iron-bound handle; öx v., Nj. 19.
(að), v. = vafra.
að, mod. vakka, = vafra, Róm. 270.
No entry
n. a wavering, hesitation; víl ok vafl, Bb. 3. 90.
(að), v. = vafra.
1. að, = vafra, Konr.
2. u, f., esp. in pl. vöflur, a wavering; það kómu vöflur á hann, he became confused, from guiltiness.
No entry
f., in vaflanar-för, vagrancy: fara vaflanarförum, Grág. i. 163, 294, ii. 482.
m. entanglement (þótti öllum horfa til inna mestu vafninga).
m. [vefja], a twist: metaph. an entanglement, Nj. 164.
(að), v. to hover about, roam.
að, to hover about; skrínisl þau er vafra í höfum, Sks. 74, Fas. ii. (in a verse).
f. nonsense.
u, f. nonsense; gettú eigi vafurleysu þeirrar er einskis er verð, Band. 29 new Ed.
m. flickering flame.
a, m. a ‘waver-lowe,’ flickering flame, a mythical word; an enchanted princess or an enchanted land is surrounded by a ‘waver-lowe,’ Edda (of Brynhild), Skm. 8 (of Skirnir and the giantess Gerda), Fsm. 32 (of Menglöd). In mod. Icel. legends, a kind of ignis fatuus, said to flicker over hidden treasures, is called either málmlogi or vafrlogi, Maurer’s Volks., Ísl. Þjóðs.
No entry
a, m. = vafrlogi, Þd.
f. a strip of cloth wound round the leg instead of stockings.
f. a strip or band of cloth wound round the leg instead of stockings, Gullþ.
No entry
m. the mighty in riddles, the name of a giant, a kind of Northern sphinx, wise in riddles, Vþm.
(að), v. to wag, waddle.
að, to wag, waddle; þú vagar einsog kálffull kýr sem komin er að burði, Jón Þorl.; vaga um haula, Hallgr. (see haull); græðast kýrnar þá setzt er að, hjört-kælar nær til vatnsins vaga, Bb. 2. 41.
f. pl. sledge; cf. vögur.
or vagir, f. pl. (from vög, f.), also vögur, pl. (from vaga, u, f.); pl. vegr, Fms. viii. 430: [vega; cp. vagn]:—a kind of bier or hand-barrow, the sing. being never used; tóku þau líkit ok lögðu í vagarnar, ok óku …, Nj. 153; Björn var úti á túnvelli ok smíðaði vögur (v. l. vagr, i. e. vagar), Eb. 90 new Ed.; tóku þeir hest ok lögðu á vögur, Bs. i. 335 (here the vagar seem to have been carried on horseback, as coffins are at the present day in Icel.)
2. a level; þeir höfðu til vegr ok vágu fram af berginu, Fms. viii. 430; vagir (vagir?) eða slöngur, i. 127.
COMPDS: vagaborur, vagadrumbr, vagaskalm.
No entry
f. pl., Eb. l. c.
No entry
vaga-nef, vaga-pungr, m. a nickname, Landn., Fms. viii.
No entry
f. = meiðr (q. v.), a nickname.
f. cradle (barn í vöggu).
u, f. [Dan. vugge], a cradle; fellr vaggan undir sveininum, Ld. 108; Guðríðr sat í dyrum inni með vöggu Snorra sonar síns, Fb. i. 545; börn í vöggu, Rb. 344; börn er þá lágu í vöggu, Fms. xi. 381, Am. 17, Str. 18.
COMPDS: vöggubarn, vöggubragr, vöggumein.
No entry
a, m. a waddler, a nickname, Landn.
m. beam, esp. an upper cross-beam.
m. [Ivar Aasen vagl; Swed. vagel = a roost]:—a beam, esp. an upper cross-beam, roost; hann hljóp í þvertré á húsinu ok síðan á vaglinn ok af vaglinum ok út í glugginn, Fms. x. 290.
II. [cp. Engl. wall-eye], a beam in the eye (a disease); vagl á auga, Ísl. Þjóðs.; at þeim vaglinum sem er í þínu auga gætir þú ekki—þú hræsnari, drag fyrst út vaglinn úr þínu auga, Luke vi. in the edit, of 1540.
III. a local name, Vaglar, Lv.
a. wall-eyed.
adj. wall-eyed, Thom. 355; cp. valdeygr.
m.
1) vehicle, sledge, wagon, carriage;
2) Charles’s Wain.
m. [from vega; A. S. wægn; Engl. wagon, wain; Dan. vogn; Germ. wagen]:—prop. a vehicle, such as a hand-barrow, sledge, but also a chariot, carriage, as used in foreign countries, for the ancient Scandinavians hardly knew such, yet hvel-vagn, q. v.; með sleða, vagn eða vagir, Grág. ii. 295; hón bjó sér vagn ok beitti hest fyrir (called sledge below), Fms. x. 373; tóku þau líkit ok lögðu í vagninn, Nj. 153 (v. l. vagarnar, vagirnar); hann hafði tvá hreina ok vagn, Fas. ii. 118; vigg at söðla vagn at beita, Gkv. 2. 18; hafið í vagna, 34; freista ef þeir mætti koma vögnum yfir urðina, Ó. H. 187; er hón sett í einn virðilegan vagn, Fms. xi. 25; skyldi þau Freyr ok kona hans sitja í vagni … fylgja vagninum ok leiða eykinn, ii. 75: a chariot, vi. 146, Stj. (referring to foreign countries): the saying, gott er heilum vagni heim at aka = all is well that ends well, Eg. 182, Ó. H. 166: poët., kjalar vagn, a ‘keel wain,’ i. e. a ship, Lex. Poët:
2. astron. the Wain or Charles’ wain, Ursa Major, Magn. 470; birnur, vagn, kvenna-vagn, Rb. 1812. 16; in the heathen time called Óðins vagn: Odin is called vagna verr by the poets, Alm. …
Shortened here. Read the full article →
f. dolphin or porpoise, = vögn (sáu þeir vögnu eina).
u, f., also vögn (q. v.), a dolphin or porpoise, Edda (Gl.), Fas. iii. 507: poët. vögnu-láð = the sea, Lex. Poët.
f. rampart of chariots.
f. a fence of chariots, Fms. v. 137.
n. wagon-wheel.
(-hjól), n. a wagon-wheel, Al. 140, Stj.
No entry
n. a host of chariots, Stj. 495, 604.
m. master of chariots.
a, m. a master of a chariot, Stj. 604.
m. chariot-horse.
m. a chariot-horse, Stj. 560.
n. wqgon-load.
n. a wagon-load, Hom. (St.)
No entry
m. = vagna, Sks. 121.
No entry
n. whale-blubber; hval-flystri þat er vér köllum vagnhögg, Rétt. 10. 11.
m. wagoner.
m. a wagoner, Fms. vi. 422.
m. sledge-wain.
a, m. a sledge-wain, Fas. ii. 162.
f. wagon-track.
f. a wagon-track, Fas. ii. (in a verse).
I)
(vaki, vakta, vakat), v.
1) to be awake, to keep awake (hann hefir vakat í alla nótt); v. yfir e-u, to watch during the night (v. yfir fé sínu);
2) to awake, = vakna (hann bað hann v. skjott).
II)
(gen. pl. vakna), f.
1) waking halda vöku sinni, to keep oneself awake;
2) vigil (fara til hins heilaga Ólafs til vöku);
3) eve of saint’s day.
u, f., pl. vökur, gen. pl. vakna, Fms. ix. 29, 218: the being awake, waking, í vöku og svefni, awake and asleep; haldi hverr vöku sinni er má, to keep oneself awake, Ld. 152; halda vöku fyrir e-m, to keep a person awake; í föstum ok vökum, 623. 18; halda vöku yfir hjörð sinni, Hom. 37; hafa vökur miklar ok áhyggjur, sleepless nights, Fms. x. 146; and-vaka, sleeplessness.
2. in Icel. during the winter, the evening (when one works by lamp-light) is called vaka [Engl. wake]; kveði vöku einni á (during one evening) aðrir kvæðin betr, a ditty; kvöld-vaka, an evening; næstu vikuna fyrir Jólin eru vökur hafðar lengstar á Íslandi ok vakan miðuð við sjö-stjörnuna til sveita, er svo vakað þangað til stjarnan er komin í nónstað eða miðaptan, Ísl. ii. 568: even evening entertainments are called vaka, wakes, hence viki-vakar, q. v.
3. a vigil, eve of a saint’s day, eccl.; skyldu þeir fara til hins heilaga Ólafs konungs til vöku, Fms. vii. 309; Jóns-vaka, St. Johns-wake, St. John’s Eve, Norse Jons-ok.
COMPDS: vaknabúð, vaknaskeið, vökulið, vökumaðr, vökunótt, vökuskarfr. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(vaki, vakta, vakat), v.
1) to be awake, to keep awake (hann hefir vakat í alla nótt); v. yfir e-u, to watch during the night (v. yfir fé sínu);
2) to awake, = vakna (hann bað hann v. skjott).
II)
(gen. pl. vakna), f.
1) waking halda vöku sinni, to keep oneself awake;
2) vigil (fara til hins heilaga Ólafs til vöku);
3) eve of saint’s day.
pres. vaki; pret. vakði, vakti; subj. vekði; imperat. vaki, mod. vak, vaktú; part. vakat; thus having lost the strong inflexion which it has in Goth. as well as in Engl.: [Ulf. wakan, pret. wôk; A. S. wakjan; Engl. wake, pret. woke; Germ. wachen; Dan. vaage; Lat. vig-ilare]:—to be awake; hann hefir vakat í alla nótt, Nj. 55; attú vakir í alla nótt, Eg. 418; þrælarnir vöktu, Fms. i. 111; vaki ek ávallt, Vkv.; hann hugðisk vesa at Lögbergi ok vaka, enn hann hugði alla menn aðra sofa, Íb. 7; ok einn morgin er þeir vöktu báðir, Fms. ii. 197; ætlar hann at ek skyla þar vaka yfir ok yrkja um skjöld hans, Eg. 699; Ásgrímr vaknaði eina nótt ok heyrði at Kári vakti, Nj. 210; þar hefir ek vakat ok hugsat um nótt ok dag, Fms. i. 84; vaki þú Angantýr, Fas. i. (in a verse); vaki mær meyja, vaki mín vina, Hdl. 1; vaki þú Fróði, Gs. 17; vaki þú Helgi! fullsofit er, Dropl. 30; vaki menn í skálanum! Gísl. 29; the mod. imperat. is vak, as in the verse,—Vak þú minn Jesú, vak í mér! vaka láttú mig eins í þér, Pass. 4, the last verse of the hymn; vakði hann löngum, Ó. H. 207; ósviðr maðr vakir um allar nætr, Hm. 22; vekða ek Einherja, Em.; Litlu síðarr vaknaði Þórhallr ok spurði hvárt Þiðrandi vekti, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part., qs. vakandi: in the phrase, vakinn og sofinn, waking and sleeping, i. e. by night and day.
(að), v. to stray, hover about, = vafka (þeir látu v. við skipin).
1. að, = vafka, to stray, hover about; láta vakka við skipin, Fms. viii. 289, Fas. ii. 88.
2. u, f., prob. an error either from veski or kakki, qq. v. (vatn-kakki); hunang í tunnum eðr vökkum, N. G. L. ii. 254.
(að), v. to awake, wake up (er hann ~ði, þá rann dagr upp); menn vöknuðu við, er hann gekk út, men woke up just as he went out; v. við e-t, to recognize, recollect (þá ~ði konungr við ætt þeira).
að, to awake, i. e. to pass from sleep to waking (opp. to sofna); hugðisk hann sofna, en hann hugði þá alla menn aðra vakna, Íb. 7; vaknaði hann, Fms. ix. 24, Ó. H. 208; vakna við e-t, to be awaked by a thing, Fms. xi. 117; vöknuðu þeir við. Eg. 80; menn vöknuðu við, er hann gékk út, Nj. 28; nú skulu vér vakna snemma í morgin, Fas. ii. 542.
2. metaph., vakna við e-t, to wake as to a thing, to recognise, recollect; þá, vaknaði konungr við ætt þeirra, Fms. v. 348; vaknar konungr þegar við Ólaf fyrir sakir fræmla hans, Ld. 72; ef maðr görir sér mark ok vaknar eigi við á várþingi, Grág. ii. 304; féll þá lið mart áðr þeir bændr vöknuðu við, Fms. v. 77.
f. awakening.
f. an awakening, Skálda 211.
(að), v. to awake, wake up (er hann ~ði, þá rann dagr upp); menn vöknuðu við, er hann gekk út, men woke up just as he went out; v. við e-t, to recognize, recollect (þá ~ði konungr við ætt þeira).
gen. pl., see vaka.
No entry
n. the house near the church where the lykewakes were held, D. N. vi. 84.
No entry
n. the vigil-time, the time about St. John’s-day (the end of June), Fms. ix. 29, 218, viii. 248.
(vökr, vakrt), a. watchful, alert, wakeful (v. í bœnahaldi).
1. adj. vökr, vakrt, the r being radical; [Dan. vakker; Swed. vacker = handsome; Germ. wacker]:—wakeful, watchful, alert; ven þú þik æ sem vakrastan, Sks. 24; vakrir gegn allri freistni, Hom. 58; vakr í bænahaldi, Barl. 156; veri þér vakrir (vakkrir Cod.) ok minnisk kenninga þeirra, er …, 655 xiv. B. 2; vakrir í Guðs hræzlu, Greg. 35; inn vakri freistari, Stj. 144; ár-vakr, q. v.
2. alert, nimble; báðu menn vera vakra ok skjóta, Ó. H. 215; hann var hverjum manni kátari ok léttari ok vakrari, Fms. x. 152.
II. in mod. usage, vakr is used of an ambling palfrey, a horse which moves the legs on each side together (like a camel), such horses being much valued in Icel.; Hér er fækkað hófa ljóni, heiminn kvaddi vakri Skjóni, a ditty by Jón Þorl.; ríða vökrum hesti, opp. to harð-gengr; bráð-vakr, skeið-vakr, fleygi-vakr, all epithets of such a horse; cp. vekrð.
2. m. a kind of hawk, Edda (Gl.), Róm. 383.
adv. nimbly.
adv. watchfully, Mar.: on the alert, Fms. iii. 189, Sks. 43.
a. watchful, lively.
adj. watchful, Th. 13: lively, Fms. x. 418.
a. frisky.
adj. frisky, Bret. 175.
No entry
n. a watch, (mod.)
(að), v. to watch, with acc.
að, [as the form shews, a word of Germ. origin, as is Dan. vogte]:—to watch, Al. 171, Stj. 151, Karl. 60, Clar., Fas. iii, and in mod. usage, but not in the old classical Sagas.
No entry
f. a care, charge, H. E. i. 513, Rétt. 56.
n. choice; hann spurði hverjar sögur í vali væri, what stories there were to choose among; engi váru völ á því, there was no chance of that.
adv. = vel, according to the spelling of some vellums, e. g. Bs. i. 89 sqq. (Cod. Holm. No. 5), Stj., Barl.; but not so in good standard Icel. spelling.
n. choice; hann spurði hverjar sögur í vali væri, what stories there were to choose among; engi váru völ á því, there was no chance of that.
n., pl. völ, [Dan. valg, val; Germ. wahl; North. E. wale; see velja]:—a choice; hann spurði hverjar sögur í vali væri, he asked what stories there were to choose among, Sturl. iii. 281; ganga í valið, to pick out the best; engi vóru völ á því, there was no chance of that, Glúm. 371: mod., eiga völ á e-u, það er’ ekki völ á, góðu.
No entry
u, f. the rolling knuckle-bone, Lat. talus, Gr. ἀστράγαλος; in Icel. these bones are dried and used for winding clews of yarn (þráðar-vala); in the old heathen times they seem to have been used for fortune-telling, whence the compds, völu-brjótr, m. a knuckle-breaker, a nickname, Sd.: völu-spakr, adj. ‘knuckle-wise’ prophetic (?), Edda (in a verse): völu-mæltr, adj. talking thick, as if with a knuckle-bone rolling in one’s mouth: hvel-vala, a rolling pebble, Þd. (poët.)
II. the name of a dog; vappaðu með mér, vala … keyrðu féð í hala, a ditty.
n.
1) power, authority (þér hafið vald til þess at ráða þessu at sinni); eiga (fá) v. yfir e-m, to have (get) power over one; gefast í v. e-s, ganga (koma) á, v. e-s, to submit to one;
2) power, dominion (þá tók til v. Sviakonungs);
3) pl. völd, the cause or origin of a thing; kenni ek þér völd um þat, I charge it on thee; af mínum völdum, of my doing.
n., pl. völd, [Germ. ge-walt; Dan. vold; cp. valda]:—power, might, authority; eiga vald á e-u, Sks. 160; hafa vald til e-s, Fms. x. 337; vald ok lög, vald ok dóm, Bs. i. 741, 742; ef ek á svá mikit vald á þúr, Nj. 10; gefask á vald e-s, to submit to one, Fms. xi. 392; ganga til valds, Bs. i. 764; valds-dagar, 280; Guð er öll hefir völdin, id.; vald ok skipan, 694; leggja á e-s vald, Fb. ii. 179: með valdi, by force, Fms. xi. 392, Eg. 41; yfir-vald, authority.
2. power, dominion; vald landsins, Fms. i. 23; kirkju-vald, Bs. i. 789, Ó. H. 47; þá skal valds-maðr reiða ór sínu valdi, Js. 4.
II. plur. the cause or making of a thing, mostly in a bad sense, Fms. vi. 350; kenni ek þér völd um þat, I charge it on thee, thou hast done it, Fær. 255; kenna sér völd um þat harðrétti, Rd. 249; af mínum völdum, by my making, Fms. ii. 188; af hans völdum, Grág. i. 94; ok göra hann sannan at völdunum, bring it home to him, 95; skaða þann er orðinn er af völdum konu þinnar, Nj. 76; af manna-völdum, by human hands, see p. 408, col. 1.
III. in chess, a guard; hróks-vald, peðs-vald. …
Shortened here. Read the full article →
(veld, olla or volda, valdit), v.
1) to wield, with dat.; ef ek em svá ústerkr, at ek má eigi v. sverðinu, that I cannot wield the sword;
2) to rule over; en þar Heimdall kveða v. véum, there they say H. rules over the fane;
3) to cause, be the cause of, with dat. or absol. (eigi vissu menn, hvat því olli); þessu mun Svanr v., this must be Swan’s doing.
pres. veld, pl. völdum, valdit, valda: pret. olli, ollir, olli; olli ofrausn stillis, in a verse of A. D. 1066, as also by Ari, Íb. 7: in alliteration as a vowel, einn þú því ollir, ekki …, Am. 80; a pret. voldi or oldi also occurs, for references see B: subj. ylli, also voldi, vildi, see B; imperat. vald: with neg. suff. vald-at-tu, cause thou not, Gísl. (in a verse); veldr-at, Nj. 61: part. valdit: a mod. verb has been formed from the pret. olli,—olla, olli, ollat, olla being used of to cause, valda to be able: [Ulf. waldan, ga-waldan = to rule; A. S. wealdan; Engl. wield; O. H. G. waltan; Germ. walten; Dan. vold; cp. Lat. valere.]
B. To wield, with dat.; ef ek em svá ústerkr, at ek má eigi valda sverðinu, if I be so weak that I cannot wield the sword, Ó. H. 209; þær byrðar er vér megum eigi valda, Greg. 65; meðan ek má vápnum valda, Ld. 170; hvern þann mann er vápnum mátti valda, Stj. 611.
2. to rule; en þar Heimdal kveða valda véum, where Heimdal reigns, resides, Gm. 13 (cp. Ulf. garda waldands = οἰκοδεσπότης). …
Shortened here. Read the full article →
m. wielder, ruler (sigrs ~).
(spelt valderi, Pd.), a, m. a wielder, keeper, Lex. Poët.
I)
m., in ein~, fólk~.
II)
a., v. e-s = valdr e-s.
a, m. a wielder, keeper; kjóla valdi, a ‘keel-wielder,’ skipper, Hým.; ein-valdi, fólk-valdi, a ruler, Lex. Poët.: as a pr. name, Sig-valdi, Á-valdi, Öl-valdi, Landn., etc.
I)
m. wielder, ruler.
II)
a., v. e-s, the cause of, guilty of (þótt þú sjálfr sér þess eigi v.).
m. = valdi, Lex. Poët. passim; but in prose only in the compd all-valdr; besides many poët. compds, her-valdr, ógn-valdr, see Lex. Poët.
2. in the latter part of pr. names, Þór-valdr, Ás-valdr, Rögn-valdr, dropping the v in Har-aldr, Ingj-aldr, Arn-aldr, Landn.
f. stronghold.
f. a stronghold, Stj. 284.
No entry
adj. wall-eyed, of a horse, N. G. L. i. 75: qs. vagl-eygr, q. v.
No entry
a, m. the name of one of the gods, Edda: a pr. name, Korm.
a.
1) impartial;
2) honest, respectable.
adj. respectable; v. maðr, N. G. L. i. 43, Gþl. 273, Grett. 162.
m. pl. the inhabitants of France (other than the Franks); Vala málmr, Vala ript, gold or costly stuff from France.
m. pl. [A. S. Walas or Wealas; mid. Lat. Wallus], the ‘Welsh,’ esp. the Celtic people in France, Frakkar, Flæmingjar, Valir (Franks, Flemings, Walloons), Symb. 18; Völum Kjarr, Cear ruled the ‘Welsh,’ Fas. i. (in a verse); Valir ok Bretar, Art.; allir Valirnir undruðusk, the ‘Welsh,’ i. e. French, Karl. 35.
II. spec. usages; Vala málmr, ‘Welsh’ ore, i. e. gold, Hdl. 8, Fas. iii. 31 (in a verse); Vala ript, a texture of the ‘Welsh,’ i. e. foreign, costly texture, Skv. 3. 63; Vala mengi, a host of ‘Welsh,’ id.
No entry
adv. = varla.
m. destitute person, tramp, beggar; vagabond, wanderer.
a, m. [from mid. Lat. wallus; cp. Germ. wallfahrten], prop. a pilgrim, traveller in a foreign land, hence a destitute person, tramp; eyða landit með mörgum stafkarlum ok öðrum vallarum, N. G. L. iii. 29; sem einn v., en nú er hann svá stollz ok svá ríkr, at …, Þiðr. 299; capra er skygn, svá at hón kennir hvárt eru vallarar eðr veiðimenn, sem einn v. ok forflóttamaðr …, Bret. 53; hann (Cain) raksk víða veraldar svá sem vallari, Stj. 43, 94, 113.
from völlr, field.
see völlr.
No entry
m. a paddock-fence; réttsýni upp á fjall, ok yfir í vallar-garð fram á Skjaldar-stöðum, Dipl. v. 19.
m. excrements.
m. (spelt vald-gangr, Mart. 118), [völlr], ‘field-going,’ excrements, Stj. 436, Bs. i. 382, Bárð. 166.
pp. grown with turf (vallgrónir bakkar).
part. turf-grown, grown with turf; bakkar vallgrónir, Al. 28; toptir vallgrónar, Fas. ii. 299; hón kvað þat nú vallgróit, Fms. vi. 105; er þar nokkur dæld ok vallgróit, x. 319.
No entry
m., botan. the milfoil or yarrow, Hjalt.
No entry
n. the flat land, turf.
No entry
(vallokr?), m. a bird, perh. the willock, a απ. λεγ., Edda (Gl.)
No entry
adj. proud of gait, Sks.
No entry
n. a reddening of the battle-field, slaughter, Merl.
No entry
m. pl. the men from Völlr, Landn.
No entry
in Gs. 19, is an obscure, prob. corrupt word, or = varmar (?).
I)
m. the slain (látu þeir búa um val þann, er þar hafði fallit).
II)
(-s, -ir), m. hawk, falcon.
III)
a. round, oval.
1. m., pl. valir, [prob. an abbreviation for val-haukr = a carrion-hawk]:—a hawk; veiða vali, Grág. ii. 346, Gþl. 51; vals hamr, the skin of a valr, Edda, passim.
2. adj. [A.s. ana-wealg = ávalr], round, oval; en vínferill valr rifnaði, Hým. 31; in á-valr, see völr, a round stick.
I)
m. the slain (látu þeir búa um val þann, er þar hafði fallit).
II)
(-s, -ir), m. hawk, falcon.
III)
a. round, oval.
m. [A. S. wæl or walre], the slain; allan þann val, sem fellr á þeim á velli, gef ek Oðni, Fas. i. 380; konungr lét skip upp setja ok bera á valinn, and bear the dead on board, Hkr. i. 152; þær (the Valkyriur), ríða jafnan at kjósa val, ok ráða vígum, Edda 22. cp. Vþm. 46; kanna valinn, to search the field after a battle, Eg. 123, Fms. i. 182, Nj. 45; ræna val, Ó. H. 184; val þann allan er þar hafði fallit, id.; braut ór valnum, 220; sneru þar til er valrinn lá, 219.
f. the French language, = völsk tunga.
u, f. the ‘Welsh’ tongue, esp. the French language; nem þú allar tungur en allra helzt Látínu ok Völsku, Sks.; þá skiptusk tungur í Englandi er Vilhjálmr bastarðr vann England, gékk þaðan af í Englandi Valska er hann var þaðan ættaðr, Ísl. ii. 222; hann mælti á Völsku, Orkn. 348.
2. = völsk mús, a rat.
a. French; valskar mýss, rats.
adj. [A. S. Wealisc; Germ. Welsch], ‘Welsh,’ foreign, esp. French, Fagrsk. 143; Valskt mál, Völsk tunga, the ‘Welsh’ tongue Str. 1, Flóv.; Völsk mila, Fas. iii. 140; Valskar mýss, ‘Welsh’ (foreign) mice, i. e. rats, Fms. xi. 279: of weapons, Valskir hjálmar, Sighvat, Ó. H. 39.
a. easily upset, unstable, unsteady (völt er þessa heims hamingja).
völt, valt, adj [A. S. wæltan], reeling, easily upset; hégómlig ok völt dyrð, Al. 130; völt hamingja, 133; valtir verða oss þessa heims höfðingjar, Sturl. ii. 153; veröld völt og flá, Pass.; fall-valtr, ú-valtr, stable.
a. proud, = valdsligr.
adj. proud, Fbr. 86 new Ed.
n. choice; hann spurði hverjar sögur í vali væri, what stories there were to choose among; engi váru völ á því, there was no chance of that.
[A. S. wealh-], Welsh, foreign, in several compds, see below.
II. in pr. names, Val-brandr, Val-garðr, Val-gautr, Val-þjófr; Val-þýflingar, m. pl. the descendants of Waltheof, Landn.: and of women, Val-dís, Val-gerðr, Landn.: it is strange that none of these names seem to appear on the old Runic monuments of Sweden and Denmark; they are therefore scarcely to be derived from valr (the slain), but from A. S. wealh = Welsh, foreign; in England such names were frequent; in Icel. they first appear in families connected with the British Isles; Valþjófr in the Landnáma is evidently borrowed from the English. In Sweden a Valgautr appears in the 11th century, Ó. H.
No entry
m. a chosen eighth part; kirkja á valáttung … valséttung í hvölum, Vm. 102.
No entry
a, m. the ‘Welsh’ bear, i. e. wild bear, Edda (Gl.)
m. pl. French rings, foreign gold; cf. Valir.
m. pl. ‘Welsh’ rings, i. e. foreign gold, Akv.
No entry
f. [Dan. valbirk], a kind of birch.
No entry
u, f. = Dan. skalmej, Björn.
n. blood from the slain (valr).
n. blood, gore, Lex. Poët.
f. flesh of the slain (manna ~ir).
f. venison, cp. Germ. wildpret; in melta knáttú móðugr manna valbráðir, Akv. 36.
2. (mod. val-brá), a livid spot on the skin, a ‘port-wine mark,’ medic. Lat. macula, Bs. i. 423 (see foot-note 10, so also vellums of Sturl. l. c.): freq. in mod. usage, e. g. hann hafði valbrá á hægri kinn: in Bs. i. l. c. as the nickname of a person so marked; this mythol. term reminds one of Hel, the northern Hecate, who is represented as black on one side, see Edda.
n. foreign barley.
n. ‘Welsh,’ i. e. foreign barley, Edda (Gl.), Hkv. 2. 2.
f. some part of a sword.
f. a part of a sword, it is not exactly known which, perh. = friðbönd (q. v.), Edda; á valböstu (acc. pl.) verpr naðr hala, Hkv. Hjörv. 9: dat. valböstum, Sdm.: gen. valbasta, Geisli.
m. = valblóð.
a, m. the blood of the slain; and val-dreyrigr, gory, bloody, Gs. 17.
n. carrion-beast, esp. wolf.
n. a carrion-beast, esp. a wolf, Vsp. 55.
f. ‘the dew of the slain’, blood.
f. the ‘dew of the slain,’ blood, Hkv. 2. 42 (poët.)
n. the fall of the slain.
n. the fall of the slain, Fms. vi. 67, Fas. i. 385, Bær. 13.
No entry
adj. greedy for carrion: a nickname, Sturl.
No entry
m. the father of the slain, i. e. Odin, Vsp. 1, Edda.
m. charms, spells to raise the dead.
m. charms, a kind of necromancy ascribed to Odin; nam hann vittugri v. kveða, unz nauðig reis, nás-orð um kvað, Vtkv. 2, (a απ. λεγ.)
No entry
m. the carrion-bird, vulture, Arnór.
a. greedy for carrion, of the wolf.
adj. = valfrekr, of the wolf, Hkv. 1. 13.
m. the swarm of the slain in Valhalla.
m. the swarm of the slain in Walhalla, Gm. 21.
f. the gate of Valhalla.
f. the grating of the gates of Walhalla, Gm. 22.
No entry
m., poët. a helmet, Lex. Poët.
No entry
f. a ‘Welsh nut,’ i. e. a walnut (Germ. welsches nuss), Fms. vii. 98, 225, Fas. iii. 226.
No entry
að, to roll the eyes in the head, like the hawk (valr); valhverfa augunum.
f.
1) the hall of the slain, Valhalla;
2) a great hall of a king.
f. the Hall of the Slain, Walhalla, see Edda, Gm., Hdl., Em., Hkm., Skíða R., Nj. 132, Hkr. i. 161, Fas. i. 424.
II. a foreign hall, of king Atli, Akv. 2. 14.
2. the name of one of the booths in the Icel. Althing, Sturl. ii. 126; see búð.
No entry
a, m. the prober of the slain, i. e. a sword, Lex. Poët.
No entry
a, m. the chooser of the slain, Kormak.
No entry
n. the hawk’s cliff, i. e. the hand, Lex. Poët.
No entry
að, = valhverfa, q. v.; valkoka augum.
f. a chooser of the slain, Valkyrie.
u, f. the chooser of the slain (kjósa val), the Valkyriur were a troop of northern goddesses, for whom see Edda 22, Gm., Em.; for the Valkyriur as guardian angels and tutors of the heroes, like Athene in the Odyssey, see Hkv., Vkv., Sdm.
m. a heep of slain.
m. a heap, pile of slain, Fms. ix. 31.
n. France.
m. the land of the ‘Welsh’ or foreigners, esp. in the Sagas relating to France, Vilhjálmr … hann vann þat ríki í Vallandi er síðan var kallat Norðmandi, Fagrsk. 142, Ó. H. passim.
No entry
n. a chosen man, a good man; hann er mesta valmenni.
f. = valkyrja.
f. = Valkyrja, Edda i. 420.
a. French, = valskr.
adj. = Valskr, Gkv. 2. 34.
a. blood-red, crimson.
adj. blood-red, crimson; serki valrauða, Akv.
n. plundering the slain.
n. = valrof, [O. H. G. wala-raupa; A. S. weal-reáf], spoils, prop. the robbing the slain, cp. Gr. ἔναρα, Lat. spolia, Bragi (in the verse Hkr. i. begin.)
n. plundering the slain.
n. = valrauf, [Dan. val-rov], a law term, the plundering the slain on the battle-field, N. G. L. i. 66.
No entry
m. = valbygg, Þd.
f. pl. obscure runes.
f. pl. [A. S. wælrûn], ‘Welsh’ Runes, i. e. riddles, obscure language, Hkv. 2. 10 (a απ. λεγ.)
No entry
m. a ‘Welsh’ sark, i. e. a coat of mail, Vellekla.
No entry
m., see valáttungr, Vm. 102.
No entry
u, f. a ‘Welsh’ cloak (?), Fms. vii. 321.
f. ‘war-sling’, catapult.
u, f. [cp. ballista], a ‘war-sling,’ catapult, Fms. vii. 183, 186, viii. 177, Sks. 410, K. Á. 222, Þorf. Karl. 426.
f. war-meeting, battle.
u, f. a war-meeting, battle, Hkv.
No entry
adj. oval, half round.
No entry
n. an offering of slain, the slain being an offering to Odin, Kormak, Lex. Poët.
No entry
m. one of the names of Odin, Vtkv.
No entry
m. a chosen chip, for soothsaying, Ýt.
No entry
a, m. the god of the slain, Vsp. (of Surt the giant); val-tívar, the gods, Hkv. 1, Vsp.; see tívi.
No entry
m. the lord of the slain = Odin, Lex. Poët.
f. hawking.
f. hawking, Bs. i. 120, H. E. ii. 45.
from vömb, womb.
see vömb.
No entry
m. a local name, Bs. ii.
No entry
m., Fms. vii.
No entry
adj. big-bellied, of a cow.
n. blemish, = vömm; leita e-m vamms, to do one harm.
n. = vömm, [Ulf. wamm = a spot, un-wamms = ἄμωμος; A. S. wamm; cp. vámr]:—a blemish; útan váða ok vamm, N. G. L. i. 67; leita e-m vamms, harm, Og. 6; vammi firðr, without blemish, Stor. 23: plur. vömmin, Ls. 52; vamma vanr, Hm. 21; vamm þat er væri, Skv. 3. 5; svá lastvarr at hann vildi ekki vamm vita á sik, Stj. 547: in mod. usage, hann vill ekki vamm sitt vita, of a conscientious thoroughly honest person; enda mun þat eigi til vamms vera lagt, Karl. 375; fár er vamma vanr, a saving, Mirm., cp. Hm. 22; see vömm.
COMPDS: vammafullr, vammalauss.
a. full of blemishes.
adj. full of blemishes, Sdm.
a. unblemished.
adj. unblemished. Sól., Ls.
No entry
adj. dead-lame, of a horse, Gþl. 504.
No entry
f. lameness, N. G. L.
No entry
adj. spotless, Hsm.
(að), v.
1) to diminish, opp. to auka;
2) to disable, spoil, destroy;
3) refl., vanast, to wane, fail.
að, to make to wane, diminish; orðum aukit eðr vanat, Sks. 439 B.
2. to disable, spoil, destroy; þar sem röng mæli-keröld finnask, vani svá at ekki sé til þess hæft síðan, Gþl. 526.
II. reflex. vanask, to wane, fail, Gm. 25.
2. vanaðr, disabled, sick; blinda, mállausa, vanaða, Matth. xv. 30.
and -vani, adj. indecl. wanting: in compds, but only in prose, and-vana, still-born, lifeless; and several poët. compds, fjör-vana, stríð-vana.
No entry
f., name of the goddess Freyja, Edda i. 114.
No entry
or Vana-niðr, n. a name of Frey, Edda 55; a name of Njörd, id.
No entry
m. pl. the abode of the Vanir, Edda 15 (sing.), Vþm. 39 (í Vana heimi).
No entry
adv. usually.
a. usual, common.
adj. usual, Stj. 141.
f. habitual illness; ~ kvenna, menstruation.
f. a chronic, habitual illness; v. kvenna, menstruation, Stj. 118, 181.
(að), v.
1) to work elaborately, bestow great pains on, prepare carefully (hón gerði honum ok klæði öll, er mest skyldi ~);
~ðr, elaborate, highly finished (~ðr skipabúnaðr);
~ðar krásir, choice dainties;
2) to pick out the best, choose carefully (muntu þurfa at ~ til ferðar þessar bædi menn ok skip);
3) to find fault with, be particular about, care, mind, with a negative (~ lítt um siðu manna); ~ ek eigi, þótt sá sé drepinn, I mind not though he be killed; ~ um e-t við e-n, to find fault with one for a thing, complain of;
4) refl., ~st, to become difficult, precarious (þykki mér nú ~ málit); impers., ~st um e-t, it becontes difficult.
að, to make elaborately, take care and pains in a work or a choice, to pick out the best, choose; vanda til ferðar bæði menn ok skip, Nj. 122; búa ferð sína ok vanda menn til, Orkn. 108; þat var siðr um ríkra manna börn, at vanda mjök menn til at ausa vatni ok gefa nöfn, Fms. i. 14; þurfti þann stað at vanda, at hann væri sléttr, Eg. 275; vóru menn vandaðir til at varðveita hofin at vitrleik ok réttlæti, Landn. (Append.) 334; svá skal sannaðar-menn vanda at frændsemi við aðilja, at …, Grág. i. 30, 75, ii. 245; vanda skal búa í þingkvöð, at fjár-eign, i. 142; svá skal vanda sögu sem um erlendis víg, i. e. the procedure is the same as, 183; svá skal vanda tíð at eiðfæra ómaga, sem til þess at eiga hreppa-dóm, the same season is to be appointed for it as for h., 245.
