Bókastaðir

An Old Norse Library

Ubbi – UXI

Ubbi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. Uffa], a pr. name and a nickname, Skjöld. S., Skíða R.; Úlfr er ubbi var kallaðr, Fms. xi. 212.

Uðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a pr. name, = Unnr: as masc. Uðr, a son of the Night, Edda.

UGGA
Zoëga

(-ða, -at), v.

1) to fear, suspect (eigi uggi ek brœðr þína);

eigi uggi (imperat.) þú Ísungsbana, fear thou not the slayer of Í.;

~ ekki (lítt, fátt) at sér, to apprehend no danger, be off one’s guard;

er þat ~nda, at, it is to be feared that;

2) impers., mik uggir, at, I fear that.

Cleasby-Vigfusson

pres. uggi; pret. uggði; subj. yggði; imperat. uggi; part. uggat:—to fear, suspect, apprehend; ugga e-n, uggi eigi þú (fear thou not) Isungs-bana, Hkv. 1. 20; eigi uggi ek bræðr þína, Fas. i. 289; kann vera at þeir uggi oss, Rd. 226; ef maðr uggir. eigi andvitni mót, Gþl. 475; ugga sér e-t, to apprehend; ef hann yggði sér áljót eðr fjörrán, Grág. i. 493; þeir uggðu alls ekki at sér, to apprehend no danger, be off one’s guard, Nj. 252, Fms. i. 117, Ld. 262; er þat ugganda (gerund.), it is to be feared, Fms. ii. 286, xi. 98; þeim er ugganda (hugganda Cod.), at, = ‘metuendum est, ne,’ Hom. 13: with infin., ugga, at viðinn mundi skorta, Fms. vii. 97.

2. impers., mik uggir, at …, it fears me, I fear that …, Ísl. ii. 146; hitt mik uggir hann komi eigi aptr heill, Skíða R.

uggi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a fin of a rish; eyr-uggi, a fore fin; bak-uggi, a back fin; the word seems, strange to say, not to occur in old writers; cp. the following word.

uggiðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or uggaðr, part. ‘finned,’ provided with fins; hjalt-u. (q. v.)

uggr
Zoëga

m. fear, apprehension; ~ er mér á, at = mik uggir, at.

Cleasby-Vigfusson

m. fear, apprehension; mér er uggr á, at …, Fms. i. 285; hræzlu-uggr, Mar.; görðisk mönnum mikill uggr á um samþykki konunganna, Fms. vi. 221, x. 410; ala ugg of e-t, Edda (in a verse); ráða af hendi mér þenna ugg, Fms. i. 84: allit., með ugg ok ótta, Phil, ii. 12.

2. = Yggr, a name of Odin, Edda.

adj., in ör-uggr, q. v.

ugg-lauss
Zoëga

a. fearless, unconcerned.

Cleasby-Vigfusson

adj. fearless, unconcerned, without apprehension, Harms. 46: neut. ugglaust, as adv. no doubt, undoubtedly, forsooth, Rekst. 6, and freq. in mod. usage.

ugg-ligr
Zoëga

a.

1) to be feared (e-t þykkir uggligt);

2) doutbtful, questionable (er þat uggligt, hvárt þú ferr í lofi mínu).

Cleasby-Vigfusson

adj. [hence Engl. ugly (?)], to be feared; e-t þykkir uggligt, Fms. iii. 129, Greg. 25, Eb. (in a verse); þat þykki mér uggligt, at ek þurfa skamma hrið ráð at göra fyrir jarli þessum, Orkn. 418: in Fs. 22 read ú-glíkt.

ugg-víss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = uggligr, Fær. 116.

UGLA
Zoëga

f. owl (uglur gular al klóm ok nefi, en svartar at lit).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. ule; Engl. owl; Germ. eule; Dan. ugle; Lat. ŭlŭla]:—an owl, Al. 169; nátt-ugla.

II. metaph. a hook-formed clothes-peg is called ugla, from the resemblance to an owl’s beak.

2. a part of a ship, a tally (?).

ULL
Zoëga

(dat. ullu), f. wool.

Cleasby-Vigfusson

f., dat. ullu; [Goth. wulla; A. S. wull; Engl. wool; O. H. G. wolla; Germ. wolle; Dan.-Swed. uld or ull; cp. Lat. vellus]:—wool, Fms. v. 314, Fs. 44; sauða-ullar, Grág. i. 505; í ullu eða gærum, K. Þ. K. 148; fé gilt ok í ullu, Grág. i. 503; ullar-tíund, H. E. i. 395; ær ok af ullin, Sturl. i. 159; hvít, svört, mórauð, mislit ull; haust-ull: greiða, tægja, kemba, spinna ull.

2. with gen. woollen; ullar-skyrta, ullar-sokkar, ullar-peysa, etc.

COMPDS: ullar-hnoðri, ullar-lagðr, m. a flock or lock of wool, Grett. 127, Edda 74. ullar-reyfi, n. a fleece, Ver. 25, Grág. ii. 401.

ullir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a tree, = yllir, Edda (Gl.)

Ullr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and Ulli, m. [akin to Goth. wulþus = glory], the name of one of the gods, the step-son of Thor, Edda, Gm. 2. Ulli, a dimin. = Erlendr, Hkr. i, see Gramm.

ull-band
Zoëga

n. woollen yarn.

Cleasby-Vigfusson

n. woollen yarn, Fas. iii. 240.

ull-góðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or ullar-góðr, adj. of good wool or well-fleeced.

ull-hvítr
Zoëga

a. white as wool (~ á hár).

Cleasby-Vigfusson

adj. white as wool, Fms. x. 321.

ull-höttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. wool-hood, a nickname, Vápn.

ull-kambr
Zoëga

m. wool-comb.

Cleasby-Vigfusson

(ullar-kambr), m. a wool-comb, Fas. iii. 471, Grett. 91, Blas. 44.

ull-laupr
Zoëga

m. wool-basket.

Cleasby-Vigfusson

m. a wool-chest, Orkn. 28.

ull-serkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Fms. x.

ull-strengr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Fms. vii.

ull-þel

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. soft wool (see þel), Pm. 61.

um
Zoëga

older umb, prep. with acc. and dat.

I. with acc.

1) around (slá hring um e-n);

2) about, all over (hárit féll um hana alla); um allar sveitir, all over the country; mikill um herðar, large about the shoulders, broad-shouldered; liggja um akkeri, to ride at anchor;

3) of proportion; margir voru um einn, many against one; um einn hest voru tveir menn, two men to each horse;

4) round, past, beyond, with verbs denoting motion (sigla vestr um Bretland); leggja um skut þessu skipi, to pass by this ship; ríða um tún, to pass by a place;

5) over, across, along (flytja e-n um haf); kominn um langan veg, come from a long way off; ganga um gólf, to cross the floor (but also to walk up and down the floor); slá, er lá um þvert skipit, a beam that lay athwart the ship; um kné sér, across the knee; e-t er hœgt um hönd, gives little trouble, is ready to hand;

6) of time, during, in the course of (um messuna, um þingit, um sumarit); þat var um nótt, by night; um nætr sem um daga, by night as well as day; lengra en fara megi um dag, in the course of one day;

7) at a point of time (hann kom at höllinni um drykkju); …

Cleasby-Vigfusson

1. an enclytic particle, see ‘of,’ p. 462, col. 2.

2. adv. too; see ‘of,’ p. 462, col. 2, and p. 463, col. 1.

UM
Zoëga

older umb, prep. with acc. and dat.

I. with acc.

1) around (slá hring um e-n);

2) about, all over (hárit féll um hana alla); um allar sveitir, all over the country; mikill um herðar, large about the shoulders, broad-shouldered; liggja um akkeri, to ride at anchor;

3) of proportion; margir voru um einn, many against one; um einn hest voru tveir menn, two men to each horse;

4) round, past, beyond, with verbs denoting motion (sigla vestr um Bretland); leggja um skut þessu skipi, to pass by this ship; ríða um tún, to pass by a place;

5) over, across, along (flytja e-n um haf); kominn um langan veg, come from a long way off; ganga um gólf, to cross the floor (but also to walk up and down the floor); slá, er lá um þvert skipit, a beam that lay athwart the ship; um kné sér, across the knee; e-t er hœgt um hönd, gives little trouble, is ready to hand;

6) of time, during, in the course of (um messuna, um þingit, um sumarit); þat var um nótt, by night; um nætr sem um daga, by night as well as day; lengra en fara megi um dag, in the course of one day;

7) at a point of time (hann kom at höllinni um drykkju); …

Cleasby-Vigfusson

umb, of, prep. (sounded umm); umb is used in the oldest vellums (the Eluc., Greg., Miracle-book, Jb.), and occurs now and then in later vellums (e. g. Orkn. 218, Fms. x. 378, xi. 63, 64), perh. from being a transcript of an old vellum; in rhymes, umb, trumbu, Fms. viii. (in a verse of A. D. 1184); for of see ‘of’ at p. 462, col. 2: [A. S. ymbe; Germ. um; um and yfir (q. v.) are identical.]

WITH ACC.

A. Around; silki-hlað um höfuð, Ld. 188; um höfuð henni, 36; hafa um sik belti, Nj. 91, 184; um herðar sér, Ld. 56; leggja linda umb kistu, leggja lindann umb enn vanheila mann, Bs. i. 337; gyrða um sik, Sks.; beta strengi um ásenda … festa endana um steina, Nj. 115; vefjask um fótinn, Fms. iv. 335; upp um herðarnar, Eg. 580; göra garð of engi, Grág. ii. 288; lykja um akra ok eng, Eg. 529; skjóta um hann skjaldborg, Nj. 274; slá hring um e-n, 275, Eg. 88; fara í hring um skipit, Ld. 56; taka um hönd e-m, Ó. H. 176; þar var poki um útan, Ld. 188; honum vefsk tunga um höfuð, Nj. 160; vefsk tunga um tönn (see tönn) … strjúka dúki um augu, Fms. v. 326, Fs. 114 (in a verse); …

Shortened here. Read the full article →

umb
Zoëga

prep., see um.

Cleasby-Vigfusson

see um.

umb-ogr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [hugr], care, concern, Hom. (St.)

umhyggju-lauss
Zoëga

a. neglected; umhyggjulaust, adv. carelessly.

Cleasby-Vigfusson

adj. careless, Fms. vi. 204.

umhyggju-lítill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. id., Pass.

umhyggju-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an overseer, Hom. (St.)

umhyggju-samr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-semi, f.), adj. thoughtful, painstaking.

umi
Zoëga

m. unfavourable rumour.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [akin to ymr, q. v.], a noise, rumour; uma þann er á lék, Fb. iii. 318.

umla
Zoëga

(að), v. to mutter, mumble (hann umlaði við).

Cleasby-Vigfusson

að, to mutter, mumble; hann umlaði við, Fms. vi. 372.

umles-maðr
Zoëga

m. slanderer.

Cleasby-Vigfusson

m. a gossipper, slanderer, Hom. (St.)

umles-samr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. backbiting (spelt umlassamr), Hom. (St.)

umli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = umi; umla-samr, 686 B. 2; read umles-samr, q. v.

umsjá-lauss
Zoëga

a. unprovided for.

Cleasby-Vigfusson

adj. unprovided for, Háv. 55.

umsjá-sveinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a boy under guardianship, D. N. ii. 138.

umsvifa-mikill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. active, bustling.

umsvifs-maðr
Zoëga

m. an active man (hann var umsvifsmaör mikill um bú sitt).

Cleasby-Vigfusson

m. an active man; u. mikill um bú sitt, Háv. 52.

umsýslu-maðr
Zoëga

m.

1) man of business, active man (~ mikill);

2) steward, manager (hann var þá ~ í Reykjaholti).

Cleasby-Vigfusson

m. an active man, a man of business; þú ert umsýslumaðr mikill ok hagr vel, Fms. i. 290, Eg. 4: a manager, steward, Sturl. ii. 145; umsýslumaðr um fé e-s, Grág. i. 336.

umsýslu-mikill
Zoëga

a. active, busy (væn kona ok umsýslumikil).

Cleasby-Vigfusson

-samr, adj. active, busy, Brandkr. 63.

um-annan
Zoëga

f. care about a thing (~ ok forráð staðarins).

Cleasby-Vigfusson

f. care about a thing, a looking after it, Lv. 74.

um-band
Zoëga

n. bandage (~ um sár).

Cleasby-Vigfusson

n. a bandage, Korm. 90, Ó. H. 219.

um-bergis
Zoëga

prep. and adv. = umhverfis.

Cleasby-Vigfusson

adv. = umhverfis.

um-beygiligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. flexible, Skálda.

um-boð
Zoëga

n. charge, commission (fá e-m ~ sitt).

Cleasby-Vigfusson

n. a charge, commission, administration by a delegacy; hafa u. af eigandi, Grág. ii. 374; taka u. konungs, Fms. ix. 458; fá e-m u. sitt, Eg. 590, Ó. H. 105; göra e-t at umboði e-s, Ver. 31; stjórn ok u. af hans hendi, Eg. 18, Sd. 184 (of a minor’s property).

2. a stewardship; í Fljóta-umboði hundrað kúgilda, Dipl. iii. 4; esp. in mod. times, when a king’s domains were divided into such ‘umboð.’ umboðs-maðr, m. a trusty manager, K. Á. 206, Fms. ix. 243: a commissary, konungs u., vi. 33; biskups u., H. E. ii. 49; tvá umbodsmenn (stewards) munklífisins, Fms. iii. 61: in mod. usage a manager of the king’s domains.

um-bót
Zoëga

f.

1) mending, bettering;

2) esp. plur. repairs (þurfa ~a).

Cleasby-Vigfusson

f., esp. in plur. repairs, Gþl. 416; þurfa umbóta, Bs. i. 693: a mending, bettering, Fms. iv. 262, vi. 208, Sturl. iii. 3 C, Gþl. iv. (pref., where it means an emendation), umbótar-maðr, m. one who mends matters, Sturl. iii. 3, Fms. x. 110, Bs. i. 651.

um-breyting
Zoëga

f. change.

Cleasby-Vigfusson

f. a change, Fas. i. 81, freq. in mod. usage.

um-brot
Zoëga

n. pl. violent struggle, convulsion.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a violent struggle, convulsion (brjótask um), Finnb. 342, Fbr. 173: of physical changes, Sks. 148; sá ek þar búðar-toptir margar ok umbrot mikil, I saw a great levelling, i. e. all turned upside down, Nj. 162.

um-buna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, and um-bun, f. a reward; see ömbuna.

um-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., in umburðar-lyndi, n. forbearance.

um-búð
Zoëga

f.

