(að), v. to babble, prate.
(rabb, n), að, to babble, talk nonsense, Karl. 231.
pp. having a voice of a certain tone (vel, illa ~).
part. having a voice of web and such tone, Bs. i. 154.
from rödd, voice.
from rödd (q. v.), the voice.
f. articulation.
f. distinction of sound, articulation, Stj. 80.
m. vowel.
m., gramm. a vowel, Skálda (Thorodd) 161.
n. organ of speech.
n. pl. the organs of speech, Skálda 176, 177, Lil.
No entry
n. a band of singers, musical band. Fas. ii. 506.
m. a man with (great) vocal powers.
m. a man with a fine voice, Sturl. ii. 230, Bs. i. 127.
No entry
f. the ‘voice-tiller’ = the tongue, Haustl.
(ræð; réð, réðum; ráðinn), v.
1) to advise, counsel, ~ e-m e-t (réðu vinir hans honum þat, at hann berðist eigi við þik);
~ e-m ráð, to give one counsel;
2) to consult about, discuss, with dat. (~ landráðum);
~ ráðum sínum, to hold a conference;
3) to devise, plan;
þeir ráða atför við Gunnar, thev plan an onslaught on G.;
réð hón þeim bana, she plotted that man’s death;
4) to plot or cause one’s death, = ~ e-m bana (þær atluðu, at konungr mundi hafa ráðit hann);
Reginn mik réð, R. betrayed me;
5) to agree on;
réðu þeir þat þá með sér, they settled this among themselves;
6) to fix, decide, resolve, with acc.;
ek hefi áðr ráðit brúðlaup mitt, I have fixed my wedding day;
réðu þeir þá þat at fara ofan til Rangár, then they resolved to ride down to Rang river;
~ e-t til staðar, to settle, fix definitively, = staðráða e-t (vil ek finna konung áðr en ek ráða þetta til staðar);
7) to hire, take into service (~ skipverja, ~ sér hjón);
bóndi sagði húsfreyju, at hann hafði Hrapp ráðit með sér, that he had taken H. into his company;
8) to rule, govern, with dat. (~ landi, ríki; Einarr jarl ráð þá Orkneyjum); …
að, [röð], to place in order, with dat.; raða e-u niðr, whence niðr-raðan. order.
No entry
n. = ráðuneyti, Hkr. ii. 171, Fas. iii. 596.
(pl. -ir), m. the amber-like fat and fins of a halibut.
m., pl. rafir and rafar, amber; in raf-kastandi. rastar raf, sea amber, of which necklaces were made, Lex. Poët., cp. Tacit. Germ. ch. 45.
II. metaph. the amber-like fat and fins of a flounder hung up to dry and eaten as a dainty; rikling ok rafi, Sturl. i. 164, v. l.; einn gildr rafr, D. N. v. 616; sex rafi, i. 183; rafa, riklinga, N. G. L. iii. 119: in mod. usage it is called rafa-belti, n. the belt or round of the fins, Dipl. iii. 4. rafa-kollr, m. a nickname, Sturl.
n. necklace of amber beads.
n. a rosary or necklace of amber beads, D. N. i. 743, iii. 417.
No entry
n a roving about.
No entry
að, [Dan. rave], to stagger about.
No entry
part. provided with röggvar, q. v. raggaðar-klæði, n. = röggvarklæði, Fas. i. 346.
No entry
a, m. a pr. name, Landn. Raga-bróðir, m. a nickname, id.
No entry
n. a reeling; ókyrrt hjól. ragl, ról, Hallgr.
No entry
að, to stagger about. Run. Gramm.; dýr ragla, Hallgr.
No entry
n. a cursing, swearing.
(að), v. to imprecate, invoke upon one (~ e-t at e-m).
að, [regin], to imprecate, use exorcism; hygg ek at þú hafir ragnat at mér svá rammar vættir at ek varð at falla fyrir, Fms. ii 150; nema þeim ragni íllska eðr úvizka, unless they be cursed (afflicted?) with illness or insanity, N. G. L. i. 3.