2. to work elaborately; þann bæ lét hann mjök vanda, Eb. 26; hón görði honum klæði öll þau er mest skyldi vanda, Fs. 61; láta göra skip ok vanda sem mest, 322; göra drykkju-skála ok vanda sem mest, Fms. i. 290; þú skalt vanda sem mest bæði hátt ok orðfæri ok einna mest kenningar, Fb. i. 215: vandaðr, choice, elaborate; stofu nýja ok vandaða, Eg. 49; skip vandat at öllu sem mest, 68; …
Shortened here. Read the full article →
from vöndr, wand.
see vöndr, a wand.
n. flogging.
n. a ‘wand-stroke,’ flogging, Bs. i. 871; in mod. usage a Law term for flogging as a punishment for theft or other such misdeeds; M.N. á að sæta … vandar-hagga refsingu, a standing law phrase in mod. Icel. sentences.
No entry
m. a wand-stick, Mar. 223.
No entry
n. a wand’s waving; vera á vandarveifi, Ísl. ii. 317.
pp. closely allied, connected with (~ e-m).
part. duty-bound, obliged, from duty, relationship, affinity; vera e-m vandabundinn, Fms. iii. 15, Stj. 474.
m. difficult thing (eigi lítill ~).
m. a difficult thing, Fms. vi. 166.
n. wicker-house.
n. a wicker-house, Ó. H. 20, Edda ii. 200 (where vandar-hús).
a.
1) not difficult, easy;
2) unrelated with (~ e-m;) vandalausir menn, strangers;
3) free of obligation (ek vil vera ~ af, þótt, þú farir heim þangat); e-m er laust við e-n, one is in no relation to (quite neutral as to) a person.
adj. standing under no obligation or in no relation to another, a stranger, Fms. i. 189, Fær. 134: mod. vandalausir as opp. to skyldir: neut., e-m er vandalaust við e-n, to be quite free, neutral as to a person, Orkn. 214, Fms. vi. 107: easy, vii. 141.
a. easy.
adj. easy, Fb. ii:. 367.
m. relation, friend, = venzlamaðr.
m. a relation, friend, or the like, Stj. 424, Ld. 72, Orkn. 452.
n. a difficult, complicated case.
n. a difficult, complicated case; mikit vandamál, Nj. 31, 71; hafa v. at tala, Eb. 132; hugsa þetta vandamál, Fms. i. 84: er konungr sat yfir vanda-málum, held council, vii. 106.
a. closely connected.
adj. difficult, Fb. iii. 381.
n. = vandamál.
n. = vandamál, Fms. x. 273.
a. difficult.
adj. difficult, Stj. 5.
No entry
adj. difficult, complicated.
No entry
n. pl. difficulties, 677. 9; vandenda mál. Sks. 516, 620 B, Anecd. 4.
I)
m.
1) difficulty, difficult task (lízt mér þat mikill ~);
2) responsibility (ek af sel vanda mér af höndum, hversu sem gefst);
3) obligation, duty, esp. of relationship; e-m er v. á við e-n, one is under obligation to a person (er þér miklu meiri v. á við Eirik konung en Egil); binda sér vanda við e-n, to enter into obligation.
II)
m. custom, habit, wont (leggja e-t í vanda); at (or eptir) vanda, as usual.
1. a, m. a difficulty, difficult task; lízk mér þat mikill vandi, Korm. 150, Nj. 177; þó nökkurr vandi liggi á, Fms. vi. 10; hafa bæði vit ok vanda at vera höfðingi, xi. 217: sayings, þat er vandi vel boðnu að neita (a good offer is not to be refused); vandi fylgir vegsemd hverri, cp. noblesse oblige.
II. obligation, duty, esp. of relationship; thus in the phrase, e-m er vandi á við e-n, þótt þér sé vandi á við Helga, Ld. 264; er þér miklu meiri vandi á við Eirík konung en Egil, Eg. 423; þat er mér ókunnara hverr vandi mér er á við hann, Fms. i. 297; sveiktú þann er þér var meiri vandi á enn við mik, vi. 17; fyrir vanda sakir ok tengda, xi. 11; binda sér vanda við e-n, to enter into an obligation, Gísl. 11.
COMPDS: vandabundinn, vandahlutr, vandalauss, vandalítill, vandamaðr, vandamál, vandamikill, vandaráð, vandasamligr, vandasamr.
2. a, m., qs. vanði (vanþi, Ó. H.); [from vanr, and different to the preceding word]:—a custom, habit, want. Eg. 41, 70; dró til vanda með þeim, Nj. 12; leggja í vanda, Glúm. 324; at vanda, as usual, Nj. 3, 103, Eg. 125, 491; ú-vandi, unmanners, whimsies, wayward manners. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a pr. name, Fær., Nj.; the Runic stone, see p. 672, col. 2.
No entry
m. a man from the county Vendill.
No entry
adj. difficult, Orkn. (in a verse).
(vönd, vant), a.
1) difficult, requiring pains and care; sýndist henni vant at neita þessu boði, it was a risk to refuse such an offer; ór vöndu er at ráða, this is a difficult case; vera vant við kominn, to be in a perplexity;
2) e-m er vant við e-n, one is under obligation to a person, = e-m er vandi á við e-n;
3) careful; v. at e-u, particular about (hversu v. muntu vera at kaupunautum?).
vönd, vant, adj. difficult, requiring pains and care; nafn mitt er ekki vant, Fær. 208; er hverjum manni vandara at búa sik í konungs herbergi enn annars staðar, Fms. vi. 208; sýndisk henni vant at neita þessu boði, it was a risk to refuse such an offer, ii. 133, cp. vant; vant þykkir oss með slíku at fara, a delicate thing, Nj. 75; er hér ok vönd vistin, 61; vera vant við kominn, to be in a perplexity, Ld. 158; þeir sögðu vant at vera í stórum samdrykkjum, Lv. 24; bæði er, at ek trúi þér vel, enda er þér þá vant um, Fær. 92; vant er at vita hverir mér eru trúir, ef feðrnir bregðask, Fms. ii. 11: a saying, vant er við vándum at sjá (play on the words ‘vándr’ and ‘vandr’), Hrafn. 23; vant er ór vöndu at ráda; vant er vel boðnu at neita.
2. choice, picked, = vandaðr; háttr fegrstr ok vandastr, Edda (Ht.) 132; var vandr mjök róðr á drekanum, Fms. vi. 309, v. l.
3. zealous; hón var allra kvenna vöndust bæði fyrir sína hönd ok annarra, Bs. i. 129; ráð-v. (q. v.), ú-vandr.
adv. without troubles; skildu þeir allir ~, they parted without a quarrel.
adj. without troubles, Fms. ix. 425; skildu þeir allir vandræðalaust, they parted without a quarrel, Sturl. ii. 236.
a. likely to cause trouble.
adj. likely to cause trouble, Fs. 90.
m. troublesome person.
m. a troublesome person, Fms. ii. 115, vi. 114, xi. 61, 78, Sturl. i. 9.
a. troublesome.
adj. troublesome, Bs. i. 546.
m. a wall of wands or wicker, wattled partition.
m. [vöndr], a wall of wands or wicker, a wattled partition, Orkn. 430, O. H. L. 72 (Fbr. 209).
No entry
adj., see úvandblætr, p. 666, col. 2.
No entry
part. drawn over with a strickle, of a bushel or measure of grain, N. G. L. ii. 166.
pp. difficult to get.
part. (also spelt vannfenginn), difficult to get, or requiring careful thought to choose; þykkir oss vandfengit manns í stað þinn, Ld. 32; eru yðr vannfengnir hér menn yfir til forráða, Eg. 50, v. l.; vannfenginn mun mér sessu-nautr ef vit skiljum, Ó. H. 52.
No entry
adj. (-físni. f.), fastidious.
No entry
adj. difficult to pass, of a road, Fms. ii. 81, Sighvat (Fb. ii).
No entry
adj., honum var vanngæft um fæðsluna, Sturl. i. 20.
pp. n., in the phrase, e-m verðr vandgœtt til e-s, a thing is difficult to keep or manage.
(vann-g.), part. n., in the phrase, e-m verðr vanngætt til e-s, difficult to keep or manage, Fs. 93, Grett. 205 new Ed.; verðr mér vanngætt til skaps konungs, Ó. H. 114; vanngættra, 237.
No entry
n. [hóf], difficulty, difficult management, Fbr. 53, Korm. 81, Lv. 19 (vandæfi).
No entry
adj. difficult to manage, Grág. i. 137, Glúm. 358.
n. perplexity, trouble; hitta (koma) í ~, to get into trouble.
n. pl. (speit vann-k.), perplexity; þetta v., Fms. iv. 199; vandkvæði vár, ii. 12; hitta, koma í vandkvæði, vi. 107, vii. 33; sitja í miklu v., Ó. H. 195 (vannqueði). Lv. 50; mesta v., Fms. viii. 146.
pp. difficult to reward as is due.
part. difficult to reward as is due, Njarð. 378, Fms. vi. 382 (vann-l.), Nj. 181, v. l.
m. basket of wands.
m. a basket of wands (osier-twigs), Stj. 247, 442, Greg. 6l, Post. 645. 86 (vannlaupr).
a. fastidious, difficult to please.
adj. fastidious, difficult to please, Fms. vi. 386, passim in mod. usage; mostly in a good sense, one who wants things to be well done, ó-vandlátr.
adv.
1) carefully, exactly (segja ~ frá e-u); gæta e-s liga, to watch closely;
2) completely, fully (svá vandlíga týndu þeir sannleikinum, at engi vissi skapara sinn).
(vannliga), adv. carefully; gæta e-s v., to watch closely, Ó. H. 73; byrgja hauginn v., Fas. i. 387; læsa v., Eg. 239; spyrja v. frá e-n, 106; hvggja v. at e-n, 172, Nj. 6, MS. 623. 39, Sks. 19, Fms. vi. 216; hugsa vandliga, 400.
2. completely; svá at v. var öll húð af honum, Fms. vii. 227; brenna svá v. byggð alla, at …, v. 54 (vendiliga, Ó. H. v. l.); v. saklauss, quite sackless, Fms. xi. 329; svá féll v. líð Erlings, at engi maðr stóð uppi, Ó. H. 183; gjalda v. út, Ld. 60; vilju vér at þessir eiðar falli niðr v., altogether, Gþl. 199.
No entry
adj. living strictly; miklu er oss nú vandlífra enn í hverri tíð annari, 655 xi. 3.
No entry
u, f. jealousy; hvárr vakti yfir öðrum fyrir vandlotu sakir, Fms. i. 9.
n. difficult temper.
n. a difficult temper, Mar.
a. difficult of temper.
adj. difficult of temper, Fms. x. 420. Sturl. iii. 123.
(-tta, -tt), v. to be zealous.
t, to be zealous; vandlæta ok afbrýða, Stj. 94; freq. in eccl. sense, Vídal.
n. zeal.
n. zeal, Stj. 256, 321, 629, Magn. 474; af Guðligu vandlæti. Stj. 384, passim in eccl. usage. N. T., Vídal.
No entry
f. zeal. vandlætinga-samr = vandlátr.
n. difficult question.
n. a difficult question, Ó. H. 85, Fms. i. 32.
No entry
part. difficult to find, of a road.
f. hard trial.
f.(?); nú mun ek eigi kaupa at þér vandraun né frelsi, Lv. 50 (somewhat corrupt).
No entry
m. a pr. name, Landn., Bárð.
No entry
d, dep. to grumble over a thing, Bs. i. 289, 396.
n. difficulty, trouble, perplexity (hann leysti hvers manns ~).
n. difficulty, trouble, Eg. 7, 161, Sturl. iii. 195 C; hann leysti hvers manns vandræði, Nj. 30; v. görðusk þeirra á meðal, Grág. ii. 167; etja vandræðum við e-n, Eg. 458.
2. gen. as adj.; vandræða félag, troublesome fellowship, Ld. 266; vandræða gripr, a troublesome thing, Fms. ii. 56; vandræða-skáld, the troublesome poet, the nickname of Hallfred, Fs.; vandraeða mágr, Sturl. iii. 76; vandræða kostr, a dire choice, Fms. xi. 31.
COMPDS: vandræðalaust, vandræðalíkligr, vandræðamaðr, vandræðasamr.
pp. difficult to place.
part. difficult to place; eru yðr vandsettir hér menn yfir til forráða, difficult whom to place there, Eg. 50.
pp. difficult to see; vandsét er við e-u, it is difficult to be on one’s guard against.
part. difficult to see; þó er vandsén bótin, Fms. ii. 146; verða oss vandsén ráð þeirra, Finnb. 338; þat er mér vandsét, Glúm. 354: er mér þetta vandsét mál, Lv. 75; eru mér nú vandsénir skógarmenn, Grett. 130 A; vandsénir eru margir, dangerous, 142 A; vandsét er við honum, Fms. ii. 254.
No entry
skóf, to draw a strickle over a bushel, Gþl. 526, 524, v. l.
No entry
a, m. a strickle, Gþl. 524.
pp. difficult to man (~ mun þér stafninn).
part. difficult to man; v. mun þér stafninn, Fms. vi. 243.
pp. difficult to temper.
(vann-st.), part. difficult of temper, Grett. 125 A.
a. ‘wand-shy’, flinching from the rod, of a horse.
adj. ‘wand-shy,’ flinching from the stick, of a horse, Akv.
pp. n. difficult to receive; ~ er við e-m, it is not safe to receive one.
part. n. difficult to receive; þat er v. við e-m, it is not safe to receive him, Grett. 130 A.
pp. difficult to give.
part. difficult to give, Þjal.
No entry
f. = vandverkt, Eluc. 22.
adv. painstakingly, carefully.
adv. painstakingly, carefully; skoða, varðveita v., Stj. 17, 99, H. E. i. 515.
a. painstaking, careful.
adj. painstaking.
f.
1) good workmanship;
2) carefulness, painstaking.
(mod. vandvirkni), f. good workmanship, Stj. 102, Fas. iii. 281: carefulness, painstaking, Sturl. i. 211, Alg. 370.
No entry
adj. fastidious, Sks. 658, v. l.
adv. = vandvirkliga.
adv. = vandvirkliga, 655 xi. 3.
m. the upper part of the cheek.
a, m., akin to vangr; [Ulf. waggari = παρακεφάλαιον; A. S., Old and North-west. E. wang; Germ. wange; O. H. G. wanga]:—the cheek; vangi is the whole side of the head, kinn the cheek; bleikt var hár bjartir vangar, Rm. 31; hann setti hnefann útan við vangann, Fms. ii. 330; hann leggr til hans í vangann ok út um annan, Al. 37; setr pústr undir hans vanga, Karl. 65; útan á kinnar vanga, Skíða R. 136; af mínum vanga, Kormak; Auðunn var högginn á vangann ok kinnina, Sturl. ii. 179; vanga högg, Fas. i. 60, freq. in mod. usage: ölr vanga, poët. = the hair (or beards?), Skálda (in a verse); vanga búnaðr, Stj. 396; vanga gull, 106, 136. vanga-filla, u, f. the cheek-flesh, Fb. i. 530, Fas. ii. 256, iii. 392.
m. field (cf. himin~); frá mínum véum ok vöngum, from my hearth and home.
m. [Ulf. waggs = παράδεισος; A. S. wang; Hel. wang; early Dan. vang, as in the ballad, Danmark deiligst ‘vang’ og ‘vænge’ lukt með bölgen blaa]:—a garden, green home-field, Edda (Gl.): in the allit. vé ok vangr, house and home; frá mínum vénm ok vöngum, from my hearth and home, Ls. 52; þar var arnar-flaug of vangi, Edda (in a verse); hún-vangr, ‘ship-field,’ i. e. the sea, Eb. (in a verse).
II. in prose this word is obsolete except in compds, in which (as in vegr) the v is often dropped (-angr); ái-vangr, vet-vangr, kaup-angr, qq. v.: in a great number of local names, þrúð-vangr, Aur-vangr, Ævangr: in names of fiords in Norway, Staf-angr, Harð-angr, Kaup-angr. In several mod. Scandin. local names ‘vangr’ remains in the inflexion -ing, -inge; it is often impossible to say whether the termination is from engi or vangr. In poët. compds, himin-vangr, sól-vangr, hlæ-v., the heaven: the sea is called svan-vangr, the swan-field; ál-v., fley-v., the ship-field, etc. = the sea; all-vangr, the ‘all-men’s field,’ a place of assembly (= almanna-vangr), Ísl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. a reddening of the field, a bloody fray, Kormak.
m. custom, usage; leggja e-t í vana sinn, to practice habitually.
a, m. a custom, usage; eptir vana, Fms. i. 76; forn lög ok vani, viii. 277, v. l.; háttr ok vani, Stj. 1; eiga vana til e-s, to use, Þorf. Karl. i. 404; lands-v., the custom of the land; ú-vani, a bad habit; á-vani, an inveterate habit.
COMPDS: vanaliga, vanaligr, vanasótt.
No entry
a, m. [Vanr or Vanir = the gods of that name], name of the god Frey, Skm.
No entry
að, (qs. vakka or vafka?), to rove, stroll about as if disturbed in mind: part. vankaðr, of a sheep with the turning disease; also in scorn of a person, þú ert vankaðr.
II. [A. S. wincian; Engl. wink], to wink; kómu þar inn menn ok vönkuðu til Sveins konungs, Fms. xi. 366, v. l.
No entry
a, m. the turning disease.
No entry
f. [venja], exercise, training, Sks. 351, v. l.
from vinna.
in vann-liga = vandliga, vann-laupr = vandlaupr, vann-stilltr = vandstiiltr, etc.; see vand-.
I)
a.
1) wont, accustomed (bað hann ganga, til sætis þess, er hann var v. at sitja); v. e-u, used to a thing;
2) usual (ekki fekk ek minna til bús en vant er).
II)
a. lacking, wanting, with gen.; handar em ek v., I lack a hand; vön geng ek vilja, I walk joyless; e-s er vant, something is wanting or missing; eitt sinn var vant kýr í Þykkvabœ, a cow was wanting.
m. [cp. Vaïnomoïnen, the son of Ukko, in the Finnish poem Kalevala]:—one of the gods, Vanir, used in sing. of Njörd; kalla Vanaguð Vana nið eðr Van, Edda i. 260; nama goðbrúðr una Vani (dat.), Skálda.
II. usually in pl. Vanir, in northern mythology the gods who waged war with the Asir, but were afterwards combined and made one with them; this is recorded in Vsp. 28, 30, Yngl. S. ch. 4, Edda 47 (the legend of Kvasir), also in the myth of Hænir, 15, Vþm. 39; the gods Frey, Freyja, Njörd, and Hænir belonged to the tribe of Wanir; með vísum Vönum, id.
COMPDS: Vanadís, Vanaguð, Vanaheimar.
I)
a.
1) wont, accustomed (bað hann ganga, til sætis þess, er hann var v. at sitja); v. e-u, used to a thing;
2) usual (ekki fekk ek minna til bús en vant er).
II)
a. lacking, wanting, with gen.; handar em ek v., I lack a hand; vön geng ek vilja, I walk joyless; e-s er vant, something is wanting or missing; eitt sinn var vant kýr í Þykkvabœ, a cow was wanting.
1. vön, vant, adj., compar. vanari, superl. vanastr, wont, accustomed; vanr e-u, used to a thing; varg-ljóðum vanr, Hkv.; vígi vanr, Stor. 23; tungan er málinu vön, Skálda (Thorodd); vanr góðu brauði, Sks. 321: with infin., hann hafði jafnan vanr verit at matask í litlu húsi, Fms. i. 35; hversu mikill skattr er vanr at koma af Finnmörk, Eg. 70; ganga til sætis þess er hann var vanr at sitja, Ó. H. 66; vanan skatt, the wonted tax, Bs. i. 757; er hann var vanr at hafa, Sks. 228 B.
2. neut., ekki fékk ek minna til bús enn vant var, Nj. 18: impers., er þessa vant?—opt berr svá at, is this wont to happen?—it often betides, Fms. ii. 9; ú-vanr, unwonted.
2. adj. [Ulf. wans; A. S. wana; cp. Lat. vanus; cp. also the prefix particle van-]:—lacking, wanting; vamma vanr, Hm. 22; ljóða þessa muntú lengr vanr vera, 163; andspillis vanr, Skm. 12; handar em ek vanr, Ls. 39; vön vers ok barna, Gkv. 1. 23; vön geng ek vilja, joy-bereft, Skv. 3. 9; blóðs vanr, Höfuðl. 11; vanr slíkra drengja, Hallfred; landa vanr, a lackland, Bragi.
2. neut. vant, with gen. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, to do too little; ofsa eðr vansa, N. G. L. i. 184.
m.
1) lack, want (v. matar ok klæða);
2) shame, disgrace (verða fyrir, fá, vansa);
3) harm, injury; þeir fengu engar bœtr fyrir vansa sina, they got no compensation for their hurts.
a, m. lack, want; vansi matar ok klæða, Barl. 82; skort eða vansa, 70; v. trúar, Sks.
2. metaph. shame, disgrace; verða særðr, fá vansa, to be harmed, injured, Jb. 19; þeir fengu öngar bætr fyrir vansa sína, Nj. 251; ef þú ofsar þik eigi þér til vansa, Hrafn. 29; heims vandi ok vansi, Greg. 30.
(að), v. to want, lack; impers. with acc. of the person and thing (e-n ~r e-t); ~ði þá eigi hesta né aðra hluti, they wanted neither horses nor other things.
að, [vanr], to want, lack: impers. with acc. of person and thing, e-n (acc.) vantar e-t (acc.), engan penning vantaði á, Nj. 190; vantaði þá eigi hesta né aðra hluti. Fms. iii. 77; mundi vanta þrjú hundruð, x. 64; vantaði tvá hesta, Grett. 111 A; at hann skyldi heldr vanta fé enn aðra menn, Band. 4.
(pl. -ir), f. hope, expectation, prospect;
mér er ~, at, I expect that;
er ~ e-s, it is to be expected;
sliks var ~, this was to be looked for;
þeim var ills ~ at Þór, they apprehended evil from Th.;
sem hann hafði áðr sagt á ~, as he had given to understand;
sem ~ var at, as was to be expected;
vita sér engis ótta ~ir, to apprehend no danger;
konungs var þangat ~, the king was expected there;
e-t stendr til ~ar, it bids fair;
e-t er at ~um, it is what could be looked for (ok er þat at ~um við skaplyndi Þorgeirs);
vita ~ til e-s, to expect;
hann vissi enga ~, at, he had no expectation that;
eiga barn í ~um, to have a child in prospect;
draga e-t í ~, to hold out a prospect of;
mörgum þykkir fyrir ~ komit, many think it is past all hope;
þá er allar ~ir vóru rannsakaðar, when all likely places were searched;
dat., ~u, with compar., ~u bráðara, skjótara, sooner than expected;
~u verr, worse than might be expected.
a particle prefixed to nouns and adverbs, [cp. vanr; Goth. and A. S. wan-, deficient; O. H. G. wana-]:—lacking, wanting: only used as a compd except in the phrase, of og van, or það er of sem van, now too much, now too little.
B. In COMPDS van- is freq. as a prefixed particle, mostly denoting lacking, slowly, short, not sufficient, under-, but also simply as a negative, much like Gr. δυσ-: van-afla, -afli, adj. weak, waning in strength, Al. 5. Fms. vi. 107, Sks. 590. van-alinn, part. under-fed, Grág. i. 455. van-brúka. ð, to misuse; mod. van-brúkun, f. a misuse. van-burða, adj. born prematurely; v. eldi. 656 B. 7. van-búinn, part. unprepared, Korm. 202, Ld. 324, Fms. vi. 214, vii. 127, viii. 288. van-drengr, m. a bad man, Fs. 166. van-dæmt, part. under-judging, i. e. too leniently: hafa v. eða ofdæmt, Grág. (pref.) van-efni, n. pl. lack of means, Grág. i. 257, Band. 31 new Ed., Fms. viii. 23. van-erð, f. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. = vand-breytt, to be risked; hón kvað vannbreytt um, Fs. 141; er mér vannbreytt um þat, Sturl. i. 10.
No entry
n. pl. [the latter part of this compd has preserved the uncontracted form, answering to Goth. ubils = íllr, q. v.; cp. Engl. evil and contr. ill]:—chronic ailments; þessi vanýrli skaltú hafa á þínum hag, Sks. 360 B. vanyfla-sótt, f. habitual illness = vanasótt; kom v. hans at honum, Sks. 706 B (of king Saul’s insanity).
No entry
að, [an assimilated form, akin to vafra], to waddle, Eg. (in a verse); vappaðu með mér, vala, a ditty.
n. spring; um várit, á várin, in the spring (á várin, er ísa leysir); í vár, last spring.
1. n. [cp. vörr = a lip], the raised edge of a shovel.
2. n. = vágr, the rheum running from the eye, Björn.
I)
(að), v.
1) to warn, caution; v. e-n við e-u, to caution one against, bid one beware of (þú hefir þat ráð upp tekit, er ek varaða þik mest við); v. sik, to be on one’s guard, beware;
2) refl., varast = vara sik (þeir Þorgils vissu sér engis ótta ván ok vörudust ekki); v. af e-u to take warning from (svá at aðrir varist af úförum þinum); v. e-t, to be on one’s guard against, shun, take care not to (hann varaðist þat mest at koma við landit); bad jarlinn við v., to be on his guard.
II)
(-ði), v. to give (one) a foreboding of; þess varir mik, at, I have a presentiment that; þeir kómu þar jafnan fram, er engi mann varði, where no one expected; bar hann skjótara at en þá varði, sooner than they expected; þá er minnst varir, when one least expects it.
III)
f. wares, in Norway chiefly of fur (grá-, skinna-vara), in Iceland of wadmal (vara íslenzk).
1. að, [varr], to warn; vara sik, to be on one’s guard, beware, Fms. viii. 288; vara þú þik svá. Hkr. i. 253; v. e-n við e-u, to bid one beware of a thing; íll dæmi vari oss við syndum, Hom. 97; Hrafn hafði varat hann við úfriðinum, Sturl. iii. 186 (úfriðinn Cod.); þú hefir þat ráð upp tekit er ek varaða þik mest við, Eg. 82; varaða ek ykkr bæði við at þit skyldit, Sks. 544; vil ek vara yðr við, at þér flytið hann eigi, Fms. passim.
II. reflex. to beware of, be on one’s guard against, shun; þeir hjala mart ok varask hvárgi annan, Sturl. i. 27; varask þú þat (beware) at eigi hittir þú hóf fyrir þer, Eg. 21: eigi má varask nema viti, a saying, D. N. iii. 751; varaðisk Ingólfr hann þó, Fs. 64; varaðisk Gunnarr þat ekki, Nj. 63; þeir vissu sér engis ótta vánir ok vöruðusk ekki, Eg. 74; svá at aðrir varisk af þínum úförum, Sks. 744; hvat ek skal varask, Fms. i. 261; hann skyldi varask at göra Ólaf eigi of stóran, Hkr. i. 212; varask við. Blas. 46; varisk ok við at byggja dautt fé á leigu, K. Á.; þat skaltú varask (beware, take care) um allan varning er þú setr at hann sé óspiltr, Sks. 19.
2. pres. vari, pret. …
Shortened here. Read the full article →
f.
1) warning;
2) shunning.
and vörun, f. a warning, Nj. 260, Sturl. ii. 241.
2. a being ware of, shunning, Hom. 13.
No entry
adj. endurable.
m. a kind of cloak.
m. [in this and the following compds varar may be derived either from vara or better from vör (q. v.), denoting goods as they were sold in harbour]:—cloaks marketable in the trade, Grág. i. 500; hafskip kom af Íslandi, þat var hlaðit af vararfeldum, Hkr. i. 176, Nj. 7, Korm. 158.
n. skin current in trade.
n. skin current in trade; vararskinns-ólpa, Lv. 93.
f. = vöruváð.
f. = vöruváð, Gullþ. 14.
I)
(að), v.
1) to warn, caution; v. e-n við e-u, to caution one against, bid one beware of (þú hefir þat ráð upp tekit, er ek varaða þik mest við); v. sik, to be on one’s guard, beware;
2) refl., varast = vara sik (þeir Þorgils vissu sér engis ótta ván ok vörudust ekki); v. af e-u to take warning from (svá at aðrir varist af úförum þinum); v. e-t, to be on one’s guard against, shun, take care not to (hann varaðist þat mest at koma við landit); bad jarlinn við v., to be on his guard.
II)
(-ði), v. to give (one) a foreboding of; þess varir mik, at, I have a presentiment that; þeir kómu þar jafnan fram, er engi mann varði, where no one expected; bar hann skjótara at en þá varði, sooner than they expected; þá er minnst varir, when one least expects it.
III)
f. wares, in Norway chiefly of fur (grá-, skinna-vara), in Iceland of wadmal (vara íslenzk).
see vörr.
I)
(að), v.
1) to warrant, guarantee, answer for;
~ fyrir e-n, to stand bail for one;
ek vil, at Flosi einn varði við mik, my will is that F. alone shall be answerable (for the fines) to me;
2) to bargain for (S. hefir áðr ~t viðinn fyrir þrjú hundruð einlit);
3) to be of importance (ef þér þykkir ~ um mína vináttu);
~ e-n, to concern one, be of importance to one (at segja þér þat, er þik ~r);
~ miklu, litlu, engu, to matter much, little, naught;
hann kvað þá engu þat ~, said it was no business of theirs;
~r engu um vára aptrkomu, it does not matter whether we come back or not;
4) to guard, watch, defend (~ land, alla vega);
~ e-m e-t, to ward a thing off from a person withhold it from him;
~ mér bátinn: to forbid me the boat, by force;
~ e-m, with infin. to hinder, prevent (~r hann fé váru at komast yfir ána);
5) to be liable to, punishable by (~r þat fjörbaugsgarð);
hvat ~r, þótt vér reynim, what risk though we try?;
~ e-m e-t, to entail as a penalty upon one (spurði, hvat konu ~ði, ef hón væri í brókum jafnan svá sem karlar);
~ við lög, to be punishable by law (þat ætla ek við lög ~ at vinna á Mikjálsdegi); …
u, f. [Germ. warte], a beacon; hann bað þá göra þar vörðu til minnis, Orkn. 208.
2. a pile of stones or wood to ‘warn’ a wayfarer; in Icel. varða is the popular name of stone cairns erected on high points on mountains and waste places, to ‘warn’ the wayfarer as to the course of the way, (in the Tyrolese Alps they are called ‘daube’ = Icel. þúfa, q. v.); hann reisti þar vörðu hjá dysinni, Hrafn. 9; varða á hálsinum fyrir sunnan Stiga-bæli. Dipl. v. 19; hæðir þær er heita Hallbjarnar-vörður … því eru þrjár vörður á þeirri hæðinni en fimm á hinni, Landn. 153; haug eða stóra vörðu, Stj. 182; náttmála-varða, Þórð. 58 (see náttmál); dagmála-varða, of piles of stones by which the ‘day-marks’ are fixed: freq. in local names, Vörðu-fell, Holtavörðu-heiðr, Landn., map of Icel.
I)
(að), v.
1) to warrant, guarantee, answer for;
~ fyrir e-n, to stand bail for one;
ek vil, at Flosi einn varði við mik, my will is that F. alone shall be answerable (for the fines) to me;
2) to bargain for (S. hefir áðr ~t viðinn fyrir þrjú hundruð einlit);
3) to be of importance (ef þér þykkir ~ um mína vináttu);
~ e-n, to concern one, be of importance to one (at segja þér þat, er þik ~r);
~ miklu, litlu, engu, to matter much, little, naught;
hann kvað þá engu þat ~, said it was no business of theirs;
~r engu um vára aptrkomu, it does not matter whether we come back or not;
4) to guard, watch, defend (~ land, alla vega);
~ e-m e-t, to ward a thing off from a person withhold it from him;
~ mér bátinn: to forbid me the boat, by force;
~ e-m, with infin. to hinder, prevent (~r hann fé váru at komast yfir ána);
5) to be liable to, punishable by (~r þat fjörbaugsgarð);
hvat ~r, þótt vér reynim, what risk though we try?;
~ e-m e-t, to entail as a penalty upon one (spurði, hvat konu ~ði, ef hón væri í brókum jafnan svá sem karlar);
~ við lög, to be punishable by law (þat ætla ek við lög ~ at vinna á Mikjálsdegi); …
að, [Ulf. in fra-wardian; A. S. wardian; Engl. ward, warrant; Germ. warten; Fr. guarder, etc.; cp. vara]:—to warrant, guarantee, answer for; esp. as a law term, björn ok úlfr, þeirra verk skal engi maðr varða, N. G. L. i. 45; varðar hann þat alls ekki nema við Guð, … varða orð ok verk fyrir e-n, Grág. (Kb.) i. 139; handsala-menn þá er varða vildi, at …, Sturl. iii. 43; ek vil at Flosi einn varði við mik, I shall be my sole surety, Nj. 256; vill hann sjálfr varða (bail) fyrir honum, Þiðr. 75; ef maðr kaupir man at manni, þá skal sa varða, er sölumaðr er, við stinga ok við stjarfa, N. G. L. i. 29; skal bóndi hverr einum húsum varða, at eigi falli krossar, 11; bú hans varðar taki, is bailable, 47; varða taki fyrir e-n, to be bail for a person, 48; varði lóð þar til lokit er, Gþl. 331: ok varða við hey sínu við hey hans. Grág. (Kb.) ii. 96 (Jb. 243); ok skal varða við engi því, Kb. ii. 94: ok svá skulu þeir við varða, Jb. 277; einyrkjar skulu varða fjögur þing. Gþl. 438; skal hann varða þeim af þessum eignum fulla lögskyld, D. N. iii. 88; sá vita-vörðr skal varða þrjár … örtugar, N. G. L. ii. 37; þess viðar er hann hafði áðr varðat fyrir sína hönd, secured, bought, Rd. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a ward, keeper. Lex. Poët.
No entry
f. security, K. Á. 208.
m. guardian angel.
m. a guardian angel, Fas. iii. 671.
No entry
adj. n. without custody, 623. 15.
m. watchman.
m. a watchman, Stj. 188, Fb. i. 283.
I) m. cairn = varða (var ~ stórr fyrir ofan tjaldit).
II) from verja.
a, m. = varða: þeir hlóðu þar varða er blótið hafði verit, Landn. 28 (Hb.); var varði stórr fyrir ofan tjaldit, Dropl. 33; reisa hávan varða, Orkn. 208 (in the verse, the prose uses the fem.)
2. in mod. usage varði means a monument, memorial, or minnis-varði.
No entry
m., in pr. names, Há-v., Hjör-v., Sig-v., Þor-v.
a. watchless, unguarded.
adj. watchless, Grág. i. 278: unguarded, Hkr. iii. 287.
m. warder, keeper.
m. a warder, keeper, Grág. i. 420, K. Á. 190.
n. ‘watch-rock’, outlook;
vera á ~i, to be on the lookout.
(mod. vaðberg). n. a ‘watch-rock,’ outlook; in the phrase, vera á varðbergi (mod. vera á vaðbergi) to be on the look-out; váru opnar dyrnar ok engir menn á varðbergi, Mar. (655 xxxi. A. 2).
n.
1) holding ward, keeping watch;
vera á ~i, to keep watch (hann skyldi gæta hesta þeira ok vera á ~i);
2) custody (hafa e-n í ~i).
n. a holding ward, keeping watch and ward; vera á varð-haldi. Nj. 264; varðhalds ok varhygðar, Jb. 407: plur., hafa fjölmennt ok varðhöld mikil, to keep good watch and ward, Orkn. 300; hafa á sér styrk varðhöld nótt ok dag, Fms. ii. 31. Eg. 46, Ld. 170; tvenn varð-höld, 656 C. 11.
2. custody: hafa e-n í varðhaldi, Fms. i. 306, ii. 17.
COMPDS: varðhaldsengill, varðhaldslaust, varðhaldsmaðr.
f. sanctuary, asylum.
f. a sanctuary, asylum. Fms. i. 80, v. l. (= griða-staðr).
m. watch-dog.
m. a watch-dog, Sturl. ii. 67 C.
n. watch-house.
n. a watcb-house, Gþl. 86.
m. watch-carle, warder.
m. a watch-carle, warder, Clem. 136.
f. watch-bell.
u, f. a watch-bell, Fms. ix. 369. v. l.
f. pl. a kind of magic song, charms.
f. pl. [Scot. warlock], ‘ward-songs,’ ‘guardian songs,’ charms (or better, ‘weird-songs.’ cp. the other form, urðar lokkur); hvárki em ek fjölkunnig né visinda-kona, en þó kenndi Halldis fóstra mín mér á Íslandi þat kvæði, er hón kalladi varðlokkur, Þorf. Karl. 378; from this word comes the Scot. ‘warlock,’ though it has changed its sense to that of the wizard himself.
m. watchman, warder.
m. a watch-man, warder, Fms. i. 41, ix. 217, Eg. 88, 121, 284, Grág., Stj., passim.