1) apparatus, equipment;

2) arrangement, preparation (þeir tóku strengina ok veittu þessa ~ alla).

Cleasby-Vigfusson

f. [búa um], an apparatus, equipment, furniture, Fms. x. 373, Fas. iii. 30; þá verðr ú-heilög sú umbúð, Grág. ii. 350: a preparation, arrangement, þeir tóku strengina ok veittu þessa umbúð alla, Nj. 115; taka þeir þessa u. sem Pálnatóki gaf ráð til, Fms. xi. 66; konungr lét þá veita u. nökkura, v. 167.

2. mod., esp. in plur., wrapper, bandage, cover, Lat. involucrum.

um-búnaðr
Zoëga

m.

1) = umbúð;

2) burial (gröftr eða ~);

3) bed; var honum veitir hœgligr ~, a soft bed.

Cleasby-Vigfusson

m. = umbúð, Sks. 402, 405, Fms. vii. 147, Stj. 638; veita sári umbúnað, to bandage a wound, Fas. i. 222, Eg. 35 (of a dead body); gröptr eða u., burial, Fms. v. 94; sofa í góðum umbúnaði, i. 69; var honum veittr hægligr u. (a soft bed) ok sofnar hann brátt, Odd.; u. á skipi til varnar, Sks. 397 B; sá u., Fms. xi. 34; er þessum umbúnaði var lokit, 35; allan umbúnað þeirra Hákonar, vii. 256; sprakk út annat auga ór umbúnaðinum, out of the eye-socket, Mar.: = dyri-umbúnaðr, a doorway, Stj. 415: a case or covering, Pm. 10, see umbúð.

um-búningr
Zoëga

m. = umbúnaðr; outfit (var henni veitir ~, sem hón þurfti at hafa).

Cleasby-Vigfusson

m. = umbúnaðr, Rb. 378, H. E. i. 298: a bandage, Fas. i. 222: trimmings, outfittings, var henni veittr u. (she was fitted out) sem hón þurfti at hafa til at fremja seiðinn, Þorf. Karl. 376; breyta umbúningi sínum, to change one’s trim, Orkn. 274.

um-bylting

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a turning upside down.

um-bæta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to mend, D. N. iii. 419.

um-bötun

No entry

Cleasby-Vigfusson

or um-batan, f. an amendment, Bs. i. 292.

um-dráttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., gramm. = catachresis, Skálda.

um-dyri

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = ofdyri (q. v.), a lintel, Hom. 82.

um-dæmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (umb-dæmi, Fms. xi. 83, 84), an adjustment; unna e-m sæmda ok umdæmis, Fb. iii. 450.

2. a charge, business; sem nefndir eru með. svörnum eiði til þessa umdæmis (viz. to elect a king), Gþl. 75.

3. a jurisdiction, mod., cp. Landn. 334 (App.)

um-dögg
Zoëga

f. poet., ~ arins, ‘hearth’s dew’, soot.

Cleasby-Vigfusson

f., poët., u. arins, ‘hearth-dew,’ i. e. smoke, Gkv. 2. 23.

um-faðma

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to embrace, mod. Dan. om-favne.

um-fang
Zoëga

n. struggle, bustle.

Cleasby-Vigfusson

n. a struggle, Karl. 158, Fb. i. 260, Finnb. 266, Th. 76: a bustle, u. sitt ok raup, Grett. 135 A. umfangs-mikill, adj. unruly, making a great noise, Finnb. 222, Grett. 98 A; u. ok gárungr, 144 A.

um-far

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. one course or round of boards in a building, Boldt 165: esp. of boards in a ship, D. N. v. 597.

um-feðmings-gras

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., botan. the creeping vetch, Björn.

um-ferð
Zoëga

f. circuit, round journey.

Cleasby-Vigfusson

f. a circuit, round, journey, Stj. 3: vagrancy, ekki linnir umferðunum um Fljótsdalinn enn, Stef. Ól.; umferðar-maðr, a journeyman, Gþl. 369; umferðar piltr, Fas. ii. 418.

um-flotinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. surrounded by water.

um-fram
Zoëga

prep. with acc.

1) above, beyond (~ aðra menn);

2) as adv. besides (tólf menn ok lögsögumaðr ~); ríða ~, to ride by; at hvárigir gangi þar ~, trespass beyond that;

3) ~ um or of, beyond; vera ~ of aðra menn, to excel others.

Cleasby-Vigfusson

umb-fram, Íb. 7, D. I. i. 476: prep. and adv., with acc. beyond, above, Fms. vi. 321; u. aðra menn, Bs. i. 36; u. alla menn, Fms. i. 81, vii. 228, Eg. 146, Band. 39 new Ed., Sks. 455. K. Á. 58.

2. besides, over and above; þat sem u. gengr, the surplus, Hb. 415. 9, Eg. 59; tólf menn ok lögsögu-maðr u., Grág. i. 4, Landn. 161, Nj. 250, Jb. 7.

3. umfram um; u. um klæðnað sinn, Grág. i. 250; vera u. of aðra menn, to excel others, Fms. x. 381; u. of eljun annarra manna, Hkr. iii. 349, v. l.; umfram of þat es áðr es sagt, D. I. l. c.

4. adverb., ríða umfram, to pass by, Nj. 261; fara u., Gþl. 262; at hvárigir gangi þar umfram, trespass beyond that, O. H. 53.

um-ganga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a passing over, H. E. i. 459; umgöngu maðr, a husbandman, 515.

um-gangr
Zoëga

m.

1) a passage round a building;

2) management, care.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. omgang = conversation], a circuit, a passage round, of a building, = skot, q. v.; í hennar (the churches) umgöngum eða forhúsi, H. E. i. 510, Mar., D. N. v. 722.

2. management; með umgangi ok sáttar-boðum góðra manna, Eb. 128; hlíta hans forsjá ok umgangi, Grett. 98 A; vanrækja allan umganginn (all the husbandry), Fms. xi. 423. umgangs-maðr, m., mikill u., a great husbandman, good manager of the household, Fas. ii. 347.

um-gengi
Zoëga

n. management, care.

Cleasby-Vigfusson

n. management; með u. e-s, Ísl. ii. 38.

um-gerð
Zoëga

f.

1) sheath, scabbard;

2) mounting, frame.

Cleasby-Vigfusson

or um-gjörð, f. (rhymed umgerð sverði, Hallfred), a sheath, scabbard, Fms. i. 15, ii. 51, vii. 298, Ld. 204, N. G. L. ii. 255, Ísl. ii. 39.

2. = umbúnaðr, Barl. 21; u. á hjálmi, Karl. 91.

um-geypnandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. [gaupn], the compasser of, Geisli.

um-gjöf

No entry

Cleasby-Vigfusson

spelt umb-gjöf, f. a gift, Clem. 45.

um-gröptr
Zoëga

m. ‘digging round’, searching.

Cleasby-Vigfusson

m. a digging round, searching, Krók. 51 C.

um-gyrða
Zoëga

(-rða, -rðr), v. to encircle, surround.

Cleasby-Vigfusson

ð, to encircle, surround, Sks. 628 B.

um-göng

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a circuit, Lex. Poët.

um-hleypingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a landlouper, Sturl. iii. 28, v. l.

2. of the weather, changeable, stormy weather; það er umhleypinga-samt, stormar og umhleypingar.

um-horf
Zoëga

n. a looking round; hversu þar var ~s, how it looked there.

Cleasby-Vigfusson

n. a looking round, in the phrase, hversu þar var umhorfs, how did it look, Þjal. 6.

um-hugsan
Zoëga

f. reflection.

Cleasby-Vigfusson

f. reflexion, Fms. i. 229.

um-hvarf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a circuit, round, N. G. L. i. 36.

um-hverfa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to turn inside out.

um-hverfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = umfar; tvau eðr þrjú u., D. N. i. 477.

um-hverfis
Zoëga

prep. and adv.

1) with acc. round, all around (settu þeir lið sitt ~ borgina);

2) as adv., þar ~, allt ~, there about, all around.

Cleasby-Vigfusson

conj. and adv. (umb-verfis, Plac. 49, MS. 623. 39; umb-hverfis, Rb. 1812. 66, Grág. (Kb.) i. 211; um-vergis, Stj. 177, 192, 206; um-verbis, Blas. 39; um-bergis, a form prevalent in the 14th century, Bs. ii. passim, Mar., Karl. 189, Fb. ii. 309, Nj. 88, 198, v. l.):—all around, with acc.; u. hann, Fms. vii. 191; u. húsin, Nj. 198; u. landit, Fms. xi. 411, Nj. 88; kirkja á tjöld u. sik, Vm. 69; u. himininn, Rb. 132.

2. as adverb.; gékk mikill mann-fjölði þar u., Fms. viii. 377; þar er djúpt vatn u., Grág. ii. 131; festir skildir u., Eg. 43; þar er hraun allt u., Nj. 264; stutt hár u., Fms. viii. 29; allt u. í hring, all around, iv. 160.

um-hverfum
Zoëga

prep. and adv. = umhverfis.

Cleasby-Vigfusson

adv. = umhverfis, Fms. viii. 322, 347, 377 (v. l.), Bjarn. 62, Orkn. 428.

um-hyggja
Zoëga

f. care (þeir vilja svipta þik várri umhyggju ok forsjá).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Dan. omhu], thoughtfulness, care; svipta þik várri umhyggju ok forsjá, Bs. i. 40; með ástsemd ok föðurligri umhyggju, Dipl. i. 2.

COMPDS: umhyggjulauss, umhyggjulítill, umhyggjumaðr, umhyggjusamr.

um-kaup
Zoëga

n. exchange, barter.

Cleasby-Vigfusson

n. exchange, barter (Dan. bytte), Bs. i. 751.

um-keypi
Zoëga

n. exchange, barter.

Cleasby-Vigfusson

n. = umkaup, Fms. iii. 51.

um-komulauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. helpless.

um-kringing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a surrounding; umkringingar mál = periphrasis, Skálda.

um-kringis
Zoëga

prep. with acc. = umhverfis.

Cleasby-Vigfusson

adv. = umhverfis, [Dan. omkring], Symb. 58, Dipl. ii. 1, Art. 28.

um-kringja
Zoëga

(-ða, -ðr), v. to surround.

Cleasby-Vigfusson

ð, to surround, Rb. 132, Sks. 198, Fms. xi. 435.

um-kvæði
Zoëga

n. term, expression, wording.

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. om-kvæde = burden of a song], a term, expression, wording; þau orð ok u., sem hann má frekust hafa, Ísl. ii. 149.

um-leiðing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a leading round, Stj. 377.

um-leitan
Zoëga

f. a seeking for, negotiation (sætta ~).

Cleasby-Vigfusson

f. a seeking for, negociation, Ó. H. 58; hafa u. við vini sína, Fms. ix. 242, 406, v. l.; sætta u., Orkn. 272; var um sættir leitað … með u. margra manna, Valla L. 215; at þú komir mér í sætt við jarl með þeirri u. at …, Fs. 9.

um-les
Zoëga

n. = ~tr.

Cleasby-Vigfusson

n. (lesa um e-n, Hm.), Old Engl. leasing = slander.

COMPDS: umlesmaðr, umlessamr.

um-lestr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = umles, Stj. 155, 291, Stat. 238; með öfund ok umlestri, Bs. i. 790.

um-liðinn
Zoëga

pp. past, of time.

Cleasby-Vigfusson

part. past, of time; see líða.

um-liðning
Zoëga

f. course of time.

Cleasby-Vigfusson

f. a passing by, of the time, Stj. 49.

um-mál
Zoëga

n.

1) circumference;

2) what is said or uttered, = ummæli.

Cleasby-Vigfusson

n. = ummæli (q. v.), Sturl. iii. 295, Bjarn. 58.

2. a circumference, Stj. 564.

um-merki
Zoëga

n.

1) a marking out (setja stengr til ummerkja);

2) boundary.

Cleasby-Vigfusson

n. a marking out; settar stengr til ummerkja, Eg. 275: a boundary, landmark, til þeirra ummerkja, Jb. 229; Hóla, með þessum rekum ok ummerkjum, Dipl. ii. 1, Stj. 405, 440: the phrase, sjá vegs ummerki (verks of merki), Orkn. 220; vegs ummerki (verks of merki, v. l.), Nj. 28, Fb. i. 209, 260.

um-merkja
Zoëga

(-ta, -tr), v. to bound, form the boundary of.

Cleasby-Vigfusson

t, to make a landmark, Stj. 560.

um-mæli
Zoëga

neut. pl. utterances, words said (þér skuluð ráða yðrum ummælum).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. utterances, a declaration, Nj. 56, Bs. i. 141, Fms, vi. 7, 199, vii. 95; sakir ummæla konungs, id.; þér skulut ráða yðrum ummælum, en ek mun því ráða hvat ek tala, Ísl. ii. 167; kunnu vér þökk þinna ummaela, 392, Finnb. 358. ummsela-laust, n. adj. blameless; varð þat aldrei u., it was talked of, got an evil report, Sturl. i. 63.

um-mæling
Zoëga

f. circumference.

Cleasby-Vigfusson

f. = ummál, a circumference, Rb. 476, Hb. 415. 18.

um-mörk
Zoëga

n. pl. = ummæli.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. = ummerki, Bs. i. 742.

um-ráð
Zoëga

n.

1) consideration;

2) guidance, management (með, eptir ~i e-s);

3) pl. deliberation, consultation; þykkir mér at þér mikit traust til ~a, for consultation.

Cleasby-Vigfusson

umb-ráð, n. guidance, management; með umbráði Markúss lögsögu-manns, Íb. 16; hann hefir umbráð um ferð þeirra, Ísl. ii. 343; eptir umráði biskups, K. Á. 214; skipa manni á pall á bak sér til umráða, for consultation, Grág. i. 8; skipa tveim mönnum í Lögréttu til umráða með sér, 5; einn dag til umráða, Eg. 279: a commission, Herodes hafði ríki at umráði Rómverja, Rb. 402.

um-rás
Zoëga

f. course (~ sólar).

Cleasby-Vigfusson

f. a round, course, circuit, Sks. 42.

um-renna

No entry

Cleasby-Vigfusson

rann, to pass round, Rb. 362: um-rennendr, part. a marauder, Fms. iv. 168.

um-renningr
Zoëga

m. vagrant, marauder.