2. in mod. usage, to swear; blóta og ragna, to curse and swear.
n. pl. the doom or destruction of the gods; the last day, the end of the world.
see regin and rök.
a.
1) craven, cowardly (bið þú þá, ef þú ert eigi ~);
2) emasculate, effeminate; = argr (þegi þú, rög vættr).
adj. [rög, ragt (q. v.), by way of metathesis from argr]:—craven, cowardly; bíð þú ef þú ert eigi ragr, Nj. 205; hinnig værir þú undir brún at líta sem þú mundir eigi ragr, 55; en ek vissa þá eigi at ek munda eiga stafnbúinn bæði rauðan ok ragan, Fms. ii. 308; vesöl eru vér konungs er bæði er haltr ok ragr, vi. 322; ragr sem geit, Kari. 398; rennr þú nú, Úlfr enn ragi, … Kallaðir þú þá eigi Úlf enn raga, er ek lagða til at hjálpa þér, er Svíar börðu yðr áðr sem hunda, ÓH. 167; ragr riddari, Str. 59; Hagbarðr inn ragi, Hbl. 27.
2. = argr, q. v.; e. g. to say that a man is a woman (blauðr) is the gravest abuse in the language: Þorvaldr svarar, ek þolda eigi er þeir kölluðu okkr raga, Biskup mælti, þat var lítil þolraun, þóat þeir lygi þat at þú ættir börn, þú hefir fært orð þeirra á verra veg, þvíat vel mætta ek bera börn þin ef þú ættir nokkur, Bs. i. 44; þegi þú, rög vættr, Ls. 61 (of Loki, of whom it is also said, átta nætr vartú fyrir jörð neðan, kýr mólkandi ok kona, ok hefir þú þar börn borit, ok hugða ek þat args aðal, 23); verða ek kona hin ragasta, ef …, Karl. 405; rass-ragr: any one who used this word to a person might be killed on the spot with impunity, otherwise the penalty for it was full outlawry; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. a craven person. Fas. ii. 49 (in a verse).
f. cowardice.
u, f. craven fear, cowardliness, Karl.
n. ignominious calumny, charging one with ragmennska.
n. an ignominious calumny, the accusing one of being ‘ragr;’ ok bera þar upp ragmæli (rógmæli Ed. erroneously) um Þorstein, með því móti at Þorsteinn væri kona níundu hverja nótt, ok ætti þá viðskipti við karlmenn, Þorst. Siðu H. 175, Sd. 142, Eb. 60.
m.
1) dastardliness, cowardice;
2) vile effeminacy.
m. dastardliness, MS. 4. 16, Karl. 80, 318; íllsku ok ergi, hórdóm ok ragskap, Barl. 138.
No entry
f. cowardice. Mag. 65.
I)
n. wick of a candle.
II)
pl. rök, n. rakings of hay.
III)
from reka.
n. the rakings of hay in a field: en kona tók rökin, Grett. 109 new Ed., freq. in mod. usage, but only in plur.
II. the wick in a lamp, Mar. 673.
(að), v.
1) to sweep away (G. rakaði mýinu brott með hendi sinni);
2) to rake (r. hey, ljá, töðu); r. upp hey, to rake it up into cocks (tók hón eigi at r. upp, þótt þat væri mælt); r. saman fé, to rake money together;
3) to shave (r. sik, r. skegg sitt).
að, [Engl. to rake], to rake or sweep away; hann rakaði á burt með hendi sinni Lv. 50.
2. to rake hay; hann sló, en kona hans rakaði ljá eptir honum, ok bar reifa-barn á baki, Bs. i. 666; raka upp hey, Eb. 260; tók hón eigi at raka upp, þótt þat væri mælt, id.; þeir rökuðu upp töðuna, Háv. 47; raka ljá, Fb. i. 522: raka saman fé, to rake money together, Ísl. ii. 14, Glúm. 364.
II. [Swed. raka], to shave; lét hann göra sér kerbað ok fór í, ok lét raka sik, Fms. x. 147; hón rakar af Samson sjau hans lokka, Stj. 418; raka skegg, Karl. 95; rakat jaðar-skegg, Sks. 66 new Ed.; ok rakaði um höfuðit á Hálfdani, Fas. iii. 535.