No entry
f., poët. a giantess, an enchantress, Hallfred.
(-tta, -ttr), v.
1) to keep, preserve, with dat. (~ þessum steini);
later with acc., svá skal ek þik ~, at þik skal ekki saka, I shall take such good care of thee, that no harm shall come to thee;
~ sik við e-u, frá e-u, to abstain from;
ef maðr tekr grið ok varðveitir þat ekki, if a man takes up an abode and does not keep it;
2) to observe (~ guðs boðorðum).
t, prop. two words, varð (acc.) veita, i. e. veita vörð, to give ‘ward’ to, hold, keep, preserve; hence in the oldest writers the word is used with dat. (as the verb veita), varðveita fénu, Gþl. 227; v. börnum þeirra ok fé, 258; geyma þeim ok v., Stj. 99; v. þessum steini, Fms. viii. 8; v. öllum fjár-hlutum hennar, Gþl. 227.
II. with acc. to keep, defend; skal ek v. þik, Nj. 53; v. þær, Blas. 45 (vellum of the 12th century); v. ríkit, Eg. 119; hann var varðveittr, Fms. x. 369; Guð varðveiti þig, God ward thee! (a mod. phrase): to keep in one’s possession, þú munt hafa at v. eina kistu, Eg. 395, Nj. 5, 76, Ld. 70: to keep, ef maðr tekr grið ok varðveitir þat ekki, if a man takes up an abode and does not keep it, Grág. i. 150; v. sik við e-u, Hom. 13: to observe, freq. in mod. usage, v. Guðs boðorð, and the like.
III. part. pl. varðveit-endr, warders, watchmen. 623. 35.
No entry
f. a keeping, observance, Sks. 770.
f. keeping, custody;
fá e-m fé til varðveizlu, to hand money over to one to keep.
u, f. a keeping, custody; dæma e-m varðveizlu fjár, Grág. i. 84; til framfærslu ok varðveizlu, 62; fá e-m fé til varðveizlu, Nj. 111; varðveiziu-handsal, Sturl. ii. 202.
COMPDS: varðveizlulauss, varðveizlumaðr.
No entry
n. a ‘ward-fine,’ fine for neglect on watch; sekr um varðvíti við konung, Gþl. 86.
No entry
að, to soil; better verga, q. v.
(-s, -ar), m.
1) wolf (trollkona sat á vargi);
2) thief, robber, miscreant;
eyða vörgum, to destroy miscreants;
3) outlaw (Eyvindr hafði vegit í véum, ok var hann ~ orðinn).
m. [A. S. wearg; Hel. warag; the root-word is preserved in Germ. er-würgen, whence virgull, q. v., and Engl. worry; vargr and úlfr are said to be from the same root]:—a wolf; berr björn, bítr vargr, N. G. L. i. 341; riða á vargi, Hkv. Hjörv.; trollkona sat á vargi, Fms. vi. 403; marga varga, Nj. 95; vaða vargar með úlfum, a saying, Fas. i. 11; sem menn viðast varga reka (prop. allit. varga vreka), as wide as wolves are hunted, Grág.: sem vargr í sauða-dun, Sd. 164: poët. of any beast of prey, varga vinr, Hkv. 1. 6 (of ravens); hann barg fjörvi varga, Vellekla: the saying, sjaldan vægir vargrinn, the wolf spares not; vargarnir etask þar til er at halanum kemr, Band.; vargs-hamr, -hár, -hold, a wolf’s skin, hair, flesh, Str. 32, Fas. i. 199, Fms. i. 273; vargs-líki, -rödd, Edda 8, Fas. i. 130; varga flokkr, a flock of wolves, iii. 77; varga matr, i. 139; varga-þytr, a howling of wolves, 205: varga leifar, a ‘wolf’s homestead’(see leif), i. e. the wood, the wilderness, Gkv. 2. 11: in Icel. vargr is used of the fox.
II. a law phrase, metaph. an outlaw, who is to be hunted down as a wolf, esp. …
Shortened here. Read the full article →
m. son of an outlaw.
a, m. a ‘wolf-dropping,’ wolf’s cub: as a law phrase, the son of an outlaw (of a vargr), Grág. i. 178, Sdm. 35.
m. wolf’s skin.
m. a wolf’s skin; taka á sig vargham, ‘to wear a wolf’s skin,’ i. e. to be wolfish and wild, Clar.
No entry
n. pl. wolf-songs, wolf-howling. Hkv. 1. 40.
n. wolf’s skin.
n. a wolf-skin; in vargskinns-ólpa, -stakkr, a cloak of wolf-skin, Fms. x. 201, O. H. L. 69.
m. a cloak of wolf’s skin (þeir höfðu vargstakka fyrir brynjur).
m. a cloak of wolf-skin, Bret. 32 (as worn by the old berserkers); þeir höfðu vargstakka fyrir brynjur, Fs. 17; cp. Úlf-héðinn.
n. gallows.
n. the worrying tree, the gallows, Hðm. 18.
m. were-wolf.
m. a ‘worrying-wolf,’ were-wolf; bisclaret í Bretzku máli en Nordmandingar -kallaðu hann vargúlf, Str. 30; v. var eitt kvikindi meðan hann býr í vargsham, id. This word, which occurs nowhere but in the above passage, is perhaps only coined by the translator from the French loup-garou qs. gar-ulf; ver-úlfr would have been the right word, but that word is unknown to the Icel. or old Norse, the superstition being expressed by eigi ein-hamr, ham-farir, hamast (qq. v.), or the like.
f. she-wolf.
u, f. [A. S. wyrgen, Beowulf], a she-wolf, Lat. lupa, Róm. 381, Hbl. 39, passim.
f. age (time) of wolves.
f. an age of wolves (i. e. of wars and worry), Vsp.
I)
m. wariness, precaution; betri er hinn fyrri varinn, fore-thought is better than after-thought; til vara, by way of precaution.
II)
m. the watery substance of the blood (vatn, er menn kalla vara).
a, m. wariness, caution, Fas. iii. 268; bjóða e-m vara á e-u, to bid one beware of, Grett. 148 A; betri er fyrri varinn, fore-thought is better than after-thought, Fs. 65 (see the foot-note).
II. til vara …, Bs. i. 735; til vonar og vara, and til vara (as adv.), for sake of precaution, in case that …; and-vari, q. v.
2. as prefixed to compds, vara- is = Engl. vice-; vara-skeifa, vara-forseti, vara-frumvarp, etc. (mod.)
pp. conditioned = farinn (svá er mér varit, at).
part. = farinn, see fara (A. VI. 2. β); it occurs in the latest vellums of the 15th century, Fb. iii. 240, Fas. i. 121, ii. 83; freq. in paper transcripts; cp. Lv. 80, Ld. 266, v. l.
adv. hardly, scarcely.
(valla), adv. hardly, scarcely; varla samir mér þat, Nj. 133; kunna varla, Grág. i. 28; varla mannhæð, Sturl. i. 118; gat valla vakit þá, Fms. i. 9; gat varla gengit, Njarð. 380, passim.
adv.
1) scarcely, hardly;
2) warily (fara, mæla ~).
adv. insufficiently; vera v. haldinn, Gþl. 259.
2. scarcely, hardly; vannsk honum v. lengdin til, Edda 34.
3. warily; fara varliga, Ld. 242, Nj. 42; mæla v., Hkr. ii. 184; tala v., Lv. 46; búask um sem varligast, Fas. ii. 520. Mod. usage distinguishes between varla, hardly, and varliga, warily.
a. displaying wariness, cautious, safe (þat þótti ~a).
adj. requiring wariness, safe, of a thing; það væri varligra, it would be safer, Fms. ii. 64; þat þótti varligra at …, x. 79; má þat kalla eigi varligt, vi. 7; þat mun mér ekki varligt, vii. 114, Ísl. ii. 223, v. l.
No entry
a, m. heat; older form, vermi, q. v.
a. warm; var honum varmt mjök, he was very warm.
vörm, varmt, adj.; [A. S. wearm; Engl. and Germ. warm; Dan. varm]:—warm; varmar bráðir, Hkv. 2. 41; varma dingju, Hornklofi; varmr beðr, Lex. Poët.; með vörmu vatni, Stj. 237; görði varmt vatnið, 623. 34; tak kött ok drep ok stikk hendi í hann er hann er v., Pr. 470; var honum varmt mjök, he was very warm, Nj. 95; svá at af klæða-yl mátti hann eigi heitr verða eðr varmr, Stj. 548. Warm is used of blood-heat, and is distinguished from heitr, in mod. usage it is not much used, being replaced by ‘volgr’ (see válgr).
II. in local names, of warm baths, Varmi-lækr, Varm-á, Varmi-dalr, Landn. varma-hús, n. a warmed room, Bs. i. 207.
(að), v.
1) to withhold from one, deny one a thing, ~ e-m e-s (~ e-m liðveizlu, máls, réttinda);
2) ~ við e-u, to abstain from (~ við kjötvi); ~ði-t við tárum, she could not forbear weeping.
að, [A. S. wearnian; Engl. warn], to warn off; v. e-m e-s (= varða e-m e-t), to warn a person off from a thing, deny him a thing; varna e-m liðveizlu, Korm. 206; varna þeim kaups, 218; v. þér réttinda, to deny thee justice, Fms. i. 82; vár honum þess varnat, vii. 261; v. Birni konungsdóms, v. 246; varna henni máls, Nj. 48, Band. 23 new Ed.; varna e-m bóta, Ísl. ii. 327; skal þér eigi þessa varna, Ld. 250; varna honum gjaldsins, Rd. 234; konungr varnaði þess eigi með öllu, Eg. 106; ek vii allra bóta v. um sonu þína, Korm. 48; ef hann varnar gjalds (if he refuses to pay), verðr hann útlagr, Grág. ii. 281; ef menn varna þess at ganga þar í dóm, 322; hvat ek gaf eða hvers ek varnaði, Fms. vi. 220: with dat. less right, v. e-m lögligri atvinnu, Fb. i. 437: ellipt., ok honum er varnat (viz. þess), Grág. i. 405; hinum varðar útlegð ef þeir varna, 439; hann beiddi heima-mönnum griða, ok varnaði Egils, kvað hann eigi heima vera, and denied Egil, saying he was not at home, Sturl. iii. 173.
2. varna við e-u, to abstain from; varnaðit við tárum, could not forbear weeping, Gh. 29; við hverju skal hann varna, Stj. 410: …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. a term in the Icel. calendar, a year to beware of, an irregular year, = rímspillir, Rb. 508.
n. letter of protection, safe-conduct.
n. = Dan. leide-brev, a letter of protection, safe-conduct, H. E. i. 432, ii. 91 (N. G. L. iii. 27).
m. warder, guardian.
m. a warder, guardian (Germ. vormund), Eb. 156, Fms. x. 293: a trustee, delegate, höfðingjar eða varnaðar-menn þeirra, iv. 284.
(gen. -ar), m.
1) protection, keeping (hafði hann tekit mál þeira á. sinn varnað);
2) warning, caution; láta sér annars víti at varnaði verða, to be warned by another’s woe; bjóða, setja e-m varnað ð e-u, to bid one beware of a thing; margir hlutir vóru þar til varnaðar mæltir, were forbidden;
3) wares, goods (Egill lét upp setja skip sín ok fœra varnað til staðar);
4) household people.
1. m. safeguard, protection, keeping; taka mál þeirra á sinn varnað, Fms. x. 24; ek hefi þá menn á mínum varnaði (in my keeping) er yðr megu svá styrkja, at …, 655 xiii. B. 2; Guð er vörn ok v. saklausra ok meinlausra, Str. 29; varnaðar-skjöldr, a shield of defence, MS. 4. 12.
II. wariness, caution; láta sér annars víti at varnaði verða, Nj. 23, Barl. 51; vil ek þar mikinn varnað á bjóða, bid you strictly beware, Fms. xi. 94, Hrafn. 6, Akv. 8; er þó einna mest v. á at þit gangit aldri á þann skóg, Fms. ii. 100; margir hlutir vóru þar til varnaðar mæltir, forbidden, Fagrsk. 58.
COMPDS: varnaðarár, varnaðarbréf, varnaðarmaðr.
2. m. [vara, f.], wares, goods; Egill lét upp setja skip sín ok færa varnað (cargo) til staðar, Eg. 535; hann mætir Austmanninum Erni er hann gékk at varnaði sínum, Ísl. ii. 149; reiða ok annan varnað, Ó. H. 170: goods, fjárhluti, hús ok híbýli ok allan sinn varnað, Sks. 159, 454 B, H. E. i. 432, Fms. vi. 301, ix. 398; ek hefi sett hann yfir varnað minn, Ó. H. 112; hertoginn hafði sent frú Ragnilldi ok frú Ragnfríði margan annan varnað sinn, Fms. ix. 486; …
Shortened here. Read the full article →
f. warning, caution.
f. a warning, caution; ok er þat boðit til varnanar at kasta hein of þvert gólf, Edda 59; ok er þat fyrir því varnanar vert af …, to beware of, 41; um guðsifja varnan, N. G. L. i. 150.
gen. from vörn.
see vörn.
m. defendant in a suit, opp. to sóknaraðili.
a, m. the defendant in a suit, opp. to sóknar-aðili (see aðili), Grág., Nj., passim.
m. oath for the defence.
-gögn, -kviðr, m. an oath, evidence, verdict for the defence, Grág. i. 55, 61, 78, Nj. 225.
a. defenceless.
adj. defenceless, Al. 84.
m. defender.
m. a defender, Fms. v. 273, xi. 32, Fb. iii. 445, N. G. L. i. 88, passim.
m. wares, goods, cargo.
m. = vanaðr, wares, Eg. 159, 467 (of a cargo); vil ek at þú takir mjöl ok við ok slíkt annat sem þér líkar af varningi, Nj. 4; varnings skipti, Krók. 60 C; kaupmanna v., a merchant’s wares, Fb. ii. 274; reiða ok annan varning, Fms. iv. 372 (varnað, Ó. H., l. c.); hann fékk sér varning frá skipi, Fs. 63; kistu er í er varningr, Fms. vi. 272; v. í mjöl ok í malt, D. N.; stykki varnings, D. N. ii. 468; Hjaltlenzkr v., Munk. 33. varnings-tíund, f. a kind of tithe or duty. Lange’s Norske Klost. Hist. 378 (foot-note n).
No entry
= várkynna, Norske Saml. v. 119. varn-kynd = várkynd, Norske Saml. v. 123, 141.
I) n. casting, throwing, of a net.
II) from verpa.
n. a casting, throwing; munn-varp, á-varp (qq. v.), and-varp, a sigh.
II. in a spec. sense, a cast, of a net; hafi sá varp er fyrst renndi, Gþl. 426; á sá sild alla er varp á, id.
2. a ‘casting’ or laying of eggs; egg-varp = egg-ver, freq. in Icel., esp. of eider-ducks; varpið hefir aukizt, tóa komin í varpið: æðar-varp, eider-ducks’ eggs; kríu-varp.
3. the warping of a thing; skó-varp (q. v.), the stitched edge of a shoe; unn-varp, unn-vörpum, q. v.
I)
(að), v. to cast, throw, with dat. (~ frá sér kyrtlinum);
~ öndinni, to draw a deep breath.
II)
f. fishing-net.
u, f. a cast, net, Boldt 79, 104, D. N. passim.
2. as a law term, a ‘dropping,’ outcast; enginn skal þat við annan mæla, at hann sé hórbarn eða varpa, N. G. L. i. 311.
I)
(að), v. to cast, throw, with dat. (~ frá sér kyrtlinum);
~ öndinni, to draw a deep breath.
II)
f. fishing-net.
að, [Engl. warp; see verpa], to throw, cast, with dat.; varpa frá sér sverðinu, Finnb. 316, v. l.; varpaði honum til helvítis, Barl. 135; hann varpar sér undan, Nj. 91; Grettir varpaði sér um völlinn, Grett. 95 new Ed.; varpaða ek mér upp ór söðlinum, Pr. 414; varpa frá sér kyrtlinum, Fms. iii. 101; hann varpaði (hurled off) veslinu ok mælti, vii. 20; hann varpaði nókkut svá hettinum, threw the hood aside, tossing, his head, id.; varpa öndinni, to draw a deep breath, sigh, Fb. ii. 426; ofn er ór sér varpaði óhæfiligum hita, Barl. 162; jarð-varpa, a law phrase, to throw to the earth: koll-varpa, á-varpa, qq. v.
No entry
m. a thrower, Lex. Poët.: in compds, auð-v., etc.
No entry
a, m. an edge, outskirt; in hlað-varpi, q. v.
No entry
n. a casting-net, D. N. i. 594.
No entry
n, f. a shovel, N. T.
No entry
a, m. the egg season (May).
(vör. vart), a.
1) aware; verða e-s ~, verða ~ við e-t, to be aware of, learn, hear; gera e-n varan við e-t, to warn a person; gera vart við e-t, to draw attention to a thing;
2) wary, cautious; vera ~ um sik, to be on one’s guard; ~ við e-t, on one’s guard against.
vör, vart, adj.; [Goth. wars; A. S. wear; Engl. ware; Germ. wahr; Dan. var, etc.]:—ware, aware; verða varr við e-t, to be aware, of, learn, hear, Fms. i. 27, Eg. 58; hlaupa í hús inn ok verða ekki við menn varir, 230; þeir verða við þat varir, at …, Lv. 7; áðr Rútr varð varr við, Nj. 8; varð hann varr af túlki hvat þeir töluðu, Al. 104; er þeir urðu þessa varir, Fms. iv. 309; göra e-n varan við, to warn a person, Fær. 248; göra vart við e-t, to make a thing noticed, Ísl. ii. 329; göra vart við sik, to shew oneself (= segja til sín), Eg. 79.
2. wary, cautious; varastr við víg, Ls. 13; enn vari gestr, Hm. 7; varan bið ek þik vera ok eigi of-varan (ó-varan?), vertú við öl varastr, 132; verðr engi til fulls varr, nema …, Sks. 23; verum varir við höfuð-syndir, Hom. 33; vóru þeir varari um langar farir en áðr, Sturl. i. 81 C: vera varr um sik, to be on one’s guard, Ld. 268, Nj. 92, 106, 109.
No entry
u, f. = vörr, water, esp. the wake of a ship, Lex. Poët.
COMPDS: varrbál, varrskíð.
No entry
a, m. (not vari), the lymph or watery substance of the blood; ef blóð lifrinn skersk … vatn er menn kalla varra … ef varri er mestr hluti í blóði manns, Hb. (MS.)
No entry
n. ‘sea-flame,’ i. e. gold.
No entry
a, m. a streak of water, the wake of a ship; stóð topt eptir í varrsímanum, Fms. ii. 178; varrsíma bar fjarri, Edda (Ht.)
No entry
n. = a ship, Lex. Poët., Fær. 171.
No entry
m. knotty wood (?), cp. A. S. wearr, B. K. 55, or qs. vár-skógr = wood-cutting in the spring (?).
No entry
m. [vörr], the track in the wake of a ship, Björn.
adv.
1) scantily, poorly (konur ~ búnar);
2) scarcely.
adv. [see varr], scantily; vart búnar, Am. 26: lítils vart tuttugu vetr, little short of twenty winters, Clem. 26: scarcely = varla, vart tvá mánaði, Þorf. Karl. 430; vari tvau hundruð, Fms. viii. 426; vart hálfan mánuð, Al. 122.
f. wart (þat tekr af vörtur).
u, f., perh. the gunwale of a ship, Edda (Gl.); bera rönd á úrga vörtu, Orkn. (in a verse); cp. vartari.
f. wart (þat tekr af vörtur).
u, f. gen. pl. vartna, Mar.; [A. S. weart; Engl. wart; Germ. warze; Dan. vort]:—a wart on the body, Mar.; þat tekr af vörtur, Pr. 473; hafa vörtu á kinninni, ef maðr hefir vörtu svo hvorki hyli hár né klæði né maðr sjái hana sjálfr, það er auðs-merki, a wart that one cannot see oneself is a mark of wealth or good luck, Ísl. Þjóðs. ii. 555; geir-varta, q. v.
No entry
f. the threads holding together the woof in a loom, Björn.
m. strap, thong.
a, m. a thong, strap, Edda 71.
2. a kind of fish, Edda (Gl.); holt-v., a ‘holt-fish,’ i. e. a snake, Landn. (in a verse).
adv. warily.
adv. warily, Bs. i. 133.
f. surety, caution, guarantee; ganga í vörzlu fyrir e-n, to become surety for one.
qs. varðsla, u, f. a watch; síðan þeim var v. vituð, Fsm.
2. a warranty; vera í vörzlu fyrir e-u, to be one’s security, Gþl. 424; setja sik í borgan ok vörzlu, H. E. i. 525; ganga í vörzlu fyrir e-n um kaup, Ísl. ii. 135, Þiðr. 75, D. N. iii. 56; Rafn jáði biskupi at fullar vörzlur skyldi gefask fyrir öll fé kirkna, Bs. i. 740; með fullum vörzlum, Gþl. 259.
3. a forbidding, ban; lyrittar varzla, Grág. (Kb.) ii. 15. vörzlu-maðr, m. a warranter, N. G. L. i. 347, Gþl. 389, Bs. i. 771, Str. 72.
n. spring; um várit, á várin, in the spring (á várin, er ísa leysir); í vár, last spring.
a prefixed particle; as to its root, var- is prob. akin to compar. verri, verstr, Goth. wariza:—scarcely, scantily; see below.
No entry
m. a nickname, of a party of rebels in Norway, Fms. viii, ix.
pp. n. underbidden, underrated.
part. under-rated, under-bidden, Fms. i. 247, Fbr. 59.
pp. unprepared.
part. unprepared, Nj. 142.
No entry
adj. = varfærr.
No entry
part. faltering in flight, Stor.
No entry
adj. cautious, wary, Eg. 63. var-færni, f. wariness.
pp. f. ill-matched, of a woman.
t. part. ‘under-married,’ of a misalliance; hón þóttisk vargefin, Nj. 17, MS. 625. 94, Skv. i. 45.
No entry
f. part. = vargefin.
pp. underpaid.
part. underpaid, Ó. H. 149: of insufficient revenge, Sturl. ii. 224.
pp. unfairly treated.
part. being unfairly treated; vanhaldinn, Sturl. i. 77.
No entry
adj. [hönd], outstanding, of a score or quarrel against one; in the phrase, eiga varhent við e-n.
a. indecl. verða ~ fyrir e-m, to get an unfair share, be wronged.
adj.; verða varhluta fyrir e-m, to get an unfair share, be wronged, Ísl. ii. 255, Fbr. 8.
m. precaution; gjalda varhuga við e-u, to beware of.
a, m. a precaution; in the phrase, gjalda varhuga við e-u, to beware of, Sighvat, Fms. ii. 166, iv. 172, viii. 341, Al. 154.
f. wariness, watchfulness.
and var-ygð, f. wariness, watchfulness, Jb. 407; gæta e-s með varhygð, Fms. ix. 279, v. l.; heldr hugleysi enn varhygd, ii. 68 (v. l. varygð); sögðu at varygð gengi til, viii. 409; gjalda varygð við e-u, vi. 42; til varygðar, Fbr. 101. varhygðar-samr, adj. wary, cautious.
No entry
adj. cautious, wary, var-kárni, f. wariness.
pp. insufficiently rewarded; eiga e-m varlaunat, to be in debt to one.
part. insufficiently rewarded; eiga e-m varlaunat, to be in debt to one, Grett. 153 A, Nj. 181.
a. indecl., verða ~, to be worsted in a game.
adj.; verða v., to be worsted in a game, Grett. 107.
m. wariness.
a, m. wariness, Fb. i. 301.
No entry
part. n. insufficiently searched; hafa v. e-s, Eb. 94.
pp. cautious in one’s language; cf. varorðr.
part. cautious in one’s language.
No entry
a, m., better varr-nagli, with a double r, [for it does not come from vara, to beware, the pun in Fas. i. 15 being a poetical conceit; the word is rather derived from varra or vörr, q. v.]:—the bung for the hole in a boat’s bottom; chiefly in the metaph. phrase, slá varnagla við e-u, to take precaution against a future leakage, a future emergency.
a. wary in one’s words, discreet; cf. varmæltr.
adj. wary in one’s words, Lv. 51.
No entry
u, f. a shovel with var, q. v.
No entry
= vararskinnsólpa.
f. precaution;
gjalda ~ við e-u, to beware of.
f., qs. var-húð, var-ygð, = var-hygð, Glúm. 368; með v., Róm. 267; til varúðar, Eg. 371; gjalda varúð við e-u, to beware of, Hkr. i. 50; varúðar bending, flótti, Fms. i. 10, Mar.; varúðar mál, warning words, Sturl. iii. 183 C. varúðar-maðr, m. a man to be on one’s guard against.
a. wary, cautious.
adj. wary, Lv. 80; kyrrlátir ok varúðgir, Fb. iii. 447.
No entry
n. = vés, q. v.
No entry
or vásaðr, m. the wet and sleety, the name of Winter’s grandfather, Edda.
No entry
að, to bustle, meddle; þetta mál kemr ekki til þín, nema þú vilir vasask í með þeim, Nj. 227; ek vil ekki vasask í slíku, Ísl. ii. 139.
No entry
a, m. a nickname, Dipl. v. 5.
2. a pocket, freq. in mod. usage, but prob. from some foreign root; vestis-vasi, buxna-vasi, treyju-vasi; vasa-klútr, a pocket-kerchief; vasa-knifr, a pocket-knife, etc.
No entry
a, m. [from Swed. vase = a sheaf?], only remaining in the compd vasi-kanpr, m. a ‘sheaf-beard.’ i. e. a rustic, farmer (cp. breiðskeggr); hversu sem vasikanpinum þótti, however the rustics might like it, Fms. viii. 59, v. l.; ér húsbændr, vasikanparnir! 234, v. l.
(að), v. to wash the head, with dat. (~ höfði, honum, sér).
að, [A. S. wascan; Engl. wash; Germ. waschen; Dan. vaske]:—to wash, but rare or at least hardly used in Icel., having been superseded by þvá, q. v.; in Dan. and Swed. it is freq.; in the Sagas only of washing the head with a kind of soap, see lauðr; vaska sér, to wash one’s head, Vígl. 30 (cp. the verse l. c.); vaska honum betr, Ísl. ii. 334, Bjarn. 68; þveginn ok vaskaðr, Sks. 362; vaskaði dasi, er ek dró þessa ár at borði, the laggard had his head washed, i. e. sat snug at home, whilst I pulled this oar, Fs. (in a verse); in all these instances of the head: metaph., vaska e-n í orðum, to wash one in words, MS. 4, 6.
2. to wash, as a naut. term of the waves; brim vaskar, Edda (in a verse), so too in Dan. det vasker over.
a. manly, valiant (þú ert maðr ~ ok vel at þér).
vösk, vaskt, adj.; [origin uncertain, prob. from verr = a man]:—manly, valiant; þú ert maðr vaskr ok vel at þér (of Gunnar), Nj. 49; margir verða vaskir í einangrinum, þó at lítt sé vaskir á milli, Eb. 60; Þórarinn mun vera enn vaskasti maðr, en slys mun þat þykkja er hann hjó hönd af konu sinni, id.; vaskr í vápnum, Str. 1; með enum vöskustum, Al. 136; þú ert enn vaskasti maðr, en Hákon er enn versti maðr, Fb. i. 142; Davíð var manna vaskastr til vápna, Sks. 686; hvat ek veit, segir Gunnarr, hvárt ek mun því úvaskari maðr enn aðrir menn sem mér þykkir meira fyrir enn öðrum mönnum at vega menn, Nj. 85.
m. bravery, valour.
(-leiki), m. bravery, valour; vaskleikr ok karlmennska, Fms. xi. 80, Fas. ii. 404, Str. 3, Bs. i. 526, Art. 11.
adv. valiantly.
adv. valiantly; skipa liði vóru sem vaskligast, Fms. vii. 131; jafn-vaskliga sem þú, 127; vaskliga fórtú enn, Valla L. 220; hljóp á bak vaskliga, Flóv. 30.
a. of brave or gallant bearing.
adj. valiant; vaskligr maðr, Nj. 118, Eg. 568; inn vaskligi riddari, Ld. 78; maðr mikill ok styrkr, v. sýnum, Fms. vii. 238; allra manna vaskligastr, 199, 327; vænn ok inn vaskligsti, xi. 152, Njarð. 368; enir vaskligstu menn, Fas. ii. 509.
No entry
or vazla, að, to wade in water.
No entry
or vast, n. a botch; öllum þykir þetta vast, Skáld H. (fine).
No entry
að, to make a botch, prob. qs. vafstr, q. v.
(gen. vatris or vatz), n.
1) water, fresh water (spratt þar ~ upp); sól gengr at vatni, the sun sets in the sea;
2) fears (vatnit for niðr eptir kjálkanum á honum); halda vatni, to forbear weeping;
3) lake (Mjörs er svá mikit vatn, at líkara er sjó);
4) pl., vötn, large rivers (hnigu heilög vötn af Himin-fjöllum).
n., pl. vötn; vant occurs in N. G. L. i. 363: the gen. sing. is, agreeably with the pronunciation, in old vellums invariably spelt vatz or vaz, vazt, Clem. 148, l. 32; the mod. sound is vass; in the Editions, however, the etymological form vatns has mostly been restored; all the South Teut. languages use a form with an r. The form vatr only occurs in two instances, perhaps used only for the rhyme’s sake, in hvatr vátri, a poem of the beginning of the 12th century; and hélt und vatr enn vitri, Sighvat; but vatn vitni in another verse cf the same poet: [A. S. wæter; Engl. and Dutch water; Hel. watar; O. H. G. wazar; Germ. wasser; cp. Gr. υδατ-ος; Lat. udus: on the other hand, Icel. vatn; Swed. vatten; Dan. vand, qs. vadn.]
A. Water, fresh water; jörð, vatn, lopt, eldr, Eluc. 19; spratt þar vatn upp, Edda (pref.); blóð ok vatn, Rb. 334; grafa til vatz, Edda (pref.); taka vatn upp at sínum hluta, Vm. 168; þá er vötnin vóru sköpuð, 655. 1; drepa í vatn eða hella á vatni, K. Þ. K.; ef vatn er svá mikit at þar má barn í hylja, N. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to water (~ hestum, fénaði);
2) to fast on water, = vatnfasta;
3) impers., land ~r, the land disappears under the (horizon at) sea (þeir sigldu þrjá daga til þess er landit var ~t).
að, to water; er allri hennar hjörð var vatnað, Stj. 171; vatna hestum sínum, Sturl. iii. 24.
2. metaph. phrases; vatna músum, to ‘water mice,’ weep, have tears in the eyes (see auga); vatna lömbum, to ‘water lambs,’ to lie down and drink from a running stream; láta vatna undir e-t, to lift (a heavy thing) just from the ground so that water can flow underneath.
3. the naut. phrase, svá suðr með landi, at sær var í miðjum hlíðum en stundum vatnaði land (acc.), Ó. H. 149; þeir sigldu þrjá daga til þess er landit var vatnað, Fb. i. 431; eyin er nær vötnuð, Fms. vi. 379; þá drægi svá skjótt undan at náliga vatnaði seglin, Fb. ii. 15.
4. eccl. = vatnfasta; heitr hón at vatna æfinliga fyrir dag Guðmundar biskups, ok gefa málsverð, Bs. i. 619; v. fyrir báðar Þorlaks-messur, Sturl. ii. 252, H. E. ii. 188; fyrr en lærir at leggja af blót ok Laugar-nætr at vatna, Skíða R. 202.
No entry
f. a watering, = vatnfasta; vötnunar nótt, H. E. ii. 188.
I)
(að), v. to fast on water.
II)
f. ‘water-fast’.
1. að, to fast on water, K. Á. 78.
2. u, f. a ‘water-fast,’ H. E. i. 521, K. Þ. K.; vatnföstu-dagr, -nátt, K. Á. 78, 190.
No entry
adj. dropsical, Thom. 500.
(að), v. to witness, affirm.
að, [vega], to lift; er þú vattar streng, Lv. 100; hence the mod. járn-hatta, qs. járn-vatta, to lift (a heavy thing) above one’s head, holding it with straight arms, eg járn-hattaði hann.
from vöttr, glove.
see vöttr, a gauntlet.
= vatns-, vaz-.
the common spelling of vellums for vatns-, see vatn B.
n. wax (bráðna sem v. við eld).
n. [A. S. weax; Engl. wax; Germ. wachs; Dan. vox]:—wax; bráðna sem vax við eld, Rb. 356; steypa heitu vaxi í andlit sér, Fms. vii. 30; líkneski ór vaxi á innsigli, Eluc. 18; tvær merkr vax (gen.) fyrir eyri, Grág. i. 213, 504, Fms. vi. 153; vilju vér þakka öllum þeim mönnum er hingat hafa flutt lérept, lín, vax eðr katla, viii. 250.
COMPDS: vaxblys, vaxkerti, vaxljós, vaxspjald, vaxtollr, vaxverð.
(vex; óx or vóx, óxum or uxum; vaxinn), v.
1) to wax, grow (hann heyrir þat er gras vex á jörðu); v. upp, to grow up (þá er hann óx upp); honum vóx eigi skegg, no beard grew on his chin;
2) v. e-u, to be overgrown with (hrísi vex ok hávu grasi vegr, er vætki treðr);
3) to wax, increase (veðr, vindr vex); þá er honum óx aldr, when he grew older; e-m vex e-t í augu, a thing grows big in one’s eyes;
4) to grow greater in fame (Sigurðr konungr þótti v. mikit af þessi veiziu).
pres. vex, pl. vöxum; pret. óx, pl. óxu, mod. uxu; subj. eyxi or yxi, which is the mod. form; imperat. vax; part. vaxinn: with the v, vóx, vóxu, vyxi: with suff. neg. vax-at-tu, wax thou not, Edda (in a verse): [Ulf. wahsian, wobs, = αὐξάνειν; A. S. weaxan; Hel. and O. H. G. wahsan; Engl. wax; Germ. wachsen; Dutch wassen; Dan. voxe; Swed. wäxa; cp. Gr. αὐξάνειν; Lat. augere; and Icel. auka, q. v.]
B. To wax, grow, of grass, plants, trees, wool, as also of men, animals; munu ósánir akrar vaxa, Vsp. 61; vegr vex hrísi ok há grasi, Hm. 120, Gm. 17; stóð um vaxinn mistil-teinn, Vsp. 36; þar sem þessi tré uxu, Al. 173; hann heyrir þat er gras vex á jörðu eða ull á sauðum, Edda 17; þar eru eyru sæmst er óxu, see eyra; þá nam at vaxa álmr ítrborinn, Hkv. 1. 9; vex viðar-teinungr einn fyrir austan Valhöll, Edda 37; í syni mínum var-at ílls þegns efni vaxit, Stor. 11; hann nam at vaxa ok vel dafna, … upp óx þar jarl á fletjum, Rm. 8, 19, 32; lékum leik margan ok í lundi óxum, Am. 68; þá nam ek vaxa ok vel hafask, Hm. 142; þá er hann óx upp, Eg. 702; óx (vóx Ed.) Óláfr þar upp, Fms. i. 96; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
see in gjaf-vaxta.
from vöxtr, growth.
gen., see vöxtr, growth.
a. fruitful, productive.
adj. fruitful, Al. 41.
n. wax-torch.
n. a wax-torch, Bs. i. 804.
n. wax-candle, wax-light.
m. a wax-candle, Fms. v. 339; vaxkerta-ljós, Bs. i. 38.
n. wax-candle, wax-light.
n. a wax-light, taper, Fb. ii. 390, K. Þ. K. 52.
n. wax-tablet, for writing on.
n. a wax-tablet, for writing, Lat. cera, Bs. i. 848; fá mér nú vaxspjöld mín, give me my wax-tablets! (of Sturla the historian), Sturl. iii. 307; lét Þorgils rita á vaxspjaldi ok sendi konungi, 131.
No entry
m. a tithe in wax, payable to a church; af þrem bæjum hálfan v., Vm. 35: = the mod. ljóstollr.