Cleasby-Vigfusson

part. used as subst. a vagrant, Þórð. 43 new Ed.: a scout, marauder, Ó. H. 71, Sturl. ii. 75, Fms. viii. 329, 439.

um-ræða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., umb-ræða, Fms. v. 207, Nj. (Lat.) 314, v. l.:—a discourse, talk, Nj. 112, Ld. 76, Fms. ii. 37, vi. 227; leggja í umræðu, to discuss, Orkn. 426; lýk ek hér umræðu (the discussion) raddarstafanna, Skálda. umræðu-verðr, adj. worthy of remark, Sturl. i. 101, Sks. 101.

um-ræði
Zoëga

n. = umráð.

Cleasby-Vigfusson

n. = umráð, Hom, 111, Sks. 672 B, Anecd. 74.

um-ræðiligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. worth mentioning, worthy of mention, Sks. 101 B.

um-sát

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (pl. umsetr, Str. 29), [sitja], an ambush, waylaying, Fær. 134, Fms. i. 181, vi. 152, viii. 427, x. 293, 348, Valla L. 226 (Cod. umsátur for umsátir, wrongly): metaph., þeir veittu opt umsátir at eyða sínum fjánd-mönnum, Fms. viii. 436.

um-sátr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., mod. = umsát.

um-seta
Zoëga

f. siege (~ Jórsalaborgar).

Cleasby-Vigfusson

u, f. = umsát, a siege, Ver. 43.

um-sitendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. pl. used as subst. ‘round-sitters,’ neighbours; heimamenn ok umsitendr, Sturl. ii. 94.

um-sjá
Zoëga

f. oversight, care, supervision (veita e-m ~).

Cleasby-Vigfusson

f. (um-sjó, Grett. 103 A), gen. umsjá, Bs. i. 131; later umsjár, Fb. ii. 200, l. 7:—oversight, care, provision, supervision, Þórð. 13 new Ed., Fms. vi. 104; veita e-m u., Eg. 321; heita trausti ok u., Nj. 260, Bs. i. 131; með ráðum ok umsjá e-s, Fb. ii. 123.

COMPDS: umsjálauss, umsjásveinn.

um-sjón
Zoëga

f. = umsjá.

Cleasby-Vigfusson

f. = umsjá, Karl. 13, is the mod. form.

um-sjór
Zoëga

m. = umsjár.

Cleasby-Vigfusson

m. the surrounding sea, the ocean, main, Pr. 409.

um-skera

No entry

Cleasby-Vigfusson

skar, to circumcise, (mod.)

um-skipti
Zoëga

n. change, turn (~ hafa nú orðit).

Cleasby-Vigfusson

n. a change, turn; íllt u., Fms. ii. 119; því u., vi. 346; þá er u. orðit með þeim, Hrafn. 28: mostly in plur., skjót u., Fms. ii. 158; göra u. á e-u, Gþl. 12; dásamlig u., Magn. 532; nökkur u., Ld. 254; börðusk þeir lengi, svá at eigi urðu u., an indecisive battle, Nj. 122; þar til er u. yrði með þeim, Finnb. 332, 338.

um-skiptiligr
Zoëga

a. shifty, changeful.

Cleasby-Vigfusson

adj. shifty, changeful, Mar., Fms. viii. 16, v. l.

um-skipting
Zoëga

f. change.

Cleasby-Vigfusson

f. = umbreyting, Stj. 242.

um-skorning
Zoëga

f. circumcision.

Cleasby-Vigfusson

f. = umskurn, Geisli, Hom. (St.)

um-skurðr
Zoëga

m. circumcision.

Cleasby-Vigfusson

m. circumcision, Symb. 22, Stj. 116.

um-skurn
Zoëga

f. circumcision.

Cleasby-Vigfusson

f. = umskurðr.

um-skyggja
Zoëga

(-ða, -ðr), v. to overshadow.

Cleasby-Vigfusson

ð, to overshadow, Hom. 31.

um-skygnari
Zoëga

m. outlooker, scout.

Cleasby-Vigfusson

a, m. an outlooker, scout, Stj. 522.

um-skygning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an overlooking, inspection, D. N.; umskygningar-maðr, a scout, Stj. 522, v. l.

um-skýrnig

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an explanation, H. E. i. 395.

um-sléttan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a levelling, Stj. 142.

um-sniðning
Zoëga

f. circumcision.

Cleasby-Vigfusson

f. circumcision, Stj.: um-sníða, sneið, to circumcise, Hom. (St.)

um-snúa
Zoëga

v. to overthrow.

Cleasby-Vigfusson

sneri, to turn inside out.

um-snúning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = Gr.-Lat. metathesis, transposition, Skálda.

um-sókn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = yfirsókn, Eg. 177, v. l.

um-spillendr
Zoëga

m. pl. slanderers, disparagers.

Cleasby-Vigfusson

part. pl. used as subst. slanderers, disparagers, Fms. ix. 282, 449, 454 (umspilla-menn, v. l.)

um-stang

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bustle, trouble.

um-stilli
Zoëga

n. guidance, management.

Cleasby-Vigfusson

n. = tilstilli, Fms. vi. 275, Fbr. 117, Al. 156.

um-stillingar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. machinations, Ó. H. (in a verse).

um-svif
Zoëga

n. activity.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. activity, bustle.

COMPDS: umsvifsmaðr, umsvifamikill.

um-sýsla
Zoëga

f. occupation, assistance, aid (hét hann sinni umsýslu við föður sinn).

Cleasby-Vigfusson

and umb-sýsla, u, f. occupation, management, Ld. 26; hann hét umsýslu sinni við föður sinn, Eg. 174, Fær. 67; þeir hétu honum umbsýslo sinni, Íb. 10.

COMPDS: umsýslumaðr, umsýslumikill.

um-tal
Zoëga

n. talk, conversation (er hann heyrði ~ manna).

Cleasby-Vigfusson

n. talk, conversation; er hann heyrði u. manna, Fms. ii. 283; með umtali (gossip) vándra manna, Orkn. 162. umtals-mál, n. a thing proper for discussion, to be talked of, Grett. 133 A, 155.

um-turna
Zoëga

(að), v. to turn upside down, upset.

Cleasby-Vigfusson

að, to turn upside down, upset, Fms. xi. 435, Stj. 123.

um-turnan
Zoëga

f. upsetting.

Cleasby-Vigfusson

f. a turning upside down, upsetting, Stj. 15.

um-tölur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. persuasions; með vinsæld hans ok umtölum, persuasions, Fms. i. 32; eggjan hans ok umtölur, vi. 47; við umtölur góðra manna, Nj. 267.

um-vandan
Zoëga

f. reprimand, admonition.

Cleasby-Vigfusson

um-vöndun, f. a reprimand, MS. 625. 94; veita u., Bs. i. 166; dómr eða u., 759.

um-varp

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a fence.

um-venda
Zoëga

(-nda, -ndr), v. to turn about, change.

Cleasby-Vigfusson

d, to turn about, change, Stj. 91, 179: um-vendan, f. conversion.

um-vending
Zoëga

f. conversion.

Cleasby-Vigfusson

f. a turning inside out, Thom. 414.

um-vergis
Zoëga

prep. and adv. = umbergis.

Cleasby-Vigfusson

see umhverfis.

um-vés

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bustle, turmoil, Úlf. 1. 19.

um-vöxtr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. growth, circumference, Landn. 275, v. l.

um-þenking

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a thinking about, (mod.)

um-þreifing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a touch, Post. 415.

um-önnun

No entry

Cleasby-Vigfusson

see um-annan.

UNA
Zoëga

(uni, unda, unat), v.

1) to be content in a place (Tumi undi eigi í Flateyju);

2) to dwell, abide, in a biblical sense (~ í helgum friði);

3) to enjoy, be happy in, content with a thing;

þeir undu illa sínum hlut, they were much dissatisfied with their lot;

~ lífi, to enjoy life;

~ vel við ráð sitt, to be content with one’s lot;

uni (imperat.) þú vel við, be content!

~ sér, ~ við sik, to be happy, feel at ease;

~ lítt eptir e-n, to feel deeply the loss (death) of a person.

Cleasby-Vigfusson

pres. uni; pret. unði, later undi; subj. ynði; imperat. uni, Glúm. 354, Fas. i. 146, Eb. l. c.; part. unat: [a Goth. wunan is assumed from the participle unwunands = ἀδημονων, Phil. ii. 26; the word prop. means to dwell, abide; A. S. wunian; Old Engl. to wone; Germ. wohnen]:—to abide, dwell; börn áttu þau bjoggu ok unðu, dwelt and abode, Rm.; fiskr unir í flóði, the fish lives in water. Gm.; hér munda ek eðli una, Fsm.

2. to dwell, abide, in a Biblical sense; með Guði unir sá er unir í helgum friði, Hom. 5; una skolu vér í elsku Guðs ok náungs, … sá er unir í ástinni í Guði unir ok Guð í honum, Hom. (St.), rendering of Lat. manet.

II. but mostly, as in the Goth. word above cited, in a special sense, to dwell on, enjoy, be happy in, content with a thing, with dat.; þangat sem hann hafði áðr lengst verit ok sínu ráði bezt unat, Fms. i. 135; Gullharaldr undi þá miklu verr enn áðr, was still less at his ease, 83; gamni mær unði, enjoyed her luck, Hbl.; at hóm sér né ynðit, Am. 54; hvártki sér unði, 86; una lífi, to enjoy life, Hkv. 1. 54; eigðú um aldr þat ok uni dóttir, Gkv. …

Shortened here. Read the full article →

unaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. and unað, n.; eilíft unað, Hom. (St.); æzta unað, Sól. 71; lítið unað, Skv. 1. 46: rarer unaðr, m., Eluc. 49, and so in mod. usage, although unan (q. v.) is more freq.: [A. S. wyn; Germ. wonne; Dan. ynde]:—delight, happiness; friðar fagnaðar, ok unaðs, 623. 22; öllum þykkir unat í, á at heyra, Fb. i. 348; unaðr es, Eluc. 49; eilífs unaðar, 625. 188; með unaði ok inndæli, 168; slikt er æzta unað, Sól.; í Paradísar unað, Hom. (St.); unaðs-bót, skömm unaðs-bót, a short delight, Fms. xi. 329; unaðs hilmr, a sweet smell, Eluc. 54; unaðs-sýn, a happy sight, 53; unaðs-vist, a happy home, Bs. i. 146; cp. ynði.

unað-samligr
Zoëga

a. delightful;

Cleasby-Vigfusson

adj. delightful, Greg. 30, Eluc. 45, Sturl. i. 206 C, Fas. iii. 87, Mar.

unað-samr
Zoëga

a. delightful;

unaðsamar vistir, a happy home.

Cleasby-Vigfusson

adj. delightful; auðræði ok unaðsamar vistir, a happy home, Bs. i. 146 (better unaðs vistir, see the foot-note).

unað-semd
Zoëga

f. charm, delight.

Cleasby-Vigfusson

(-semi, 655 xxvi. 1), f. a charm, delight; blómgaða með allri u., Fms. i. 137; eilíf u., Th. 6, Stj. 15; unaðsemdar vist = unaðs vist, Mar. (655 xxxii. 1).

unan

No entry

Cleasby-Vigfusson

and unun, f. a charm, delight (Germ. wonne), freq.; this is the current mod. form. ununar-samr, adj. delightful, Fas. iii. 644.

UND
Zoëga

I)

(pl. -ir), f. wound (undir dreyrgar); cf. holund, mergund.

II)

prep. under; see undir.

Cleasby-Vigfusson

1. f. [Goth. wunds = wounded and wundufni = μάστιξ; A. S. wund; Engl. wound; O. H. G. wunta; Germ. wunde]:—a wound; undir svella, Skv. 3. 68; undir dreyrgar, 32; blóð hljóp ór undinni. Eg. 216, Sæm. 179; taka vápnit ór undinni, Gísl. 22; hann beit yðr stóra und, Fas. ii. 378; tók at láta í undum þeim er vóru fyrir brjóstinu, Róm. 232; hol-und, merg-und. This word is little used in prose, having been superseded by the word sár, a sore: in poët. circumlocutions, unda-log, und-bál, und-leygr, wound-fire, i. e. weapons; und-bára, -gjálfr, -lögr, a wound-wave, i. e. blood; und-reyr, -fleinn, -linnr, = a wound-reed, wound-snake, a sword; und-gagl, a carrion bird, Lex. Poët. unda-fífill, m., botan. hawkweed, hieracium.

2. prep., see undir.

undaðr
Zoëga

pp. wounded (geiri, sverði ~); cf. hjör~.

Cleasby-Vigfusson

part. wounded; geiri undaðr, Hm. 139; vápn-u., hjör-u., sword-wounded, Skv. 3. 46, Hkr. i. (in a verse).

undan
Zoëga

prep. with dat. and adv.

1) from under, from beneath;

hann hjó ~ honum fótinn, he cut his leg off;

hann spratt upp ~ borðinu, he sprang up from (sitting at) the table;

hann spratt upp ~ garðinum, from under the fence;

halda skipum ~ landi, to stand aivayfrom the shore;

2) without motion;

skerit var út ~ firðinum, the skerry was just off the mouth of the fjord;

G. prestr ~ Felli, from Fell;

3) from, away;

snúa ~ e-m, to turn away from;

heimta fé mitt ~ Hrúti, to claim my property out of Hrut’s hands;

4) ahead of, before (ganga, fara ~ e-m);

5) as adv. (hann lætr fara ~ sauðfé þat, er skjarrast var);

komast ~, to escape.

Cleasby-Vigfusson

prep. with dat. and adv. from under, from underneath; hann kastaði í pallinn undan sér hásætinu, he threw the cushion away from the seat he sat on, Nj. 175; hjó undan honum fótinn, cut his foot from under him, cut his leg off, 9; madr kippti fótum undan honum, svá at hann féll, Fms. ii. 149; hann hafði rétt fingrinn út undan húðinni, Nj. 208; berjask undan skildi eða buklara, Sks. 374 B; hann spratt upp undan borðinu, he sprang up from the table, Nj. 152; spratt upp u. garðinum, up from under the fence, where he had been hidden, 170; róa fram undan eyjunni, Fms. ii. 305; sjá þeir renna skip undan eyjum fram, x. 205; halda skipum undan landi, to keep with his ship from under the land, stand off land, i. 225; gaf byr undan landi, Ísl. ii. 243; þá er hann var þrévetr, gékk hann eigi u. konum, Eb. 320; hestisk Þórólfr á hann en graðungrinn gékk eigi u. at heldr, 324 (of a vicious bull).