No entry
a, m. dampness, wet; rakinn á trénu, Best. 60: passim in mod. usage, raki í húsi, damp in a house; raki í jörðu.
m.
1) dog;
2) naut., parrel.
a, m. a dog, Sturl. iii. 116; rakki, skikkju-r., a lap-dog, Orkn. 114; lá rakkinn á húsum uppi, Nj. 114; rakkar þar geyja, verðr glaumr hunda …, Am. 24; hér eru rakkar tveir, er ek vil gefa þér, þeir vóru harðla litlir ok fagrir, viðjar vóru á þeim af gulli, ok spennt gull-hring um háls hvárum þeirra, Fas. iii. 45, Stj. 71; sumir menn segja at hann sendi rakkann til Finns þess, er heitið hafði at lækna hann Fb. i. 394; konungr tók þá fætr rakkans ok lagði at stýrinu, 405. rakka-víg, n. a dog fight, Bs. ii. 148; smá-r., Stj. 99.
II. [Shetl. rakie], naut. the ring by which the sail-yard moves round the mast, Edda (Gl.) passim in mod. usage: poët. a ship is called rakka hjörtr, the ring-hart, Hkv.
a. erect (þú heldr nökkuru rakkara halanum en fyrir stundu).
adj. [Dan. rank = slender, of stature], prop. straight, slender; sé ek at þú heldr nokkut rakkara halanum en fyrir stundu, Ölk 36; rökk brúðr, slender, Orkn. (in a verse); rökk drós, Bs. ii. (in a verse).
2. metaph. upright, courageous, bold; but hardly used except in poetry, vera rakkr at húsum (better rækinn, v. l.), Sks. 92 new Ed.; rakkr þengill, Sighvat: freq. in poët. compds, fólk-r., dáð-r., Lex. Poeuml;t.: and used in prose in hug-rakkr, bold, hence is derived rekkr, q. v.
a. bold, brave.
adj. bold, upright, Am. 61.
No entry
adv. boldly, valiantly, Hallfred.
n. boldness, courage.
n. boldness, Hom. (St.)
(að), v.
1) to be unwound, unwind itself (þráðrinn ~ði af hörhnoða); láta r. hendr sínar af e-u, to loosen one’s grasp of;
2) to be paid back, restored, discharged (enda verða at r. leigurnar allar fyrst); láta e-t r., to give it up;
3) r. við, to recover one’s senses, come to oneself (þorsteinn ~ði skjótt við).
að, to be unwound, unwind itself; en þráðrinn raknaði af hörhnoða, Fms. vi. 296; rakna upp, to get loose, of a seam or the like: þá lætr Loðinn rakna hendr af Sigríði, L. loosened the grasp, let S slip through his hands, Fbr. 138; láta hendr rakna niðr fyrir sik, to let the hands sink, hold them still, Sks. 92 new Ed.
2. to be paid back, restored; láta ránit r., to slip it, yield it up, Bs. i. 15, Sturl. ii. 210 C; enda verða at r. (must be discharged) leigurnar allar fyrst, Grág. i. 188, 189; þá skal allt r. féit þat er með var fundit, 276; ok raknar þá mundrinn, in that case the ‘mund’ is to be paid, 318; þá raknar undan þeim er áðr höfðu, 190; at gripir jarls raknaði, that they should be restored to him, Fms. xi. 87.
3. láta trú eðr vinfengi r. eðr réna, to slacken or lessen, Hom. (St.); láta eigi sannindi rakna, H. E. i. 245; seint tók gleðin at rakna, Skíða R.
II. rakna við, to come to one’s senses, come to oneself, of one in a swoon and the like; Þorsteinn raknaði skjótt við, Fb. i. 417; jarl féll þá í úvit … jarl raknaði við, 212; en aðrir menn fluttu Jón til lands kominn at bana, sátu þeir yfir honum þar til er hann raknaði við, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. discharge, outlay, N. G. L. ii, 429, v. l.