No entry
n. the price of wax, D. N. iv. 77.
f. pl. fishing-bank (á þær v., er hann var vanr at sitja).
f. pl., i. e. vatztir, not vastir, for vazta rhymes with baztan, Edda; in sing. vözt, Edda (Gl.) i. 574: [from vatr = vatn]:—a fishing-bank, = mið; á þær vaztir (thus Cod. Reg., vastir Worm.) er hann var vanr at sitja, Edda i. 168; sitja á vöztum ok hafa vað fyrir borði, N. G. L. i. 65; finna hval á vöztum, 60; þenna dag var Ingjaldr róinn á vastir (late vellum), Gísl. 48; vazta (gen. pl.) undirkúla, Edda i. 350 (cp. the verse); hrein-vaztir, poët. the reindeer’s abode, mountain, Skálda (in a verse).
I)
(gen. vár), f. woe, calamity, danger;
þat er lítil vá, ’tis no great harm;
e-m bregðr vá fyrir grön, one gets a sudden fright (brá þeim vá fyrir grön, er þeir sá Birkibeina).
II)
f. nook, corner = vrá.
III)
(váða), v. to blame (úkynnis þess vár þik engi maðr).
IV)
from vega.
1. f. = vrá, a cabin, nook, Hm. 25, Skv. 3. 29, Eb. 73 new Ed.
2. ð, to blame; with gen., ókynnis þess vár (pres.) þik engi maðr, at þú gangir snemma at sofa, Hm. (a απ. λεγ., unless Ls. 52 be a parallel passage).
I)
(gen. vár), f. woe, calamity, danger;
þat er lítil vá, ’tis no great harm;
e-m bregðr vá fyrir grön, one gets a sudden fright (brá þeim vá fyrir grön, er þeir sá Birkibeina).
II)
f. nook, corner = vrá.
III)
(váða), v. to blame (úkynnis þess vár þik engi maðr).
IV)
from vega.
(vó, vo), f. n., gen. vár, 655 i. 2; [A. S. wâ; Engl. woe]:—woe, calamity, danger; þat er lítil vá, ‘tis no great harm, Hkv. a. 3, Hkr. i. 114 (in a verse); þú vaktir vá mikla, thou workest mickle woe, Am. 77; vá víkinga, the woe of vikings, Fms. xi. (in a verse); in prose only used in phrases or sayings, ok sofi yðr þó eigi öll vá héraðs-mönnum, Eb. 160: e-m bregðr vá fyrir grön, a woe passes by one’s beard, to suffer a shock or a sudden fright; brá þeim vá fyrir grön er þeir sá Birkibeina, Fms. viii. 350, v. l.; þá er oðrum vá fyrir dyrum er óðrum er inn komin, woe is it at one’s own door when it had entered the neighbour’s house, = Lat. tua res agitur…, Grett. 113 A; allit., vá ok vesöld, woe and misery, Stj. 40. Barl. 36, 61, 125; getnir til vár ok vesaldar, 655 i. 2;, see vár-kunn, vár-kynna.
II. in some of the compds (see below), vá- may be a contraction of var- or van-, as in vá-ljúgr, vá-sjaldan, vá-lítill, vú-skeyttr.
n. wading place, ford (þar var þá v. á ánni, er nú er ekki).
vóð, voð, f.; [A. S. wæd; remains in Engl. widow’s weeds]:—a piece of stuff, cloth, as it leaves the loom; sat þar kona sveigði rokk, breiddi faðm bjó til váðar, Rm. 16; segl hvítt sem snjór af Háleyskum váðum, Fagrsk. ch. 102; ef segl er eigi fengit, skal gjalda sex aura … en ef einnar váðar missir (i. e. one breadth of the sail is missing, if it be short by one váð), þá er maðr sekr sex aurum, N. G. L. i. 199; cp. hafnar-váð, a common cloth; álna hafnar-váðar, Vm. 103; þetta á kirkja í lausa gózi, kýr sex ok sex hundruð í hafnar-váðum, Pm. 57; þrjá-tigi hundruð vöru ok hafnar-váða, Dipl. ii. 6, iii. 8; gefa úmaganum tólf álnir hafnar váðar á hverjum misserum til klæða sér, Vm. 117, D. N. ii. 225, iii. 451, Munk. 66; also called hafnar vaðmál, D. N. i. 134, Grág.; vöru-váð and sölu-váð, a common cloth in trade, see vara, sala.
II. metaph. a fishing-net is called váð; veiða, draga váð at hváru landi, Grág. ii. 349 (Jb. 305); as also in mod. usage; this may be the ‘wad’ in the Scottish ballad cited s. v. aflausn; in the Icel. reference, Fbr. 154, ‘vað’ may be = váð: in poets also of the sail, greiða náir glygg váð … hríð féll í bug váða … váð blés, Lex. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. the casting a net, D. N. v. 971.
No entry
n. a pernicious sacrifice, 645. 75.
No entry
m. an accidental fire, Gþl. 377, Jb. 255.
No entry
m. the casting a net, D. N. iii. 1108.
n. terrible noise.
n. a terrible noise, Bárð. 175,
m. perilous cold.
a, m. perilous cold, of mortification from cold, Bs. i. 444.
No entry
adj. n. without danger, H. E. i. 242.
a. scatheful, perilous.
adj. scatheful, perilous, Stj. 77, 212.
a. = váðaligr.
adj. perilous, pernicious, Fms. ii. 240.
n. accidental deed, of an unintentional harm inflicted.
n. a law term, an accidental deed, of an unintentional harm inflicted, Ölk. 36; engi skolu váðaverk vera, Grág. ii. 64; a chapter on váðaverk, N. G. L. ii. 59.
m. scathe, danger, peril, of extreme sudden danger (mér þykkir við váða búit, ef); stýra e-m til ens mesta, váða, to expose one to the greatest danger.
a, m. (vóði, voði), [prop. derivative from vá; Dan. vaade]:—a danger, peril, of extreme sudden danger; stýra til váða, Ó. H. 136, Fms. vii. 145; mér þykkir við váða búit, ef vér verðum rangsáttir, Ó. H. 92; heldr við váða, 168, Fms. ii. 116; þat var við váða sjálvan, vii. 64.
2. a dangerous object; vápn eðr annarr váði, Grág. ii. 117, Sks. 299; orms váði, poët. ‘snake-bale,’ i. e. the winter, Edda (Ht.); vitnis váði, the Wolf’s foe, i. e. Odin, (in a verse); lindar váði, ‘lime-scathe,’ i. e. fire, Fm. 43.
COMPDS: váðablót, váðaeldr, váðahark, váðakuldi, váðalaust, váðaligr, váðasamligr, váðveifliga, váðaverk, váðvænligr, váðvænn.
m. a pole to hang clothes on.
m. a pole to hang clothes on, Hrafn. 20.
No entry
m. a case of cloth; skinnbeðir, hægindi váðbeðr, Dipl. iii. 4.
No entry
part. soft, of raiment.
No entry
adj. fit for sail; váðhæft-veðr, a favourable wind; hvessti svá at varla var váðhæft á konungs skipi, Fms. ix. 387.
n. a tub in which clothes are stamped or trodden.
n. a tub in which clothes are stamped or trodden, Fas. ii. 34.
n. a plain woolen stuff, wadmal (sex alnir ~s).
see vaðmál.
m. clothes-pole = váðáss.
m. = váðáss, Glúm. 390, Rd. 296.
adv. suddenly.
= váveifliga, Bjarn. 48.
n. cloth-making.
n. cloth-making, Eb. 258.
No entry
t, to wind up, end, finish, metaph. from the loom, Krók. 63.
a. perilous.
adj. perilous, Fms. x. 274, Sks. 47.
a. fraught with danger; straumar váðvænir, dangerous currents.
adj. fraught with peril, Fms. ix. 263, v. l.; var váðvænt at upp mundi reka, Bs. i. 320; strauma váð-væna, dangerous currents, Orkn. 406.
I)
(-ða), v. to swing, vibrate to and fro, hang; v. yfir, to be impending.
II)
f. ghost, spectre, shade.
u, f. a ghost, spectre, shade, Grett. 112 A; very freq. in mod. usage, but sounded vofa, Ísl. Þjóðs.
I)
(-ða), v. to swing, vibrate to and fro, hang; v. yfir, to be impending.
II)
f. ghost, spectre, shade.
váfi, váfði; ófir = váfir, Pd. 3; (later vófa, mod. vofa):—to swing, vibrate to and fro; belgr váfir, Hm. 135; ef ek sé á tré uppi váfa virgil-ná, 158; ván mín váfir, my hope wavers, Fms. vii. 115 (in a verse); sá váfði milli himins ok jarðar, Post.: still used in the phrase, e-t vofir yfir, is imminent, of danger; cp. þó man ek yðr þat er yfir ófir, þegjum nú, segja, then I will tell thee what is impending, though now I am silent, Pd. 3.
No entry
m. the waverer, one of the names of Odin, Gm., Edda; örváfaðr, Lex. Poët.
No entry
f. pl. a wavering, tottering gait, Eg. (in a verse); elli-váfur, see elli.
f.
1) balance, scales (hann biðr Gilla taka vágina);
2) weight (v. min af gulli).
f. pl. (vóg, vog), [Germ. wage], scales, a balance; einar vágir skulu ganga uni land allt, Jb. 376; pundara né aðrar vágir, Gþl. 526; hann biðr Gilla taka vágina, Ld. 30; skipta með vágum, Fms. vi. 183; réttri vág, Al. 46; vág ok mæling, Stj. 23.
2. a weight; vág mína af gulli, Flóv. 33; skálir jafna tvær vágir, 732. 18.
(að), v. to dare, venture.
að, spelt vóga or voga; [Germ. wagen; Dan. vove]:—to dare, venture; þann þótti mikit voga, Bs. i. 868 (Laur. S.); þó skal nú nokkut til voga, Grett. 157 new Ed.; þó skal nú þar til voga, 143 A; menn hafa opt vogat við slíkan liðsmun, 72; at þú vogir at berjast við þá, Fas. i. 450 (paper MS.); the word is freq. in mod. usage, but hardly older than the 15th century.
No entry
or vogan, f. hazard, risk.
(-s, -ar), m.
1) wave, sea;
2) creek, bay;
3) matter from a sore.
m. [no doubt different from the preceding word, prob. qs. vargr, absorbing var into vá: O. H. G. warag; mod. H. G. ware, wærch, Schmeller; Dan. voer]:—matter, from a sore; vella vági ok hryfi, Stj. 344; freyddi ór upp blóð ok vágr, Ísl. ii. 218; vágs litr, 677. 22.
COMPDS: vágfall, vágnagli.
(-s, -ar), m.
1) wave, sea;
2) creek, bay;
3) matter from a sore.
m. [Ulf. wegs = σεισμός, pl. wegos = κύματα; A. S. wæg; Engl. wave; Dan. vove; Germ. wogen; the root word is vega, to stir]:—a wave, sea; but in this sense obsolete except in poetry; vind ek kyrri vági á, Hm. 155, Alm. 25; vágr vindlauss, a windless wave, Ýt.; þau á vági vindr of lék, Gkv. 1. 6; róa á vág, Hým. 17; vágs róði, Stor.; vágs hyrr, ‘wave-flame’ i. e. gold, Bragi: in prose the allit. vindr eða vágr, N. G. L. i. 34.
COMPDS: vággarðr, vágmarr, vágþeystr, vágþrýstr.
B. [This may be a different word, connected with varra, vörr, = a lip]:—a creek, bay, Hbl. i, 12; þeir lendu í váginn, Landn. 97; lögðu í inn ytra váginn, Fms. ix. 21; þeir liggja á vági þeim er Hjörunga-vágr heitir, xi. 122; í skerin ganga vágar, Fas. ii. 533; very freq. in Icel.
II. also in pr. names, Vágr, Vágar, a fishing-place in northern Norway, whence Vága-floti, Fms. iv. 277: Vága-stefna, a fair at Vágar. Fms. iv. 277.
COMPDS: vágsbotn, Vágsbrú.
m. inner end of a bay.
m. the bottom or bight of a bay, Fms. vii. 184, viii. 126.
No entry
f. Bay-bridge, a local name, Fms. ix.
No entry
n. the running of matter, from a sore, Nj. 244, Bs. i. 319.
No entry
m. a dyke, D. I. i. 512.
No entry
(sounded voggrís), m. a small pimple.
m. ‘wave-steed’, ship.
m. a wave-steed, ship, poët., Skv. 2. 16.
No entry
f. a ‘wave-mare,’ a kind of flounder.
No entry
a, m. the core in a boil.
n. wreck, goods drifted ashore (skyldi þat ~ heita).
n. [the vág- may be but a popular attempt at etymology or a misapprehension of an older form vrek or vrak, cp. ‘quae cognominantur lingua Danica wrech,’ Thork. Dipl. i. 3; ‘wrek quoque quod specialiter nobis in toto regno retinuimus,’ 97; vágrek and reki (q. v.) would then be two forms of the same word, onlv that in the Icel. law the former word is used in a more special sense]:—in law phrase, a ‘wave-wreck,’ flotsom; þat heitir v. er kemr á land, manns-lík eða vara, eða fé, eða skipviðr, Grág. ii. 387; heita láta þeir v. er minnr er fjarat frá skutstafni, Ld. 76; skip braut … í Danmörk, Danir tóku upp fé allt ok kölluðu vágrek, Fms. i. 153; of hvalreka ok vágrek, Grág. ii. 212, 359, 389, Post. (Unger) 155.
pp. indented with bays.
part. seamed with bays, of a coast, Eg. 117, Hkr. i. 5.
No entry
part. wave-sprayed.
No entry
part. ‘wave-pinched,’ of the planks of a ship, Lex. Poët.
No entry
1. adj. [A. S. wâc; early Dan. vaak; cp. veykr], weak = veykr; íss mjök vakr, Fb. i. 235, Hb., MSS.
2. m. [Ivar Aasen vaak], a weakling, Edda i. 532.
(að), v. to wail.
að, mod. vola, to wail, Barl. 20; veinandi ok válandi, Hom. 144.
No entry
n., mod. volæði, [prob. contr. = A. S. wædl = ambitus, and hence begging, poverty]:—woe, misery, destitution; taka barn af válaði, Ísl. ii. 326; þann svein hafði Eyvindr tekit af válaði, Hrafn. 25, Bs. i. 299; látum eigi hug várn styggjask við válað þeirra, Greg. 46; ok væri honum úkunnara válaðr hans, 24; ganga á válað, to go begging, Mag. 150; kennda ek þat váloðum, at þeir fagnaði válaði sínu, Post. 209.
a. wretched, indigent, distressed (vesall ok v. ok fátœkr).
part. wretched; einn v. maðr hét Lazarus, Greg. 22, 46; þá komsk við inn válaði, Fms. vi. 234, viii. 251; slíkt er válaðs vera, Hm.
No entry
f. a wailing.
No entry
að, i. e. volgna, to become warm, Fas. i. 84, passim in mod. usage.
No entry
adj., or better valgr, sounded volgr; [this word, so freq. in mod. usage, is not found in old writers (Fas. i. 84 is a paper MS.); they always use fjálgr (q. v.), identical in sense, but unknown in mod. Icel.; the mod. form, glóð-volgr, ember-hot, exactly answers to glóð-fjálgr’ of the Ýt.; in-fjálgr, Hkv., must be a false reading for ú-fjálgr = ofjelg, a word frequent in the mod. Norwegian dialects, meaning ‘un-warm,’ i. e. cold, chilly, dismal, see Ivar Aasen; in A. S. wealg occurs in a single instance, viz. in Gregory’s Pastorale of King Alfred, edited by Mr. Sweet]:—warm, luke-warm; en með því þú ert volgr, og hvorki kaldr né heitr, mun ek út-skirpa þér af mínum munni, Rev. iii. 16; it is in rendering this very passage that king Alfred (l. c.) uses wealgh, so there can be no doubt as to the identity of the A. S. and Icel. word: passim in mod. usage, volg mjólk, volgt blóð, glóð-volgr, spen-volgr; spenvolg mjólk, milk warm from the cow.
No entry
volk, n. a ‘walking’ tossing to and fro, esp. on sea; hitta í storma eðr válk, Jb. 390; at eigi létti váru válki fyrr enn þat er útbyrðis, Fas. ii. 516; hann þolði í þessu válki hungr ok kulda, Fms. viii. 18; vás ok válk, Stj. 514: metaph. worry, válk ok vandræði, Al. 105: válka ok vandræða, N. G. L. i. 445, MS. 4. 13; háskum ok válkum, Sks. 634: sjó-válk, sea-tossing; hand-válk, crumpling between the hands.
I)
n. tossing to and fro, esp. at sea (fekk harm þá v. mikit).
II)
(að), v.
1) to toss to and fro, drag with oneself (eigi hœfir svá gömlum karli at v. svá væna mey);
2) v. e-t fyrir sér, v. e-t í hugnum, to ponder over;
3) refl., ~st í e-u, to wallow in (þeir höfðu ~zt í róðru ok blóði).
(volka), að, [A. S. wealcan; Engl. walk; Germ. walken]:—prop. to roll or stamp, but usually metaph.; Guð bölvi þér, at þú válkar mik svá lengi, MS. 4. 18; eigi hæfir gömlum karli at válka svá væna mey, Fas. iii. 62.
2. metaph., váika sik, to hesitate, Str. 37; v. e-n í ástar bandinu, 55; hví þú válkar slíkt fyrir þér, hvert ráð þú skalt taka, Fas. iii. 48; válkaðu þeir mjök lengi ráðin fyrir sér, Ó. H. 169; válkaði hann þat í hugnum ok vissi eigi hvat hann skyldi upp taka, 195.
II. reflex. to roll oneself, to wallow; þeir höfðu válkask í roðru ok blóði, they had been wallowing in gore and blood, Gísl. 67; veitask ok válkask í leirinu, Stj. 72; válkask í sauri, Hom. (St.): metaph., engi vandi, er herra hans þurfti í at válkask, Str. 24; þat er þú hefir lengi í válkask, 32.
III. part., fljótt er þat er skjótt er, ‘válkat’ þat er ‘seint,’ Edda (Ht.) 126.
No entry
or volæði, n. misery, = válaðr, q. v.
f. qualm, ailment.
u, f. [cp. Dan. væmme = to loath, væmmilig = loathful], a qualm, ailment; þá hóf af mér allar vámur, Sturl. ii. 54.
m. a loathsome person.
m., vómr rhymes with dómi, Ísl. ii. 50 (in a verse): a loathsome person, a word of abuse, Edda i. 532; vöndr hrökk, vámr lá bundinn, Fms. vii. 356 (in a verse).
(pl. -ir), f. hope, expectation, prospect;
mér er ~, at, I expect that;
er ~ e-s, it is to be expected;
sliks var ~, this was to be looked for;
þeim var ills ~ at Þór, they apprehended evil from Th.;
sem hann hafði áðr sagt á ~, as he had given to understand;
sem ~ var at, as was to be expected;
vita sér engis ótta ~ir, to apprehend no danger;
konungs var þangat ~, the king was expected there;
e-t stendr til ~ar, it bids fair;
e-t er at ~um, it is what could be looked for (ok er þat at ~um við skaplyndi Þorgeirs);
vita ~ til e-s, to expect;
hann vissi enga ~, at, he had no expectation that;
eiga barn í ~um, to have a child in prospect;
draga e-t í ~, to hold out a prospect of;
mörgum þykkir fyrir ~ komit, many think it is past all hope;
þá er allar ~ir vóru rannsakaðar, when all likely places were searched;
dat., ~u, with compar., ~u bráðara, skjótara, sooner than expected;
~u verr, worse than might be expected.
(vón, von), f., old nom. v́n with umlaut, Skálda (Thorodd); old dat. vánu, with compar., see below; ónu, Ls. 36; tungan er málinu vn en at tönnunum er bitsins v́n, Thorodd: vón, spónum make a rhyme, Gísl.; ón, Am. 67, Hom. 60: dat. ónu, Ls. 36: [Ulf. wêns = ἐλπίς; A. S. wên, cp. Engl. ween; Germ. wahn; the Dan. haab, Swed. hopp are mod. and borrowed from the Germ.]:—a hope, expectation; er mikil ván, at …, Fms. xi. 13; mér er ván, at …, I expect, apprehend, that …, Eg. 353; sem hann hafði áðr sagt á ván um, given to understand, Fms. xi. 87; eiga ván til e-s, 623. 17; allar þjóðir munu hafa ón mikla (a high hope) til namns hans, Hom. 60; slíks var ván, Nj. 5; engi ván er til þess, Eg. 157: sem ván var at, as was to be expected. Glúm. 337; vita sér engis ótta vánir, to apprehend no danger, Fms. xi. 46, Orkn. 414, Eg. 74; konungs var þangat ván, the king was expected, Fms. x. 323; þar var ván féfangs mikils, Eg. 265; ván er borin, past hope, Ld. 258; ván er þrotin, Eg. 719; ván rekin, id., Ld. 216; e-t stendr til vánar, bids fair, Eg. 173; …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to hope, look for, expect, = vænta (ek vána, at góð verði þessi ferð).
(vona), að, to hope; vána fulltings, Fms. vi. 165; ek vána at góð verði þessi ferð, 123; hann kvaðsk vána, at hón næði lífi at halda, Fas. i. 430.
a. hopeless.
adj. hopeless, Fas. iii. 73.
m.
1) a person who has a prospect of being saved;
2) almsman, beggar.
m. a man who has a hope of being saved, Bs. i. 113, Mar.: an alms-man, beggar, = úmagi (q. v.), N. G. L. i. 211; ef maðr færir þá konu af landi er vánar maðr manns er, 212.
m. beggar’s staff (bera vánarvöl).
m. a beggar’s staff; bera vánarvöl, Hm. 77; ganga með vánarvöl, to walk with a beggar’s staff, be brought to beggary, N. G. L. ii. 71: mod. also, fara á vonarvöl.
a.
1) bad, wretched (í vándum klæðum);
2) bad, wicked (v. hefi ek verit, en aldri hefi ek þjófr verit).
mod. vondr, adj., without compar. or superl.; [Dan.-Swed. ond]:—bad; of a thing, vánd klæði, Fs. 150, Fms. i. 70; vánda leppa, ii. 161; ór húsi litlu ok vándu, Hkr. ii. 380; psaltari vándr, Vm. 13; v. íss, rotten ice, Fms. vii. 273; vánt vatn, bad water, Karl. 62; vánt veðr, bad weather, Fb. iii. 240.
2. in a moral sense, wicked, bad; vándr maðr, Fms. vii. 117, Bs. i. 163; v. hefi ek verit, en aldri hefi ek þjófr verit, Nj. 74; íllum ok vándum, Blas. 46; vánd verk, N. G. L. ii. passim.
f. wickedness; evil conduct.
or vánzka, mod. vonzka, u, f. wickedness, Rétt. 18, D. N. iv. 66: in mod. usage, esp. of fury, ire, anger, hann réði sér ekki fyrir vonzku; vonzku-veðr, a furious, bad gale.
a. bad, wicked; harmful.
adj. (-liga, adv.; ílla ok vándsliga, Stj. 47), bad, wicked, Stj. 24.
m. wickedness; evil conduct.
m. wickedness, Stj. 363, 588, Fms. i. 207; v. ok íllmennska, Mar.
m. a wooer waiting for an answer.
m. a wooer waiting for an answer; in the phrase, ek vil eigi vera vánbiðill þessa ráðs, I will not long stand hat in hand, Eb. 130, Ld. 192, Ísl. ii. 159.
No entry
a, m. = váfoli (q. v.), Nj. 168.
No entry
adj. of good hope.
n. hopelessness.
n. hopelessness, Fms. ii. 48.
a. likely, to be expected.
adj. likely, to be expected, Fms. vi. 301, Hkr. iii. 60 (v. l.), Odd. 8.
m. frustration of hope, disappointment.
f. [cp. váljúgr], frustration of hope, disappointment; varða vánlygi er vér reyndum, it was not an exaggeration, i. e. it proved but too true, Am. 91; cp. ok gafsk ván at lygi, Fms. x. 389.
n. weapon (vóru sumir vápnum vegnir, sumir grýttir til bana).
(vópn, vopn), n., old plur. v́pn or vópn; [Ulf. wêpna = ὄπλα; A. S. wæpen; Scot. wappen (in wappenshaw); Engl. weapon; O. H. G. wafan; Germ. waffen; Dan. vaaben; Swed. vapen]:—a weapon; þau eru vópn til þess talið, öx ok sverð, spjót, ok sviður ok bryntroll, K. Þ. K. 170; skotvagn er ok gott vápn, … tálgrafir eru góð vápn, Sks. 421, 425; vápnum ok herklæðum, Eg. 48; bera vápn, to bear weapons, Js. 6; leggja niðr vápn útanþings, N. G. L. i. 63; mun ek þér eigi vápnum verjask, Fms. ii. 257; ef hirð-drengr slær mann á vápn, missi hönd sina, N. G. L. ii. (Hirðskrá); um vápna ábyrgð, Grág. ii. 95; þau vápn vóru þá tíð, Eg. 189; it bezta vápn, 286; sverð allra vápna bezt, 746; sverð, it bitrasta vápn, Fms. ii. 255; vápn … hornbogi eðr lásbogi, Sks. 408; taka vápn sín af veggjum, Eg. 560; þeir fundu hesta sína ok vápn, Nj. 21, Sturl. ii. 69; sverð ok spjót ok braut þau af skapti … en vápnin (i. e. the steel part of the weapon) vafði hann í yfirhöfn sinni, Eg. 218.
COMPDS: vápnaafli, vápnabit, vápnabrak, vápnaburðr, vápnabúnaðr, vápnadómr, vápnafall, vápnaganga, vápnagangr, vápnaglamr, vápnakista, vápnalaust, vápnasamkváma, vápnaskipti, vápnastaðr, vápnastefna, vápnatak, vápnatollr, vápnaviðskipti, vápnaviti, vápnaþing. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to furnish with arms; v. sik, to arm oneself;
refl., ~st, to take one’s arms.
(vopna), að, to furnish with arms, Al. 66; vápnit yðr, Fms. ix. 217; vápna sik, to arm oneself, Fas. i. 41, Bær. 11.
II. reflex. to take one’s arms, Nj. 231, Fms. viii. 85, passim. 2. vápnaðr, armed, Eg. 77, 564, Nj. 69, Al. passim.
n. muster, wapenshaw (um morgininn átti konungr ~ ok kannaði lið sitt).
n. [Scot. wappenshaw, Old Mortality], a ‘weapon show,’ muster, a meeting where all the franklins had to appear and produce for inspection the arms which every man was lawfully bound to have, Gþl. 106; um morguninn átti konungr v., ok kannaði lið sitt, Fms. ix. 478; hafi hann atgeirinn til Valhallar ok beri þar fram á vápna-þingi, Nj. 119.
m. stores of arms.
a, m. stores of arms, Sturl. ii. 203, Nj. 122.
n. ‘weapon-bite’, wound.
n. a ‘weapon-bite,’ a wound, Fas. ii. 471.
n. din of arms.
n. a din of arms, Ó. H. 69, Fms. i. 136.
m.
1) carrying of arms (þá var svá lítill ~, at ein var stálhúfa þá á alþingi);
2) fray, shower of weapons in battle; bar fyrir útan þat skip vápnaburð heiðingja, their missiles fell outside the ship.
m. a bearing weapons; lagðr v. á alþingi á Íslandi, Ann. 1154: þá var svá lítill v., at ein var stálhúfa á alþingi, Landn. 230 (App.); tekinn af v. í kaupstöðum í Noregi, Ann. 1152; í þenna tíma vóru sverð útið hér á landi til vápna-burðar, Fbr. 13: a fray, shower of weapons in battle, Hkr. i. 237; bar fyrir útan þat skip vápnaburð heiðingja, their missiles fell outside the ship, they missed it, Fms. vii. 232, Orkn. 360.
m. equipment of arms, armour.
m. an equipment of arms, armour, Nj. 104, Ld. 52, Gþl. 100.
No entry
m. a weapon-ordeal, poët.
No entry
n. a law term, a failing or absence from a ‘weapon-show’ or muster (vápnaþing), Gþl. 107.
No entry
u, f. a meeting at a vápna-þing, Rétt. 112.
m.
1) clash of weapons;
2) shower of missiles.
m. a clash of weapons, also a shower of missiles, Fms. xi. 117.
No entry
(Fas. i. 461) and -gnýr, m. a clash of weapons, Fas. i. 506.
f. arm-chest.
u, f. an arms-chest, Sturl. ii. 107 C.
No entry
n. adj. weaponless, unarmed. Mar.
No entry
= vápnaþing, Sks. 384.
n.
1) exchange of weapons;
2) exchange of blows (oss munu öll ~ þungt ganga).
n. an exchange of weapons, Gísl. 5: a passage of arms, exchange of blows, Nj. 201 (where plur.), 261.
m.
1) a place where one may be wounded (sjá beran vápnastað á e-m);
2) weapon-mark, wound.
m. a ‘weapon-spot,’ bare place (where one may be wounded); sjá beran v. á e-m, Nj. 9: weapon-marks, wounds, er þeir hafa sén sár ok vápnastaði, N. G. L. i. 306.
f. = vápnaþing.
u, f. = vápnaþing, Fms. vii. 48.
n.
1) weapon-grasping, used to express consent by waving or brandishing the weapons (œptu upp allir með ~i, at þeir skyldi allir vera útlagir); gera ~ at e-u, to pass a resolution at a public assembly;
2) in the Icel. parliament, the breaking up of the session, when the men resumed their weapons (þat heitir ~, er alþýða riðr af alþingi);
3) = vápnaþing.
n. [A. S. wæpen-getæc; Engl. wapentake]
I. a weapon-grasping, a law phrase; in their assemblies the ancients used to express their consent bv waving or brandishing their weapons, ‘si placuit [sententia] frameas concutiunt, honoratissimum assensus genus est armis laudare,’ Tacit. Germ. ch. 11; ‘more Dacorum tela mutuae voluntatis pacto una concusserunt,’ Dudo De Moribus et Actis Normannorum, iii. 96; ‘collisione armorum et contactu,’ Andreas Suneson (Lex Scan.); var Sverri gefit konungs-nafn á þessu átta-fylkna-þingi ok dæmt með vápna-taki. Fms. viii. 41; æptu allir upp með vápna-taki, at þeir skyldi allir vera útlægir, Hkr. iii. 325, v. l.
2. metaph. a vote or decree, resolution passed at a public assembly; veita göra vápnatak, eiga v. at e-u; skulu þingmenn honum jörð dæma ok veita honum v. til þess, at hann knegi verja jörð sína með lögum ok dómi, N. G. L. i. 89; þá eigu býjar-menn at leggja dóm á ok veita v. at, Grág. ii. 409 (referring to Norway); beiddi þess alla er á vóru þinginu, liðsmenn, bændr ok bæjarmenn, at þeir skyldi göra v. at því, at dæma með lögum …, Fms. vii. 293; áttu þeir handfesti ok v. at þessu heiti er konungr mælti fyrir, viii. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a kind of toll, N. G. L. iii. 80.
n. = vápnaskipti.
= vápnaskipti, Fas. i. 107, Js. 24.
No entry
n. a fine for not appearing at a vápnaþing, Gþl. 109.
No entry
a, m. a nickname, Landn.; whence local names, Vápnafjörðr, Vápnfirðingar, m. pl. the men from W., id.; Vápnfirðinga Saga, Fms. ii. 239. Vápnlingar or Væpnlingar, m. pl. descendants of Vápni, Landn. 254.
No entry
part. weapon-smitten, Lex. Poët.
No entry
adj. exposed to weapons, Lex. Poët.
pp. dead by the sword.
part. ‘weapon-bitten,’ dead by the sword, Hkr. i. 14, Ld. 190, Grett. 159 new Ed.
No entry
= vápnhæfr, Þiðr. 78, v. l.
a. weapon-dead, = vápnbitinn.
adj. ‘weapon-dead,’ Skv. 1. 34, Stj. 500, Grág. i. 223.
a. gallant.
adj. gallant, Hkr. ii. 366, Fms. vii. 254, Stj. 289.
No entry
f. ‘weapon-dew,’ blood, Lex. Poët.
f. skill in arms.
f. skill in arms, Ísl. ii. 117, Al. 4, 8, Þórð. 38 new Ed.
a. dexterous in arms.
adj. dexterous in arms, N. G. L. ii. 421, Finnb. 328.
No entry
adj. skilled in arms, Nj. 221, Bs. i. 525: of a weapon, Fms. v. 337.
n. pl. armour.
n. pl. armour, Fas. i. 239.
No entry
n. ‘weapon-stones,’ as slings, catapults, Sks. 398 B.
a. glorious in arms.
adj. glorious in arms, epithet of Odin, Gm.
m. warglove.
a, m. a war-glove, Ann. 1394.
m. war-horse.
m. a war-horse, Karl., Str.
No entry
f. ‘weapon-storm,’ Lex. Poët.
No entry
adj. fit, manageable as a weapon, Sd. 146, Fas. i. 240.
No entry
n. ‘weapon-foam,’ blood, Lex. Poët.
a. weaponless, unarmed.
adj. weaponless, unarmed, Eg. 110, Fms. vii. 55.
No entry
adj. bold, N. G. L. ii. 421.
m. coat worn above armour.
m. a buff-coat, Þiðr. 9.
No entry
= vápnfimr, Karl. 107.
m. stone used as a weapon.
m. = vápngrjót, Hkr. iii. 293, Sks. 380.
No entry
sótti, to attack, Art. 21, 26.
m. clash of arms.
m. the ‘weapon-song,’ clash of arms, Gkv., Akv.
No entry
u, f. a war-jacket, a buff-coat, N. G. L. ii. 427.
No entry
part. weapon-wounded. Lex. Poët.
a. indecl. = vápnlauss.
adj. = vápnlauss, Karl. 349.
No entry
u, f. the weapon-clash, battle, Lex. Poët.
n. spring; um várit, á várin, in the spring (á várin, er ísa leysir); í vár, last spring.
n., mod. vor; [Lat. vēr; Dan.-Swed. vaar, vår: in mod. Danish this old word has been displaced by for-aar Germ. früh-jahr; although vaar is still used in special and poetical phrases]:—the spring; vetr, sumar, vár ok haust, Edda; hit næsta vár, … um várit, Fms. vi. 90; allt til várs, Nj. 11; í vár, last spring, Eg. 235; í vári, Eb. (in a verse), passim in old and mod. usage.
B. COMPDS: várbók, várdagar, várferli, várfóðr, várfæddr, várgróði, várhluti, várlag, várlangr, várleiðangr, várligr, várorka, várskógr, vártíð, vártími, vártíund, várveðrátta, várvinna, várvíking, váryrkja, várþing, várönn.
(að), v. to become spring; impers. (þá er váraði; er vára tók);
refl., en er viraðist, gerðist hann hljóðr mjök, when spring came, he grew very silent.
að, (óra, Orkn. in a verse), to become spring: impers., þá er váraði, Fms. i. 22, Nj. 11; en er várar, Ld. 176; er vára tók, Eg. 156; váraði svá seint at jörð var lítt ígróðra at fardögum, Bs. i. 172; þér berit aptr er órar orð þau, Orkn. l. c., and passim.
2. reflex., Nj. 9.
f. pl. solemn vow, oath; Helgi á Sváfa veittust v., H. and S. plighted their faith; armr er vára vargr, wretched is the faith-breaker.
f., only in pl. [A. S. wær; O. H. G. wâre = foedus; cp. the adjectives, A. S. wær, O. H. G. wâr, Germ. wahr, Lat. verus]:—a pledge, troth, plight; the word is obsolete, and only occurs in the following references,—Helgi ok Sváfa veittusk várar, ok unnusk furðumikit, Helgi and Swáfa plighted their faith to one another, and loved each other much, Sæm.: einka-mál er veita sín á milli konur ok karlar, því heita þau mál várar, Edda 19; leggit Mjölni í meyjar-kné, vígit okkr saman várar-hendi, join us with a wedding-hand, Þkv.; þat ræð ek þér at þú trúir aldri várum vargdropa, Sdm.; hann lagði sitt mál í kné honum ok seldi várar, Fms. ix. 432 (in a verse).
2. the sing. only occurs in Vár, the name of one of the goddesses, Edda (cp. væringi); no doubt from várar. vára-vargr, m. a truce-breaker, Sdm.
a.
1) unmerciful;
2) inexcusable.
adj. unmerciful: inexcusable, hitt er várkunnarlaust, at þú bregðir oss brigzlum, Nj. 227.
n. excusable deed.
n. an excusable deed, Fms. vi. 111.
a. merciful, forbearing, compassionate.
adj. merciful, forbearing, Stj. 2, 172, Karl. 489; forsjáll, vitr ok v., 655 xx. 3; vera v. e-m, compassionate, Stj. 217.
a. forbearing; vera sér ~ um e-t, to excuse oneself.
adj. = várkunnigr; vera sér v. um e-t, to excuse oneself, Fas. ii. 344: compassionate, Hom. 95, 130, (St.) 4.
No entry
n. mercilessness, Al. 95.