2. without motion, of position; skerit var út undan firðinum, the skerry was out at sea just off the fjord, Háv. 49; ísar liggja langt undan landi, lie off the land, Sks. 173 B; … skeri, þat er vika u. landi, Landn. 134; undan þríhyrningi, from (the farm) Th. …

Shortened here. Read the full article →

undan-boð
Zoëga

n., ~ fjár, taking invested money out of a person’s keeping.

Cleasby-Vigfusson

n.; u. fjár, taking invested money out of a person’s keeping, Grág. i. 197.

undan-bragð
Zoëga

n. device, subterfuge.

Cleasby-Vigfusson

n. a device, subterfuge, Fms. i. 137, v. 286, x. 240, Lv. 65, Fs. 5, 97.

undan-dráttr
Zoëga

m. evasion, shirking.

Cleasby-Vigfusson

m. a putting off, evasion, shirking, Fms. i. 115, ix. 251, x. 423, Eb. 114, Ó. H. 97: a shift, trick, H. E. i. 506.

undan-eldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a breed; gott til undaneldis.

undan-fari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a precursor.

undan-farinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. preceding.

undan-ferð
Zoëga

f. means of escape.

Cleasby-Vigfusson

f. a getting away from under, an escape, Njarð. 374, Sturl. iii. 71.

undan-ferli
Zoëga

n. evasion.

Cleasby-Vigfusson

= undandráttr, Post. (Unger) 96.

undan-færi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = undanferð, Fas. i. 454.

undan-færsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

n, f. an evasion, Fms. vii. 115: a law phrase, a pleading one’s innocence, by ordeal or otherwise (færa II); skírsla eðr u., K. Á. 202, Fær. 201, Gþl. 550.

undan-hald
Zoëga

n. flight.

Cleasby-Vigfusson

n. a flight, Rd. 312: a running before the wind, beint u.: in the phrase, það er hægt undanhaldit.

undan-hallr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sloping.

undan-herka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a shirk, shift, quibble, Bjarn. 16.

undan-hlaup

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a running away, Rd. 193.

undan-kváma
Zoëga

f. escape.

Cleasby-Vigfusson

u, f. an escape. Eg. 406, Fms. i. 136, vi. 421, ix. 387, x. 240, passim.

undan-lausn
Zoëga

f. releasing, redemption.

Cleasby-Vigfusson

f. a releasing, redemption, Grág. ii. 221, Fas. ii. 387.

undan-láss

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the lees and dregs in a cask.

undan-mæli
Zoëga

n. excuse.

Cleasby-Vigfusson

n. an excuse, Konr.

undan-rás
Zoëga

f. running away.

Cleasby-Vigfusson

f. running away, Fs. 42.

undan-renning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. skimmed milk.

undan-róðr
Zoëga

m. rowing away.

Cleasby-Vigfusson

m. a rowing away, escaping, of one pursued, Fms. ii. 181.

undar-liga
Zoëga

adv. wonderfully, extraordinarily.

Cleasby-Vigfusson

adv., qs. undrliga, [undr], wonderfully, extraordinary, Eg. 133, 769, Nj. 62, Orkn. 418, Ó. H. 220.

undar-ligr
Zoëga

a. wonderful, extraordinary, marvellous.

Cleasby-Vigfusson

adj. wonderful, extraordinary, Fms. i. 34, vi. 392, viii. 8, Eg. 47, Nj. 7, passim.

2. wonderful, marvellous, Blas. 47, Th. 10, Ld. 200, Edda i. 16.

undinn
Zoëga

from vinda.

Cleasby-Vigfusson

part., from unna, in af-undinn.

UNDIR
Zoëga

prep. with dat. and acc.

I. with dat.

1) under;

þá brast í sundr jörð ~ hesti hans, the earth burst asunder under his horse;

þungr ~ árum, heavy to row;

þeir leita þeirra ok finna þá ~ eyju einni, they seek for them and find them under an island;

~ þeim hesti var alinn Eiðfaxi, that horse was the sire of E.;

2) fig. (~ þeim biskupi eru ellifu hundruð kirkna);

eiga ~ sér, to have under one, in one’s power;

eiga fé ~ e-m, to have money in his hands, deposited with him;

3) under, depending on;

orlög vár eru eigi ~ orðum þínum, our fate does not depend on thy words;

hann á vin ~ hverjum manni, he has a friend in every man;

4) ellipt. or adverbial usages;

vóru þau (Njáll ok Bergþóra) úbrunnin ~, they were unburned underneath;

meðan töður manna eru ~, whilst the hay is lying (mown, but not got in);

ef þér þœtti nökkut ~ um mik, if thou hast cared at all for me;

sól (dagr) er ~, the sun (day) is down, under the horizon;

væri oss mikit ~, at vér fengim liðsinni hans, it were worth much to us to get his help;

II. with acc.

1) under, underneath, denoting motion (var settr ~ hann stóll);

2) of time;

hrökk ~ miðdegi, it drew close to midday; …

Cleasby-Vigfusson

prep. with dat. and acc.; an older monosyllabic und is often used in poets, Ls. 44, Hdl. 11, Þkv. 16, Hm. 58; und valkesti, und árum, Lex. Poët.; und hánum, Haustl.: unt = und, Akv. 26 (Bugge): [Ulf. undar; A. S., Engl., and Dan. under; O. H. G. untar; Germ. unter]:—under, underneath, below.

A. With dat., undir hesti hans, Nj. 158; tréit u. honum, underneath him, 202; mána vegr und hánum, Haustl.; skipit undir þeim, Háv. 42, Ld. 78; troða undir fótum, Fms. ii. 172; bera undir hendi sér, Eg. 237, Nj. 200; sverðit brotnaði undir hjaltinu, 43; sitja undir borðum, 68; róa undir seglum, Fms. viii. 131; skip þungt undir árum, heavy to row. Eg. 354; undir túngarði, Ld. 138; u. veggnum, Háv. 49; u. haugnum, Eb. 94; u. heiðinni, Eg. 277; fjöll undir jöklum, Fb. i. 540; liggja undir nesi einu, Nj. 43; undir garðinum, Njarð. 374; und kvernum, Ls. 44: und Miðgarði, Hdl. 11; undir Þríhyrningi, Nj. 89, 114; undir Hrauni, Eb. 52; undir Felli, Nj. 16, of places seated under a fell, Landn. passim.

2. hvárt þat fé hefði undir því kvikendi alizt, of a dam, Grág. ii. 312; undir þeim var alinn Freyfaxi, she (the mare) was the dam of F. …

Shortened here. Read the full article →

undirhyggju-fullr
Zoëga

a. guileful, false.

Cleasby-Vigfusson

adj. guileful, Fms, i. 219.

undirhyggju-maðr
Zoëga

m. guileful man.

Cleasby-Vigfusson

m. a guileful man, Fms. i. 20, x. 420, Fær. 17.

undirhyggju-samr
Zoëga

a. guileful.

Cleasby-Vigfusson

adj. wily, false, Þórð. 69.

undir-alda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. an under-wave, the undertow of a wave.

undir-biskup
Zoëga

m. suffragan bishop.

Cleasby-Vigfusson

m. a suffragan bishop, H. E. i. 406.

undir-borg
Zoëga

f. suburb.

Cleasby-Vigfusson

f. a suburb, Stj. 342.

undir-brot
Zoëga

n. subjugation, subjection.

Cleasby-Vigfusson

u. a breaking down, subduing, subjection, Fms. iv. 84, Mar.

undir-búð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an under-booth, cellar, D. N.: undir-bur, id., D. N. v. 283.

undir-búi
Zoëga

m. underdweller.

Cleasby-Vigfusson

a, m. under-dwellers, Fms. ii. 149.

undir-byrli
Zoëga

m. under-cupbearer.

Cleasby-Vigfusson

a, m. an under-cupbearer, Karl. 327.

undir-djúp
Zoëga

n. gulf, abyss.

Cleasby-Vigfusson

n. an ‘underdeep,’ gulf, abyss, Sks. 151, 626, Skálda 209, Stj. 288, MS. 623. 33, Gen. i. 2.

undir-dráttull
Zoëga

a. covetous, making unfair gain.

Cleasby-Vigfusson

adj. covetous, making unfair gain, Fms. vi. 191.

undir-eldi
Zoëga

n. offspring, breed, of animals.

Cleasby-Vigfusson

n. offspring, breed, of animals, Stj. 178.

undir-fólk
Zoëga

n. subjects.

Cleasby-Vigfusson

n. subjects, Fms. i. 201, iii. 48, Magn. 472.

undir-furða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., in undir-furðuligr, adj. shy; see undrfurða.

undir-förli

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. craft, wiliness.

undir-förull
Zoëga

a. dealing underhand, false.

Cleasby-Vigfusson

adj. dealing underhand, false, Fms. ii. 145, Fas. ii. 365.

undir-gefinn
Zoëga

pp. subject.

Cleasby-Vigfusson

part. [Dan. under-given], subject, Fbr. 1, Mar., Stj. 23, 61.

undir-gefni

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. submissiveness.

undir-gjöf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. subjection, H. E. i. 388.

undir-grefill
Zoëga

m. underminer.

Cleasby-Vigfusson

m. an underminer (cp. Dan. underfundig), Stj. 160.

undir-gröptr
Zoëga

m. undermining.

Cleasby-Vigfusson

m. undermining, Bs. i. 714.

undir-göng

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. an under-way, tunnel.

undir-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a cushion under a saddle, Flóv. 25, Karl. 440.

undir-haka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. an under-cheek, double-chin.

undir-heimar
Zoëga

m. pl. the nether world, lower regions.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the nether world, the realm below, Fms. iii. 178, Fas. iii. 391.

2. in Icel. undirheimar is a name given to the lower beach between a reef of rocks and the sea; fara ofan í undirheima, hann er niðri í undirheimum.

undir-hlutr
Zoëga

m. the lowest part (of a ship).

Cleasby-Vigfusson

m. the lower piece, lowest part, Fms, vi, 244, ix. 478, Grett. 36 new Ed.

undir-húfr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the under-hull of a ship.

undir-hús
Zoëga

n. the nether part of a house.

Cleasby-Vigfusson

n. the nether part of a house, Stj. 383, 590, Róm. 208.

undir-hvesta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. (undir-hvesti, n., v. l.), the under flesh of a whale; undirhvestu ór hálfum hval, Vm. 79, qs. þvesti, q. v.(?)

undir-hyggja
Zoëga

f. craft, cunning, deceitfulness.

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘under-thought,’ cunning, wiles, Fms. i. 74, Stj. 187, Háv. 57, Al. 71.

COMPDS: undirhyggjufullr, undirhyggjumaðr, undirhyggjusamr.

undir-klefi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an under-cell, Fms. ix. 425, D. N. vi. 84.

undir-klæði
Zoëga

n. under-garment.

Cleasby-Vigfusson

n. an under-garment, Stj.

undir-konungr
Zoëga

m. tributary king.

Cleasby-Vigfusson

m. an under-king, tributary king, Eg. 282.

undir-kyrtill
Zoëga

m. under kirtle.

Cleasby-Vigfusson

m. an under-kirtle, Karl. 174.

undir-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘under-laying’ reservation; með þeim skilmála ok undirlagi. Dipl. v. 16.

undir-land
Zoëga

n. province.

Cleasby-Vigfusson

n. a subjected territory, province, Fms. iii. 174.

undir-leitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. drooping the head, bashful.

undir-lendi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. nether land, low, level land.

undir-lægja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the plate on which the spars rest.

undir-maðr
Zoëga

m. subordinate, subject.

Cleasby-Vigfusson

m. an ‘under-man,’ a subject, Fms. iv. 155, vii. 20.

undir-mál
Zoëga

m. pl. underhand dealings, secret stipulation.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. underhand dealings, a secret stipulation, Fms. xi. 24, Grág. i. 148; kaupmáli, ok eru eigi u. né lausa-kjör, 225, Nj. 12, Ld. 104, Ísl. ii. 207.

undir-mörr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the kidney fat (mod. garn-mör), Vm. 119, Dipl. iii. 4.

undir-oka
Zoëga

(að), v. to subject.

Cleasby-Vigfusson

að, to ‘under-yoke,’ subject, Fms. ii. 122.

undir-orpinn
Zoëga

pp. subjected.

Cleasby-Vigfusson

part. subjected, Stj.

undir-orpning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a subterfuge, Post. 551.

undir-prestr
Zoëga

m. subordinate priest.

Cleasby-Vigfusson

m. a subordinate priest, H. E. i. 478.

undir-rót
Zoëga

f. origin prime cause of a thing.

Cleasby-Vigfusson

f. the ‘under-root,’ origin, prime cause of a thing, Grett. 124 A, Sturl. ii. 4, Ó. T. 1, Bs. i. 796, Pass. 16.

undir-seta
Zoëga

f. pressure, influence.

Cleasby-Vigfusson

u, f. an ‘under-sitting,’ pressure, influence, Bs. i. 722.

undir-skál

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an ‘under-cup,’ saucer, Dan. under-kop, (mod.)

undir-skáli
Zoëga

m. under-hall.

Cleasby-Vigfusson

a. m. = undirklefi, a cellar, Fms. ii. 149.

undir-skemma
Zoëga

f. under-room.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = undirskáli, Hkr. i. 17, Eg. 236, Stj. 383.

undir-staða
Zoëga

f.

1) stand, = stétt (kross með undirstóðum);

2) groundwork, base;

3) the true sense or meaning.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a stand, = stétt; kross með undirstöðum, Vm. 6, 41, 51; kirkja á tvær undirstöður, 36; skrín með undirstöðum, Pm. 10; páska blað með undirstöðu, 108.

2. a groundwork; þær bækr er undirstöður heilagra ritninga, Ver. 1; skilja grundvöll ok undirstöðu á sökunum, Sks. 581.

3. the true sense, true meaning, Skálda 205, Rb. 192; varðar mest til allra orða, at undirstaðan (the substance) sé réttlig fundin, Lil. 96; cp. the senses of the Gr. ὑπόστασις.

undir-staðligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = Lat. substantivus, substantialis, Skálda.

undir-staðning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an understanding, making out, Rétt. 50.

undir-stafr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sub-letter, Skálda 171, see Gramm. p. 1.

undir-stakkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an under-jacket, D. N. iv. 564.

undir-stallr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stand, pedestal, Vm. 29.

undir-standa
Zoëga

v. to understand, perceive.