No entry
a, m. the name of a sea-king, his way, path, poët. = the sea, Edda; Rakna stóð, the steed of R., a ship, Ad. 13.
No entry
adj., rök, rakt, damp, wet, freq. in mod. usage, vera rakr í fætrnar; of the earth, það er rakt; rakar engjar, with regard to mowing, see rekja.
II. straight; fasta sjau daga í röku, seven days continuously, 623. 27.
No entry
m. a raking: raktrar-kona, u, f., freq.
2. shaving; rakstr-maðr, m. a barber, Stj. 418.
II. [reka, a different word], driving, N. G. L. i. 410; better rekstr, q. v.
n. a straight run.
n. a running straight; með rakhlaupinu, Fms. viii. 410.
f. a straight course (fara ~ norðr til Björgynjar).
f. (but used adverb.), straightway; r. norðr til Björgynjar, Fms. viii. 331.
No entry
adv. straight.
a. n. straight, direct (þeir sigldu ~ norðr til bœjarins).
n. adj. straight, Fms. ix. 285, 473, 484.
No entry
n. damp land.
No entry
adj. damp, wet, of land.
No entry
part. clean-shaven, Gísl. (in a verse).
No entry
m., proncd. rek-spölr, the straight way; fara réttan rakspöl, to go straight on.
No entry
að, to rock, sway to and fro; ramba stól (dat.), to rock a chair: of the body, to strut, hvað dugir þó ríkr rambi, reigi sig og standi á þambi, Hallgr.
No entry
a, m. the axis on which a bell moves, Run. Gramm., Bjarni 77.
No entry
adj., röm, ramt; rammr is a less correct form, as shewn by the passage, ramr er sterkr en rámr enn hási, Skálda (Thorodd) 163: and by the rhymes, gramr, rami Hallfred; sömum, römum, Ht. 38; but we also have gamma, ramma, Vellekla; römm, skömmu, Cod. Fris. 255: mod. usage distinguishes between ramr, strong, and rammr, bitter, whence remma, bitterness: [North. E. ram]:—strong, stark, mighty, of bodily strength, ramr at afli, Nj. 219, Eb. 182, Ld. 26, Eg. 52, 596, Fs. 3, 54; kvaðat mann raman, Hým. 28: the phrase, setja ramar skorður við e-u, af nokkurum römmum ribbalda, Stj. 65, and passim: the allit. phrase, við raman er reip at draga, to pull a rope with the strong, to struggle against what is fated, Nj. 10, Fs. 75, Fms. ii. 107:—strong, mighty, with the notion of fatal or charmed power; ramt tré, Hm. 137; þau blót verða römust er lifandi menn eru blótaðir, Fms. ii. 77; atkvæði ramra hluta, Fs. 23: römm ummæli, Grett. 177 new Ed.; röm ragna rök, Vsp. 40; röm róg, Sdm. 37; ramt mein, Edda (in a verse); sá er goðin ætti ramari, Fms v. 319; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. powerful, with the notion of charmed power, of a great wizard; r. ok fjölkunnigr, Landn. 249; hann var mjök r., 107, Hdl. 34.
No entry
part. strong-built, Krók. 53, Post. 35.
No entry
adv. strongly, of building, Fas. i. 88.
No entry
adj. = rambygðr: = reimt, hunted, Bs. i. 467.
No entry
part. powerfully strong.
No entry
adj. strong-built. Fas. ii. 250, Fms. iii. 124, 310, Mart. 127.
No entry
adj. strong of mind, Bkv. 2. 25.
No entry
m. strength; in the phrase, göra e-ð af eigin ramleik.
No entry
adv. strongly; göra r. samband várt, Ó. H. 6l; binda r., Nj. 136, Hkr. i. 26, Fms. i. 10; stað r., locked strongly, 104; ganga at r., in wrestling, Fas. iii. 253; öxar r. skeptar, Gþl. 104; hestr vel skúaðr ok r., Sks. 402; dysjuðu þeir Þórólf þar r., Eb. 172; setja r. skorður við, Fms. vii. 280; munu vér þurfa at göra r. samband várt, Ó. H. 61.