No entry
adv.; varðveita v., Fas. iii. 131, v. l.
a. excusable.
adj. excusable, Fms. x. 343.
No entry
n. forbearance, Hom. 6, 95.
No entry
(-semi, f.), adj. forbearing.
poss. pron. our; sá v., er, the one of us who; skipi hvert várt stýrði each of us steered his own ship; fundir várir (várrokkrir) Hákonar, the meeting of H. and myself.
vár, várt, mod. vor, a possess. pron. This word has undergone several changes, starting from an original form uns, Goth. unsar, which was contracted into ús, cp. órir, p. 469; next the s changed into r (as in vera, heyra, eyra, járn), thus it became ûrr or ór-r, cp. A. S. ûre, Engl. our; lastly, the initial vowel was turned into the cognate consonant v, prob. from being confounded with the personal pronoun vér. The old poets seem only to know the vowel form, as is always seen in alliteration, Vþm. 4, 7, Hým. 33, Hkv. Hjörv. 23; and so in rhymes, stórr, órar, Kormak. Thorodd cites this form, órar eru ú-rækðir órar; and the earliest vellums use it throughout. About A. D. 1200 várr begins to appear, an innovation prob. imported from abroad; thus in Clem. S. (Arna-Magn. 645), p. 147, ‘ór,’ ‘órum,’ six times (ll. 1, 4, 9, 12, 13, 28), but ‘várra,’ ‘vár,’ twice (ll. 6, 25); in a few poems of the 12th century, preserved in late vellums, the spelling is ‘vórr,’ whereas the alliteration and rhyme demand ó, e. g. Líkn. 24, Harms. 53, 54, 58; in Ls. 52 ‘vömmin vár’ is an exception and otherwise corrupt, for ‘vár’ could not have existed at the time when that poem was composed. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. a mass-book for the spring, Ám. 5.
m. pl. spring days.
m. pl. spring days, Boll. 354, Fms. iii. 91.
No entry
a, m. a spring-traveller, Boldt 136.
No entry
n. spring-feed, for cattle, N. G. L. i. 38.
No entry
part. born in the spring, D. N.
No entry
a, m. a spring-crop.
No entry
a, m. the part of a mass-book for the spring, Vm. 80, 122.
f.
1) what is to be excused; er þat nókkur ~, at þú verðir oss eigi at liði, there is some excuse for thee for not helping us;
2) compassion, pity.
f. the ‘vár’ is probably gen. sing. fem. from vá (woe), governed by the following ‘kynna;’ vár-kunna, qs. kunna vár, to feel woe, feel compassion for, cp. the verb vá, Hm. 74: what is to be excused, er þat mikil várkunn, frændi, at þik fýsi at kanna annarra manna siðu, Fms. ii. 24; þó heldr þik várkunn til at leita á, Nj. 21; er ok v. aá at slíkir hlutir liggi í miklu rúmi þeim er nökkurir eru kappsmenn, Ó. H. 33; nú er þat várkunn at hann vili ekki við oss jafnask, Orkn. 332.
2. compassion, pity; satt réttlæti hefir várkunn í sér (rendering of Lat. compassio) en logit réttlæti reiði, Greg. 33: eigi líkar Guði várkunnin ein saman, 19; várkunnar hugr, a compassionate mind, 25.
COMPDS: várkunnarlauss, várkunnleysi, várkunnarverk.
v. to excuse, pity, = várkynna.
kunni, to excuse, Fms. ii. 296, v. l.
(-da, -t), v.
1) to excuse;
2) to pity.
ð, mod. vorkenna, qs. kunna vár, see várkunn above:—to excuse; v. e-m, Greg. 72; vil ek yðr v. at þér þykkisk alls til lengi hafa heiman verit, Fms. ii. 296; munu vér eigi várkynna öðrum þó at hér skatyrðisk, Ísl. ii. 384.
2. to pity; várkynndi hann fátækt (dat.) hans, 655 iii. 4; várkynna synðgum, Greg. 45; líkna ok várkynna, 623. 23; þér várkynndut oss eigi, pitied us not, Fas. ii. 76.
No entry
f. = várkunn, compassion, mercy; fyrir útan alla v., Sks. 537 B; várkynndar góðvili, Fms. ii. 296, O. H. L. 82; með v., B. K. 107.
No entry
n. the price (in cattle) when paid in the spring, opp. to haustlag.
a. as long as in spring.
adj. spring-long: in várlangan dag, Landn. 264 (v. l.), Ísl. ii. 381.
No entry
m. the spring-levy, D. N. ii. 390.
a. belonging to the spring.
adj. belonging to thspring, vernal, Al. 95.
No entry
u, f. = várönn, Gþl. 410.
No entry
m. a wood in spring, B. K. 55; see varrskógr.
f. spring-tide, spring-time.
f. spring-tide, the spring, Eluc. 30.
m. spring-tide, spring-time.
a, m. spring-time, Stj. 14, 228.
No entry
f. a tithe payable in the spring, K. Þ. K. 144.
No entry
u, f. spring-weather.
No entry
u, f. spring-work, N. G. L. ii.
f. freebooting expedition in spring.
f. a freebooting expedition in the spring, Orkn. 462.
(-ta, -t), v. to do the spring-work, in a household.
t, to do the spring-work in a household, Grág. ii. 332.
n. spring.
n. a spring-parliament, one of the quarter assizes held in Icel., see Íb. ch. 5, Grág. (Kb.), Þ.Þ. ch. 56–59; várþing, alþingi, leið, Grág. i. 4, 103, Ld. 50, Dropl. 5, 8, 13, Nj. 251, passim.
f. spring-work.
f. spring-work, Grág. ii. 261.
n. toil, fatigue, from bad weather (þola v. ok erfiði).
n. wetness, toil, fatigue, from storm, sea, frost, bad weather, or the like; þola vás ok erviði, Fms. i. 222; fékk hann mikit vás ok erviði, viii. 18; þverr kraptrinn mikit í vásinu ok hernaðinum, Orkn. 464; Eiríkr kveðsk minna mega við vási (uosi Cod.) öllu, enn var, Fb. i. 538; í þeirri ferð fengu þeir mikit vás af íllviðri, frosti ok snjávum, Fms. ix. 233; höfu vér nú móðir verit af hungri ok kulda ok miklu vási, Post. 645. 100; þér erut menn móðir af vási, Eg. 204.
COMPDS: vás-búð (mod. vosbúð), f. toil, fatigue from vás; fleiri v. hafði hann en vér höfum, Fms. ix. 369; var þar hörð vásbúð, þvíat öll hlaðan draup, 234; hafa haft marga v., id.; geta vásbúð, Eb. (in a verse). vás-ferð and vás-för, f. a wet journey, Fms. vii. (in a verse), Fagrsk. vás-klæði, n. rain-clothes, Fms. i. 149, Grett. 98 A, Mar. vás-kufl, m. a rain-cloak, Nj. 32, Ld. 268. vás-kyrtill, n. a rain-cloak, D. N. iv. 468. vás-samr, adj. wet and toilsome; austr v. eða erviðr, Grett. 95 A; vássamt embætti, Stj. 368. vás-tabarðr, m. …
Shortened here. Read the full article →
f. fall of sleet.
u, f. a fall of sleet, Hkr. iii. 425. váta-reykr, m. a wet reek, Krók. 58 C.
No entry
u, f. wetness, moisture, Rb. 442.
No entry
or votna, að, to become wet; cp. vökna.
a. wet (þeir vóru vátir mjök).
vát, vátt, mod. votr; [A. S. wæt; Engl. wet; Dan. vaad]:—wet; þeir vóru vátir mjök, Eg. 203; hann var ekki vátr stórs of ökla upp, Bs. i. 349; þeir vóru allir vátir, Eb. 276; allr al-v., Fær. 184; regn hafði verit, ok höfðu menn orðit vátir, Nj. 15; hendinni vátri, Ó. H. 224; með váta brá, … vátar kiðr, wet cheeks from weeping, Lex. Poët.; sumar vátt, a wet summer, Rb. 572; vátt veðr, Fb. ii. 308; þar var allt vótt, 367; (vátt, Ó. H. l. c.); hví er vátt? Fs. 38; hafa innan-vátt, ‘in-wet,’ shipping of seas, a naut. term, Háv. 42 new Ed., Fær. 256.
(að), v. to witness, affirm.
að, mod. votta, to witness, affirm; with dat., hón váttaði því, at hón ætlaði honum alla sína eigu, Fms. i. 248; hann váttaði því, at hann væri framarr at sér enn aðrir menn, Mar.; Haraldr lét fram vitni þau er hann váttaði fyrir, at Játvarðr konungr gaf honum konungdóm ok ríki sitt, Fms. vi. 396; sem enn váttar í dag, Gþl. 46; svá sem váttar víða í sögum, Hkr. iii. 99; svá miklar tuptir sem nú vátta próvendu-hús hans, D. N. iii. 90.
No entry
u, f. = váttnefna, Eb. 226.
No entry
u, f. a declaration, Gþl. 255, Eb. 166.
(-s, -ar), m. witness (hafa vátta við, nefna vátta).
m., mod. vottr, pl. vættir, D. N. i. 7; [cp. vitni; the etymology of this word is not altogether established, but it is highly probable that it, like vitni (q. v.). is derived from vita and is related to Goth. weit-wodei = μαρτύριον; if so, á would stand for Goth. ei, and the ‘-orð’ in váttorð would not be qs. ‘word,’ but would answer to the Goth. ‘wodei,’ with an inserted r]:—a witness; hafa vátta við, Nj. 3; lét hann ganga fram vitni sín ok vátta, Fms. vii. 141; njóta vátta sinna, N. G. L. i. 55, passim: eccl., Guðs-váttr, God’s witness, a martyr, saint, Blas. 43; Krists váttr, 49; píslar-váttr (q. v.), id.
COMPDS: váttanefna, váttasaga.
No entry
bar, to testify, N. G. L. i. 306.
a. admissible as a witness.
adj. admissible as a witness, Grág. i. 332, Jb. 296.
No entry
m. witness-day = Thursday, Magn. 540.
a. unwitnessed.
adj. unwitnessed; váttlaus kaup, Grág. ii. 406; selja fé á leigu váttlaust, i. 398.
f. calling witnesses.
u, f. a law phrase, a calling witnesses, Nj. 14, Grág. ii. 48, Eg. 732, Hrafn. 18.
pp. attested by witnesses.
part. attested by witnesses, Fms. ii. 237.
n. evidence, testimony.
n. evidence, testimony; þeirra þriggja váttorða er í dóminn áttu at koma, Nj. 36; hann flutti fram vitni sín ok v., Fms. vii. 142; reifa váttorð, Nj. 243; kveðja váttorða allra, er sök eigu at fylgja, Grág. i. 34; váttorða-kvöð, summons to give evidence, ii. 124.
No entry
f. a declaration, Fms. ii. 270.
No entry
adj. wet-eyed.
No entry
adj. wet to pass, of a road, Grett. 161.
n. wet sail.
n. a wet soil, Stj. 59, 201.
No entry
adj. wet.
n. wet weather (þá gerir á skúr mikla ok ~).
n. wet weather, Bs. i, Fbr. 147, Fas. ii. 378. vátviðra-samr, adj., Sturl. ii. 89 C.
adv. suddenly.
adv. (mod. voveifliga), suddenly; bersk þat at váveifliga, at þeir vöknuðu við þat at skálinn logaði yfir þeim, Fms. x. 290; tíðindi koma v. til eyrna e-m, Bs. i. 139; flugu hjá þeim fuglar margir váveifliga, Fms. i. 273; koma v. at e-m, kom konungr at honum v., x. 315, Ó. H. 98, Edda (pref.): freq. in mod. usage, but with the notion of evil, danger.
a. sudden (~ hlutir).
adj. sudden; at sízt brygði við váfeifliga hluti, Fms. vi. 250; v. vatna-vöxtr, Stj. 87; v. sótt, sudden illness, Hom. (St.); verðr það opt þá varir minnst, | voveiflig hætta búin finnst, Pass. 5. 2.
f. an evil-boding monster.
u, f., found in but two instances, and possibly only a corruption of vádáði, [cp. A. S. weâ-dæð], an evil-boding monster; görit svá vel, skerit vábeiðu þessa (v. l. troll þetta), Eb. 116 new Ed., where it is spelt with y, but wrongly, as is seen from the parallel passage in a vellum of Eg. (in a verse), where the word also occurs.
m. a sudden evil-boding crash or sound.
m. a ‘woe-crash,’ a sudden crash or sound in the earth or in the air, thought to bode strange and evil tidings, Fbr. 147; cp. Glúm, ch. 21, Ann. 1238.
n. an unlooked for calamity.
n. an affliction; í sóttum eðr öðrum vábölum, 655 xi. 1; af ymsum vábölum sem verða kann, dýrbiti eðr öðru, Ó. T. 26.
No entry
adj. making a dangerous fall, tottering. Eg. (in a verse).
No entry
n. and vá-foli, a, m. a vicious horse, Nj. 168.
m. dangerous guest.
m. a ‘woe-stranger,’ terrible stranger, appearing all of a sudden like a wolf among sheep, Grett. 133 A, Fms. vii. 110, v. l.
No entry
a, m. destruction, harm; hvat sem e-m verðr at váglata (= váða), Grág. i. 431.
No entry
n. adj. undoubted, certain, Geisli, Sighvat.
a. hurtful, harmful (spyrja er bezt til ~a þegna).
adj. woful, awful, terrible; kona váliga, Am. 52; snák váligrar brákar, Fms. vi. 362: wicked, in the phrase, spyrja er bezt til váligra þegna, wicked men are best to hear of, not to see, i. e. the farther off the better, Njarð. 370.
II. = [Dan. vælig = mighty], mighty; váligt virki, Fms. vii. (in a verse); válig mærðar-efni, mighty, grand subjects for one’s song. Ad.
No entry
n. adj. harmless, doing small harm, Ls. 33, Sturl. i. 21 (in a verse).
2. very little, quite small, opp. to ‘langt,’ Og.
m. disappointment (nú er mér orðinn ~ at þeim átrúnaði).
m. = vánljúgr, a disappointment; nú er er mér orðinn v. at þeim átrúnaði, Fms. ii. 151: of a person, ‘hope-belying,’ disappointing hope. Ad.
n. ill-will.
f. shiftiness, fickleness.
a. ill-natured, scatheful.
adj. shifty; válynd veðr, Vsp., cp. Sól. 3.
adv. very seldom.
adv. very seldom, rare indeed, Sks. 318 B.
m. mischief-maker.
m. a ‘woe-shaper,’ woe-maker, the terrible, Hým.
No entry
part., qs. var-skeyttr, van-skeyttr, a law phrase, unconveyable, untransferable: hence fickle, shifty, váskeytt er annars vinátta, a saying, Gþl. 61; þar er eigi váskeyttr vili sá er ymsu vindr fram, 677. 8.
m. woeful path.
m. a woful path, Hðm. 18.
n. fearful suddenness.
n. ‘woe-waving’ fearful suddenness, as in the waving of a hand, always used of a visitation or calamity; at eigi dæi þeir með svá miklu v., Stj. 330; ek mun vega þá með skjótu v., 329.
adv. all of a sudden.
adv. all of a sudden; næsta váveifis skein þar ljós fagrt, Mart. 102.
I) (gen. pl. ~ja), n. pledge, surety;
setja e-t í ~, at ~i, to pledge, give in pledge;
hann bauð at ~i alla eign sína, he offered all his property as a pledge;
leysa (út) ~, to redeem a pledge;
hafa e-t í ~i, to have at stake;
vera í ~i, to be at stake (líf mitt er í ~i).
II) from vaða.
n., dat. pl. veðjum; [Ulf. wadi = ἀρραβών; A. S. wed; Old Engl. (Chaucer) wedde; Scot. wad-set = a mortgage; Germ. wette; Lat. vas vad-is, vadi-monium]:—a pledge, surety; vörzlu-mann þann er veðjum sé jamgóðr, N. G. L. i. 347; leggja veð fyrir grip, ii. 161; þat veð sem þeir eru á sáttir, Grág. ii. 234; Sighvatr handsalaði honum Sauðafell í veð, Bs. i. 507; hann bauð þar at veði alla eigu sína, Fms. ix. 47, viii. 303; í hönd skal leigu gjalda, eða setja veð hálfu betra, Vm. 16; selja e-m veð, Js. 125, N. G. L. ii. 162; þeir buðu at leggja sik í veð, Nj. 163; leggi einn-hverr hönd sína í munn mér at veði, Edda 20; hann lét eptir fé mikit at veði, Fb. iii. 400; eiga veð í grip, N. G. L. i. 51, Þiðr. 68; hafa e-t í veði, or vera í veði, to have at stake; hafa nú í veði fé þitt ok fjör, Fms. iv. 321; eigi vil ek hafa sæmd mína í veði móts við íllgirni hans, Grett. 95 A; líf mitt er í veði, Fas. i. 30.
(að), v. to stake in a wager, with dat.;
þú ~ði Loki höfði sínu við þann dverg, then L. wagered his head with that dwarf;
v. um við e-n, to lay a wager with one (búinn em ek at v. um við þik, at ek mun finna ljótara fót).
að, [Ulf. ga-wadion = ἁρμόζειν; A. S. weddian; Scot. wad; Germ. wetten; Dan. vædde]:—to lay a wager, bet; with dat., veðja um e-t, or absol., veðja höfði um getspeki, Vþm. 19; veðjar Loki höfði sínu við þann dverg, Edda 69; ek vil veðja um við þik, at ek mun finna …, Ó. H. 75, Fms. vi. 369; skal víst veðja hér um, Fas. i. 318; viltú veðja við oss, at …, 317; ef menn veðja, hafi at alls engu, Gþl. 522; veðit eigi optarr við úkunna menn, Fas. i. 319; þeir reiddusk ok veðjuðu, Korm. 142.
II. a Norse law term, [Swed. vädja], to appeal; þá skolu þingmenn skjóta dómi þeirra veðjuðum á fylkis-þing, N. G. L. i. 88; verða þar aðrir veðjaðir (= for-veðjaðir?) ok af sínu máli, id.
No entry
= veðjan, an appeal; in veðjaðar-dómr, N. G. L. i. 239.
f. wagering, betting.
f. (acc. with the art. veðjunna, Edda 70), a wagering, betting; eptir þessa veðjan ok kappmæli, Fms. ii. 276, Hkr. iii. 281, Fas. i. 318, ii. 546 (veðjun); veðjanar-fé, a wager = veðfé, Fas. i. 319.
2. an appeal; bjóða veðjan, N. G. L. i. 220; veðjanar dómr, a court of appeal, id.
I)
n.
1) weather (gott, illt);
2) wind (tók at lægja veðrit); sigla (stýra) í v. e-m, to get to the wind-ward of one, take the wind out of his sail;
3) quarter, tack; veifði hann rœði annars veðrs til, he steered round with his oar on the other tack;
4) the lower air (þetta smiði var svá mikit vorðit, at þat tók upp ór veðrum); v. rauf upp, the air cleared up;
5) wind, scent; bersi hafði v. af manninum, the bear had wind of the man, scented him; komast við veðri, to be scented, rumoured; láta koma v. á e-n um e-t, to let one get scent of, throw out hints to one about a thing; staðarmenn mæltu mjök á. v., hinted broadly.
II)
(gen. -rs and -rar, pl. -rar), m.
1) wether;
2) battering-ram.
1. n. [A. S. and Old Engl. weder; Engl. weather; Germ. wetter; Dan. væder, sounded vǣr-et]:—the weather; kalt, vindlítið veðr, gott veðr, kyrt veðr, Fbr. 256; spurði hvat veðrs væri, id.; í hverju veðri, K. Þ. K.; veðr ræðr akri, Hm., Fms. ix. 353: the air, ná upp ór veðrum, out of the upper air, Edda (pref.); eldr, veðr, jörð, 625. 178,
2. a wind; stormr veðrs, Fms. i. 101; bera klæði í veðr, Eb. 264: wind, a gale, hvasst veðr, a gale, Eg. 196; tók at lægja veðrit, Nj. 124; veðrit óx, 267; reka fyrir veðri ok straumi, Grág. ii. 384; sær eða vötn eða veðr, 275; stór veðr, great gales, Eg. 160; at veðr tvau verði senn í lopti, Fas. ii. 515, passim.
3. naut. phrases; stýra á veðr e-m, Fms. ii. 305; beita undir veðr, Fb. i. 540; reru í kring um Bagla ok á veðr þeim, Fms. viii. 335; á veðr eldinum, 283; sigla á veðr e-m, to get to windward of one, to take the wind out of his sail, Band. 39 new Ed.; veifa ræði veðrs annars til, Hým. 25; láta í veðri vaka, to ‘see which way the wind blows’(?), metaph. to make believe, pretend, see vaka.
Shortened here. Read the full article →
n. a wether’s horn.
n. a wether’s horn; hvat mælir hyrningr sjá, er staf hefir í hendi ok uppi á sem veðrarhorn sé bjúgt, of a bishop’s crozier, Ó. H. 108; fiski-stöng ok veðrar (horn) upp af, a fishing-rod with a wether’s horn (or crooked like a wether’s horn) at the top, Gísl. 21.
No entry
n. a wether-lamb, Stj. 279.
m. an improvement in the weather (heita til veðrabata).
a, m. a bettering of the weather, Rd. 248.
m. continuous stormy weather.
m., Eg. 202.
No entry
n. a change of weather.
No entry
m. ‘weather-helmet’ = the sky, Edda.
No entry
f. ‘weather-hall’ i. e. the heavens, Edda.
f. (state of the) weather.
u, f. the weather, conditions of weather, temperature, Fs. 52, Sks. 322, Nj. 267, K. Á. 176, Fms. ii. 29, Orkn. 394; köld v., Bs. i. 171; veðráttu-far, Rb. 100.
m. weather-bag.
m. a weather-bag, Fas. ii. 412.
f. breath of wind.
u, f. a weather-fan, Sks. 234.
No entry
n. the ‘wind-board,’ weatber-side.
m., einn tima er ~ var góðr, one fine day.
m., in the phrase, einn góðan veðrdag, one fine day, once on a time, Ld. 40, Nj. 122, Fs. 144, Gullþ. 64.
a. weather-wise.
part. = veðrglöggr (?), Vkv.
n. condition (set) of the wind.
n. the set of the wind, direction, = veðrstaða, Band. 40 new Ed., Thom. 314; at því sem vér höfum veðrföll haft, Nj. 124.
a. weather-bound.
adj. weather-bound, Grág. i. 454, Eg. 482.
No entry
n. a mythical name, of a hawk, Edda.
No entry
adj. ‘weather-gleg,’ sharp in predicting weather.
m. gust of wind.
m. a gust of wind, Sturl. ii. 107 C.
a. with a mild climate (land veðrgott).
adj. with a mild climate; land veðrgott, Sks. 200.
a. marked by hard weather (haust veðrhart).
adj. hard, of weather; haust veðrhart, Eb. 54.
No entry
m. the atmosphere, 677. 16.
No entry
part. wether-horned.
No entry
adj. = veðrglöggr, Sks. 222.
m. = veðrátta.
m. = veðrátta, Fbr. 33.
a. calm, light, of wind.
adj. calm, light, of wind, Fbr. 25, Orkn. 332.
a. anxious about the weather.
adj. ‘weaiher-sick,’ anxious, Fbr. 24.
a. weatherwise.
adj. ‘weather-spaeing,’ weather-wise, Landn. 231.
No entry
u, f. the ‘standing,’ direction of the wind, Bs. i. 388, Fms. ii. 110.
a. blessed with good weather.
adj. blessed with good weather, Fbr. 23.
No entry
part. weather-beaten.
a. nice as to weather.
adj. nice as to weather, Bjarn. 54.
m. vane.
a, m. a vane, Ó. H. 170, Fms. x. 78, ix. 301, Orkn. 332, Edda (in a verse).
m. a plighted brother, confederate.
m. = eiðbróðir, a plighted brother, confederate, Karl. 435, 453.
No entry
n., veð-flærð, f., and veð-fox, n. a fraud in a veð; nú selr maðr tveim mönnum eitt veð, þá á sá veð er fyrri tók, en hinum er veðfals, Js. 125 (Gþl. 511, l. c., veðfox).
No entry
u, f. a pledge, D. N. ii. 206.
n. a bet or wager; dœmdu þeir, at dvergrinn ætti ~it, that the dwarf had won the wager.
n. a bet, wager; dæmðu þeir at dvergrinn ætti veðféit, Edda 70; eigi munt þú hljóta veðféit, Fms. vii. 203; á ek nú veðféit … ef mér bærisk veðféit, Ó. H. 75.
No entry
n. [Dan. væddelöb], running a race, (mod.)
No entry
lagði, to lay a wager, N. G. L. i. 347.
m. pledge, mortgage.
a, m. a pledge, mortgage; skal sá þeirra hafa veðmála sinn, er hann hefir at lögum at farit, Grág. i. 126; um lands-virðingar ok um veðmála, id.; dæma konu sitt fé, ef hón átti, eða veðmála ef vóru, ok hverjum sína aura fulla, 84; þá er at lögum farit, ef sýnt er váttum veðmáli, 126.
(-ta, -tr), v. to demand as, bind by a pledge.
t, to pledge, mortgage, Grág. i. 126; fé veðmælt at lögum, 413; sá er fé sitt lét veðmæla, 127; þó at hann hafi meira veðmælt, id.
v.
1) to pawn. mortgage (~ jarðir sínar);
2) to hazard, stake (~ sik ok fé sitt); ~ sik í þetta mál, to pleage oneself to (take part in) this case.
setti, [Scot. wadset], to pawn, mortgage, Fas. i. 317, Stj. 601; veðsetja jarðir sínar, Fms. xi. 293, Eg. 77; v. sik í þetta mál, to pledge oneself to this case, Fms. iv. 77; v. sik ok fé sitt, to hazard, stake, Ld. 42, Fms. vii. 34; eigi vil ek v. virðing mína við íllgirni þína, Eb. 160.
(vef; vaf, váfum, vófam, ófum; ofinn, vofinn), v.
1) to weave (v. vef, dúk);
2) to plait, twist (v. vandlaup).
pres. vef; pret. vaf, vaft, vaf, pl. ófum, ófut, ófu (vófu, Fas. ii. in a verse); subj. œfi, mod. væfi; imperat. vef; part. ofinn: with suff. vaf-k, Fms. xi: [A. S. wefan; Engl. weave; Germ. weben; Dan. væve; Gr. ὑφαίνω]:—to weave; var ek at ok vafk, ok var lítit á ofit, Fms. xi. 49; ek vil senda þik inn á bæi með vept er hafa skal í vef þann er þar er ofinn, Fbr. 31 new Ed.; vófu Valskar brúðir, Fas. ii. (in a verse); gengr hildr vefa, Darr. 3; vef þann er þar er ofinn, Fbr. 58; ef vefr stendr uppi, þá á sonr þat sem ofit er, en dóttir þat sem ú-ofit er, Js. 78; ofinn orma-hryggjum, Edda 43; teygðu ok ófu, they stretched and wove, of the wind playing on the waves, Edda (in a verse), passim.
2. to brocade; átta aurum gulls var ofit í motrinn, Ld. 200; bækr ofnar völundum, Hðm. 6.
No entry
a, m. a weaver.
No entry
n. a false reading for veigaðr (q. v.), N. G. L. i. 211.
(vef; vafða; vafiðr, vafðr, vafinn), v.
1) to wrap, fold; v. e-u um höfuð sér, at höfði e-m, to wrap it round one’s head; hann tók vaðmál ok vafði at sér, and wrapped it round himself; v. e-t saman, to fold or wrap it together (vóru þar margir tötrar saman vafðir); v. e-t e-u (í e-u, með e-u), to wrap it up in a thing (barnit var vafit í dúki); meðal-kafli gulli vafiðr, a sword-haft wound with gold;
2) to entangle, embroil (þú lætr Egil v. öll mál fyrir þér);
3) refl., ~st, to be wrapped (v. um fœtr e-m) to straggle (hrossin höfðu vafizt í einu lœkjarfari); to be entangled (~st í áhyggjum).
pres. vef; pret. vafði; subj. vefði; part. vafíðr, vafðr, and vafinn; [Ulf. bi-waibjan = περιβάλλειν, περικυκλουν]:—to wrap, fold; vefja dúki at höfði e-m, Nj. 200; vafðr, Bs. i. 367; þá var vafiðr fótrinn, Ísl. ii. 247; of vafit spjörrum í skúa niðr, and the legs bound with ribbons down to the shoes, Ld. 136; barnið var vafit í dúki, Fms. i. 112; barn vaft í reifum, Hom. 36; og vafði hann í reifum, … þér munuð finna barnið reifum vafið, Luke ii. 7, 12; vefja saman, Barl. 37; vápnin vafði hann í yfirhöfn sinni, Eg.; hann tók váðmál ok vafði at sér, Dropl. 20; margir tötrar saman vafðir, in a bundle, Fær. 187; tók geitskinn ok vafði um höfuð sér, Nj. 20.
II. to wind, i. e. to entangle, embroil; þú lætr Egil vefja öll mál fyrir þer, Eg. 349; vefjum svá lið þeirra í flokki várum, Fms. vii. 131; vafðr af þungum glæpum, Mar.; vafiðr í villu Aríus, Ann. 492; hafa vafit sik miklu vandræði, embroiled himself, Sturl. i. 65 C; brátt ætla ek at þú fáir vafit fyrir mér, Fms. ii. 156; vefja mál, to embroil a case, Nj. 150.
III. reflex. to be wrapped; at eigi vefðisk hár um höfuð honum, Landn. 146; vefjask um fætr e-m, Fs. …
Shortened here. Read the full article →
(gen. -ar), m. weaving, woven stuff.
m. a woven stuff; dýrum vefnaði, Fms. ii. 69: freq. in mod. usage, glit-vefnaðr, q. v.
(-jar, -ir), m.
1) a web in the loom;
2) woven cloth (dýrir vefir).
m. gen. vefjar; pl. vefir, gen. vefja; acc. pl. vefi, Rb. 358: [A. S., Engl., and Germ. web; Dan. væv]:—a web in the loom; ef vefr stendr uppi, N. G. L. i. 211, Js. 78; þar vóru konur ok höfðu færðan upp vef … rifu þær ofan vefinn ok í sundr, Nj. 277, 279, Fbr. 58; ek þóttumk uppi eiga vef, en þat var lín-vefr, hann var grár at lit, mér þótti kljáðr vera vefrinn … féll af einn kléinn af miðjum vefnum, Fms. xi. 49; en er vefr hennar féll, þá var vaðmálit fjórum álnum lengra en hón átti ván á, Bs. i. 367; einarðr vefr, Stj. 416: phrases, hafa uppi vef, slá vef, verpa vef (Darr.), kljá vef. The chief passages referring to the ancient weaving, are the Nj. l. c. with the poem Darraðar-ljóð, and the Jómsv. S. (Fms. xi. 49): the old upright loom is sketched in Olavii Reise-bog, and in Worsaae, No. 558; in Icel. it was (about A. D. 1780) displaced by the horizontal hand-loom (since called in Icel. the ‘Danish loom’), which is now in use; the appendages to an old loom were the vefjar-hræll, -hleinar, -ló, -skeið, -rifr, -vinda, see Björn.
2. any textile stuff; dýrir vefir, Al. 85: esp. of brocade, altaris-klæði annat með sæi annat með ‘vef,’ Vm. …
Shortened here. Read the full article →
m.
1) woof, weft;
2) cloth.
m. a woof; ek sendi hann inn í hús með veft, Fbr. 63; vept, 31 new Ed.
No entry
f. the fairy of the loom, poët. a woman. Lex. Poët.
No entry
f. a woven texture, poët. the sails, Hkv. 1. 26.
No entry
n. pl. the foot-piece in a loom, Björn.
No entry
m. a ‘weaving-stead,’ a loom, Vm. 177, freq. in mod. usage; also vef-stóll, m.
No entry
u, f. a weaving-room, D. N. vi. 84.
(veg; vá, vágum; veginn), v.
1) to lift (hann vegr heyit upp á herðar sé); v. e-n á bál, to lift one on the funeral fire; v. e-n ór skógi, to inlaw one;
2) to weigh (verðum vér at leita at skálum, ok v. hringinn); fig., skal yðr engi vera traustari vin, þott þér vegit þat lífit, though ye esteem it little;
3) to weigh, be of weikht (hvert haglkorn vá eyri);
4) to fence, fight (smite) with a weapon (hann vá svá skjótt með sverði, at þrú þóttu á lopti at sjá);
5) v. at e-m, to attack one, fight against one (ungr skal at ungum vega);
6) to gain by fighting; v. sigr, to gain the victory; v. sigr á e-m, to overcome, beat, vanquish; v. til landa, to win land weapon in hand;
7) to smite, slay, kill; v. mann, v. víg, to slay a man;
8) refl., þat sverð, er sjálft mun vegast, the sword that will fight of itseff; vást meirr á hlut Grikkja, the Greeks lost more men; recipr., vegast, to slay one another.
pres. veg; pret. vá, vátt, vá (later vó); subj. vægi; part. veginn; with neg. suff. vegr-a, Hm. 10. In N. G. L. it is often spelt with i, viga, vigr, viginn: [Goth. wigan is supposed from ga-wigan = σαλεύειν, Luke vi. 38; O. H. G. wegan; Germ. wägen; cp. Lat. vehere; Goth. and A. S. wagjan, and Engl. wag and weigh, in the phrase ‘to weigh anchor,’ are derivatives]:—prop. to move, carry, lift, as by a lever; hann vegr heyit upp á herðar sér, Fb. i. 523; vágu þeir upp með (forkinum) bálit, Fms. vi. 405; hann vegr hann upp (á atgeirinum), Nj. 84; þeir höfðu til vegr (i. e. vögur) ok vágu skútuna fram af berginu, Fms. viii. 430; þerra hey sín en eigi á brott at vega eðr færa, Grág. (Kb.) ii. 107; öngullinn vá í góminn, Edda 36; en er lokit var at sjóða vá Narfi upp mörbjúga, Korm. 34: vega á bál, to lift on the bale fire, Vtkv.; vágum ór skógi þanns vildum syknan, Am. 97; var ek þrimr verum vegin at húsi, Gh. 10; vegnest verra vegra hann velli at, Hm. 10.
II. to weigh; vega þeir haglkomin … ok vágu þeir í skálum, Fms. xi. 143; vá Halli sér þá þrjár merkr, vi. 372; þat er vegit sem reitt er, Sd. …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -endr), m. slayer, killer (ef v. beiðir sér griða).
part. a slayer; vegandi Hrungnis, Edda 53; ef vegandi beiðir sér griða, Grág. ii. 20; kjósa e-n til veganda at vígi, Nj. 100; hlaupa til dyra svá at vegandinn megi eigi út komask … er eigi verðr við vegandann vart, Gísl. 30; veganda björg, Grág. ii. 80.
No entry
n. a failure of a way, Gþl. 416; cp. messufall.
No entry
u, f. a going from the way, wandering, Barl. 119.
f. way-mending.
f. way-mending, Gþl. 409.
No entry
adj. out of the way, lost in the woods.
No entry
n. ‘waylessness,’ want of roads, Barl. 104.
n. pl. meeting of roads.
n. pl. a joining of roads, Stj. 71: the saying, víða liggja vegamót, there are many cross ways (meetings) in the world.
No entry
n. a highway-robbery, Gþl. 409.
No entry
n., Dan. vej-skjel, D. N. i. 616.
pp. walled (veggjaðar ok vígskerðar borgir).
part. walled, Stj. 640, Str. 78.
2. a metrical term, veggjat, ‘wedged’ into the verse, of an intercalated word, Edda (Ht.)
No entry
= vögnhvalr (?), Dipl. iii. 4.
No entry
f. [Dan. væggelus], a bog, N. G. L. ii. 427.
(gen. -jar and -s, pl. -ir), m. wall (hlaða vegg); fig., var lágr v. undir solina, the sun was low above the horizon.
m., gen. veggjar, pl. veggir, [Ulf. waddjus = τειχος; A. S. wæcg; Engl. wedge; Dan. væg]:—a wall; hlaða vegg, Jb. 212; liggja úti á vegginum, Nj. 115, very freq. in mod. usage; nálægr veggr hitnar þá er inn næsti brennr, Bs. i. 744 (rendering of Lat. ‘tune tua res agitur, paries quum proximus ardet’); lágr veggr, Sturl. iii. 70: torf-veggr, veggja-hlözla, wall-building, Rd. 267; innan veggjar, within walls, indoors (cp. innanstokks), D. I. i. 179; var lágr veggr undir sólina, Sturl. iii. 70 (sól A. 2).
2. a wedge; tann-veggr, bein-veggr (qq. v.), a wedge of bone, walrus-tusk.
COMPDS: veggberg, vegghamarr, veggjahvalr, vegglagr, veggjalús, veggsleginn, veggþili.
n. steep precipitous rock.
n. a ‘wedge-rock,’ boulder, Vsp.
m. steep precipitous rock.
m. a wedge-hammer, beetle, mallet, a nickname, Njarð.