Cleasby-Vigfusson

stóð, [a word borrowed from the Engl. or Low Germ.], to understand; undirstóð engi tungu þeirra, Ann. 1337; skilja eðr u. Látínu, Stj.: ek undirstend, sagði Jón (John the Fleming), Bs. i. 801, passim in mod. usage, Vídal.: to perceive, Bret. 4, Stj. 201, H. E. i. 422, Th. 76; en er þeir undirstóðu hans íhugan, Fb. ii. 667; en þó at hann undirstæði at hans ofsi væri lægðr, Edda (pref.)

undir-stoð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a stay, support, Symb. 4.

undir-stokkr
Zoëga

m. under-post in a building.

Cleasby-Vigfusson

m. an under-post in a building, Hom. 94, Jón. 24.

undir-stólpi
Zoëga

m. pillar.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a pillar, Stj. 415.

undir-stöðuligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. substantive, Skálda.

undir-tekt
Zoëga

f. answer (vitrligar ~ir konungs).

Cleasby-Vigfusson

f. a responding to; vitrleg u., Fms. iv. 83.

undir-tjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an under-hanging (under the refill, q. v.), B. K. 83, Boldt 166, D. N.

undir-varpning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. subjection, Karl. 138.

UNDORN
Zoëga

m.

1) mid-forenoon, 9 a. m. (um morgininn at ~i);

2) midafternoon, 3 p. m..

Cleasby-Vigfusson

m. (not n. as stated in Lex. Poët.), also spelt undurn and undarn, see the references below: [this word occurs in all ancient Teut. languages; Ulf. undaurni-mats or undurn-meat = ἄριστον, Luke xiv. 12; A. S. undern; Hel. undorn: O. H. G. untarn. Afterwards it was disused in writing, but in provincial dialects it still survives in all Teutonic countries, Scandinavia, Germany (Bavaria, the Rhine), England (Cumberland, Yorkshire), everywhere, except in Iceland, where, strange to say, it is unknown in speech as well as in writing; thus, Swed. undan, undarn, unden; in Norway undaaln; Bavaria untern (Schmeller); Fris. ounern; provinc. Engl. orndorns, ownder (Brocket); in all these dialects it means a middle-meal, a kind of lunch, taken either in the afternoon at three o’clock (this seems to be the prevailing sense, at least in Scandinavia), or in the forenoon at nine: even a verb has been formed, thus in Sweden sova und is to take a nap at lunch-time, at midday (Rietz); in the Rhine country ondern is said of cattle lying down at midday (Schmeller). …

Shortened here. Read the full article →

UNDR
Zoëga

n.

1) wonder (brestr svá mikill, at öllum þótti ~ at);

2) with the notion of shame, scandal (þat var ~ mikit, at hann skyldi liggja fyrir fótum þeim); gøra sik (gørast, verða) at undri, to make a spectacle of oneself, be made a spectacle of.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. wundar; Engl. wonder; Germ. wunder; Dan. under]:—a wonder; undr þetta hélzk til dags, Nj. 272; skrípi ok undr, 20; ella mun yðr henda hver undr, Fms. iii. 28; þeir segja hverju undri þeir vóru orðnir, x. 304; Fróðár-undr, the spectres of Fróðá, Þorf. Karl., Eb. ch. 52–55; en er svá var komit undrum þeim, Eb. l. c.; heyr undr mikit, heyr örlygi, Gísl. 15 (a ditty); nú bregðr undrum við, ek em nú hér kominn, en litlu áðr var ek með fóstra mínum, Fms. i. 292; brestr svá mikill, at öllum þótti undr at, Ó. H. 135; undra ár, a wonder-year, Ann. 1118; undra-maðr, a portentous person; undr at afli, Fas. ii. 328: gen. plur. emphasizing, undra-digr, -hár, -brattr …, wondrous big, high, steep …

2. with the notion of shame, scandal; þat var undr mikil, at hann skyldi liggja fyrir fótum þeim, Eg. 758; göra sik at undri, Fær. 262, Fms. vi. 359; görask svá at undrum, 364; mannfóli mikill ok gört þik at undri, Boll. 350; ok verða at undrum í drykkju-stofunni, Eg. 553; aldri fyrr sá ek menn svá at undri verða sem hér, Fms. viii. 234; undrum verði sá er hann hirðir, Karl. 45.

undra
Zoëga

(að), v.

1) to wonder at, with acc. (allir ~ þessa manns afl);

2) impers., mik ~r, it astonishes me;

3) refl., ~st e-t, to wonder at (fóru menn út ór hverri búð at ~st þá); ~st um e-t, to be astonished at.

Cleasby-Vigfusson

að, to wonder at a person or thing, with acc.; þetta undra víkingar, Fas. ii. 530; allir undra þessa manns afl, Finnb. 274; undra allir geysi-mjök hans meðferði, Th. 77; þeir undra hví eigi var upp lokit, Stj. 383; undrandi er hann var þar kominn, 359; síðan undraði engi maðr, at …, Sks. 646 B; fólkit gékk allt út úr kirkjunni ok undraði, 116; vendu heim þaðan ok undruðu mjök, Hom. 120.

2. in mod. usage the active is mostly impers.; mig undrar, it astonishes me.

II. reflex. to wonder; undrask öglis landa eik hví vér sém bleikir, Ó. H. (in a verse); fóru menn út ór hverri borg at undrask þá, Nj. 48; hann undraðisk þat, at …, 185; hann undraðisk þat mjök, at …, Edda 1.

undran
Zoëga

f. wonder, astonishment.

Cleasby-Vigfusson

f. (undrun), wonder, admiration, amazement, Fms. x. 240, freq. in mod. usage.

undr-furða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a wonder, laughing-stock. undrfurðu-legr, adj. shy, bashful.

undr-látr
Zoëga

a. given to wondering, eager for strange news.

Cleasby-Vigfusson

adj. wondering, curious, eager for strange news; veit ek at Háleygir eru undrlátir, Fms. vii. 132; lið várt er undrlátt Háleygjanna, Mork. 178, l. c.

undr-ligr
Zoëga

a. wonderful, strange.

Cleasby-Vigfusson

adj. wonderful, strange, Th. 10.

undr-samligr
Zoëga

a. wondrous.

Cleasby-Vigfusson

adj. wondrous, Vsp. 60, Stj. 75.

undr-sjónir

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. a wonder to see, a spectacle, Skm. 28.

undr-skapaðr
Zoëga

pp. of portentous or wonderful shape.

Cleasby-Vigfusson

part. of wondrous, portentous shape, Fb. iii. 418.

und-genginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. wound-printed, Nj. (in a verse), an epithet of wounds, as sword-prints.

und-varp

No entry

Cleasby-Vigfusson

see unnvarp.

unga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to bring forth young, hatch an egg, with dat.; ungað egg, a hatched egg; unga út, to lead the young out of the egg.

ungi
Zoëga

m. the young of a bird.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the young of a bird (Lat. pullus), Grág. ii. 347, Fms. vi. 153; fleygir ungar, Hom. 89; álku-ungi, Fs. 180; hænu-ungi, álptar-ungi, hrafns-ungi: also barns-ungi, dimin. a little child, chicken.

UNGR
Zoëga

(yngri, yngstr), a. young.

Cleasby-Vigfusson

ung, ungt, adj., compar. yngri, superl. yngstr; for the form jungr see p. 327, col. 1: [Goth. juggs, compar. juhiza; A. S. geong; Engl. young; O. H. G. and Germ. jung; Dutch jong; but Dan.-Swed. ung; cp. Lat. juvenis.]

β. an older and obsolete compar. œri or œrri, early Dan. urœ; þótta’k hæfr þá er vórum œri, Korm. (in a verse); öngr mannr œri honum, Orkn. (in a verse); œri endr bar ek mærð ór hendi, Edda (in a verse); fylkir œri þér fórat heiman, Ó. H. (in a verse): in prose, hit ellra barn má œra (madden) it œrra (the younger), Skálda 162 (Thorodd); engi œri enn áttján vetra gamall, Fms. xi. 90; þú er miklu œri maðr at aldri, 93 (yngri, v. l. of the later vellums); eigi skyldi øri djáknar enn hálf-þrítugir, Greg. 60; tungl tveim nóttum œra, Rb. 1812. 52; skal þat eigi vesa œra an fimtán nátta (spelt eora), 20; ok skal þat vesa at eora (æra) tungl, 57; enum eorum tunglum, 55; gott æ ørum mönnum, Landn. (Hb.) 45; þá telja Paktar nótt œri (ærna Ed.), Rb. 32; þó at eigi sé þú œri at vetra-tali, Þiðr. 339: the superl. ærstr occurs but a single time, hann rauð œrstr (youngest, i. …

Shortened here. Read the full article →

ung-barn
Zoëga

n. infant.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘young bairn,’ an infant, Bs. i. 122, Stj. 630.

ung-dómr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. young people.

ung-dæmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. youth; í u. mínu, in my youth.

ung-fé
Zoëga

n. young cattle, young stock.

Cleasby-Vigfusson

n. young cattle, young stock, Grág. i. 414, Sturl. i. 84.

ung-hryssi
Zoëga

n. young colt.

Cleasby-Vigfusson

n. a young colt, Landn. 194, Dipl. v. 18, Vm. 18.

ung-lamb
Zoëga

n. young lamb.

Cleasby-Vigfusson

n. a young lamb, Stj. 439.

ung-ligr
Zoëga

a. youthful; ~ í ásjónu, boyish-looking.

Cleasby-Vigfusson

ndj. youthful, Bárð. 165, Fas. ii. 357, Fms. viii. 15; u. í ásjónu, Mar.: boyish, Fms. ii. 46.

ung-lingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a youth; mod. from Germ. jüngling.

ung-menni
Zoëga

n. young man, youth.

Cleasby-Vigfusson

n. young people, youths, Fms. i. 78, 283, Bs. i. 417, Eg. 88, Karl. 332, Stj. 54; ef ungmennit skjalar, Fms. vi. 335.

ung-neyti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. young cattle.

ung-smali

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. young cattle, Gþl. 346.

ung-viði
Zoëga

n. young trees.

Cleasby-Vigfusson

n. young trees, a young plantation, Stj. 74: also used metaph. of young stock collectively.

UNNA
Zoëga

(ann, unna, unnat and unnt), v.

1) not to grudge; to grant, allow, bestow; ~ e-m e-s (Hreiðmarr unni þeim einskis pennings af gullinu); ~ e-m laga, to give one the benefit of the law, give one a fair trial; ek ann þér eigi faðmlagsins Helgu ennar fögru, I grudee thee the embrace of H. the Fair; with infinitive, hann unni øngum at njóta fjárins nema. sér, he could not bear that any one should enjoy the money but himself;

2) to love, with dat. (eigi leyna augu, ef ann kona manni); ~ e-m hugdstum, to love one dearly; þeim var ek verst, er ek unna mest, I was worst to him whom I loved the most;

3) recipr., unnast, to love one another (þau unnust mikit systkin).

Cleasby-Vigfusson

see Gramm. p. xxiii; pres. with a pret. form ann, annt, ann, pl. unnum, unnut, unnu; pret. unni; subj. ynni; part. neut. unnt and unnat; unnt, Band. (Cod. Reg.) 20, Sturl. i. 207, Ld. 94, 194, Nj. 146: unnat (as kunnat from kunna), Fb. i. 36, Str. 32, (Nj. a vellum fragment, Lat. Ed. 315, foot-note y): a weak pret. unti (Dan. undte) occurs in later vellums, Fb. iii. 469 (l. 6 from the bottom), Gísl. 129 (paper transcript), and is used in mod. speech: even a weak pres. occurs in the burden to an Icel. lullaby, sofðú, eg unni þér, sleep thou, I love thee: [A. S. and Hel. unnan; Engl. own; in Early Engl. with a pres. pret. an (Morris, Spec. 36, l. 19); Germ. g-önnen, qs. ge-unnan.]

B. USAGE.—To grant, allow, bestow, with dat. of the person, gen. of the thing (unna e-m e-s); ann ek honum ísetu í dómi, Grág. i. 17, 78; bæta munda-baugi er jamnendr unnu, the sum which the umpires allowed, Hbl.; bið þú Ólaf, at hann unni þér grundar sinnar, Ó. H. (in a verse); unna e-m gamans, Skm. 39; Hreiðmarr unni þeim einskis pennings af gullinu, Edda 73, Þiðr. 308; hann unni honum öngra bóta fyrir, Fs. 125; þá penninga sem biskup vildi unna honum, Dipl. …

Shortened here. Read the full article →

unnandi
Zoëga

(pl. -endr), m. lover.

Cleasby-Vigfusson

part. used as subst. a lover; ek var þín unnandi, 625. 77; heims unnendr, Greg. 30; unnandi manna, Rb. 370.

unnasta
Zoëga

f.

1) sweetheart;

2) mistress (ein af unnustum jarls).

Cleasby-Vigfusson

or unnusta, u, f. a sweetheart, Kormak, MS. 655 xvii. 20, and passim in mod. usage.

2. a mistress, Fms. i. 209, Sæm. 171, Thom. 301, Greg. 47.

3. mod. a betrothed.

unnasti
Zoëga

m. lover, = unnandi.

Cleasby-Vigfusson

or unnusti, a, m. a lover, Fms. x. 255, Str. 9, 25.

unningi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [from unna = to grant; early Swed. undinghja lagh, Schlyter]:—an ‘owner’s fee,’ a law term, of the fee granted to the finder of stolen or lost property; unningja lausn, an owner’s release, i. e. owner’s reward (due to the finder of a runaway slave), N. G. L. i. 227; it is wrongly spelt ‘undingja’ lausn, 35.

UNNR
Zoëga

(gen. -ar, pl. -ir), f. wave.