No entry
adj. strong; hús ramlig, Nj. 196; í ramligri lokrekkju, Ld. 268; r. skíðgarðr, Fb. i. 545; ramligt samband, Fms. iv. 148.
No entry
part. hard-ridden, an epithet of the sea crossed by the sea-steeds, Ad. 13.
No entry
adj. quite wrong, absurd.
No entry
part. hard-beaten, mounted, of swords, Lex. Poët.
No entry
adj. stubborn as if rooted to the spot, of a horse, Bs. ii. 335. v. l.
No entry
adj. a strong swimmer, Lex. Poët.
No entry
part. quite bewildered.
from rönd, stripe.
see rönd; from rönd, a shield, whence also are formed the poët. compds, rand-álfr, -berendr, -ullr, -viðr, = a warrior; rand-él, -fár, -óp, = battle; rand-áll, -gálkn, -hængr, -laukr, -linnr, -ormr, = a sword; rand-garðr, -hvel, -láð, -völlr, = a shield.
2. pr. names of men, Rand-verr; of women, Rand-eiðr, Fms.; Rand-gríð, one of the Valkyriur, Gm.
No entry
n.; in Darr. for randverks blá read Randves-bana = Odin (?), see the tale in Edda 76, 77; the poet seems to take Bikki to have been Odin in disguise.
No entry
a, m. a passage, a narrow crooked lane, alley.
No entry
see röng, a ship’s rib.
n. pl. unfair dealings, injustice (gøra, þola, ~); með rangindum, wrongfully.
also spelt rangyndi, n. pl. unrighteousness, Nj. 142, Eg. 350, Fms. vi. 27, ix. 330, x. 402, N. G. L. i. 125, Al. 34, Bær. 16, Fs. 36, passim.
No entry
að, (rangl, n.), = ragla (q. v.), to stroll idly about.
No entry
adj. unjust, Sks. 15.
m. unrighteous man.
m. an unrighteous man, Fs. 8.
a.
1) wry, crooked, opp. to rétr’;
2) wrong (telja þat rangt, er rétt et, en þat rétt er rangt er); neut. ‘rangt’, as adv. wrongly, in a wrong way (stefna rangt); at röngu, með röngu, wrongfully.
röng, rangt, adj., compar. rangari, superl. rangastr; older form vrangr, which remains in Bragi: [mod. Swed. vrång; Dan. vrang; and in southern Norway also sounded vrang, Ivar Aasen; as also Goth. wraiqs: Engl. wrong. The Engl. wrong seems to be a Dan. word, as it does not appear in the A. S., although it has the parent word wringan, Engl. wring]:—awry, not straight, opp. to réttr; skór er skapaðr ílla eðr skapt er rangt, Hm. 127; ofra vröngnm ægi, he wuuld not paddle in the wrong water, i. e. pull backwards, Bragi; er hann fóttreðr flein sinn rangan. Fas. ii. 122 (in a verse); fótr var rangr, the foot was wrung, sprained, D. N. iv. 90: as also in the compds rang-eygr, rang-hverfa (q. v.), and rang-hvolfa:—this sense, however, although common in mod. Dan. and Swed., was never used in Icel., even by the oldest writers, and the word is only used
II. metaph. wrong, unjust, unrighteous; telja þat rangt er rétt er, en þat rétt er rangt er, Anal.; rangr dómr, Barl. 44, N. G. L. ii. 63; rangr eiðr, 174; röng fýst, Fb. ii. 391; ef menn hafa stikur rangar eðr kvarða ranga, Grág. i. 498; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. = rangbyrði, Edda (Ht.)
No entry
n. wry-legged, the name of a giant, Edda (Gl.)
No entry
n. [röng], the gunwale (?); Án skaut einum fork undir rangbyrðit á skútunni, Fas. ii. 355.
No entry
d, to judge unjustly, Anecd. 108, Bs. ii. 60, Barl. 44.