No entry
m. wall-layer, a nickname, Fbr.
pp. wedge-formed (øx veggslegin ok þykk).
part. wedge-formed; öx v., Hkr. iii. 16.
n. wainscoting (~ vóru tjölduð með fögrum skjöldum).
n. ‘wall-deals,’ wainscoting, Eb. 268, Edda 45, Hom. 95.
I)
(að), v. to proceed, go (v. vel, illa); þeim hafði illa ~t, they had done badly, had bad luck.
II)
gen. pl.
1) tveggja v., on (from) two sides (sœkja þeir nú at honum tveggja v.);
2) á (or af) v. e-s, on one’s behalf, also simply, v. e-s, on one’s account or behalf, on the part of; minna (várra) v., on my (our) behalf.
1. see vegr B.
2. að, to proceed; vel hefir þat vegnat, Nj. 38; at þeim hefði ílla vegnat, done badly, had bad luck, Fs. 33; eigi er sýnt hve vegnar svá búit, Rd. 220; hversu honum hafi vegnat ok Hrafni, how it went on between him and R., Fs. 113; vera má at þér vegni eigi annat betr, another thing will be no better for thee, Ísl. ii. 246: eigi má kona svá vegna (to treat) bónda sínum, sem bóndi konu sinni, H. E. i. 247.
I)
(gen. -ar and -s; pl. -ir and -ar, acc. -u and -a), m.
1) way, road (á vegum úti);
2) fig. phrases, koma e-u til vegar, to bring about; fara til vegar, to go, proceed (ekki mun þér um, at kenna, hversu sem til vegar ferr); ganga (koma) til vegar, to come to an issue, be decided (gekk þat ok eigi til vegar); gera endiligan veg á máli, to bring it to an issue; venda sínum vegi, to wend one’s way;
3) way, mode, manner; þessir menn munu sœkja oss með eldi, er þeir megu eigi annan veg, if they cannot (get at us) in any other way; einn veg, one way, in the same way; annan veg, other-wise (er annan veg en ek hygg); þann veg, thus, in that wise (þetta er ekki þann veg at skilja); hvern veg, how (eigi veit ek hvern veg þá mun verða);þótti sinn veg hvárum, each of the two had his own opinion, they disagreed; á alla vega, in every way, manner, respect; á marga vega, in many ways;
4) direction; alla vega, in all directions, on all sides (kváðu við lúðrar alla vega í braut frá þeim); skjót annan veg, in another direction; snúa hverr síns vegar, each his own way, in different directions; …
1. m., gen. vegar; but vegs, Eg. 295, Bret. 262; vegsins, Hbl. 56; dat. vegi and veg; with the article veginum, Eg. 544; but veg, Fms. i. 9: pl. vegir and vegar, Eg. 544; acc. vega and vegu, the former is the better form, for the root is ‘vig,’ not ‘vigu;’ vega is also used in old adverbial phrases, as alla vega, marga vega: [Ulf. wigs = ὁδός; A. S., O. H. G. and Germ. weg; Engl. way; Dan. vej; Swed. väg; Lat. via; the root word is vega, q. v.]:—a way, road; vegir er renna til bæja, Gþl. 413; vegir allir, Eg. 543; þröngastir vegir, Fms. ix. 366, passim.
2. metaph. phrases; fara vel til vegar, to be well on ones way, go on, Fms. ix. 283; ganga til vegar, to be in the way towards, to come to an issue, vii. 136, Boll. 355; komask til vegar, Háv. 51; einum verðr e-ð að vegi, to find one’s way out; koma e-u til vegar, to put one in the way, Ld. 320; göra veg á við e-n, to travel with one, come to an understanding; göra endiligan veg á máli, to bring it to an issue, Bs. i. 905; var þat endiligr vegr hér á, Dipl. ii. 11; venda sínum vegi, to wend one’s way, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj., better veðr-eygr, Vkv.
No entry
n. an honorary offer, Greg. 28.
f. stately lady (A. var ~ mikil).
u, f. a great, noble lady; Auðr var v. mikil, Landn. 117.
No entry
adj. inglorious.
m. pl. honours, credit, fame.
m. pl. honours, credit, fame, Fær. 212.
No entry
n., see verk.
No entry
adj. ‘way-bright,’ clear enough for one to find the way, Lex. Poët.
No entry
part. ‘way-boune,’ ready for a journey, D. N. iv. 363.
(pl. -endr), m. wayfarer.
a, m. part. a wayfarer; v. menn, H. E. i. 483, Ann. 1345, Matth. xxvii. 7.
No entry
a, m. a wayfarer, traveller, Gþl. 415.
II. a track, road, Gþl. 448.
f. ambition, vanity.
f. ambition, vanity, Hom. 17, 26, Al. 145.
a. ambitious, vainglorious (fégjarn ok ~).
m. vain-glorious.
No entry
m. a circumference, Sks. 630.
a. stately, high-minded.
adj. stately, high-minded. Fms. vi. 431, vii. 102, 321.
adv. nobly, magnificently.
adv. nobly, magnificently; v. búinn, Fær. 102: bu sik v., Fms. i. 145; halda e-n v., 81.
a. grand, magnificent.
adj. grand, magnificent, Fms. i. 261; veglig hibýli, Ld. 196; maðr bjartr ok v., Fms. i. 254; vegligt sæti, vi. 439.
No entry
adj. ‘way-bright,’ clear enough for one to find the way.
n. generosity.
n. generosity, Ld. 10, Landn. 110.
a. generous, high-minded.
adj. generous, high-minded, O. H. L.
No entry
adv. magnificently, Karl. 529.
No entry
u, f. noble manners, generosity, Fb. i. 265.
No entry
adj. famous, Lex. Poët.
No entry
adj. glorious, Rekst.
n. traveling provisions.
n. provisions for a journey. Lat. viaticum, Hm. 11.
(að), v. to honour, glorify.
að, to honour, glorify, Fms. i. 97, x. 363, Magn. 504, very freq. in mod. eccl. usage, N. T., Vídal.
adv. honourably, gloriously (taka ~ við e-m).
adv. honourably, gloriously; taka v. við e-m, Eg. 28; verða við e-u vel ok v., Fms. xi. 114; setja e-n v., Hkr. iii. 9.
a. glorious (vegsamlig veizla).
adj. glorious; v. veizla, Fms. xi. 104, Eg. 44; v. viðtökur, Fas. ii. 507; vegsamlig skilning, 656 C. 33.
f. glory, honour (veita e-m heiðr ok ~).
f. honour, glory, Eg. 20, Hkr. iii. 79; stýra ríki sínu með v. ok sóma, Fms. xi. 18; v. heimsins, 655 iii. 4, N. T., Pass., Vídal.
n. a flaw in one’s honour.
n. a blemish in one’s honour, Nj. 118.
n. discredit.
n. a discredit, 655 xxxi. 3.
f. a scrap of honour.
u, f. a bit of honour. Band. 33 new Ed., Karl. 549.
a. acquainted with the road.
adj. [cp. Germ. wegweiser], ‘way-wise’, acquainted with the road, Fms. viii. 52: in mod. usage, good at finding one’s way.
m. impairment of honour (vegðurðr eða sœmdarspell).
m. = vegskarð, Sks. 775 B.
interj. woe, with dat., v. er mér, woe is me! v. verði yðr, woe to you!.
interj., veis when followed by sé, cp. Engl. yea and yes; [Ulf. wai = οὐαί; Germ. wehe; Dan. væ; Lat. vae; Gr. οὐαί]:—woe, with dat. woe is me! vei oss vesölum, Stj.; vei þér vesöl önd, 655 xix. 1; veis sé mér! … veis sé mér veslum, MS. 4. 10; vei verði váru vanmegni, Fms. ii. 186; vei verði hánum, x. 330.
(-dda, -ddr), v.
1) to catch, hunt (v. rauðdýri, hreina, fugla); v. fisk, to catch fish;
2) to hunt down an enemy; fá e-n veiddan, to get one hunted down.
d, to catch, hunt; veiða fimm orra, Ó. H. 79; veiða íkorna, 85; veiða rauðdýri, Orkn. 448; veiða sel ok fiska, Hkr. ii. 245; veiða fugla ok fiska, Grág. ii. 345; at han hefði veitt í einu höggi otr ok lax, Edda 72; veiða laxa, Nj. 69; veiða dýr á mörkinni, Fas. iii. 4.
2. metaph., þótti þeim nú mundi lítið fyrir at veiða Gunnar, Nj. 113; ok fáit ér hann eigi veiddan, 102; ok mun þá þar mega veiða í er stundir líða, they will be caught by that, 207; látum þá eigi veiða oss inni, Fms. ix. 217; veiða þenna níðing í snöru, i. 206; veiða e-n í orðum, N. T.; veiða e-t upp ór e-m, to fish it out of one.
II. reflex., hversu veiðisk, how goes it with the catch? þeim veiddist vel, they got a good catch, freq. in mod. usage.
n. chance of a good catch.
n. a chance of a good catch, Grett. 99 A.
No entry
n. pl. id., Band. (MS.), Orkn. 262, Fbr. 143, Fms. iv. 89.
No entry
n. = veiðarfæri, Stj. 71.
a. expert in fishing or catching (allra manna veiðnastr).
adj. expert in fishing or catching, Sturl. i. 8.
No entry
u, f. a ‘fish-bell,’ a popular name in southern Icel. for the sea-gull, for by its cries it marks the shoals of fish for the fishermen.
a. eager to make a catch (vera of ~).
adj. eager, too eager, and so losing the game; heldr v., Fms. viii. 176; hann bað menn sína vera eigi veiðibráða, ix. 491.
No entry
u, f. a trap, hunting device.
No entry
f. a hunting shed, Gþl. 454.
n. deer, game.
n. deer, game, Stj. 560.
n. catch, haul.
n. a catch, Ld. 38, Hkr. ii. 246.
m. catch, haul.
a, m. = veiðifang; allr veiðifangi, Fas. ii. 144.
No entry
n. hunting or fishing, Sturl. ii. 195.
f. a fishing or hunting expedition.
and veiði-för, f. a fishing or hunting expedition, Gísl. 73, 160, Þorf. Karl. 372.
No entry
= veiðarfæri, Post. (Unger) 19.
n. pl. fishing- tackle.
n. pl. fishing gear, Gþl. 421, Ám. 91.
No entry
m. a hart or stag for hunting, Stj.
m. hound.
m. a hound, Fas. iii. 4, Barl. 137, N. G. L. i.
f. fisher woman, huntress.
u, f. a huntress, Barl.
m. hunting king, a nickname.
m. hunting king, a nickname of king Gudröd the Hunter, Yngl. S.
m. hunter, fowler, fisher.
m. a sportsman (of a hunter, fowler, fisher), Eg. 14, Fms. x. 88, Ó. H. 85, MS. 623. 36, Þorf. Karl. 408, Sks. 127.
m. meat (food) from game or fishing.
m. meat from game or fishing, Hým. 16, Karl. 482.
f. hunting-forest.
f. a hunting forest, Str. 28, 48.
m. a catch in hunting or fishing; róa at veiðiskap, to row out to fish; munum vér eigi þurfa veiðiskap at kaupa, to buy fish.
m. a catch in hunting or fishing, Grett. 106 A; róa at veiðiskap, fishing, Nj. 25: game, Stj. 167; munum vér eigi þurfa veiðiskap at kaupa, to buy fish, Sturl. i. 12.
n. spoiling the catch (gera ~).
n. a spoiling the catch; göra v., Gþl. 428.
f. fishing-place, hunting-ground.
u, f. = veiðistöð, Landn. 280, Karl. 378, and in mod. usage.
No entry
m. a fishing-place, Gþl. 362.
No entry
m. id., Gþl. 448.
No entry
f. = veiðistöð, Art. 35.
No entry
f. a fishing-place, Grág. ii. 347, Eg. 135, Landn. 50, 290; í þá veiðistöð kem ek aldregi á gamals-aldri, Ld. 4.
n. fishing lake.
n. a fishing lake, N. G. L. i. 41.
f. pospect of a catch.
f. the expectation of a catch, Gþl. 456.
f. pl. traps or devices used in hunting or fishing.
f. pl. hunting-gear, traps, or the like, Gþl. 419, 456, Barl. 137, Post. (Unger) 19.
(gen. -ar, dat. and acc. -i; pl. -ar), f. hunting fishing, catch (öll v. fugl ok fiska); fara á veiðar, to go out hunting; í honum. er þó ~in meiri, still there is bigger game in him.
f. (mod. veiði), dat. and acc. veiði, pl. veiðar; a gen. veiði, veiði sinnar, Sks. 126 A, Str. 24, but esp. in compds, see below: [A. S. wâde; O. H. G. waida; Germ. weide = a pasture]:—a catch, hunting, fishing, Ó. H. 79, 85; öll veiðr fugla ok fiska, K. Þ. K. 172; at sú veiðr hafi þar jafnan síðan til legit, Fms. i. 272; fara á veiðar, to go a hunting. Fas. ii. 263, Str. 28; veiðrin (the fish) hvarf þegar, Fms. i. 253 C, Ó. H. 78; fyrir útan netlög á hverr maðr veiði sína, en þat er veiðr er menn færa á skipi til lands, en flutning ella, Grág. ii. 360: metaph., vel væri at þá veiði bæri eigi undan, Nj. 69; þeir menn er veiðr mundi í vera, Eg. 121; í honum er þó veiðrin meiri, Nj. 155, 264.
B. COMPDS: veiðibjalla, veiðibráðr, veiðibrella, veiðibúð, veiðidýr, veiðarefni, veiðifang, veiðifangi, veiðifar, veiðiferð, veiðifæri, veiðarfæri, veiðigögn, veiðihjörtr, veiðihundr, veiðikona, veiðikonungr, veiðimaðr, veiðimatr, veiðimörk, veiðiskapr, veiðispell, veiðistaða, veiðistaðr, veiðistigr, veiðiströnd, veiðistöð, veiðartæki, veiðivatn, veiðiván, veiðivélar.
No entry
f., pl. veifar, anything flapping or waving; sels veifar, a seal’s fins, N. G. L. i. 340.
(-ða, -t), v. to wave, swing (veifði hann Mjöllni morðgjörnum fram); veifði hann rœði, he pulled the oar;
refl., ~st um lausum hala, to ‘wag a loose tail’, be free to do as one pleases.
ð, (mod. að), part. veifat, Fms. vii. 154 (in a verse); [A. S. wâfjan; Engl. wave]:—to wave, vibrate; veifði hann slæðunum, Nj. 190; veifa svipu yfir höfuð sér, Lv. 30; veifa höfðinu, Þiðr. 235; Ormr veifði honum um sik sem hreyti-speldi, Fb. i. 532; í því veifði hann sverðinu at Grími, Dropl. 36; veifði hann ræði, he pulled the oar, Hým. 25; veifa vængjum, to wave with the wings, Fas. ii. 137 (in a verse); veifa e-m sem barni, Fms. vii. 32; þeim var veift sólar-sinnis, Þorf. Karl. 422; veifði hann Mjöllni fram, Hým. 36; veifa héðni um höfuð e-m, of an enchantress, Eb. 92, cp. Ísl. ii. 76; hón veifði kofra sínum, Vígl. 63 new Ed. In the fishing-places in the south of Icel. (Skaptafells sýsla) a man stands on the shore waving a flag to tell the fishermen if it is safe to land or not; this is called ‘veifa,’ or ‘veifa frá,’ to wave off, i. e. to signal them not to try (Mr. Jón Guðmundsson).
2. metaph., til þess kenndu vér þér þetta vers; at þú veifðir því þá er þér líkaði, Mar.
II. reflex., veifask um lausum hala, to ‘wag a loose tail’, be free to do as one pleases, Sturl. iii. 30 (see hali 2).
No entry
f. waving; in the compd veifanar-orð, n. a ‘wafting word,’ rumour, Hallfred.
m. spendthrift; engi ~, rather close-fisted.
a, m. a spendthrift; but only in the phrase, engi v., no spender, rather close-handed, Ld. 26, Ölk. 34.
(pl. -ar), f.
1) strong beverage, drink (hann skal drekka dýrar veigar);
2) pith, strength (fór þat líð aptr, er honum, þótti minni veig í).
f., pl. veigar, [A. S. wæge; Hel. wêgi], a kind of strong beverage, drink; öl heitir með mönnum … kalla veig Vanir, Alm. 35; dýrar veigar, Hdl. 49, Hkv. 2. 44; skírar veigar, Vtkv. 7; fagrar veigar, Fas. i. 494 (in a verse); kná-at sú veig vanask, Gm. 25; Fjölnis veig, the drink of F., i. e. poetry, Kormak; Dvalins veig, id.; bjór-veig, a draught of beer, Hým. 8.
2. metaph. pith, strength, gist; in the popular phrase, það er engin veig í honum (mod. veigr); spyrr Oddr hvar hann vísi honum til þess víkings er nokkur veig sé í, Fas. ii. 522; fór þat lið aptr er honum þótti minni veig í, Fms. iv. 350, v. l. (fylgð, Ó. H. 159, l. c.)
II. in pr. names of women, Gull-veig (Vsp.), Þór-veig, Sól-veig, Álm-veig (Hdl.), Mjað-veig (Maurer’s Volks.)
a. brocaded (?).
adj. brocaded (?); veigað handklæði, Vm. 15; dúkr v., 70, 123, Ám. 6, 71; typt klæði ok væiguð, N. G. L. i. 282 (vefgin, 211).
No entry
f. illness.
No entry
n. pl. sickness, illness.
No entry
t, to grow ill.
No entry
að, to grow weak or faint.
a. weak (hornbogi v.).
adj., also veykr, see also vákr; the ei is the usual and the mod. form: [A. S. wâc; Engl. weak; Dan. væg; cp. Germ. schwach]:—weak; hornbogi veykr, Sks. 408 B; veikr stólpi, Bs. i. 724; veykr sproti, Stj. 641; lítil-magni ok veikr, Barl. 100; engi er svá veikr at aflit skorti, ef …, 119; of-veikr, of-veikr allvallds bogi! Fms. ii. 331 (of-veykr, Fb. l. c.)
2. weakly, sick; þótt hón verði veyk, Mar.; veyka sál, id.: freq. in mod. usage, sótt-veikr, fár-veikr, dauð-veikr.
m. weakness, infirmity.
(spelt veyk-leikr, Fms. ii. 48), m. weakness, infirmity, Magn. 504, Barl. 196, freq. in mod. usage.
a. weakly.
adj. weakly; mér lízk siðr þeirra veykligr, Ld. 170 (so also Fms. ii. 30, l. c.; but veikligr, Fb. i. 312, l. c.)
n. disease, ailment.
n. a disease, ailment; hvatki veilindi sem maðr hefir, Grág. i. 45, ii. 45; synda-v., Hom. (St.)
a.
1) ailing, diseased (~ á fótum);
2) wretched.
adj. ailing, diseased; veill á fótum, gouty, Fms. vii. 229; höndina ina veilu, an ailing hand, Bs. i. 462; líkþráir ok veilir, Hom. 87.
2. metaph., í lyndi veill, guileful, Þryml. 22; inn veili Parcival, Art. 32.
II. Veili, a nickname, Bs. i. 14.
No entry
u, f. [cp. Dan. vimmel-skaft = the handle of an auger], prop. a ‘wimble-stick,’ i. e. a crooked stick; but only used,
2. metaph. a crooked, weakly, thin thing or person; hann er mesta veimiltýta.
No entry
n. a wailing.
(að), v. to wail (hann ~ði mjök, er hann hafði misst konu sína).
að, [Germ. weinen], to wail, Greg. 51, Fms. v. 122; þeir veinöðu ok mæltu, vei oss vesölum ! Stj,; veinaði sér sú sál, Hom. 155, Karl. 293; veina sik ílla, D. N. iv. 90.
II. [perh. a different word, qs. vreina; see reini; Engl. whinny], to whinny, neigh, of a mare; þú bræktir sem geit blæsma ok veinar sem metr, Fb. ii. 364.
f. wailing (óp ok v.).
f. a wailing, Ísl. ii. 133; veinun ok gaulun, Fms. v. 90; væl ok veinan, Orkn. 78; æ, þat er veinon kallað, Skálda 171.
No entry
u, f. [Ulf. waips and wipja = στέφανος], a kind of wimple or woman’s hood, Edda ii. 494.
No entry
interj., qs. vei sé, see vei.
f. pool, pond of stagnant water (var v. ein yfir at fara).
u, f. a pool, pond of stagnant water, cesspool; þá reið hann í eina hverja veisu, Fb, i. 354; stóðu Birkibeinar í veisu nökkurri, Fms, ix. 517, v. l.; fyrir ofan veisuna, viii. 191; var veisa ein yfir at fara, Grett. 161 A; veisu-galti, a cesspool-bog, a nickname, Þórð., freq. in mod. Icel.
II. the name of a farm, Lv. 80; Veisan is the name of a tarn at Lister in Norway, Fritzner s. v. Veisu-menn, m. pl. the men from Veisa, Lv. 82.
from vita.
f., pl. veitr, qs. vreit, a trench, = veita, D. N. iv. 198.
2. a narrow lane in a town, N. G. L. ii. 243, Munk. 83.
I)
(-tta, -ttr), v.
1) to grant, give (v. e-m líð, hjálp, huggun, grið, trygðir);
2) to help, assist, stand by one (þeir veittu Gizuri hvíta í hverju máli);
3) to grant, permit (Þ. beiddist at sjá gripina, ok þat veitti hón henni); v. e-m bœn, to grant one a request;
4) v. veizlu, to give a feast; v. brúðkaup e-s, to hold a wedding; v. útferð e-s, to hold a funeral feast; also absol. to give a feast or entertainment (v. stórmannliga, með inni mestu rausn);
5) to entertain, treat (konungr veitti sveitungum sínum);
6) to sustain, support an indigent person (síra Hafliði veitti þessi góðu konu allt til dauðadags);
7) of a performance; v. e-u áhald, to lay hold on; v. atfór, heimferð at e-m, to make an expedition against one; v. e-m atsókn, to allack; v. e-m áverka, to inflict a wound on; v. e-m eptirför, to pursue one;
8) e-t veitir e-m þungt, erfitt, it proves hard, difficult for one (Dönum veitti þungt atsóknin); impers., keisaranum veitti þungt, the emperor had the luck against him; e-t veitir erfitt, it is hard work; Geirmundi veitti betr, G. …
u, f., qs. vreita, dropping the r, [akin to reitr, rít, q. v., the root word; A. S. wrîtan = to trench; this is borne out by the mod. Norwegian forms as stated by Ivar Aasen, veit in Sogn, but vreite in Thelemarken; reite near Mandal]:—a trench, ditch; of vatn-veitur, of water-trenches, aqueducts, Grág. (Kb.) ii. 97; eigi skal hann annarra lönd meiða í veitunni, … of veitu-garða, trench-ditches, Grág. ii. 281; eigi á maðr at göra veitur í landi sínu svá at hann spilli landi eða engi manns þess er fyrir neðan býr, 282.
I)
(-tta, -ttr), v.
1) to grant, give (v. e-m líð, hjálp, huggun, grið, trygðir);
2) to help, assist, stand by one (þeir veittu Gizuri hvíta í hverju máli);
3) to grant, permit (Þ. beiddist at sjá gripina, ok þat veitti hón henni); v. e-m bœn, to grant one a request;
4) v. veizlu, to give a feast; v. brúðkaup e-s, to hold a wedding; v. útferð e-s, to hold a funeral feast; also absol. to give a feast or entertainment (v. stórmannliga, með inni mestu rausn);
5) to entertain, treat (konungr veitti sveitungum sínum);
6) to sustain, support an indigent person (síra Hafliði veitti þessi góðu konu allt til dauðadags);
7) of a performance; v. e-u áhald, to lay hold on; v. atfór, heimferð at e-m, to make an expedition against one; v. e-m atsókn, to allack; v. e-m áverka, to inflict a wound on; v. e-m eptirför, to pursue one;
8) e-t veitir e-m þungt, erfitt, it proves hard, difficult for one (Dönum veitti þungt atsóknin); impers., keisaranum veitti þungt, the emperor had the luck against him; e-t veitir erfitt, it is hard work; Geirmundi veitti betr, G. …
1. t, [Dan. yde], to grant, give; veita far, to give a man a passage, Grág. ii. 268; veita e-m lið, to give one help, assist (lið-veizla), Fms. xi. 27, 121; veita hjálp, aðstoð, huggun, to give help, comfort; veita grið, trygðir, várar, etc., passim; veita manni fyrir Guðs sakir, to give alms, Gþl. 274; konungr veitti honum skatta alla, condoned, remitted, Fms. i. 120: absol. to help, assist, þeir veittu Giziri hvíta at hverju máli, Nj. 86; veita frændum þínum ok mágum, 226; hann veitti þeim Ingólfi (in a battle), Landn. 32.
2. veita veizlu, to give a feast, Nj. 6, Fb. ii. 177, 301; veita brúðkaup e-s, to hold a wedding; veitti hann brúðkaup þeirra um vetrinn þar at Helga-felli, Eb. 142, Fms. x. 47; veita útferð e-s, to hold an ‘arvel,’ funeral feast. Fas. i. 387; konungr veitti Jól í Björgyn, Fms.; veita Jól sín, Fb. iii. 274: also absol. to give a feast or entertainment, konungr veitti sveitungum sínum, Fms. ix. 340; veita stórmannliga, Eg. 62; konungr skyldi veita í þeim tveim tréhöllum … lét konungr þar veita í, Fms. x. 13.
3. to give a grant, grant a fief; …
Shortened here. Read the full article →
a. giving freely, generous (v. af peningum).
adj. giving freely, open-handed; veitall af penningum, Fas. i. 443; ó-veitull af e-u, Bs. i. 415.
(pl. -endr), m.
1) giver;
2) helper, supporter (margir vóru veitendr at málum með þorbirni).
part. a giver, Edda i. 456.
2. a helper; veitendr, Fms. vi. 34; veitendr at máli þínu, Háv. 44.
m. giver, donor.
a, m. a giver, donor, H. E. i. 499, Stj. 23.
f. grant, gift.
1. f. a grant, gift, Bs. i. (Laur. S.)
2. in mod. usage an appointment to a living, brauða-v., etc.
2. (qs. vreiting), f. a trenching, leading of water; vatns-veitingar.
n. a trenched meadow.
(qs. vreiti-engi), n. a trenched meadow, Háv. 35 new Ed.
No entry
= viz, see víðr; veiz eptir skyldu, quite in order, Thom. 393.
f.
1) grant, gift, allowance;
2) help, assistance, backing, = lið~;
3) feast, banquet (~n fór vel fram, ok var veitt með miklum kostnaði);
4) the reception or entertainment to be given to the Norse king by his landed men (lendir menn) and stewards (ármenn), and to the bishop by the priests; the king was said to ‘fara at veizlum, taka veizlur’;
5) a royal grant, revenue (fekk konungr honum veizlur miklar); hann hafði áðr haft alla sýsluna suma at veizlu, en suma at léni, partly as a grant, partly as a fief.
u, f. [veita], a grant, gift, allowance; veizla eilífrar sælu, … hafa e-t at veizlu Guðs, Hom. (St.); veizla ölmusu-görða, Hom.; gefa stórar gjafir ok veizlur, Stj. 64.
2. help, assistance, backing, Hom. 140; varðar honum ekki sú veizla, Grág. ii. 13; kynlig v. ok at íllu mun verða, Lv. 7; til heilla sátta ok hollrar veizlu, Grág. ii. 21; öll miskunn ok v., 623. 21; ek sé mik nái fátt mega göra þat er veizlu munr sé í, Fas. ii. 437 (lið-veizla).
3. an entertainment; veita göngu-mönnum engar veizlur nema til skúa aða fata, Grág. i. 454: a treat, feast, banquet, Ó.h. 112; góð veizla, Nj. 6; virðulig veizla, Ld. 186; skörulig veizla, Eg. 44: of a wedding feast, 30 (mod., brúðkaups-veizla), very freq. in mod. usage.
II. as a law term, the reception or entertainment to be given to the Norse king, or to the king’s ‘landed-men,’ or his stewards, for in olden times the king used to go on a regular circuit through his kingdom, taking each county in turn; his retinue, the places of entertainment, and the time of his staying at each place, being regulated by law; this was called ‘veizla’ or fara at veizlum, taka veizlu; …
Shortened here. Read the full article →
m. preparation for a feast.
m. preparation for a feast, Fms. vi. 146.
m. banquet-day.
m. a banquet-day, Bs. i. 791, Sturl. ii. 58, Stj. 199.
n. failure of a feast.
n. the failure of a feast, Fms. vi. 95.
n. fee, money paid in lieu of veizla.
n. a fee, money paid in lieu of veizla (II), Fagrsk. ch. 11.
n. fee, money paid in lieu of veizla.
n. = veizlufé, Fms. x. 184; hann (the king) tók veizlugjöld norðan ór Dölum ok víða um Heiðmörk, Ó. H. 63.
No entry
f. a grant, D. N. ii. 25.
No entry
f. a feast-giving, Fs. 13.
f. banqueting-hall.
f. a banqueting hall, Fms. x. 154.
No entry
f. land held as a grant, N. G. L. i. 47; ef maðr selr v. sína þá verðr hann þjófr at, 85.
No entry
u, f. a church, the patron or rector of which had to entertain the bishop at his visitations, D. N. iii. 39.
m. one sustained, supported by another (E. kveðst ekki þurfa at vera hans ~).
m., in Norway, an endowed man, holding grants from the king, Gþl. 108; lendir menn ok veizlumenn allir, N. G. L. ii, Hirðskrá ch. 36: but in Icel. it means a pauper living upon charity, hér á at vera v. kvengildr, Pm. 121, Ám. 14.
No entry
a, m. = veizluhöll, Hkr. i. 90.
No entry
u, f. the duty of entertaining (see veizla II), D. N. iii. 10.
No entry
n. pl. the spoiling of a feast; göra v., Fas. i. 445 (of a peace disturber).
f. = veizluhöll.
u, f. = veizluhöll, Fms. vi. 440, vii. 317.
m. a lad supported by one.
m. a charity boy (= mod. niðr-seta), Nj. 15.
f. the receiving of a veizla.
u, f. the receiving a veizla (II), Fagrsk. ch. 32.
No entry
n. a maintenance, H. E. i. 258.
(vek; vakta; vakiðr, vaktr, vakinn), v.
1) to waken, rouse from sleep (þorði engi at v. hann);
2) to stir, rouse (gør þú eigi þat, son minn, at þú vekir þá, er þeir hafa áðr frá horfit);
3) to cause, begin (v. víg, styrjöld);
4) v. upp, to waken, rouse (H. vakti upp alla heimamenn sína); fig., hann vakti upp tvá boða mikla;
5) to start (broach) a question (E. vakti þat mál við Þórólf); v. til e-s (or v. til um e-t) við e-n, to raise the question, introduce the mention of a thing with one (S. konungr vakti þá til um eyrendi sitt við Sigurð jarl);
6) to make to flow; v. sér blóð, to make one’s blood flow, open a vein (nú ~ þeir sér blóð ok láta renna saman dreyra sinn); verjum hendr várar, ef þeir ~ fyrri við oss, if they be the first to quarrel with us.
vek, poët. vakði, later vakti; subj. vekði (vekti); part. vakiðr, Post. 236, l. 8, vaktr, vakinn: with neg. suff. vekk-at ek, I wake (you) not, Bm. 1: [Goth. wakjan; A. S. weccean; Engl. waken; Germ. wecken; Dan. vække]:—to waken, rouse from sleep; hón gat varla vakit þá, Fms. i. 9; vöktu konurnar hann, ix. 24; var hann vakinn, Ld. 214; þorði engi at vekja hann, Ó. H. 72, 122; konungi þótti heldr snemt at v. herinn, … þá vaknaði liðit, 207; þá vakði Finnr konung, 210; hann bannar þat hverjum manni, at hann se vaktr, Fms. iv. 274; Jesús Kristr vekr þik, rís þú upp, 623. 14.
2. vekja upp, þeir vöktu þá upp konung, Eg. 282; hann vakði upp alla heima-menn sína, Nj. 35: metaph., hann vakti upp tvá boða mikla, Fms. x. 324 (of a wizard): to raise a ghost, vekja troll upp, N. G. L. i. 19 (see troll); v. upp draug, Ísl. Þjóðs. (uppvakningr).
II. metaph. to stir, rouse; gör þú eigi þat, son minn, at þú vekir þá er þeir hafa áðr frá horfit, Nj. 115; ek vakða opt reiði þina, 623. 27; ilmr þinn vakði fýsn mína, 28; þá tók ek at vekja kláða á fæti honum, Fms. x. 331.
2. to cause, begin; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. = vökvi, a fluid, moisture, Hom. 68; kviðr tekr við vekku sem sær við vötnum, Eluc. 61.
No entry
m. a weakling, in a dubious passage, vinr Veðorms veklinga tøs, a friend of W., the helper of the weak, Ad.
(að), v. to freshen up, rouse.
ð, [vakr], to freshen up, rouse; þetta er nú vekrir hug margra góðra manna, O. H. L. 86; vekra sporið, to quicken the pace.
No entry
f. an ambling pace, from vakr, q. v., of a horse.
No entry
f. [for. word, as shewn by the kt; vætt, q. v., is the genuine Norse form; Germ. ge-wicht; Dan. vægt], weight, N. G. L. ii. 482.
No entry
t, to weigh against; svo mikit sem vektir e-u, D. N. v. 342.
No entry
= vökvi, q. v.
adv.
1) well (taka v. við e-m); v. í vexti, well-grown, well-shapen; vera v. til e-s, to be kind to one; mér gefr vel at skilja, I understand quite well;
2) easily (þat mætti v. verða þinn bani);
3) fully, amply, largely (v. vegnar fimm merkr); faðir hennar hafði v. fé, plenty of money; intensive, with a.; v. flestir, the most part; v. mikill, rather great; v. tuttugu menn, twenty and upwards; hundrað manna eða v. svá, a hundred or fully that.
adv. (compar. betr, superl. bezt, see betr, p. 6l), in some, esp. Norse, vellums spelt val, Stj.; val stilltr, Bs. i. 90; lifa val, 91; jamval, 92; lærðr val, 94, etc.; val búin, Fms. ii. 187: [Ulf. waila = καλως; A. S. wel, etc.]:—well; eygðr vel, Nj. 39; hærðr vel, id.; stilltr vel, 30; vel stilltr, vel auðigr, hár vel litt, vel vígr, 38; hringr góðr ok vel görr, 225; vel smíðaðr, Orkn. 310; vel í vexti, well-grown, well-shapen, Eg. 305; hár mikit ok fór vel, Nj.; vel at sér, fine, Korm. 142 (see ‘at,’ C. IV. 5, p. 27, col. 2); vel borinn, well-born, of good family, Fms. xi. 80; harðla vel, well indeed, Finnb. 270; vera vel til e-s, to be kind to, Nj. 73; verða vel ásáttir, Grág. (Kb.) i. 83; þakka e-t vel, to give good thanks, thank very much, Ísl. ii. 231; heilsaði hann honum vel, to greet well, Eg. 408; þótt hans væri eigi vel leitað, Fms. v. 252; líka vel, to like well, Eg. 7; hversu vel mér sýnisk þeirra athæfi, how well I like it, Fms. x. 296; mér gefr vel at skilja, I understand quite well, i. 141; taka vel við e-m, to receive well, xi. 11; gör svá vel, ‘do so well,’ please to do; …
Shortened here. Read the full article →
n.
1) power (með miklu v.);
2) empire; Dana-~, Denmark.
n. [= vald, q. v.; Dan. vælde], power; veldi er þat en eigi fé, K. Þ. K. 142; með miklu veldi, Fms. x. 11; hafa veldi yfir e-u, Blas. 48; veldi ríkis míns, 623. 59; gefit mér at móti veldi svá mikit, 656 C. 12; veldi stafs, value, Skákla.
2. an empire; tekið alla konunga af nafni ok veldi, Eg. 268; Grikkja konungs veldi, A.A. 286; biskups-veldi, í annars konungs veldi, Grág. i. 180; Dana-veldi = Denmark; Noregs-veldi = Norway; Skota-veldi = Scotland, Orkn. (in a verse); Svía-veldi = Sweden.
COMPDS: veldisengill, veldishringr, veldissproti, veldisstóll, veldissæti, veldisvöndr.
m. archangel.
m. an archangel, Hom. 133, Greg. 35.
m. hale round the head of a saint.
m. the ring or halo round the head of a saint, Mar., Fms. v. 340.
No entry
a, m. a sceptre.
m. throne.
= veldissæti.
n. throne.
n. a throne, Stj.
m. sceptre.
m. a sceptre, Stj. 395.
(-da, -dr), v. to warm.
1. u, f. lukewarmness.