Cleasby-Vigfusson

old form also uðr, Lex. Poët. passim; [A. S. yð; Lat. unda]:—the waves, sea; svalar unnir, the cold waves, Vsp. 3, Gm. 7; hávar unnir, Skv. 2. 16; blár unnir, Sdm. 10; ormr knýr unnir, Vsp. 50; hregg-blásin, sviðköld uðr, Fms. i. 165, iii. 27 (in a verse), freq. in poets, also in mod. usage: poët., unn-blakkr, -dýr, -skíð, -vigg, = a ship; unn-röðull, -eldr, -fúrr, -glóð, -sól, = gold; unn-heimr, ‘wave-home,’ i. e. the sea, Lex. Poët.: in prose it is only used in unn-vörp, q. v.; unnar steinn, a sea-stone (a boulder on the beach by which the tides are noted?), Hkv. 2. 29 (an oath is sworn, at úrsvölum unnar steini); unnar hestr, a ‘wave-steed,’ i. e. a ship, Ísl. ii. (in a verse); unnar dagr, ‘wave-day,’ i. e. gold, Lex. Poët.

II. one of the Nereïds or Ránar-dætr, Edda 101.

2. the name of a woman, Unnr and Uðr, Landn., Ld.; and in compds, Stein-unn (Stein-uðr), Þór-unn, Ing-unn, Sæ-unn, Ljót-unn, (again, in the man’s name Auð-unn, the ‘unn’ is qs. ‘vini,’ A. S. wine): …

Shortened here. Read the full article →

unn-svín

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a sea-swine, = marsvín, Hkr. i. (in a verse).

unn-vörp
Zoëga

n. pl. dashing of waves; falla (fella) ~um, to fall (kill) in large numbers.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a swoop or drift of waves; in the phrase, falla sem unnvörp, to fall (in battle) like wave-drifts, = Lat. catervatim, Hkr. iii. 34; þar lágu menn svá þykkt sem unnvörp væri, Fms. viii. 405, vi. 68 (also spelt undvörp): in mod. usage undvörpum, id., Fas. i. 451; sauðfénaðr staðarins datt niðr unnvörpum í megrð, Bs. i. 873.

UNZ
Zoëga

(for ‘und es’), conj. till, until (glaðr skyli gumna hverr, ~ sinn bíðr bana); til þess unz, until.

Cleasby-Vigfusson

or better unnz, adv. (also spelt unst, Fms. v. 158, Fas. i. 126, Gísl. 45; undz, MS. 623. 2, Grág. i. 259, ii. 202 A); [unz is a compd from und and the relat. particle es, qv.; Goth. und = ἔως; Hel. unti; A. S. ôð; Engl. until; O. H. G. unt]:—till that, till, until, with indic.; unz þrjár kvámu, Vsp. 8, 16; unnz sinn bíðr bana, Hm. 15; unz brunninn er, 57; unnz ór varð jötunn, Vþm. 31; unz rjúfask regin, Gm. 4 (Bugge); unz þeir fundu, Haustl.; unz himininn rifnar, Fms. vi. 196 (in a verse); unst kemr at Langa-föstu, v. 158; fór hann leið sína unz hann kom, Fb. ii. 697; unz þeir kómu til Svínafells, Nj. 208; unz konungr bannaði, Íb. 4; unz hón kom á jöfnu, Bs. i. 461; undz (hann) mon deyja, Niðrst. 2; undz öll eru brigð, Grág. ii. 202; unz leið Jól, Bs. i. 129; unst haustar, Gísl. 45; undz fimm vikur eru af sumri, Grág. i. 259; unz fé hyndisk, N. G. L. i. 23; unz sól kemr á Þingvöll, Grág. i. 17; unz reynt er eiginorð, ii. 274; unz hann fór til Danmerkr, Bs. i. 129; unst allir eru dauðir, Fas. i. 126.

unzia

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [for. word; Lat. uncia], an ounce, Rb. passim.

UPP
Zoëga

adv.

1) up;

~ ok niðr, ~ ok ofan, up and down;

íkorni renn ~ ok niðr eptir askinum, a squirrel springs up and down the tree;

grípa ~, to pick up;

~ með, up along;

líta ~, to look up;

búa (gera) ~ hvílu, to make up a bed;

drepa ~ eld, to strike fire;

2) with the notion of consuming;

drekka (eta) ~, to drink (eat) up;

ausa ~, to bale out;

skipta ~, to share it all out;

3) with the notion of discovery;

spyrja, frétta ~, to find out;

4) quite;

fullr ~ flærðar, brimful of falsehood;

5) of time;

~ frá því, ever since;

~ heðan, henceforth;

6) ~ á, upon, on;

~ á trú þina, upon thy faith;

~ á Ebresku, in Hebrew;

sjá, horfa ~ á, to look upon;

hugsa ~ á, to yearn for, to be bent on.

Cleasby-Vigfusson

adv. [Ulf. iup = ἄνω; A. S. and Engl. up; Dan. op; Germ. auf; from the compounded particle upp á (= Engl. upon) comes the mod. Dan. paa, as also the provinc. Dan. ‘pi, ‘punder, qs. upp-á, upp-í, upp-undir]:—up; upp ok niðr, up and down, passim; þrifa upp, to catch up; gripa upp, to pick up, Fms. xi. 124; taka upp, Nj. 55; ganga upp, to go up, ascend, Eg. 717; upp á hauginn, Fms. ii. 60; upp þangat, i. 60; upp til Fljótshlíðar, Nj. 69; upp með, up along, 74; upp ok ofan með ánni, Fms. iii. 56: of direction, sjá upp, líta upp, to look up, iv. 153; næst tungli upp frá, upwards, Rb. 110; hanga upp yfir þeim, up over one’s head, Bárð. 170; skamt á land upp, Fms. i. 60; hann hefir upp líking manns, Best. 47; upp var fjöðrin breið, Eg. 285.

II. with verbs; setja upp. skip, to launch, Fms. i. 62, Eg. 592; setja upp gnegg, see setja A.I. 4; skipa upp, to unload cargo, see skipa; grafa upp, to dig up, Nj. 86, 99; binda upp, to bind up, Bs. i. 194; réttask upp, to stretch oneself, Fms. v. 29; rísa upp, to rise; reisa upp, to raise up, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

upphafs-dagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. beginning day, Rb. 80.

upphafs-maðr
Zoëga

m. author, originator (~ at e-u, til e-s).

Cleasby-Vigfusson

m. an author, Rb. 412, Stj. 149.

upphafs-mánuðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the first month, Rb. 58.

upphafs-stafr
Zoëga

m. initial letter.

Cleasby-Vigfusson

m. an initial letter, Edda i. 598, Skálda 192.

upphafs-synd

No entry

Cleasby-Vigfusson

Hom. (St.)

upphafs-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a witness as to the upphaf of a thing, D. N. i. 961.

upphalds-kerti
Zoëga

n. a taper to be held up or carried in procession.

Cleasby-Vigfusson

n. a taper to be held up or borne in processions, Vm. 23, 110, Pm. 26, B. K. 80, Fms. v. 339, v. l.

upphalds-maðr
Zoëga

m. upholder, maintainer.

Cleasby-Vigfusson

m. an upholder, maintainer, Fms. i. 275, N. G. L. i. 136, Anecd. 56.

upphalds-stika

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = upphaldskerti, H. E. ii. 360.

uppi
Zoëga

adv.

1) up;

sitja ~, to sit up;

hafa ~ øxina, to lift the axe;

standa ~, to be left standing (þeir, er þá stóðu ~);

to lie ashore, of a ship;

var ~ röst mikil á firðinum, the current rose high;

eiga vef ~, to have a loom up, to be at work weaving;

vera snemma ~, to be up early;

láta e-t ~, to come forth with;

2) vera ~, to live (í þeira manna minnum, er þá vóru ~);

to be at an end, gone (var ~ hverr peningr);

nú munu ~ sögur þínar, now you must be quite at the end of your stories.

Cleasby-Vigfusson

adv. [Ulf. jupa; Dan. oppe], up, upon, above, cp. niðr and niðri, framm and frammi; sitja uppi, Nj. 220; jarl sat uppi, sate up, of a sick person. Fms. ix. 245; hafa uppi öxina. to lift, Nj. 19; hann grét uppi yfir honum, he wept, bent up over him. Fms. x. 174; þar stendr skip uppi, to lie ashore, Nj. 259; var uppi röst mikil á firðinum, the current rose high, Fms. xi. 145; seglit var u., the sail was up, Ld. 76; eiga vef uppi, to have a loom up, to be at work, weaving. Fms. xi. 49; borð eru uppi, x. 19, Hkr. ii. 192 (see borð); boginn má eigi einart uppi standa, cp. ‘neque semper arcum tendit Apollo,’ 623. 19; vera snemma uppi, to be up early, Fms. ix. 504; árla dags er uppi sá, Skíða R.: often with other prepositions, á uppi or uppi á, upon; á hjálminn uppi, Fms. xi. 133; þar u. á hellunni, Nj. 14; standa þar á uppi, 155; á heiðum uppi, Grág. ii. 352; uppi í; uppi í músina, Fms. i. 45; uppi í Meðaldal, 57; uppi með ánni, Nj. 154.

II. metaph., láta e-t uppi, to come forthwith, Grág.; heiman-fylgja skal uppi vera við erfingja, is to be discharged, N. G. L. i. 49; hafa e-t uppi, to take forth, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

uppi-hald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Germ. aufhalt], delay, (mod.)

uppi-skroppa

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. empty-handed, having nothing left.

uppi-staða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the weft, Lat. stamen.

uppi-vaðsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

[vaða uppi], in uppivöðslu-maðr, m. a turbulent, noisy man, Eg. 596, 710. uppivöðslu-mikill, adj. quarrelsome, troublesome. Band. 6 new Ed., Fas. ii. 325, Fms. v. 171.

uppreistar-drápa
Zoëga

f. a poem on the creation.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a poem on the creation; skaltú bæta við Guð er þú hefir svá mjök gengit af trú þinni, vil ek nú at þu yrkir uppreistar drápu, ok bætir svá sál þína, Fms. ii.

uppreistar-saga
Zoëga

f. the story of creation, the book of Genesis.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the story of Creation, Genesis, Fms. v. 65, Vm. 6; svá sem segir í uppreistar sögu at Guð górði alla hluti í senn, Bs. i. 575, Hom. (St.)

uppsprettu-brunnr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a well, spring, Stj. 29.

uppsprettu-vatn

No entry

Cleasby-Vigfusson

u. spring-water,

uppsprettu-æðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a spring-vein, Stj. 89.

upp-alinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. brought up, reared, upp-alningr, m. a fosterling.

upp-angr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an upheaval, elevation, Hom. (St.)

upp-austr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a scooping; uppaustrar-maðr, a babbler, Þorst. St. 48.

upp-á

No entry

Cleasby-Vigfusson

prep. upon; see upp IV.

upp-á-móti

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. up-hill; opp. to ofan-í-móti.

upp-boð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an auction, sale, (mod.)

upp-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a bringing up; uppburð ok útburð, Jb. 405: metaph. a request, Hom. 129. uppburðar-lítill, adj. shy, timid, Finnb. 300.

upp-dalr
Zoëga

m. up-dale, inland valley.

Cleasby-Vigfusson

m. an up-dale, inland valley, Fms. x. 185, Ó. H. 46; a local name in Fas. ii. 125.

upp-diska

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to dish up, Thom. 417.

upp-dráttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pulling up; the phrase, eiga örðugt uppdráttar, to be in straits, hard pressed.

2. medic. a wasting sickness.

3. a sketch, map, (mod.)

upp-drifinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. in high relief, of sculpture, Ann. 1329.

upp-dyri
Zoëga

n. = ofdyri.

Cleasby-Vigfusson

n. = ofdyri, N. G. L. i. 38, Grett. 84 new Ed.

upp-eldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [ala upp], a breeding, education; gott, íllt u.

upp-festa
Zoëga

(-sta, -str), v. to suspend.

Cleasby-Vigfusson

t, to suspend, Fms. vi. 273, N. G. L. i. 140.

upp-festing
Zoëga

f. suspension.

Cleasby-Vigfusson

f. suspension, Fms. v. 318, Stj.

upp-fóstr
Zoëga

n. rearing, fostering.

Cleasby-Vigfusson

n. a rearing, fostering, Fms. iii. 318.

upp-fræðing

No entry

Cleasby-Vigfusson

(upp-fræðsla), f. instruction, Sks. 283.

upp-fylling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. fulfilment, (mod.)

upp-fæddr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. fed up, brought up, reared, Band. 1 (MS.)

upp-fæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = uppfæðsla, Fagrsk. 55, Sks. 547, Stj. 235, Fas. ii. 359.

upp-fæðsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

spelt upp-fœzla, u, f. a breeding, fostering, Eg. 34, Fms. vi. 4, vii. 119, 186, Lv. 72.

upp-ganga
Zoëga

f.

1) going up, ascent (~ í borgina);

~ sólar, sunrise;

2) going up on land, going ashore (hann eggjar menn sína til uppgöngu);

3) boarding a ship (fengu þeir uppgöngu; á skipit);

4) landing-place, pass.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a going up, ascending, ascent, Sks. 2; u. í borgina, Fms. x. 238; u. sólar, sunrise, Rb. 472: a going up to land, a going ashore, Eg. 229, 242; veita uppgöngu, Fms. vi. 89; bjóða uppgöngu (in a verse): a boarding a ship, Fms. vii. 235.

2. a landing-place, a pass, Fær. 162, Grett. 154 B (cp. Dan. opgang).

upp-gangr
Zoëga

m.

1) = uppganga 4;

2) good luck, success, fame (var þá ~ hans sem mestr).

Cleasby-Vigfusson

m. = uppganga, a pass or stile, Grett. 184 new Ed.: the opening of a bath, Fb. 136.

2. metaph. good luck, success, fame; var þá u. hans sem mestr, Finnb. 290, Háv. 45; u. þeirra görðisk brátt mikill, Fbr. 7; u. ok ofrkapp, Fms. vii. 22, Stj. 451, Fb. i. 400.

upp-gefinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. exhausted.

upp-gefning
Zoëga

f. remission (uppgjöf um sakir).

Cleasby-Vigfusson

f. = uppgjöf, Stj. 110: remission, H. E. i. 410.

upp-gjöf
Zoëga

f. remission (uppgjöf um sakir).

Cleasby-Vigfusson

f. a giving up. El. 2: remission, u. um sakir, Ld. 44; til merkis þessar uppgjafur, H.E, i. 405: uppgjafa- in compds, = Lat. emeritus, e. g. uppgjafa-prestr.

upp-greizla
Zoëga

f. payment, discharge.

Cleasby-Vigfusson

(i. e. -greiðsla), u, f. a payment, discharge, B. K. 95.

upp-grip

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. abundance; það eru u. af heyjum.

upp-gröptr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a digging up, Krók.

upp-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a restoration, Vm. 7, Stj. 67: dissimulation.

upp-haf
Zoëga

n.