No entry
n. a wrong doom, unjust sentence, Al. 4, Anecd. 118, Sks. 110.
a. squint-eyed.
adj. squint-eyed, Fms. ii. 154; ert þú þar fyrir rangeygðr þóat ek sé góðgjarn, Matth. xx. 15.
pp. got by iniquity, wrongly got.
part. wrongly got, got by iniquity, Fms. xi. 446, Gþl. 121.
No entry
flutti, to state wrongly, misstate, Anecd. 106. rang-fluttr, part. carried wrongly, Grág. ii. 382.
No entry
ð, = rangflytja, Jb. 171:—to misconstrue.
No entry
u, f. the wrong side of a cloth, opp. to rétthverfa, Dan. vrangen, vrang-siden.
No entry
adj. turning inside out.
No entry
ð; in the phrase, r. augum, to roll the eyes wildly.
No entry
kvaddi, to summon wrongly, Grág. i. 51, Nj. 237.
a. unrighteous, unjust.
adj. unrighteous, unjust, Nj. 223, Eg. 336, Fms. x. 420, Hom. 5, N. T., Pass., Vídal.:—as a nickname, Landn. 198.
m. = ranglæti.
m. injustice, Hom. 33.
adv. wrongly.
adv. wrongly, Fms. ix. 509, Band. 9, Bs. i. 392, ii. 71, N. G. L. ii. 150.
a. wrong, unjust.
adj. wrong, unjust, Anecd. 12, Fms. i. 22, Stj. 406.
No entry
t, to announce wrongly, Grág. ii. 25.
n. injustice, unrighteousness (illgirni ok ~).
n. unrighteousness, Anecd 16, Band. 12, Bs. i. 135, Fs. 35, Eb. 56 new Ed., Th. 27, Bs. ii. 60, Stj. 546; ranglætis dómr, flekkr, an unrighteous doom, a sentence, a blot, work of iniquity. Anecd. 22, Stj. 142.
COMPDS: ranglætismaðr, ranglætisverk.
n. unjust deed.
n. a work of unrighteousness, Stj. 239, Mar., Vídal., passim.
No entry
m. wrong-mouth, a nickname, Orkn.
No entry
n. a false expression.
No entry
part. wrongly nominated, Jb. 51.
a. disagreeing, at variance.
adj. disagreeing, Fms. viii. 30, Orkn. 40, Fas. i. 443.
pp. misplaced.
part. misplaced, Anecd. 20.
No entry
(rang-sleitinn, adj.), f. injustice.
No entry
að, to turn wrong, Stj. 244.
(see snúa), v.
1) to distort, pervert;
2) to misrepresent.
sneri, = rangsara, Stj. 343: to misstate, Bs. ii. 64.
f. wrong view.
n. a wrong view, Al. 101.
No entry
adv. [sól], withershins, against the sun, Grett. 167, Fær. 169, Fb. i. 553, Fas. iii. 337 (sec andsælis).
No entry
n. perjury, Hom. (St.)
(að), v. = rangsnúa.
að, to turn the wrong way, upset, Bs. ii. 71, Mar.
(-rða, -rðr), v. to misjudge.
ð, to reckon wrongly, Grág. ii. 200.
f. wrong judgment.
f. wrong reckoning, Fbr. 142.
No entry
adj. and Rangæingar, m. pl. the men from the county Rangár-vellir in Icel.: Rang-á, f. the Rang-water, i. e. the ‘wrong, crooked water’ (?), prob. thus called from the angle or bend near Oddi, for in old times the Thwerá was but a small tributary river until the Markarfljót broke into its bed; cp. Dan. Wrange-bek, Dipl. Arnam. i. 22.
m.
1) snout (of a hog, snake);
2) the point of a svínfylking.
a, m. a hog’s snout, Fb. ii. 27; brendan rana af svíni, Fms. vi. 365 (in a verse); tún-svín þat er hringr eða knappr eða við sé í rana, Grág. ii. 232; of a snake, ein naðra gróf inn sínum rana, Fas. i. 220.