2. medic. nausea; það er, velgja í mér.
2. ð, [válgr], to warm; velgja mjolk, to warm milk; ætla ek at hann (the porridge) sé full-velgdr, Fas. iii. 389; v. upp, to warm up.
(vel; valda; valiðr, valdr, valinn), v. to choose, select, pick out (v. e-n til fylgdar við sik);
v. um e-t, to choose between;
er gott um at v., there is plenty of choice;
eiga um tvá kosti at v., to have two alternatives to choose between;
v. e-m hæðilig (hörð) orð, to speak ignominiously to (or of) one;
hafa valit líð, to have picked troops;
refl., ~st til e-s, to come forward (völdust margir göfgir menn til þessar ferðar).
pres. vel; pret. valði, valdi; subj. velði; part. valiðr, valdr, valinn; [Ulf. waljan = αἱρειν; O. H. G. weljan; Germ. wählen; Dan. vælge; Swed. välja; Old Engl. wale; cp. val-]:—to choose, elect, pick out; at ér velit þat er yðr gegnir, 623. 30; ok er gott um at velja, Nj. 3; velja um tvá kosti, Gísl. 16; konungr valði mjök menn með sér í hirð at afli ok hreysti, Fms. i. 43; þeir feðgar völðu mjök menn at afli til fylgðar við sik, Eg. 84; þeir bræðr völðu sér lið, 119; þeir höfðu valið lið, picked troops, Nj. 24; valiðs meistara, Post. (Unger) 108; velja við til, Grág. ii. 356; ef eigi er rjóðrum högginn skógrinn ok er valiðr, 294; valiðr til e-s, Fs. 71; rita tal allra valdra manna, Hom. 36.
2. to pick out, Lat. promere; kuml konunga ór kerum valði, Gh. 7; hverr vildi mér hnossir v., Gkv. 2. 20; valði Sigríðr vinum sínum gjafar, S. made gifts to her friends, Ó. H. 124; velr hón honum mörg hæðilig orð, Ld. 48; v. mönnum neisulig orð, Ísl. ii. 384; v. e-m hörð orð, Fb. ii. 376.
II. reflex., þeir sjau völðusk til, ok gengu, came forward, picked themselves out, Fms. viii. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
or vælungr, m. a nickname, Sturl. iii. 187.
(-ta, -tr), v.
1) to toss about (þeir velktu Tuma lengi); impers., velkir e-n í hafi, one is tossed about on the sea;
refl., ~st úti, to be tossed about on the sea;
2) to ponder over, consider; hann sér, at eigi mun duga at v. ráðit, to waver, hesitate; v. e-t fyrir sér, to turn over, revolve, a thing in one’s mind.
t, [válka], to toss about; þeir velktu Tuma lengi, görði honum þá kalt mjök, Sturl. ii. 66 C.
2. as a naut. term, to be sea-tossed; Þorgeir ok hans félaga velkir í hafi lengi, Fb. ii. 108: impers., velkti þá lengi í hafi, Eg. 159; velkti þá úti allt sumarit, Landn. 226.
II. metaph. to waver, hesitate; hann sér at eigi mun duga at velkja ráðit, Bs. i. 623; ertú mjök hugsjúkr um ráða-ætlan þína er þú velkir þat fyrir þér, Ó. H. 196; hann velti (i. e. velkti) lengi í huga sér hvernig hún yrði best til reidd, Jón Þorl. (the mod. phrase being, velta e-u fyrir sér = to revolve in one’s mind, waver; but this ‘velta’ is merely a corruption of the older ‘velkja’).
III. reflex. to be tossed; ok er þeir velkðusk þar lengi svá haldnir, Fms. x. 29; teksk af byrr allr ok velkjask þau úti lengi, Fs. 142.
n. gold; poet. and in compds.
n. [vella], gold, prop. molten, i. e. native, gold, or = Germ. ‘ge-diegenes gold,’ (perh. the word comes from the superstition as to serpents brooding and hatching gold, cp. fóru þeir til bælis drekans, ok sá þeir þar mikit gull, ok ‘heitt sem nýrunnit í afli,’ Ingv. 24.) The word is only used in poets, and in the compds, vell-auðigr, vell-ríkr, q. v.: poët. compds, vell-bjóðr, -broti, -meiðir, -rýrir, -stærir, -vönuðr, all epithets of a princely man.
I)
(vell; vall, ullum; ollinn), v.
1) to be in a state of ebullition, boil (rigndi blóði ~nda);
2) to well up, swarm; v. möðkum, to swarm with worms; ullu út ór ormar, worms swarmed out.
II)
(-da, -dr), v. to prepare or cook by boiling (v. lauk ok grös).
III)
f. boiling heat, ebullition.
1. d, causal to the preceding, to make to well up or boil; vella mat, Fbr. 51 new Ed.; vella lauk ok grös, Fb. ii. 365; ok vellt þat saman, Ó. H. 223; velld tjara, Sks. 90 new Ed.; hann velldi þau sverð sjau vetr í afli, Karl. 40; velldr í viðsmjörvi, 623. 13.
2. u, f. boiling beat, ebullition, MS. 732. 1, Fbr. 97, Nj. 247; af vellu sólar-hita, Rb. 478; ok er hann var í vellu þessi, 655 v. 2. vellu-ketill, m. a boiler, 656 C. 40.
I)
(vell; vall, ullum; ollinn), v.
1) to be in a state of ebullition, boil (rigndi blóði ~nda);
2) to well up, swarm; v. möðkum, to swarm with worms; ullu út ór ormar, worms swarmed out.
II)
(-da, -dr), v. to prepare or cook by boiling (v. lauk ok grös).
III)
f. boiling heat, ebullition.
pres. vell; pret. vall; pl. ullu; subj. ylli; part. ollinn; [A. S. weallan; Engl. to well]:—to well over, boil, be at boiling heat; vellanda bik, Fms. vii. 232; rigndi blóði vellanda, Nj. 272; vellanda vatn, Bs. i. 40, Sks. 424; vellanda viðsmjör, 623. 12; vax heitt ok vellanda blý, molten lead, Hom. 100; vellanda gulli, molten gold, 625. 38; tók stálit at vella, Karl. 18; vellr nú ór járni allt þat er deigt er, Þiðr. 79; vellanda katli, Hm. 84; hafit vellr ok geisar, Rb. 444; keldur er æ ok æ vella ákafliga, Sks. 146; sé nú hve sá hverr velli, Gkv. 3. 9; hver vellanda, 6; það vellr og sýðr, of a boiling kettle; brunnr vellr af hita, Al. 51; vellandi reiði, Art.
II. metaph. to well up, swarm, esp. of vermin, maggots, or the like; vella möðkum, to swarm with worms; hann vall möðkum, Fms. xi. 280; þat vellr möðkum allt, Hom. (St.); Herodes vall möðkum í hel, Ver. 40; ullu út ór (swarmed out) ormar ok eyðlur, Hkr. i. 103 (Fms. x. 380); vella vági, to run with matter, Greg. 75, Stj. 617 (of Naaman).
III. to cry, scream, of a curlew; spói vall í túni; also of the horse-cuckoo.
No entry
a, m., poët. a fire, cooking fire, boiling heat, Edda (Gl.)
No entry
u, f. the name of a boiling well near the lake Thing-walla, Kristni S. ch. 11 (now prob. sunk beneath the level of the lake).
m. pottage.
m. pottage, Stj. 160, 165.
No entry
m. a seether, boiler; in eld-vellir = smoke, Hornklofi; lög-vellir = a cauldron, Hým.; reyk-vellir, ‘reek-weller’ = fire, Lex. Poët.
a. rich in gold, immensely rich (maðr ~).
adj. rich in gold, prop. ‘swelling rich;’ maðr v., Eg. 251, Nj. 72, Sturl. i. 160 A, Orkn. 176: mod. very wealthy, hann er v., he is immensely rich.
No entry
u, f. lack of gold, the name of a poem, Eg. 694, Hkr. i.
No entry
adj. = vellauðigr.
I)
(velt; valt, ultum; oltinn), v. to roll, tumble over (ultu báðir ofan fyrir brekkuna); impers., veltr til vanda, it goes as usual (ok valt til vanda, at bœndr flýðu).
II)
(-lta, -ltr), v. to roll, set rolling, with dat. (v. manna búkum frá fótum jarli); impers., því næst velti skipinu, she capsized;
refl., ~st, to turn oneself, revolve (sól veltist um átta ættir); hestrinn veltist um tólf sinnum, the horse rolled itself over; ~st ór konungdómi, jarldómi, to give up one’s kingdom, earldom (veltist hann þá ór jarldómi ok tók höldsrétt).
1. t, a causal to the preceding; in Runic inscriptions it is spelt ‘elta’ or ‘ailta,’ Rafn 188, 194 (see rati); [Ulf. valtjan = κυλίνδειν; A. S. wæltan; Germ. wälzen; Dan. vælte; see valtr]:—to roll, set rolling, a stone or the like, with dat.; velta búkum frá fótum jarli, Fb. i. 495; velta grjóti, Gs. 12; velta torfi, Grág. ii. 266; v. steini, N. G. L. ii. 122; steininum hafði velt verið af gröfinni, Luke xxiv. 2; þeir veltu honum, Eb. 115 new Ed.: impers., því næst velti (því), then she capsized, Fms. ix. 320.
II. reflex. to turn oneself, rotate; sól veltisk um átta ættir, Sks.; hann veltisk inn yfir þresköldinn, Fb. ii. 382; hestrinn veltisk um tólf sinnum, the horse rolled itself over, Hrafn. 6; sumir hestar höfðu velzt, Grett. 29 new Ed.
2. the phrase, veltask ór konungdómi, jarldómi, to roll oneself from kingdom to earldom, to descend from a higher to a lower estate, e. g. from king to earl, or from earl to thane, Fms. i. 195, Eg. 7; Hallaðr, sá veltisk ór jarldómi í Orkneyjum, Landn. 260; veltisk hann þá ór jarldómi ok tók hölds rétt, Hkr. i. 104; the phrase is borrowed from the symbolic act, for which see Har. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(velt; valt, ultum; oltinn), v. to roll, tumble over (ultu báðir ofan fyrir brekkuna); impers., veltr til vanda, it goes as usual (ok valt til vanda, at bœndr flýðu).
II)
(-lta, -ltr), v. to roll, set rolling, with dat. (v. manna búkum frá fótum jarli); impers., því næst velti skipinu, she capsized;
refl., ~st, to turn oneself, revolve (sól veltist um átta ættir); hestrinn veltist um tólf sinnum, the horse rolled itself over; ~st ór konungdómi, jarldómi, to give up one’s kingdom, earldom (veltist hann þá ór jarldómi ok tók höldsrétt).
velt, pret. valt, pl. ultu; subj. ylti; part. oltinn, or vultu, voltinn; [Ulf. valtjan; cp. A. S. walwjan = κυλίνδειν; Lat. volvere, volutare; Engl. wallow]:—to roll, roll over; ultu þeir ofan fyrir brekkuna, Landn. 179; þat (the wheel) kann opt velta undan, Fms. i. 104; veltanda vatn, Akv.; þóttú yltir aptr fyrir bylgjunni, Hom.; ek hefi látið velta slíka sem þú ert, Eg. 338; sneri höllinni sem mylna ylti, Karl. 472; þó gékk hann heldr en valt, Sturl. iii. 158; tunnan valt og úr henni allt, ofan í djúpa keldu, in a ditty; dagarnir sex at vísu vultu, Lil.; er þú ert oltinn í svá mikla heimsku, Post. 645. 68, 83; í hverja synd ok vesöld þú ert voltinn, Stj. 36; þó at hann velti í mikla vesöld, Al. 95.
2. metaph. to turn out; mun velta til vandans, Lv. 45; ok valt til vanda, at bændr flýðu, it went as usual, that they fled, Fms. viii. 408; veltr þangat sem vera vill um flesta hluti, Ísl. ii. 201; ef svá veltr til, at …, Mar.; skipan er voltin eigi sem hann hugði, Fms. xi. 436; vultu allir dómar til stríðrar refsingar, Sks. 581.
a. rolling (veltiligt hjól).
adj. rolling, voluble, Lil.
(pl. -ar), f. rolling, rotation.
f. rotation, Stj. 15.
No entry
m. (Lat. volutor), one who makes to revolve. Lex. Poët.
No entry
in compds, velti-flaug, f. rotation; velti-reið, f. of a ship, Lex. Poët.: in prose, velti-ár, n. of an extra good year.
pp. well-born, noble.
part. well-born, noble, Am. 21, H. E. ii. 74.
No entry
adj. = velborinn, Mar.
m. farewell cup (drekka velfaranda, velminni).
part., drekka velfaranda, to drink a farewell cup, Fms. iii. 191.
f. well-doing, welfare.
f. well-doing, Fb. i. 434: v. til lífs ok sálu, Bs. i. 790.
a. well-behaved, righteous.
adj. well-behaving, righteous, Stj. 141, Bs. i. 264.
No entry
f., in velfarar-minni = velfarandi, Eg. 213. velfara-öl, n. a parting banquet, D. N. iii. 954.
No entry
f. a well-doing, benefit.
No entry
m. = velgörð, Nj. 123, Fær. 63, Stj. 151.
pp. welcome (biðja e-n vera ~).
part. welcome, esp. in greeting, Nj. 140; vera v., Fms, vii. 154; at hann skyldi Guði v. ok svá honum, ix. 373; konungr bað hann v., i. 16.
a. well-minded.
adj. well-minded, O. H. L. ch. 30.
No entry
f. well-doing, wealth; freq. in mod. usage.
f. good upbringing.
f. the being well brought up; cp. manna, Fb. iii. 367.
f. well-doing, good position.
f. well-doing, a good position, Fms. x. 178.
No entry
m. well-being, Fms. viii. 281, v. l.
No entry
f. kindness, good-will (also vel-vili, a, m.), Ísl. ii. 441, passim in mod. usage.
No entry
n. [A. S. wen], name of the letter v, see introduction to this letter; ok er v þá vend kallað í Norrænu máli, Skálda (Edda ii. 400; ‘und,’ 365).
I)
(-nda, -ndr), v.
1) to wend, turn (vendi S. aptr herinum);
v. sínum vegi, to wend ones way (hann vendir sínum vegi austr til landsenda);
2) to change, convert (guð vendi því ok sneri til góðs);
3) absol., to turn (þeir vendu þá á þat fjall, er kallat er Vazfell);
v. aptr, to return (vendi hann aptr sömu leið).
II)
(að), v. to change, alter (v. siðum sínum).
d, pret. venduðu, Edda i. 20 (pref.); [Ulf. ga-wandian = στρέφειν; A. S. wentan; Engl. wend; Germ. wenden; Dan. vende]:—to wend, turn, with dat.; vendi Sigurðr aptr herinum, Fms. viii. 152; venda sínum vegi, to wend one’s way, xi. 425; venda til hans allri hollustu, Mar.; venda góðvilja til e-s, Dipl. i. 2; venda ást ok vináttu, Sks. 741: with acc., venda bak móti e-m, Bret. 54; venda sína vináttu til e-s, Fms. ix. 51, v. l.; venda e-t til sín, Sks. 443 B.
2. to turn, change; Guð vendi því ok sneri til góðs, Stj. 239; um snúa ok venda, N. G. L. i. 349.
II. absol., venda aptr, to return, Hkr. i. 76; vendu þeir þá norðr aptr, Fms. vii. 301; jarl vendir nú aptr til Sjólanda með þetta fé, xi. 83; vendi hann aptr sömu leið, 359; vildi Agamemnon þá aptr venda með sínu liði til Gríklands, Bret. 84: fóru þaðan um nótt, vendu þá á þat fell er kallat er Vatnsfell, Fms. viii. 36; venda til hefnda við e-n, Ld. 244.
III. reflex., vendask um, Mar., MS. 671. 22.
a. careful.
adj. careful, H. E. i. 410.
No entry
(also Vandill), m. a pr. name, Rafn 178, Edda (Gl.), Lex. Poët.
2. Vandil, a local name, the northern part of Jutland in Denmark; á Vendli, Ýt. (whence prob. came the famous Vandals who conquered and sacked Rome, and who have left their name in Andal-usia in Spain); Vandils jörmungrund, the great land of Vandil = Jutland (?), on a Runic stone: Vendil-skagi, the Skaw or Skagerack, Knytl. S.
COMPDS: Vandilsbyggi, Vendilkráka.
No entry
u, f. a nickname, Yngl. S.
adv.
1) carefully (spyrja ~ at e-u); segja ~ frá tíðindum, to tell minutely;
2) quite, entirely (svá var ~ upp gengit alit lausafé hans).
adv. [vandr], carefully; spyrja v. at e-u, Fms. i. 68; segja vendiliga frá tíðindum, tell minutely, Eg. 124; sjá v., Ld. 54: quite, entirely, svá var v. upp gengit allt lausa-fé hans, Hkr. i. 186; stefndi til sín öllum bygðar-mönnum ok þeim öllum vendiligast (principally those who) er first bygðu, Ó. H. 59.
No entry
adj. = venzlaðr, N. G. L. i. 30. 2. vendr, part. wont, accustomed; v. á afrek, Skíða R. 19; ofstopa vendr, Landn. (in a verse).
No entry
n. = vandræði, Bs. i. 341.
No entry
adj. difficult to appease, Mork. 72.
n. pillow, cushion.
n. = vangr, [like Dan. vænge and vang], the ground; ok vatt (á) vengi, and threw it on the ground, Gkv. 1. 13.
2. the sea; vengis blakkr, hjörtr, the steed, the hart of the sea = a ship. Lex. Poët.
I)
(van; vanda; vandr and vaninn), v.
1) to accustom (v. e-n e-u or við e-t) v. hann við íþróttir ok hæversku, to teach him, train him in; v. barn af brjósti, to wean a child (þá var hann af brjósti vaninn);
2) to train animals (þar keypti Auðunn bjarndýri vel vanit); to educate children (var þat almælt, at engi born væri svá vel vanin);
3) v. komur sínar til e-s, to visit habitually (hann venr komur sínar til Ormhildar); v. e-t af e-m, to unteach one a thing (kostgæfði hann af þeim at v. öll úkynni);
4) refl., ~st e-u, við e-t, to get accustomed to, used to (nú mun ek verða at v. hestinum um hrið; v. við íþróttir); with infin. to be wont, used to (vandist E. optliga at ganga til tals við Egil).
II)
f. custom, habit (þat var v. hans, at); at venju, as usual.
u, f. = vani, a custom, habit, MS. 4. 7, 10; gjörn er hönd á venju, a saying (see hönd); at venju, as usual, Ver. 24; varga venja, Hom. 38.
COMPDS: venjubragð, venjuliga, venjuligr.
I)
(van; vanda; vandr and vaninn), v.
1) to accustom (v. e-n e-u or við e-t) v. hann við íþróttir ok hæversku, to teach him, train him in; v. barn af brjósti, to wean a child (þá var hann af brjósti vaninn);
2) to train animals (þar keypti Auðunn bjarndýri vel vanit); to educate children (var þat almælt, at engi born væri svá vel vanin);
3) v. komur sínar til e-s, to visit habitually (hann venr komur sínar til Ormhildar); v. e-t af e-m, to unteach one a thing (kostgæfði hann af þeim at v. öll úkynni);
4) refl., ~st e-u, við e-t, to get accustomed to, used to (nú mun ek verða at v. hestinum um hrið; v. við íþróttir); with infin. to be wont, used to (vandist E. optliga at ganga til tals við Egil).
II)
f. custom, habit (þat var v. hans, at); at venju, as usual.
pres. ven; pret. vanði, later vandi; subj. venði; part. vandr, vaninn: [Dan. vænne; see vani]:—to accustom; venja e-n e-u or við e-t; venja hann við íþróttir ok hæversku, Fms. i. 78; gestrisni vanði hann sik, he practised hospitality, 655 v. B. 2; vandi Dofri hann við íþróttir, ættvísi ok vígfimi, taught him, trained him in, Bárð. 164.
2. in phrases, kostgæfði hann af þeim at venja öll úkynni, to unteach them all bad manners, Bs. i. 687; hann venr kvámur sínar til Ormhildar, Nj. 107; venja leiðir sínar til e-s staðar, to haunt a place, Fb. i. 303; síðan venr hann fé sitt í akra hennar, Fms. vii. 357: to train, tame, bjarndýri vel vanið, vi. 298, Fagrsk. ch. 21: to educate, engi börn vóru svá vel vanin, sem þeirra börn, Bs. i. 129; barn var ek ok ílla vanit, Karl. 197.
II. reflex. to be wont, accustomed to do a thing; vanðisk fjósa-kona ein at þerra fætr sína á þúfu þeirri, er …, Landn. 51, v. l.; síðan vanðisk Einarr optliga at ganga til tals vid Egil, Eg. 686; á hverri ártíð hans venjask menn at göra þá minning hans, Blas. 51; vöndusk margir at fara til hans, Hkr. iii. 249.
2. with dat. …
Shortened here. Read the full article →
n. habit.
n. a habit, Bs. i. 781.
adv. usually.
adv. usually, Str. 68.
usual.
adj. usual, Mar., Bs. i. 822; venju-ligra, more usual, Fs. 52.
n. pl. relationship, ties of blood or affinity; fyrir ~a sakir, for kinship’s sake.
n. pl. [vandi], relationship (ties of blood or affinity); fyrir venzla sakir, Nj. 79; er hann þó í venzlum við oss bundinn, Boll. 354; fyrir frændsemis sökum ok margra annarra venzla, Orkn. 452; at ek sé þar í meirum venzlum enn aðrir menn, Lv. 78; at hann mundi allítils virða við Sverri venzl né vígslur, Fms. viii. 266; ek vil biðja hennar mér til eigin-konu, ok staðfesta svá við yðr venzl með vináttu, Fas. iii. 59; þeim mönnum er minni venzl mundi á, Ó. T. 7.
COMPDS: venzlalauss, venzlamaðr.
No entry
part. related.
a. bound by no ties; venzlalausir menn, persons not related, strangers.
adj. bound by no ties, a stranger; úskyldar konur ok venzla-lausar, Stj. 179, Fb. ii. 415; síðan venzlalausir menn eru í mót, Orkn. 104, = vandalauss.
m. kinsman, relation, = vandamaðr.
m. a person bound by ties, a kinsman, relation; vinir ok venzlamenn, Bs. i. 21; yðr venzlamönnum Þóris, Gullþ. 20; Kolbeini ok hans venzlamönnum, Sturl. ii. 1, Bs. i. 489, 494.
m. woof, = veftr.
f. [vefa], the woof, Fbr. 31, 33 new Ed.
I)
n.
1) station for taking eggs, fishing, catching seals, etc. (cf. eggver, fiskiver, selver, útver);
2) poet. sea; fyrir handan ~, beyond the sea.
II)
(gen. pl. -ja), n. case, cover (~it var af guðvefjarpelli).
m. a husband; see verr.
I)
n.
1) station for taking eggs, fishing, catching seals, etc. (cf. eggver, fiskiver, selver, útver);
2) poet. sea; fyrir handan ~, beyond the sea.
II)
(gen. pl. -ja), n. case, cover (~it var af guðvefjarpelli).
1. n. a case; undir úlfalda verjum, Stj. 181; beðr með þýðeskt ver, D. N. iv. 218; verit var af pelli, Karl. 495; kodda-ver, a pillow-case; sængr-ver, a bed-case.
2. n. [akin to vörr; A. S. wær; cp. Engl. weir, usually sounded ware about Oxford still]:—the sea, only used in poets; vestr fór ek of ver, of a journey to England, Höfuðl. 1; fyrir vestan ver (prose, fyrir vestan haf), beyond the ‘western weir,’ i. e. in the British Isles, Hkv. 2. 7; fyrir handan ver, Gkv. 2. 7; fyrir austan ver, east of the sea, i. e. in Norway, Edda (Ht.); um ver, across the sea, Fms. vii. 329 (in a verse): in poët. compds, ver-bál, ver-glóð, ‘sea-fire,’ i. e. gold; ver-fákr, a sea-steed, i. e. a ship.
II. a fishing-place, station, for fishing, taking eggs, catching seals, herrings: farmers in Icel. at certain seasons of the year (spring, winter, and autumn) send some of their labourers to out-lying fishing-places (called göra mann út and út-görð); here people meet for fishing from all parts of the island; these fishing-places are called ‘ver; …
Shortened here. Read the full article →
I)
(er; var, várum or vórum; verit), v.
1) to be, exist; þeir menn vóru, er, there were men who;
2) to be, happen; þat var, at hón fór brott, so it was that she went away; en er váraði, var þar búskortr, there was scarcity in the household; hvat er henni, what is the matter with her! þat var einn dag, at, it happened one day that; kann (má) v., at, it is possible, it may be that;
3) to last; meðan þingit væri, while the Thing lasted;
4) láta e-n v., to leave one alone (lát mik v. ok ger mér ekki illt); bað hann láta v., begged him to leave it undone, not to do it;
5) to dwell, stay; hann bað hana vera í búð sinni, he asked her to stay in his booth; hann var á Höskuldsstöðum um nótt, he passed a night at H.;
6) with infin., hlymr var at heyra, a clattering was to be heard; þar var at sjá, there was to be seen; v. at gera e-t, to be doing a thing; kvað hann v. at telja silfr, said he was counting the money; denoting necessity, a thing about to happen, or to be done; nú er þeim út at ganga öllum, er leyft er, now all those must go out to whom leave is given; …
u, f.
1. = væra, a shelter; at þeir hefði né eina veru (comfort) af eldinum, Eb. 100 new Ed. (v. l. 9): a mansion, í míns föðurs húsi eru margar verur, John xiv. 2: in the allit. phrases, eigi vist né veru, Fb. iii. 457; hvárki vist né veru, Grett. 142 new Ed.; vist né væri, Fb. iii. 52; ef hann á sér í vá veru, Hm. 25.
2. [vera = to be], a dwelling; seg mér í hverjum staðum þín vera er, Barl. 79; skaut í hug honum vesöld sinnar veru, 196.
I)
(er; var, várum or vórum; verit), v.
1) to be, exist; þeir menn vóru, er, there were men who;
2) to be, happen; þat var, at hón fór brott, so it was that she went away; en er váraði, var þar búskortr, there was scarcity in the household; hvat er henni, what is the matter with her! þat var einn dag, at, it happened one day that; kann (má) v., at, it is possible, it may be that;
3) to last; meðan þingit væri, while the Thing lasted;
4) láta e-n v., to leave one alone (lát mik v. ok ger mér ekki illt); bað hann láta v., begged him to leave it undone, not to do it;
5) to dwell, stay; hann bað hana vera í búð sinni, he asked her to stay in his booth; hann var á Höskuldsstöðum um nótt, he passed a night at H.;
6) with infin., hlymr var at heyra, a clattering was to be heard; þar var at sjá, there was to be seen; v. at gera e-t, to be doing a thing; kvað hann v. at telja silfr, said he was counting the money; denoting necessity, a thing about to happen, or to be done; nú er þeim út at ganga öllum, er leyft er, now all those must go out to whom leave is given; …
older form vesa, the verb substantive; pres. em, ert, er, pl. erum, eruð, eru: pret. var, vart (mod. varst), var, pl. váru or vóru; a obsolete óru occurs, Sæm. (once), Orkn. 426. l. 11, Nj. 81, Thom. 28, 90, 102, 116, 150, 196, Ísl. ii. 482: pres. subj. sé, sér (Vþm. 4, 7), sé; the older form is sjá, en ek sjá, Clem. 138. l. 14; at ek sjá, … ok sé mér eigi reiðr, 145, Fms. viii. 299, x. 384, xi. 124, Eg. 127; for the forms sják, sjákk, see below: the mod. forms are sé, sért, sér (eg sé, þú sért; sert and ert make a rhyme in Pass. 34. 5): imperat. ver, vertú; see Gramm. p. xxiii: there also occurs a subj. pres. verir, veri, Sdm. 22, Ls. 54; þatz án veri, Am. 36; skósmiðr þú verir, Hm. 126, but rarely.
A. CHANGES AND FORMS.—Vera is an anomalous verb, which has undergone several changes:
I. by changing s to r; of the older form there occur, the infin. vesa, pres. es, pret. vas, vast (vastu), vas; pres. subj. vesi; imperat. ves, MS. 623. 25. l. 14, 645. 6l. l. 33, 677. 40. l. 38; vestu, 623. 25, Post. (Unger) 129. l. 27, 229. l. 12; vesum, Hom. (Arna-Magn. 237) p. 214. l. 8; pres. indic. 2nd pers. est, Glúm. 372; …
Shortened here. Read the full article →
gen. from veröld.
see veröld.
a. worldly, secular.
adj. worldly, secular, Fms. vii. 88, Anecd. 38, K. Á. 50, 220. Edda (pref.), Gþl. (pref. viii), N. T., Vídal., passim in eccl. usage.
f. being, essence (guðlig v.).
f. being, essence, an eccl. word; ein veran of eitt líf, Stj. 19; af Guðligri veran, 31.
n. worth, price (galt hann þegar verðit í gulli ok brendu silfri); þetta eru þrenn verð, three times as much as the thing is worth; halda e-u til verðs, to put out for sale; marka v. á e-u, leggja v. í e-t, to fix the price of, set a value on.
n. [Ulf. wairþs = τιμή; A. S. weorð; Engl. worth; Germ. werth; Dan.-Swed. værd, värd]:—worth, price; taka hey ok mat ok leggja verð í staðinn, Nj. 73, Ísl. ii. 140; þrenn verð, Ld. 30, Hkr. iii. 408; bjóða tvenn verð, Ld. 146; gjalda verðit í gulli, Fms. vi. 248; selja við verði, v. 221, Fs. 151; halda til verðs, to put out for sale, Ó. H. 139; marka verð á e-u, to fix the price, Grág.; leggja verð á bókina, to tax, Bs. i. 248 (cp. leggja lag á varning, Ísl. ii. 126).
(verð; varð, urðum; orðinn, vorðinn), v.
1) to happen, come to pass;
ætluðu allir, at þeir myndi tala um mál sitt, en þat varð ekki, but it came not to pass, it was not so;
þá varð óp mikit at lögbergi, then there arose a great shout at the Lawhill;
2) ~ e-m, to happen to, befall one (slikt verðr opt ungum mönnum);
þat varð Skarphéðni, at stökk í sundr skóþvengr hans, it happened to S. that his shoe-string snapped asunder;
sjaldan verðr víti vörum, the wary man will seldom make a slip;
e-m verðr þörf e-s, one comes to be in need of;
3) to happen to be, occur;
í lœk þann, er þar verðr, in the brook that happens to be there;
varð fyrir þeim fjörðr, they came on a fjord;
~ á leið e-s, to be on one’s path, happen to one;
4) ~ brottu, to leave, absent oneself (þeir sá þann sinn kost líkastan at ~ á brottu);
~ úti, to go away (verð úti ok drag ongan spott at oss);
to perish in a storm from cold (sumir urðu úti);
þeim þótti honum seint heim ~, they thought that he was long in coming home;
5) with acc. to lose;
kváðust okkr hafa orðit bæði, said that they had lost us both;
6) followed by a noun, a. …
u, f. the ‘ward,’ the bulwarks of a ship which ward off the waves; hrími stokkin verða hrökk, Arnór, (also called varta.)
(verð; varð, urðum; orðinn, vorðinn), v.
1) to happen, come to pass;
ætluðu allir, at þeir myndi tala um mál sitt, en þat varð ekki, but it came not to pass, it was not so;
þá varð óp mikit at lögbergi, then there arose a great shout at the Lawhill;
2) ~ e-m, to happen to, befall one (slikt verðr opt ungum mönnum);
þat varð Skarphéðni, at stökk í sundr skóþvengr hans, it happened to S. that his shoe-string snapped asunder;
sjaldan verðr víti vörum, the wary man will seldom make a slip;
e-m verðr þörf e-s, one comes to be in need of;
3) to happen to be, occur;
í lœk þann, er þar verðr, in the brook that happens to be there;
varð fyrir þeim fjörðr, they came on a fjord;
~ á leið e-s, to be on one’s path, happen to one;
4) ~ brottu, to leave, absent oneself (þeir sá þann sinn kost líkastan at ~ á brottu);
~ úti, to go away (verð úti ok drag ongan spott at oss);
to perish in a storm from cold (sumir urðu úti);
þeim þótti honum seint heim ~, they thought that he was long in coming home;
5) with acc. to lose;
kváðust okkr hafa orðit bæði, said that they had lost us both;
6) followed by a noun, a. …
pres. verð, verðr, verð; pret. varð, vart (mod. varðst), varð; pl. urðu; subj. yrði: imperat. verð; part. orðinn; pl. orðnir, spelt phonetically ornir, Niðrst. 6: in later vellums occur freq. the forms vurðu, vyrði, vorðinn, see Introd.; but the old poets use it for alliteration as if it began with a vowel: with neg. suff. verðr-at, Fm. 6; varð-at, Vþm. 38; urðu-a it, Gh. 3; urðu-t. Lex. Poët.: [Ulf. wairþan = γίγνεσθαι, ἔσεσθαι; A. S. weorðan; Old Engl. worth, as in the phrase ‘woe worth the day!’ Germ. werden; Dan. vorde; Swed. varda.]
A. To become, happen, come to pass; sá atburðr varð, at …, Ó. H. 196; varð hitt at lyktum, at …, 191; ef svá verðr, at …, Al. 20; ef svá verðr (if it so happen), at ek deyja, Eg. 34; fundr þeirra varð á Rogalandi, 32; mörg dæmi hafa orðit í forneskju, Ó. H. 73; varð þar hin snarpasta orrosta. Eg. 297; at því sem nú er orðit, Blas. 46; þá varð (arose) hlátr mikill, id.; varð óp mikit, Nj.; þat varð um síðir, and so they did at last, 240; er þetta allvel orðit, well done, well happened, 187; þau tíðendi eru hér vorðin, Fms. iv. 309 (orðin, Ó. H. 139, l. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. the ‘Being,’ the Weird, the name of one of the Norns, Vsp.
No entry
f. a taxing; leggja sæmd sína í verðing við e-t (= veð), Lv. 7, v. l.
I)
(gen. verðar), m. meal (fá árliga verðar); cf. dag~, nátt~.
II)
a.
1) worth, with gen. (meira þykki mér verð vinátta þin); svá þótti honum mikils um vert, he took it so much to heart; mikils ~, much worth;
2) worthy, deserving; v. e-s, worthy of (þótti þér hann ekki drápunnar ~?).
1. m., gen. verðar; older form virðr, Grág. ii. 92, Hm. 31: [cp. Ulf. wairdus = ξένος; Germ. wirth; the word remains in Dan. nadver, Swed. natt-värd, = the Lord’s Supper]:—a meal, prop. a portion of food, Hým. 16; fá árliga verðar, Hm. 32; sá er um verði (during a meal) glissir, 30; enn vari gestr er til verðar kemr, 4, 7; hrósa árligum verðinum, Hbl. 4; hverr bóandi er skyldr at gefa þriggja nátta verð hjóna sinna, K. Þ. K.; gefa einn karlmanns-verð fátækum manni, Dipl. ii. 14; þann inn helga verð, the holy meal, 625. 196; ef deildr er verðrinn, Bjarn. 27; ef hann er vís-vitandi at verði eðr at virði við hann, Grág. ii. 92; en at virði vrekask, Hm. 31; nátt-verðr, dag-verðr (dögurðr), máls-verðr, búðar-vörðr (qs. búðar-verðr); úlfs verðr, hrafns verðr, wolf’s, raven’s meal, i. e. prey, Lex. Poët.; sleipnis verðr, ‘horse’s meal,’ i. e. hay, Ýt.; verð-gjafi hrafns, or verð-bjóðr, the raven’s meal-giver, i. e. a warrior, Lex. Poët.
2. adj. [Ulf. wairþs = ἱκανός; A. S. weorð; Engl. worth; Germ. werth; Dan. værd]:—worth, with gen. …
adj. [Ulf. -wairþs, only in compds; A. S. -weard; Engl. -wards; Germ. -wartz, -wartig; Lat. vertere, versus]:—-wards, only in compds; austan-verðr, eastwards; norðan-verðr, sunnan-v., vestan-v., framan-v., innan-v., útan-v., ofan-v., önd-v., qq. v., etc.
Shortened here. Read the full article →
a.
1) worthy (v. e-s);
2) deserved (lofuðu allir guð semverðugt var) at verðugu, deservedly.
adj. worthy, with gen., K. Á. 49.