1) beginning (þat er ~ á. sögu þessi); frá ~i, from the beginning;

2) advancement, honour (þótti þeim mikit ~ í, ef þau væri lík guði).

Cleasby-Vigfusson

n. a beginning; upphaf sögu, Fms. viii. 3; u. síns máls, i. 20; u. at kvæði, Eg. 647; kvæði … ok er þetta u., Hkr. i. 161; þat er u. á sögu þessi, Gísl. 77; í upphafi skapaði Guð himin ok jörð, Gen. i. 1; upphaf ok endir, Rev.

2. an origin, cause, beginning; þá fellr þat mál ok heitir hans u., N. G. L. i. 352; upphaf alls ófriðar, Fms. viii. 345, v. l.; the saying, sá veldr mestu er upphafinu veldr.

3. advancement, honour; fá u. af konungi, Sks. 450, 468.

4. remission, Stj. 110 (Dan. ophæve).

COMPDS: upphafsdagr, upphafsmaðr, upphafsmánuðr, upphafsstafr, upphafssynd, upphafsvitni.

upp-hafari
Zoëga

m. founder.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a founder. Mar.

upp-hafligr
Zoëga

a. original.

Cleasby-Vigfusson

adj. original, Sks. 5, Fms. xi. 109, Hom. 27.

upp-hafning
Zoëga

f. elevation, pride.

Cleasby-Vigfusson

f. elevation, Greg. 17.

upp-hald
Zoëga

n.

1) holding up, lifting;

2) keeping up, preservation (veita ~ musterinu).

Cleasby-Vigfusson

n. a holding up, lifting. Fas. ii. 268, Stj.: of the host in the mass, Stat. 299, Pm. 101: a keeping up, preservation, veita upphald musterinu, Fms. viii. 279; um húsa u., N. G. L. i. 37, Anecd. 56; u. heilagrar trú, Stj.: maintenance. MS. 302. 170, Sks. 312 B.

COMPDS: upphaldskerti, upphaldsmaðr, upphaldsstika.

upp-hár
Zoëga

a. coming high upon the leg (~ skór).

Cleasby-Vigfusson

adj. high, of shoes, Háv. 24 new Ed., Nj. 184, Fms. iv. 76, vi. 440, vii. 321; stafir upphávir, v. 338.

upp-hefð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. elevation, honour.

upp-hefill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Germ. hebel], an upheaver, lever; orða u., Gsp.

upp-hefjari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an upholder, lifter, Mar.

upp-heimar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the upper home, the heavens, Alm.

upp-heldi
Zoëga

n. upholding, maintenance.

Cleasby-Vigfusson

n. maintenance, K. Á. 102, Vm. 50, Fms. ix. 236.

upp-hillingar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl.; see hillingar, q. v.

upp-himinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m.; [O. H. G. uf-himil], the ‘up-heavens,’ ether, Vsp.

upp-hlaup
Zoëga

n. riot, tumult.

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. oplöb], a riot, Fms. iii. 177, Vígl. 19. upphlaups-maðr, m. a rioter, Grett. 97.

upp-hlutr
Zoëga

m. the upper part of a kirtle.

Cleasby-Vigfusson

m. the upper part of a kirtle, Fms. vii. 321; cp. upplítinn qs. upphlutinn, Eg. 602.

2. in mod. usage a waistcoat, of ladies; cp. vefjar-u., Ld. 244.

upp-hvatning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an exhortation.

upp-hæð
Zoëga

f. elevation.

Cleasby-Vigfusson

f. an elevation, Dropl. 23, Al. 51.

2. an amount, sum, of money.

upp-högg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a felling, Greg. 48.

upp-í-lopt

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. turning the face upwards, (mod.); opp. to á grúfu.

upp-kast
Zoëga

n. stretching, drawing.

Cleasby-Vigfusson

n. a sketching, drawing; þrjú blöð með u., Vm. 23, Pm. 5, 108, 137; gullsmíð, gröpt ok u., Bs. i. 843.

upp-kváma
Zoëga

f. coming-up, outbreak (uppkoma elds).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a coming up, emerging, Fms. vi. 149.

upp-kveyking

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a kindling, Mar.

upp-kvöð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a calling up, summons. Orkn. 242.

upp-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an allowance; með yðru lofi ok upplagi, H. E. i. 561; með upplagi ok samþykt húsfrú hans, Dipl. iv. 1.

2. = Germ. auflage, an edition, of books, (mod.)

upp-létti
Zoëga

n. ceasing, of rain.

Cleasby-Vigfusson

n. a holding up, ceasing, of rain, Bs. i. 334.

upp-litning
Zoëga

f. looking up, contemplation.

Cleasby-Vigfusson

f. a looking up, Greg. 60, 61, Mar.

upp-lítill
Zoëga

a. small at the upper end, tapering.

Cleasby-Vigfusson

adj. small at the upper end, taper-formed. Eg.; see upp-hlutr.

upp-ljóstr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = upplost.

upp-lok
Zoëga

n. unlocking opening.

Cleasby-Vigfusson

n. an unlocking, opening, Hm.

upp-lokning
Zoëga

f.

1) = upplok;

2) delivery.

Cleasby-Vigfusson

f. an opening, delivery (lúka upp), Sks. 645, Stj. 170.

upp-lost
Zoëga

n. false rumour.

Cleasby-Vigfusson

n. (ljósta upp), a false rumour, Fms. vi. 240, vii. 310, viii. 293, K. Á. 116.

upp-lostning
Zoëga

f. false rumour.

Cleasby-Vigfusson

f. = upplost, Þorst. Siðu II. 176.

upp-lykt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a discharge, payment, B. K. 125; u. fjár. Gþl. 154.

upp-lægr
Zoëga

a. elevated, lying high.

Cleasby-Vigfusson

adj. elevated, Stj. 373, 380.

Upp-lönd
Zoëga

n. pl. the Uplands, inland counties, in the east of Norway.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. Uplands, inland counties: a local name of the eastern inland counties of Norway (Oplandene), Ó. H., Fms. passim: Upplendingar, m. pl. the men from the Uplands: Upplenzkr, adj., passim.

upp-mjór

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. slim, taper-formed.

upp-nám
Zoëga

n., tefla í ~, to expose a piece so that it can be taken.

Cleasby-Vigfusson

n. = Dan. oppe-börsel, a receipt of a fee or the like; vera í uppnámi, to be in receipt of a thing, N. G. L. i. 76, 77; uppnáma-maðr, a receiver of a fee, id.

2. a chess term; tefla í uppnám, to expose a piece so that it can be taken, Sturl. iii. 123; hence the phrase, vera í uppnámi, to be in imminent danger.

upp-numinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. taken up into heaven, Mark xvi. 19, passim.

upp-numning
Zoëga

f. being taken up into heaven, assumption.

Cleasby-Vigfusson

f. [nema], eccl. a being taken up into heaven, assumption, Stj. 241 (of Enoch); u. sællar Máriæ, Mar., Greg. 13; uppnumningar dagr, the Assumption-day, Fms. vi. 353, Mar.

2. gramm. anticipation, Skálda.

upp-næmr
Zoëga

a.

1) confiscable, forfeitable (fé uppnæmt konungi);

2) vera ~ fyrir e-m, to be helpless, at one’s mercy.

Cleasby-Vigfusson

adj.; as a law term, seizable, forfeitable, u. konungi, Gþl. 104, 537; fé uppnæmt konungi, K. Á. 94; þá er bú hans uppnæmt, N. G. L. i. 72; in the phrase, vera u. fyrir e-m, to be helpless, at one’s mercy, Fs. 46, Eg. 578, Fms. ii. 151, Orkn. 104.

upp-orpinn
Zoëga

pp. = uppnæmr 2.

Cleasby-Vigfusson

part. = uppnæmr, Fas. iii. 226.

upp-rás
Zoëga

f.

1) rise; ~ elds, eruption; sólar ~, sunrise;

2) raid, descent, from ships (veita, gera ~);

3) origin (~ ok æfi þeira merkismanna);

4) cause (~ alls úfriðar).

Cleasby-Vigfusson

f. a rising up; u. elds, an eruption, Bs. i; sólar u., sunrise, Fms. viii. 346, Stj. 68; u. dags, Mar.

2. a raid, descent (from ships), Korm. 166, Fas. ii. 196, Fms. i. 100, 166, viii. 380.

3. origin; upprás ok æfi þeirra merkismanna, Bs. i. 59, Stj. 44, Skálda 209; brunnr ok u. (source) hita, sólin, MSS. 415. 9; u. alls úfriðar, Fms. viii. 345.

upp-regin
Zoëga

n. pl. the high gods.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the upper-gods, Alm.; see regin.

upp-reising
Zoëga

f. a raising up, reparation.

Cleasby-Vigfusson

f. (upp-reisning, Barl. 145), a raising up, reparation, Stj. 632.

upp-reist
Zoëga

f.

1) uprising, rebellion (gera ~ í móti konungi);

2) raising up, reparation (hljóta skaða, en enga ~); fá ~, to rise again.

Cleasby-Vigfusson

f. (upp-reisn, less right, N. G. L. i. 311, and in mod. usage), an uprising, in arms, Orkn. 98, Fms. v. 69, xi. 261; göra u. í móti konungi, Eg. 538, Fms. x. 410; veita u., 399; allir er honum var grunr á at uppreistar var af ván, Eg. 73; með sviklegri u., Sks. 525: mod. rebellion.

2. a rising; fá u., to rise again, Fms. vii. 237, 196; hversu mikla u. staðrinn þyrfti at hafa, ef …, 299; eiga u. síns máls, Gþl. 15; hljóta skaða en enga u., Eg. 115.

3. the genesis, creation, in the following old COMPDS: uppreistardrápa, uppreistarsaga.

upp-reistr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. upraised, Pass. 37. 1.

upp-rennandi
Zoëga

pr. p. rising (at ~ sólu).

Cleasby-Vigfusson

part. uprising, of the sun, Hbl.

upp-réttr
Zoëga

a. upright, erect (sitja ~).

Cleasby-Vigfusson

adj. upright, in bodily sense; með uppréttum líkam, Sks. 529; sitja u., Eg. 304, 457; standa u., to stand upright.

upp-risa
Zoëga

f. resurrection (eptir upprisu Jesu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a rising up, resurrection, Sks. 579, Fms. viii. 444; líkams u., Greg. 57; andar u., id.; upprisu-dagr, the day of resurrection, Rb. 80, 392, Hom. 52; upprisu tíð, tími, 52, Sks. 43: esp. the Resurrection, passim in mod. eccl. usage, N. T., Pass., Vídal.; upprisu-sálmar, hymns on the Resurrection.

upp-risinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. risen, of Christ.

upp-risning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = upprisa, Hom. 154.

upp-runi
Zoëga

m.

1) rise (~ sólar);

2) growth;

3) origin;

4) the growing age, youth.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [renna], an ‘up-running,’ growth, origin, Barl. 133, Sks. 136 new Ed., passim in mod. usage.

2. the growing age, youth, Glúm. 335, Fms. xi. 8, 90, Hkr. iii. 175, Þiðr. 127, Trist. 1. uppruna-ligr (uppruna-liga, adv.), adj. original.

upp-ræta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to uproot, Stj. 650.

upp-saga
Zoëga

f. pronouncing (~ dóms).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘saying forth,’ pronouncing; u. dóma, Sks. 646 B; uppsögu-váttr, Grág. i. 124: esp. a law term, the public recital (segja upplög) of law by the Speaker, in the Icel. alþing, which was to take place partly every year, partly every third year, Grág. i. 11; sem at kveðr í uppsögu, as is said in the Speaker’s recital, ii. 37; var þat uppsaga Þorgeirs, at allir menn skyldi vera skírðir á Íslandi, it was Thorgeir’s ‘saw’ (i. e. judgment, sentence) that all men should be Christians, Bs. i. 25.

upp-sala

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a bringing up, vomiting (selja upp).

Upp-salir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. Upsala, a famous town in Sweden, the residence of the king, and the central seat of the cultus of Odin, see Yngl. S. ch. 5 sqq., Ó. H. ch. 60; Uppsala-auðr, the treasure of U., the public exchequer of the kings of Sweden, Yngl. S. ch. 12, Ó. H. ch. 60; Uppsala-þing, 63, 64; Uppsala-lög, 60.

upp-sát
Zoëga

f. and n. a place where ships are drawn ashore.

Cleasby-Vigfusson

f. a place where ships are launched, dockyard, Gþl. 116, Fms. ix. 368, Jb. 412, Eg. 185.

upp-sátr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = uppsát, Gþl. 116; uppsáts-eyrir, Grág. ii. 402.

upp-setning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = uppsát, Jb. 151.

upp-sjá

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a nickname, Fas. ii. 325.

upp-skár
Zoëga

(-ská, -skátt), a. communicative (gerast ~ um e-t).

Cleasby-Vigfusson

-ská, -skátt, adj. communicative; görask u. um e-t, Sks. 362; göra e-t uppskátt, to make known, of a secret.

upp-skelldr
Zoëga

pp. mounted (uppskellt skaptit með silfri).

Cleasby-Vigfusson

part.(?), mounted; uppskellt skaptið með silfri, Eg. 180.

upp-skera

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the ‘up-shearing,’ harvest, N. T.

upp-skeri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a shearer, reaper (?), a nickname, Fas. i. 381.

upp-skipan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., Dan. ‘skibe op,’ the unloading a ship, Jb. 398.

upp-skot
Zoëga

n. delay.

Cleasby-Vigfusson

n. a delay, Róm. 279.

upp-slátta
Zoëga

f. = upplost, false rumour.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = upplost, Fms. ix. 285.

upp-smíð

No entry

Cleasby-Vigfusson

(upp-smíði, n., Magn. 450, Bs. i. 830, Fms. xi. 438), f. a building, raising a house, Ám. n.

upp-spretta
Zoëga

f.

1) spring fountain-head (~ árinnar);

2) source (~ úfriðar í landinu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. an ‘up-spirt,’ spring, fountain-head, Stj. 30, 75, 612; u. árinnar, Fms. iii. 183, Edda 3; út í Laxárós frá uppsprettum, Vm. 5; rennandi vötn fljóta af ymissum uppsprettum, Fms. ii. 89; u. allrar líknar, u. úfriðar, rót ok u., Al. 11, 124.

COMPDS: uppsprettubrunnr, uppsprettuvatn, uppsprettuæðr.

upp-staða
Zoëga

f.

1) a standing upright;

2) a standing up, rising.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a standing upright, Str. 36, Greg. 48: a standing up, rising, Bs. i. 825, Sturl. iii. 12; uppstöðu-tré, a post, Ld. 316.

upp-standari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an upright post, of a bed or the like.

upp-stertr
Zoëga

a. strutting; ganga uppsterti, to walk haughtily.

Cleasby-Vigfusson

adj. [cp. Engl. upstart], see stertr, Hrafn. 18.

upp-stiga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. upstig; Germ. aufsteigen], an ascent, Sks. 56; Uppstigu-dagr, Ascension-day, N. G. L. i. 422, Hom. (St.)

upp-stigning
Zoëga

f.

1) rising, ascent, advance;

2) the Ascension.

Cleasby-Vigfusson

f. a rising, of the moon, Sks. 54, 55.

2. esp. in an eccl. sense, the Ascension, Greg. 16, 17, Rb. 392, N. T., Pass., Vídal., passim. uppstigningar-dagr, m. Ascension-day, K. Þ. K., Ó. H. 73, Fms. vii. 187, Vm. 76, Icel. Almanack.

upp-stígari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an ascender, Stj. 348.

upp-stökkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. bounding, excitable.

Upp-svíar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the ‘Up-Swedes,’ the North Swedes, Hkr. ii. 137, Fms. xii.

upp-tak
Zoëga

n. income, resource.

Cleasby-Vigfusson

n. an income, resource, Barl. 71; hann hafði búskylft ok lítið upptak, Sturl. iii. 258.

2. plur. upptök, beginnings; hann hafði upptökin, he began the game.

upp-taka
Zoëga

f.

1) taking up;

2) seizure, confiscation (~ búanna);

3) the translation of a saint.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a taking up, Stj. 414: a seizure, confiscation, u. búanna, Fms. xi. 87.

2. a source = uppspretta; í keldu-sogit er gengr sunnan í lónit, fyrir sunnan upptöku, Dipl. v. 19.

3. eccl. the translation of a saint, Bs. i. 305, 829.

upp-tekja
Zoëga

f.

1) a taking to a thing;

2) beginnixg;

3) reception (cf. taka e-t vel, illa upp).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a taking to a thing; þessa upptekju, Sturl. i. 224: reception (taka e-t vel, ílla upp), Róm. 298, Bs. i. 735.

upp-tekning
Zoëga

f. the translation of a saint.

Cleasby-Vigfusson

f. the translation of a saint, Bs. i. 186, 187, Magn. 512; undertaking, 623. 32.

upp-tekt
Zoëga

f.

1) seizure (fjár ~);

2) income, revenue;

3) beginning of a discourse (hann hafði þá ~, at).

Cleasby-Vigfusson

f. = upptekja, Sturl. i. 224 C: income, revenue, Barl. 71, v. l.: a law term, a seizure, confiscation, Fms. v. 46; um upptektir, N. G. L. i. 73: a beginning, hann hafði þá u. at …, Sturl. iii. 103.

upp-tendran
Zoëga

f. kindling.

Cleasby-Vigfusson

f. a lighting, kindling, Mar.

upp-tækiligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fit for resorting to, Fms. viii. 348, v. l.

upp-tækr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. confiscable, forfeitable; dæma sekt fé hans ok upptækt, Grág. i. 463, Jb. 188; uppnæmr, Fms. ii. 166.

upp-vakning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an exhortation, awakening.

upp-vakningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a raised spirit, Maurer’s Volksagen.

upp-varp
Zoëga

n.

1) throwing up (of a volcano);

2) source, cause (~ alls úfriðar).

Cleasby-Vigfusson

n. a throwing up, Ann. 1341 (of a volcano).

2. a source, cause, Fms. viii. 345, v. l.; u. allrar villu, Post. (Unger) 214.

upp-vaxandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. growing up.

upp-vekjari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an awakener, Mar.

upp-vesandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part.; at u. sólu, when the sun is up, N. G. L. i. 4, Hbl. 56 (where uppverandi).

upp-víss
Zoëga

a. found out, known (varð aldri uppvíst, hverr þetta víg hafði vegit); láta e-t uppvíst, to make known.

Cleasby-Vigfusson

adj. coming up to light, found out, of a crime; varð aldri uppvíst, hverr þetta víg hafði vegit, Nj. 248; láta e-t uppvíst, Fms. i. 80; þá er mál uppvíst er aðili hefir spurt, Grág.; þessi skömm varð uppvis, Mar.

upp-vægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (qs. upp-ægr?), furious, wrathful.

upp-vöxtr
Zoëga

m.

1) growth; seinligr í uppvexti, slow in growing up;

2) stature, height (lítill var ~ hans).

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. opvæxt], the up-growth, the youth; efniligr í uppvexti, Eg. 147; lítill var u. hans, Fms. vii. 239; seinligr í uppvexti, iv. 89.

2. growth, tallness; mikill u. risa þeirra, Al. 68. uppvaxtar-maðr, m. a grown-up man, Grett. 92.

upp-vözlumaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = uppivaðsla, Eg., Valla L. 201. uppvözlu-mikill, adj. = uppivöðslumikill, Grett. 163 new Ed.

upp-þunnr
Zoëga

a. thin upwards.

Cleasby-Vigfusson

adj. thin upwards, thin-edged, Ísl. ii. 445.

UPS
Zoëga

f. eaves (Egill skaut endanum, er logaði, upp undir upsina).

Cleasby-Vigfusson

f., spelt ux, N. G. L. i. 368, cp. Lat. ixi for ipsi, Sueton. Octav. ch. 88; [Ulf. ubizwa = στοά; A. S. efese; Engl. eaves; O. H. G. opusa; provinc. Germ. obsen (Schmeller); Swed. ufs; kindred is A. S. efesian; Icel. efsa]:—the eaves, D. N. vi. 84; upsar-dropi, a dropping from the eaves (Lat. stillicidium), N. G. L. i. 345, 368; logaði upp undir upsina, Eg. 238, D. N. vi. 84; freq. in mod. usage: metaph. of a mountain, norðan meðr berginu vestan fyrir ok svá upp í upsina, D. N. i. 616, v. 957.

upsi
Zoëga

m. coal-fish, a nickname.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a fish, gadus virens; upsa gall, Lækn.; a nickname, Bs. i.

URÐ
Zoëga

(pl. -ir), f. heap of stones fallen from a hill (grjót ok urðir).

Cleasby-Vigfusson

f. [the origin of this word is uncertain; the ð is radical, for were it inflexive, an ‘umlaut’ would have taken place in the vowel (it would then be yrð, not urð), see Gramm. xxxii, col. 2, l. 10 sqq.]:—a heap of stones, on the sea-beach, or from an earth-slip; sævar-urð, piles of broken stones on the sea-shore, Orkn. 114; at veiða otr er lá í urðinni undir höfðanum … þeir segja at hann væri þar á urðinni, 276; grjót ok urðir, Edda 5; urð sú lá í dalnum er Sefsurð heitir, ok er þar hvárki fært mönnum né hrossum … urðar-brot, breaking through an urð, Ó. H. 186; fætr Loka taka niðr grjótið, urðir ok viðu, Edda 45; látum liggja Ljotúlf goða, í urð ok í urð, Sd. (in a verse); draga urð at e-m, to pile stones on, Fms. vii. (in a verse).

COMPDS: urðarköttr, urðarmaðr, urðarsteinn, urðhæingr.

Urðar-brunnr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the Weird’s spring, the holy well where the Norns reside, Vsp., Edda; there is a curious passage in an Icel. Christian poem written shortly after the introduction of the new Faith, where Christ is represented as sitting at the well of Urðr in the south, id. (in a verse).

urðar-fár

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. perdition, ill fate, Sturl. ii. (in a verse).

urðar-köttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a wild cat = hreysi-köttr, a nickname, Finnb.

urðar-lokur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. (also varðlokur or varðlokkur), ‘weird-spells,’ charms, Gg. 7.

urðar-maðr
Zoëga

m. outlaw (gera e-n at urðarmanni); cf. skógarmaðr.

Cleasby-Vigfusson

m. a man of the urð, an outlaw; göra e-n at urðar-manni, Eg. 728.

urðar-magn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. Fate’s power, Gkv. 2. 21.

urðar-máni
Zoëga

m. a ‘weird moon’, boding evil.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘weird moon,’ warlock moon, a moon-shaped appearance boding evil, Eb. 270.

urðar-orð
Zoëga

n. decree of fate.

Cleasby-Vigfusson

n. weird’s word, i. e. Fate, Fsm. 47.

urðar-steinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Sturl. i. 144.

URÐR
Zoëga

I)

(gen. -ar), f. weird, fate.

II)

m. bane, curse (~ öðlinga).

Cleasby-Vigfusson

f., qs. vurðr; gen. urðar; acc. dat. would be urði, but does not occur unless it be Vsp. 20, where urð must stand either for urði, dropping the vowel, for the next word begins with h; or it is nom. = urðr, according to the A. S. and general rule (cp. Rm. 36), that verbs signifying to call, name, are followed by a nom.: plur. urðir: [A. S. wyrd; Engl. weird; Hel. wurth]:—a weird, fate; the word is obsolete in prose; en sjá urðr sjallgætust (-gætastr, Cod. wrongly) með Svíum þótti, that weird, extraordinary accident, viz. that he slew himself, Ýt.; gengu þess á milli grimmar urðir, ‘grim weirds.’ a cruel fate prevented it, Skv. 3. 5; urðr öðlinga þú hefir æ verit, the evil Norn, evil angel of kings, Gkv. 1. 23.

II. esp. as the name of one of the three Norns, Vsp. 19.

COMPDS: Urðarbrunnr, urðarfár, urðarlokur, urðarmagn, urðarmáni, urðarorð.

urð-hæingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

urð-þvengr, m. the fish, the thong of the urð, i. e. a snake, Lex. Poët.

urga
Zoëga

I)

(að), v. to gnash (~ tönnum).

II)

f. strap, rofie’s end (rare).

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. [provinc. Norse urve], a strap, rope’s end; ef urgur eru í fjósum, Jb. 320; þegar drengrinn vildi festa á sig mannbroddana, sagði hann, ‘nú er týnd urgan mín,’ … eg spurði hann hvort þessar ólar bæði útan og innan fótar héti urgur, hann kvað já við því, Pál Vidalín in Skýr. 591.

2. að, to gnash; urga tönnum, to gnash with the teeth, Fas. i. 425; urga saman kömbum (of carding combs).

urgur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f, pl. [urigr = peevish], peevishness, ill temper; það eru urgur í honum, to be in bad mood.

urinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. [is a mod. participle (16th century, see urningr below) formed from yrja, urði, urinn, = erja, arði, arinn, cp. erja β; it can therefore have no bearing on the false reading, Gsp., Fas. i. 475]:—rubbed, scratched; jörðin er öll upp urin, the crop bitten close off, as if shaven.

urka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a nickname, Fms. x. 120.

url
Zoëga

n. a kind of hood (for. word).

Cleasby-Vigfusson

n. [Ital. orlo; Fr. ourlet; mod. Lat. orlum], a kind of hat or hood, Ó. H. 30, a απ. λεγ.

urmull

No entry

Cleasby-Vigfusson

see örmöl.

urningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [yrja = erja], a rubbing; af ari eðr urningi, Skýr. 590 (Björn á Skarðsá).

urra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to snarl, of a dog.

urt
Zoëga

(pl. -ir), herb, = jurt.

Cleasby-Vigfusson

f. a herb; see jurt.

urta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female seal with litter, Skáld H. 6. 5, and in mod. usage.

urt-hvalr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of whale, whence Urthvala-fjörðr, a local name, Eb. 8 new Ed.

ur-þjóð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = yrþjóð = verþjóð, Ad.

USLI
Zoëga

I)

m. burning embers, fire (eldr OK usli); devastation by fire.

II)

m. damage, = auvisli.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. ysla or ysela = fire, embers; a compd form is auvisli (q. v.) qs. af-usli (?); cp. Lat. urere]:—a conflagration, esp. in the allit. eldr ok usli, Fms. i. 201, viii. 341: a field of burning embers, xi. 35: the sense damages (see auvisli) is prob. secondary. usla-gjald or usla-bót, n. compensation for u., N. G. L. i. 246, Gþl. 387; see auvisli.

UXI
Zoëga

(pl. uxar, older forms yxn, eyxn, øxn), m. ox; yxninir, the oxen; eyxn margir, many oxen; n. pl., þrjú yxn, three oxen.

Cleasby-Vigfusson

a, m., older form oxi; in plur. yxn, öxn (cp. the A. S. oxa, pl. oxan; Engl. ox, oxen); also spelt eyxn, exn, eoxn; the masc. forms ‘yxn’ and ‘yxninir’ being formed like menn, menninir from mann-r; uxar is rare and later; thus fjórir öxn, Edda i. 30, v. l. 7; öxnernir, id., v. l. 12, Cod. U; fjóra öxn, id.; but öxninn (for oxninnir), Cod. Reg. l. c.; tvá gamla arðr-yxn, Stj. 446; vexnum, Fms. x. 404; tveir yxn, Bret. 22; feita eyxn, Sks. 697 B; tvá yxn, þrjá yxn, Eg. 181, 733; marga yxn, 181; korn ok yxn, N. G. L. i. 75; yxninir, Fms. vi. 69; yxnennir, xi. 7; yxnina, Bret. 26; eyxn þrír hvítir, Fms. xi. 6; eyxn marga. Eg. 733; öxn mínir, Greg. 44; eoxkn (sic) fyrir arðri, MS. 1812. 65; öxnunum, Bret. 26; yxn þeir er Þórólfr var ekinn á … tvá sterka yxn, … vóru þá þrotnir yxninir ok teknir aðrir …, þá ærðusk yxninir ok urðu þegar lausir, Eb. 6l, 62 new Ed.

β. it became neuter; eyna ok yxnin með (yxnina?), Ld. 122, Fas. ii. 232; yxinin (sic), Stj. 446 (but v. l. yxnina and yxnin); yxna-flokkr and öxna-flokkr, a herd or drove of oxen, Edda i. 168. 208; yxna-kaup, Rd. 256; öxna-ok, Greg. 28; yxna réttr, an ox-stall, Sturl. …

Shortened here. Read the full article →