2. deserved; sem verðugt var, Bs. i, Fms. ix. 435, passim; mostly used in later writings, never in old poems, ‘verðr’ being the old word. In Hdl. 2 read ‘verðungu’ for ‘verðugr.’
f. poet. king’s men.
f. [from verð = pretium], a king’s body-guard, ‘king’s men,’ a body in the king’s pay, = hirð, q. v.; the word is only used in poets, Edda (Gl.), Hkv. 1. 9, Helr, 11, Skv. 3. 41, Hallfred, Sighvat, passim, see Lex. Poët.
adv. deservedly.
adv. deservedly, Stj. 43, 213, Barl. 115.
a. deserved.
adj. deserved, Barl. 148.
m. pl. medium of payment; value given or received.
m. pl. a medium of payment; gjalda fénað verðaurum, N. G. L. ii. 127, D. N. i. 89; selja ok kaupa verðaurum, Sks. 468; leysa óðal með verðaurum, Gþl. 290; þeim þræli skal hann frelsi gefa er hann hefir fulla verðaura fyrir fundit, Grág. i. 358; taka verðaura af e-m, 272.
m. begging.
m., proncd. and spelt ver-gangr, [verðr], a going begging one’s food; stefna e-m um vergang, Ld. 350; sá maðr er á verðgangi er alinn, Grág. i. 178, 225.
f. entertainment, fare.
u, f. an entertainment, fare, Fbr. 37, Glúm. 354.
No entry
f. a giving a meal, K. Þ. K. 88.
No entry
n. = varðhald, Karl. 378.
n. reward.
n., but verk-kaup (q. v.) better, a reward, Sd. 170; hafa at verðkaupi, Ísl. ii. 199, v. l.
pp. purchased.
part. purchased, Fms. i. 281.
No entry
n. a price, tax; leggja verðlag á e-t.
n. pl. reward.
n. pl. a reward, H. E. i. 484.
(að), v. to reward.
að, to reward, Am. 30.
a. valueless.
adj. valueless, Ám. 28, N. G. L. i. 89, Stj. 155.
m. merit, desert; esp. pl., hafa verðleika til e-s, to deserve; eptir verðleikum, according to ones deserts.
(-leiki), m. merit, desert, Hom. 37, Stj. 157; eptir sínum verðleika, Gþl. 40: esp. in plur., með verðleikum, Barl. 18; eptir verðleikum, after one’s deserts, Fms. xi. 124; hafa verðleika til e-s, to deserve, v. 55 (verðleik, Ó. H. 205, l. c.); at Bárðr hefði verðleika til þess er hann var drepinn, Eg. 226; er af sínum verðleikum þágu af Guði, Barl. 64; með bæn ok verðleikum ins helga Nonni, 89; fyrir verðleika þeirra sinna dýrðlinga. Fms. i. 232; verðleikum betr, Gullþ. 48; eptir engum verðleikum, Anal. 236.
a. valuable.
adj. valuable, Barl. 121, Bs. i. 99.
No entry
f. a discharge, payment of the price, Jb. 222, Gþl. 290.
No entry
m. esteem, Bs. i. 879.
No entry
að, (or older form verð-skylda, H. E. i. 498), to deserve, Fms. xi. 445, passim in mod., esp. eccl. usage.
No entry
(verð-skyldan, Stj. 83), f. merit, Fms. xi. 445 (v. l.), Pass. 24. 10, Vídal.
(að), v. to soil;
refl., ~st, to be soiled (kleði hans verguðust).
að, [A. S. wæreg], to soil; ek hafða hreinan serk, en hennar var vergaðr, Trist. 11; hleypti þrællinn hjá Þórarni, svá klæði hans verguðusk (vörguðust Ed. less correct), Lv. 112.
a. only in superl.; vinna it vergasta, to do the dirtiest work.
adj. soiled, dirty; teðja vel garða, vinna it vergasta, to do thdirtiest work, Akm. 59.
I)
(ver; varða; variðr, varðr), v.
1) to defend (v. sik vel ok frœknliga); v. landit fyrir e-m, to defend the country against one; ek man þó engum hlífa, ef ek á hendr mínar at v., if I have to fight for my life;
2) v. mál, to defend a cause, opp. to sœkja;
3) v. e-t, or v. e-m e-t, to guard a place, hold it against a comer (at vísu ætla ek at v. þér ríki mitt); Egill varði dyrrnar, E. held the door; v. e-t laga lýriti, to forbid by a lawful protest;
4) v. e-u, to keep away (Birkibeinar vörðu eldinum ok fengu sløkkt); v. e-m e-u, to withhold from one; meyjar ástum muna þér verða of varið, the maiden’s love shall not be denied thee;
5) refl., ~st, to defend oneself (þeir vörðust með drengskap); v. e-u, to defend oneself against (þar mœtti hann finngálkni ok varðist því lengi).
II)
(ver; varða; variðr, varðr), v.
1) to wrap, enclose; v. e-n armi, faðmi, to fold in one’s arms, embrace; mun ek vexa vel blæju at v. þitt líki, to shroud thy body; variðr, mounted, adorned (gulli, silfri, járni variðr);
2) v. sverði, to swing, wield the sword;
3) v. sér til, to exert oneself; …
u, f. [verja = to wear], an outer garment, an outer frock; í síðri verju, Fbr. 156; annat verja en annat hit, Sd. 157; úlfalda verjur (but see vera), Stj. 181.
I)
(ver; varða; variðr, varðr), v.
1) to defend (v. sik vel ok frœknliga); v. landit fyrir e-m, to defend the country against one; ek man þó engum hlífa, ef ek á hendr mínar at v., if I have to fight for my life;
2) v. mál, to defend a cause, opp. to sœkja;
3) v. e-t, or v. e-m e-t, to guard a place, hold it against a comer (at vísu ætla ek at v. þér ríki mitt); Egill varði dyrrnar, E. held the door; v. e-t laga lýriti, to forbid by a lawful protest;
4) v. e-u, to keep away (Birkibeinar vörðu eldinum ok fengu sløkkt); v. e-m e-u, to withhold from one; meyjar ástum muna þér verða of varið, the maiden’s love shall not be denied thee;
5) refl., ~st, to defend oneself (þeir vörðust með drengskap); v. e-u, to defend oneself against (þar mœtti hann finngálkni ok varðist því lengi).
II)
(ver; varða; variðr, varðr), v.
1) to wrap, enclose; v. e-n armi, faðmi, to fold in one’s arms, embrace; mun ek vexa vel blæju at v. þitt líki, to shroud thy body; variðr, mounted, adorned (gulli, silfri, járni variðr);
2) v. sverði, to swing, wield the sword;
3) v. sér til, to exert oneself; …
pres. ver, pl. verjum; pret. varði; subj. verði; part. variðr, varðr, varinn: [Ulf. warian = κωλύειν; A. S. werjan; Chaucer werye, were; Germ. wehren; Dan. værge]:—to defend; verja sik … hvárt þú verr þik lengr eðr skemr, … verja sik vel ok fræknliga, Nj. 116; verja sik eðr gefask upp, 124; verja sik eðr Helga, 136; verja hendr sínar, 47, 84 (hönd III. 2); verja land fyrir e-m, Fms. i. 23; at jarl verði landit fyrir víkingum, 192.
2. in law; verja mál, to defend, opp. to sækja; var málit hvárki sótt né varit þaðan af, Nj. 37; ek skal svá mál þetta verja sem ek veit réttast …, 239; vera variðr, varðr sök, enda er hann varðr sökinni, Grág. i. 56; ok er hann variðr sökinni, ii. 36: the law phrase, verja e-t lyriti, to set a veto on, forbid, Grág. passim (see lyritr): also ‘verja’ absol., ‘lyriti’ being understood, Grág. (Kb.) ii. 81, Nj. 87, 240.
3. verja e-t, or verja e-m e-t, to guard a place, hold it against a comer; Egill varði dyrrnar, held the door, Eg. 239; af vörn drengiligri er Ormrinn var variðr, Fms. x. 364; verja þeim bæinn, viii. 72; þeir ætluðu at verja konungi land, i. 306; …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -endr), m. defendant, opp. to sœkjandi.
part. a defender, in law, Grág. passim.
n.
1) work, business; vera á verki, to be at work;
2) a piece of work (v. hefi ek hugat þér);
3) act, deed; Gunnarr sagði Njáli v. þessi, G. told N. of these deeds.
n. [Ulf. ga-waurki = πραγματεία, κέρδος, and waurstu = ἔργον; A. S. weorc; Engl. work; cp. orka and yrkja, for-urtir, for-átta, qq. v.; Gr. ἔργον, qs. Ϝέργον, is from the same root]:—work, business; vera á verki, to be at work, Eg. 744; verks í gjarn, Fb. i. 521, passim.
2. a piece of work; var þat meira verk en hón hugði, Bs. i. 611; verk hefi ek hugat þér, Nj. 12; skipta verkum með húskörlum, Ld. 98; hálfs mánaðar verk, Dipl. v. 5; þriggja vikna verk, iv. 9; verk húskarla, Nj. 107, Eluc. 7: of literary work, composition (= verki), Skálda (pref.)
3. a deed, work, esp. in pl.; eptir verk þessi, Nj. 85; slík verk hafa verst verit unnin, 184; bann-settum verkum, K. Á. 226; verk þykkja þín verri miklu, Hým.
COMPDS:
I. gen. sing.: verka-efni, n. pl. = verkefni, Fbr. 19, v. l. verka-fall, n. a failure in doing one’s work, Gþl. 398. verka-kaup, n. wages, = verkkaup, Grág. i. 148, Fms. i. 215, viii. 200. verka-kona, u, f. a workwoman, servant, Sd. 182, Fms. vii. 233. verka-laun, n. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to work; v. sér til e-s, to deserve by one’s deeds.
að, to work, esp. as a law term; verka til e-s, to work towards, deserve, Hom. 89, 117; þess manns er áðr hefir til úhelgi sér verkat, to make oneself by one’s deeds, Grág. ii. 10, Orkn. 216; til þessa hefir þú þér verkat, Bs. i. 452.
2. verka fisk, to dress fish, i. e. split it up, dry and prepare it, a fisherman’s term, and hence to cleanse a thing. II. reflex., verkask til e-s, H. E. i. 238.
m. verse-making.
a, m. a work, esp. composition, verse-making; fornskálda verka, Edda i. 612; smá hana með úfögrum verka, with a libel, Fms. ii. 248; enda varðar þeim er nemr þann verka, Grág. ii. 148; greypan verka, Fas. ii. (in a verse); Þorkell bað hann hætta verkanum, Fb. i. 500.
(-ti, -t), v. impers. to feel pain, to smart (eigi er sá heill, er í augun verkir).
and virkja, t, to feel ‘wark,’ i. e. pain: impers., eigi er sá heill er í augun verkir, a saying, Fbr. 75; virkir (sic) mik í höfuðit, Stj. 614; er hón víndrukkin eða virkir hana í höfuð, Karl. 56; sárit virkti hann mjök, Str. 5.
(gen. -ar), m. work, badness; taka upp verknað, to take to some work; halda verknaði á hendr e-m, to put one to work.
m. a work, business, Eg. 714; taka upp verknað, to take to some work, Ld. 34; ek hefi haft um-önnun ok verknað hér, Lv. 74; Halla í verknaði (a woman’s handiwork) ok bókfræði, Bs. i. 138; ú-verknaðr, q. v.
(-jar, -ir), m. pain (hafa verk í augum).
m., gen. verkjar, pl. verkir, [A. S. wærc; North. E. wark, in head-wark, belly-wark, etc.; Dan. værk]:—a ‘wark,’ pain; ala börn við sárleik ok verki, Ver. 5; una sér hvergi fyrir verkjum, Bjarn. (in a verse); var verkrinn at ákafari í augunum, … eptir þat tók ór verk allan ór augum hans, Bs. i. 336; hafði fár-verki, 339; vaknaði við þat at hón hafði æði-verk í augum … tók þá verk ór augum henni, 340; lýstr í sárit verkjum, Fms. viii. 339; ok kemr verkr á hendr henni, if she is taken ill, N. G. L. i. 358; augna-verkr, fóta-v., hand-v., iðra-v., sjó-v., bein-v., höfuð-v., bak-v., lenda-v., hlustar-v., fár-v., æði-v., of-verkr, etc.
No entry
part. ‘wark-bitten,’ dead from sickness, Ýt.
m. work-day.
m. a work-day, Rb. (1812) 48, Fb. ii. 334 (in a verse).
n. work to be done, task.
n. pl. work to be done, a task, Bjarn. 43.
m. = verkhestr.
= verkhestr, Fbr.
No entry
n. an implement, tool, esp. of household or farming implements, Vm. 72, Rd. 274; laust hann örninn með verkfærinu er hann hafði í hendi, Bs. i. 350, passim in mod. usage; búsgögn ok verkfæri, Jb. 166.
No entry
adj. able to work, Eb. 256, Bs. i. 336.
m. work-horse, cart-horse.
m. a cart-horse (mod. púls-hestr), Vm. 18, Landn. 84.
No entry
n., in verkhús-bryti, a steward, foreman of work, N. G. L. i. 162.
n. wages.
n. wages, Fms. ii. 42, Ísl. ii. 199, Greg. 4, Stj. 177; the mod. but less correct form mostly verðkaup, e. g. Luke vi. 35; yðar verðkaup er mikit á himni, 23.
f. verkakona.
u, f. a workwoman, maid-servant, Bjarn. 29.
No entry
part. skilled, expert in work.
No entry
f. skill in work.
n. pl. reward.
n. pl. wages, N. G. L. i. 73.
a. without pain (verkr), painless (sár verklaus).
adj. painless, Fms. ii. 188, viii. 444, Hkr. i. 35, Bs. 1. 462.
No entry
u, f. wages, Jb.
a. active, practical (verkligt líf).
adj. (-liga, adv.), working, Sks. 627, v. l.
No entry
f. a mind for work; in lítill verklundar-maðr, Grett. 129 A.
m. workman, labourer; ~ góðr, a good worker.
m. a workman, labourer, servant (= vinnumaðr), Fms. ii. 230, vii. 217, Ísl. ii. 329, Landn. 162, Nj. 55, Hkr. ii. 356, Edda 48; hón var verkmaðr mikill, a good worker, Lv. 74; verkmanna dyrr, the servants’ door, Fs. 72.
No entry
f. = verkanauð, Stj.
a. mad with pain (verkr).
adj. mad with pain, Gísl. 133; var hón síðan verkóða nótt alla, Bs. i. 340; en er hann vaknaði þá var hann verkóði, 329.
m. servant (~ e-s).
a, m. one who does another’s work, Thom. 450.
f. craft, work.
f. craft, work, in timber or metals, Ísl. ii. 321 (verksmíð mikinn is undoubtedly an error for mikla); engi var hann verksmíðar-maðr, no craftsman, Band. 3 new Ed.
m. overseer.
a, m. a ‘work-steerer,’ overseer, Nj. 52, Stj. 255, Fb. ii. 206.
f. the supervision of work.
f. supervision, overseeing, of a work, Bs. i. 711, Eg. 93.
No entry
m. ‘work-timber,’ Gþl. 346.
No entry
m. a ‘work-thief,’ a trifle that makes one lose much time.
m. working slave.
m. a ‘work-thrall,’ slave, Hkr. i. 25, Fbr. 83 new Ed.
No entry
f. business, Hom. (St.)
(-da, -dr), v. to warm (Egill fór til elds at v. sik).
d, [varmr], to warm, heat; sólina til at birta ok verma veröldina, Fb. i. 438; sól skal lýsa allan heim ok verma, Sks. 10 new Ed.; sól vermir döggina, Fms. v. 344; vermði hón vatn til at fægja sár, Ó. H. 222; liggja nær honum ok verma hann, Sks. 758. 1 Kings i. 4; Egill fór til elds at verma sik, Eg. 759, 762; konungr kom til eldanna ok vermðu menn sik þar um hríð, Fms. ix. 353.
No entry
m. pl. the men from Verma-land in Sweden, Fms.: Vermskr, adj. from the (Swedish) county Vermaland, Eg 582: Verma, u, f. the name of a Norse river, Fb. i. 23.
m. warmth (hafa verma af eldinum; leita sér verma).
a, m. warmth; án verma eðr yl, Sks. 210 E; leita sér verma Nj. 267; hafa verma af eldinum, Eb. 100 new Ed., v. l. 9; hann skyldi eigi kala eptir þann verma er hann hafði fengit af reiðinni, Art. 15; at hann mætti fá verma af hennar heitu hörundi, Stj. 548; vermis-steinn, a ‘warming stone,’ kept to warm milk and the like, see Lv. ch. 21 (cp. höfðu hvárki á því kveldi ljós né steina, Eb. ch. 54).
m. = vermi.
m. = vermi; það er skamm-góðr vermir, that is but a brief warmth, i. e. that will not last long, said of a temporary contrivance.
No entry
u, f. a colic.
n. pl. never-freezing spring.
n. [vesl, Ivar Aasen], a spring that never freezes; at hón hafi lagizk af vermslum nökkurum at drekka, Fms. vi. 350: hence the mod. Icel. kalda-vesla, qs. kalda-vermsl, ‘cold-warm,’ of wells that do not freeze all the winter, although icy-cold.
(að), v. to protect, defend (rare).
að, to protect, defend, Stj. 3, 178.
f.
1) protection (veita e-m v.);
2) a point for the defence, = vörn (en í máli vóru engar ~ir);
3) = ~an; eiga v. á at gera e-t, to have a right, title to do a thing.
f. [cp. verja, vörn; Swed. värnd], defence, protection, keeping, Fms. vi. 146, 260; til varðveizlu ok verndar, ii. 141; vernd ok hlíf, 184; ef einn maðr röskr er til verndar, Grett. 133 A: an excuse, veita e-u vernd, to excuse, Fms. v. 55; standa þar til verndar í móti, to make excuses, D. N. i. 157: as a law phrase = vörn, Band. 22 new Ed., Flóv. 22.
2. = verndan; eiga vernd á e-u, to have a title, right to, Fms. v. 55.
COMPDS: verndarbréf, verndarlauss, verndarmaðr, verndarstofa.
(að), v.
1) to protect;
2) excuse (v. sik e-u).
að, [cp. Dan. værne om noget], to protect, Fms. vi. 70, Stj. 68, H. E. i. 509, passim in mod. usage.
f. excuse, subterfuge.
f. an excuse, subterfuge, Stat. 245.
m. protector, defender.
a, m. a protector, defender, Mar., Magn. 504.
No entry
n. a safe conduct, H. E. i. 386, Dipl. ii. 15.
No entry
adj. defenceless, H. E. i. 237.
No entry
m. a protector, Bs. i. 699, Barl. 144, H. E. i. 500.
No entry
u, f. a licensed ale-house, Hkr. iii. 180.
(verp; varp, urpum; orpinn), v.
1) to throw, with dat. (hann varp af sér skildinum);
hestrinn féll ok varp honum af baki, threw him off;
hann verpr sér í söðulinn, he throws himself into the saddle;
~ af sér klæðum, to throw off the clothes;
~ mœðiliga öndinni, to draw a deep sigh;
~ orðum (or orði) á e-n, to address (þessi varp orðum á konung ok spurði);
væntir mik þess, at margir verpi þar góðum orðum á mik, that many men will have good words to say of me;
~ e-n inni, to shut one in;
impers. to be thrown;
þar varp út údaun miklum, a great stench came out;
2) ~ á, to guess at, calculate (~ menn svá á, at latizt hafi níu menn);
3) to lay eggs (= ~ eggjum);
4) to cast up (~ haug eptir fornum sið);
þeir urpu haug eptir Gunnar, they raised a mound over G.;
~ aptr hauginn, to shut the cairn;
~ vef, to warp a web (sá er orpinn vefr ýta þörmum);
5) pp., orpinn;
sandi orpinn, covered with sand;
aldri orpinn, bent with age;
uppi orpinn fyrir e-m, quite overwhelmed, at one’s mercy;
6) refl., urpust flestir vel við orðsending Danakonungs, they turned a favourable ear to, responded to the call. …
t, to edge; verpa skó, to edge or border a shoe (skó-varp).
2. reflex. to warp, shrink, from heat; þilið verpist af hita, and the like.
(verp; varp, urpum; orpinn), v.
1) to throw, with dat. (hann varp af sér skildinum);
hestrinn féll ok varp honum af baki, threw him off;
hann verpr sér í söðulinn, he throws himself into the saddle;
~ af sér klæðum, to throw off the clothes;
~ mœðiliga öndinni, to draw a deep sigh;
~ orðum (or orði) á e-n, to address (þessi varp orðum á konung ok spurði);
væntir mik þess, at margir verpi þar góðum orðum á mik, that many men will have good words to say of me;
~ e-n inni, to shut one in;
impers. to be thrown;
þar varp út údaun miklum, a great stench came out;
2) ~ á, to guess at, calculate (~ menn svá á, at latizt hafi níu menn);
3) to lay eggs (= ~ eggjum);
4) to cast up (~ haug eptir fornum sið);
þeir urpu haug eptir Gunnar, they raised a mound over G.;
~ aptr hauginn, to shut the cairn;
~ vef, to warp a web (sá er orpinn vefr ýta þörmum);
5) pp., orpinn;
sandi orpinn, covered with sand;
aldri orpinn, bent with age;
uppi orpinn fyrir e-m, quite overwhelmed, at one’s mercy;
6) refl., urpust flestir vel við orðsending Danakonungs, they turned a favourable ear to, responded to the call. …
pres. verp; pret. varp, pl. urpu; subj. yrpi; part. orpinn; vurpu, vyrpi, vorpinn: a medial form verpumk, Vþm. 7: [Ulf. wairpan = βάλλειν; A. S. weorpan; Engl. warp; O. H. G. werfan; Germ. werfen]:—to throw, with dat.; hvígi er hann skýtr eða verpr, Grág. (Kb.) i. 144; varp af sér klæðum, Fms. vi. 226, vii. 167; hann varp af sér skildinum, Nj. 95; hann verpr sér í söðulinn, 83; hestrinn féll ok varp honum af baki, threw him off, Fms. x. 408; þeir urpu sér jafnan meðal viðanna, Nj. 126; Gísli varp honum á lopt annarri hendi, Fms. vii. 32; mun þér orpit í þann eldinn, 37: absol., ef maðr höggr til manns eða verpr, Grág. (Kb.) i. 144: verpa mæðiliga öndinni (and-varp), to draw a deep sigh, Nj. 272; verpa braut, to throw away, Rb. 126, Mar., Th. 78; verpa til, to add to, Rb. 124; verpa e-u af sér, to throw off, 623. 36.
2. impers. to be thrown; nú verpr tré eða hval á gras upp, Grág. ii. 354; þar varp út údaun miklum, a great stench oozed out, Ísl. ii. 46.
3. phrases; verpa orðum á e-n, to address, Fas. ii. 514; þessi varp orðum á konung, Fms. x. 35; at margir verpi þar góðum orðum á mik, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
(pl. verplar), m.
1) die (kasta verplum til fjár sér);
2) cask (sumr drykkr var í verplum).
m. [Germ. würfel], a die, Grág. ii. 198; verpils tala, a cubic number, Alg. 368; verpils vöxtr, a cubic form, 358; verpla-kast, a cast of dice, Grág. ii. 158.
2. a barrel, cask; drykkr í verplum, Eg. 196, Fms. vi. 263, ix. 355, x. 233, xi. 34.
I)
(-s, -ar), m.
1) sing. husband (vildi hón ver sínum vinna ofrhefndir);
2) pl., verar, men (þú ert æ vísastr vera).
II)
adv. compar. worse; vánu v., worse than expected.
1. m. [Ulf. wair = ἀνήρ; A. S., Hel., and O. H. G. wer = a man; Lat. vir; the derivation from verja suggested in Edda 107 is fanciful]:—a man:
1. sing. a husband; Sifjar verr = Thor, Hým. 3, 15, Þkv. 24, Grett. (in a verse); þótt varðir fái sér vers, Ls. 33; þar sitr Sigyn um sínum ver (dat.), Vsp. 39; vildi hón ver sínum vinna ofr-hefndir, Am. 72; hvern myndir þú kjósa þér at ver? Kormak; sof hjá ver þínum, id.; vön vers, Skv. 3. 9; leiða annarrar ver, 40; ganga með veri, to marry, Gkv. 2. 27; vörðr né verr, [nor] ward nor husband, 3. 3; verr spákonu, the husband of a wise woman, Kormak; lirla veri sínum, to sing lullaby for her husband, Fms. vi. 251 (in a verse); vör ok gröm at veri, jealousy for her husband, Ls. 54; frum-ver, one’s wedded husband, Skv. 3. 59: in prose used in law phrases or sayings, svá er mörg við ver sinn vær at varla sér hón af honum nær, Skálda (Thórodd); til er hón kemr í vers hvílu, Grág. ii. 183; verr hennar, 89.
2. in plur. verar, men; þar er vágu verar, Ls. 46; firðar ok fírar ok verar heita landvarnar-menn, Edda 107; …
Shortened here. Read the full article →
I) a. compar. worse.
II) dat. from vörr, pull.
compar., and superl. verstr; [Ulf. wairiza = χείρων]:—worse, worst; ok heiti drengr at verri, N. G. L. i. 231, Nj. 68; ekki at verra dreng, Ld. 42; hafa verra af e-u, to have the worse of it; sjaldan vægir inn verri, Stj. 544; at versta kosti, at the worst, at least, N. G. L. i. 101; ef sá er inn bazti, þá er íllr inn versti, if this be the best, then the worst is bad indeed, a saying, Sighvat., and passim: cp. íllr.
No entry
m. a person worse than his father, Lv. 78; Leifr strengði þess heit, at vera eigi v., Fs. 121.
n. verse;
Maríu ~, Ave Maria.
n. [Lat. versus], a verse; ástráð Catonis, þat er hann réð syni sínum í versum, Skálda (Thorodd) 164; klausur eða vers, 174: of Latin composition, les fyrir oss þat er þú hefir diktað—Hann las þar af vers er hann hafði gört til Frú Abbadísar á Stað—Legg af héðan af versagörð, sagði erki-biskup, ok studera heldr í kirkjunnar lögum, Bs. i. 799, 800; kenna sönglist ok versgörð, 239; höfuð-staf þésins rit ek hvergi nema í vers-upphafi, Skálda 168. In mod. usage ‘vers’ is said of the ‘verses’ of hymns, but else ‘vísa’ or ‘erindi’ (eyrendi), Máriu-vers = Ave Maria, Bs. i. 352.
COMPDS: versabók, versagraðall, versagörð.
(að), v.
1) to put into verse (~ sögu);
2) to make verse.
að, to put into verse (Latin), opp. to dikta, of prose composition; framr í klerkdómi at dikta ok versa, Bs. i. 794; Galterus sá er versat hefir sögu þessa, Al. 30 (of the Alexandreis); bæði diktaði hann vel ok versaði, Bs. i. 239.
f. a book in verse, poem.
f. a book in verse, poems; þar er Cato með glósa, item níu versabækr aðrar, Vm. 61; versabók þá er heitir Ovidius, Bs. i. 238.
No entry
m. a gradual, in a church, Dipl. v. 18.
No entry
f. verse-making, Latin composition, Skálda; versagörð ok bóka-list, Bs. i. 127.
No entry
adj. [verr, m., 2], in Róm-verskr, Vík-v., Hvin-v., qq. v.
(að), v. to get worse (hlutr e-s versnar).
(sounded and often spelt vesna), að, to ‘worsen,’ get worse; batna né versna, Grág. i. 206; at henni þykki versna at kyssa þik, Ísl. ii. 369, xi. 139; nú versnar mjök frásögnin, Ld. 274; þá er versnaði með þeim, Rd. 307; er vesnar af annarra orðum, Hom. 53; versnaði hlutr Ulfars, Eb. 154.
No entry
að, [verð], to trade, freq. in mod. usage. verzlan, f. trade, passim in mod. usage, but hardly used in old writers.
(gen. -aldar, pl. -aldir), f.
1) world;
2) age.
f., gen. veraldar, dat. veröld and veröldu; [from verr = a man, and öld, q. v.; A. S. weorold; Engl. world; Hel. werold; Germ. welt; Swed. wärld; Dan. verden qs. verlden, with the suffixed article]:—the world, esp. in eccl. sense; til enda veraldar, Rb. 134; víða um veröldina, Fms. xi. 97; í veröldinni, Edda (pref.), K. Á. 132, Sks. 447 B; um veraldir veralda, rendering of per secula seculorum, Sks. 617 B, Niðrst. 8; of allar aldir veralda, sá er ríkir í veröld veralda, Hom. 112, 125; um eptir-komandi veraldir, for ages to come, Stj.: very freq. in mod. eccl. language, as in the Bible, Pass., Vídal.; veraldar auðæfi, ágirni, glys, girnd, worldly riches, desires, Greg. 30, Hom. 14, Fms. v. 217; veraldar válað, veraldar virðing, Greg. 27, Fms. v. 219; veraldar friðr, a world-peace, universal peace, Fagrsk. ch. 128; veraldar glys, góðs, lán, lifnaðr, spekt, starf, sæla, tign, worldly toys, treasures, grants, life, wisdom, business, bliss, glory, Hom. 27, 108, Bs. i. 862, Clem. 23, Sks. 615, MS. 625. 165, Fær. 145, Stj. passim; veraldar ljós, the light of this world, Stj.; veraldar lög, the civil law, H. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. an abode of men = herbergi (q. v.), Stor. (a απ. λεγ.)
No entry
m. a husband’s brother, brother-in-law, D. N. v. 388.
No entry
f. pl. sheds or booths in which fishermen live, Eggert Itin.
No entry
m. pl. the men from the Norse county Vera-dalr, Fms.
No entry
m. a husband’s father, father-in-law, D. N. v. 446.
n. taking a husband.
n. the taking a husband, marrying. Helr. 13, Róm. 195.
No entry
m. a sea-steed, i. e. a ship, Lex. Poët.: in prose ironic., but misapplied in Fbr. 156; the word is only poët.
No entry
= verðgangr, Boll. 350.
a. f. mad after men.
f. adj. libidinous, of a woman, Ls. 17, 26, Fms. xi. 21.
No entry
f. adj.
I. [verr, m.], without a husband, Mar. 1061, Skv. 3.
II. [ver, n.], without a case; dúnbeðr verlauss, D. N. iv. 457.
m. pl. men; vinr verliða, friend of men, Thor.
m. pl. men; vinr verliða. friend of men, i. e. Thor, Hým.
m. fisherman at an outlying station (ver).
m. (see ver, the sea), Bs. ii. 325; vermanna-stöð, a fishing-place, Landn. 55, v. l.
a. f. happy in one’s husband.
adj. f. happy in one’s husband, Skv. 3. 54.
No entry
f. (see ver = sea), a fishing-season, A.A. 278; vor-vertíð, haust-v., vetrar-v., see Icel. Almanack, 1872, 12th May, 29th Sept., 3rd Feb. (respect.); um vorið viku fyrir vertíðar lok, Bs. ii. 256.
No entry
f. the right of sending a man into a fishing-place; kirkjan á ok vervist á Sleitu-nausti, Vm. 157.
f. mankind, men.
f. mankind, men, Ls. 24, Darr. 1.
v. to be, = vera.
vas, vesi, vestu, vask; see vera, to be.
(-s, -ar), m. = veslingr.
m. = veslingr, Hom. 31, Háv. 53, MS. 656 C. 24; hefn þú nú, Dróttinn, eigi má vesalingr minn, Bs. i. 533.
(vesöl or vesul, vesalt, pl. vesalir or veslir), a.
1) poor, destitute, wretched (vesöl arfasáta);
2) with gen. wretched in respect of (vesöl eru vér konungs).
adj., fem. vesul or vesöl, neut. vesalt. The forms vary, being contracted or uncontracted, veslir, etc., as well as vesalir, etc., whence lastly, vesælir, etc.:
α. contr. veslir, veslar, veslum, Al. 57, Th. 6; vesla (acc. pl.), Hom. 109; veslu (gen. fem.), Post. (Unger) 108; veslir, Ó. H. 151, Sks. 681; vesla (gen.), Fms. viii. 242 (vesæla, v. l. of a later vellum); selum ok veslum.
β. uncontr. vesala = vesla, Fms. ii. 46; vesala, Post. (Unger) 18 (vesæla, v. l.); vesalir, Al. 96, l. 18; this regular declension is still in full use in Icel. speech, only not contracted, e. g. vesall, vesalingr, vesalir (not veslir); vesæla, Fas. i. 49 (paper MS.): so also in the compar. either vesalli, Greg. 37, Sd. 188; vesalla, 656 C. 34; vesalstr, Kormak, Bjarn. (in a verse); but veslari, Barl. 23 (vesalli, v. l.) Ves is the root, -all the inflexive syllable; the form vesæll is a later form, from a false etymology, as if from vé- privative, and sæll, happy. The origin of vesall is dubious, the radical s is against a derivation from the compar. verri, Goth. wairiza; and the short vowel is against deriving it from vás, vés, q. …
Shortened here. Read the full article →
a. shabby.
adj. shabby, Fas. iii. 122.
adv. miserably.
adv. miserably; láta v., Lv. 58; deyja v., Clem. 39.
a. wretched, wretched-looking.
adj. wretched-looking, Finnb. 280, Háv. 40 new Ed.; lítill vexti ok vesalligr, Fb. i. 540; sakir vesalligra synda, Stj. 51.
a. = vesalligr.
adj. wretched, of a person, Háv. 53; vesalmannligt verk, Grett. 91 A.
n. paltry person.
n. a miserable person, Boll. 352, Fas. ii. 247, Grett.
No entry
u, f. penury, shabbiness, Grett. 155 A.
No entry
að, to murmur; göra einn vesaðan, to make unhappy, Fas. i. 502; Austmenn vesuðusk ílla (the Easterlings were wretched and uncomfortable) er þeirra þyrfti at bíða ef byrr kæmi á, Þorst. hv. 40.
n. bag, knapsack.
or vezki, n. [Dan. vædske, qs. vað-skinn (?)], a bag, knapsack; klyfjar á ok ostar í veskjum, Lv. 58; freq. in mod. usage, of a pouch; bréfa-veski, a letter-bag.
n. a kind of cloak.
n. [from verja = Goth. wasjan; cp. Lat. vestis], a kind of cloak; vesl blátt yfir sér, Fms. vii. 20 (vetzl Cod. A); vesl gott eðr slagning, Fms. i. 78; hann hafði vesl yfir sér tvískipt, svart ok hvítt, Rd. 309 (Glúm. 361); vesl hafði einn yfir sér ok slæður, Fs. 51.
(að), v. to make wretched;
refl., ~st, to grow wretched, poor.
u, f. a well that never freezes; see vermsl.
No entry
part. wretched, Nj. 124, v. l.
No entry
að, to grow wretched, poor; segja at staðr þeirra mun ekki veslask við, þótt …, Þiðr. 41; veslast upp, to pine away.
(-s, -ar), m. a poor, puny person, wretch (hvat myndi v. þessi varða mér bátinn).
m. (veslingi, a, m., Art. 43). [Dan. usling, used in a bad sense]:—a poor, puny person; hvat myndi veslingr þessi (this wretch) varða mér bátinn, Fms. vii. 32; sveinar tveir, veslingar, Fær. 42; Guðs veslingr, Mar.; mostly in a compassionate or charitable sense, like Engl. poor.
2. prefixing the gen. veslings-; veslings-barnið, poor child! veslings-konan, poor woman; veslings-maðrinn, poor man! Grett. 79 new Ed.
a. poor, wretched (fátœkr ok ~ landskapr).
adj. poor, wretched, Nj. 194, v. l.; aum kona ok veslug, Stj. 428; fátækan ok veslugan, 212, Fas. iii. 525.
f. being, essence.
f. [cp. Germ. wesen], a being, essence, MS. 677. 3, 10, Hom. (St.); hverjar greinir hans vesningar eru, id.
No entry
a, m. [perh. akin to vatn or to varri; Dan. vædske], a watery humour, of the body, freq. in mod. usage. vessa-mikill and vessa-ríkr, adj. humorous, of the body.
adv.
1) from the west (ríðu síðan hina sömu leið vestr, sem þeir hófðu v. riðit); v. um haf, ‘from west over the sea’, from the British Islands;
2) on the western side of, with gen. (v. bœjar); fyrir v., west of, with acc. (fyrir v. vötnin).
adv. from the west; vestr eða vestan, Ld. 126; vestan ór Fjörðum, Nj. 14, passim: the phrase, vestan um haf, ‘from west over the sea,’ i. e. from the Western Islands, a special phrase for the British Isles across the North Sea, Fms. i. 26: or simply vestan, at hann var vestan kominn, viz. from Britain, Eg. 74; even used of a voyage from thence to Iceland, Ráðólfr ok Jólfgeir bræðr kómu vestan um haf til Íslands, Landn. 298.
2. of position without motion; fyrir vestan (with acc.), on the western side of; fyrir vestan vötnin, Nj. 196; fyrir vestan Heinabergs-sand Sóta nes, 158, Fms. i. 60, Landn. 194, passim; út um Álptafjörð fyrir vestan, in the west, Nj. 215.
COMPDS: vestanbæjar, vestanferð, vestanfjarðar, vestanlands, vestanmaðr, vestanveðr, vestanverðr, vestanvindr.