2. of the snout-shaped battle-order, (cp. svínfylking, hamalt); Eríkr konungr fylku svá liði sínu, at rani var á framan á fylkingunni, ok lukt allt útan með skjaldborg, Fms. xi. 304; þó at raninn verði harðsóttr á fylking hans, Fb. ii. 43; Hringr hafði svínfylkt liði sínu … rani var í brjósti, Fas. i. 380, cp. ‘acies per cuneos componitur,’ Tacit. Germ. ch. 6, and ‘Germani ex consuetudine sua phalange facta,’ Caesar B.G. i. ch. 52.
3. a hog-shaped hill or elevation.
No entry
að, see rakna; ranka við e-u, to remember dimly.
No entry
u, f, contr. for Ragneiðr, see Gramm. p. xxxiv.
I) n. large house (margt er þat í karls húsi, er eigi er í konungs ~i).
II) from renna.
n., pl. rönn, Ó. H. 23 (in a verse), Hkr. iii. 43, 74 (in a verse); gen. pl. ranna, Gm. 24: [Ulf. razna = οἰκία; A. S. ræsn; this ancient word is obsolete in prose, but remains in the Engl. law term ransack, prop. ‘house-search’]:—a house; ossum rönnum í, Skm. 14; at háfu Heljar ranni, Vtkv. 3; rymr varð í ranni, Fas. i. 492 (in a verse); styrr varð í ranni, Hðm. 24; sköptum er rann rept, Gm. 9; í væru ranni, 13; ranna þeirra er ek rept vita, 24; í ranni Randvés, Bragi: in prose, in the saving, opt er þat í karls húsi, er ekki er í konungs ranni, Fas. iii. 155:—poët., sólar rann, éla rann, the sun-hall, tempest-hall = the sky; aldar rann, man’s abode = the earth; óðar rann, the mind’s house = the breast; Sörla rann, Reifnis rann = a shield, Lex. Poët.; and in compds, ský-rann, glygg-rann, há-rann, hregg-rann, þey-rann, the sky-hall = heavenly vault; hval-rann, a whale’s home = the sea; fjör-rann, life’s house = the breast; dverg-rann, a dwarf’s house = the rocks; leg-rann, the bed’s room = the house; mjoð-rann, mead’s hall = a drinking-hall; …
Shortened here. Read the full article →
n. ransacking.
n. a ransacking, N.G.L i. 83, 255; slíkt ransak sem þeim hæfir framast at prófa, Gþl. 33; sem hefir bréf konungs várs fyrir sér til lanðs vistar eða rannsaks, 139
(að), v. to ransack, search (~ bœ, herbergi, hirzlur);
~ liðit, to muster the troops.
að, [Swed. ransaka; Dan. ransage; Engl. ransack; a word which must be of Dan. origin, for it does not occur in A. S.; moreover, the A. S. form of the first part of the compd is ræsn, and the assimilation of zn or sn into nn is peculiar to the Scandin. language]:—to ransack, prop. to ‘search a house;’ ef hann vill fleiri bólstaði r. en einn, þeir lagsmenn skolu ganga at garði þar er þeir vilja r., Grág. ii. 193; ef þeir bera f. la inn á hendr mönnmn er r. skolu, 195, Stj. 181, Rd. 285; Birkibeinar höfðu eigi rannsakat bæinn, Fms. viii. 191; en þá er allar vánir vóru rannsakaðar fannsk sveinninn eigi. v. 216; hann rannsakaði með sundi djúpit, x. 370; ok var rannsakat liðit (mustered) ok hafði hann eigi meirr en tvau hundruð, ix. 367; síðan rannsakaði hann rúmit er hón hafði hvílt í, Eg. 566; skulu vér rannsaka alla eyna, Eg. 218; r. Guðs boðorð, 677. 6; r ritningar, Al. 6.
II. reflex., menn skoln láta rannsakask áðr gangi inn, at eigi beri þeir fóla á hendr mönnum, enda svá þeir er út ganga, Grág. ii. 195.
f. ransacking (for stolen goods).
f. ransacking, Stj. 181, Ld. 44—a searching, enquiry.
f. ransacking (for stolen goods).
f, as a law term, ransacking a house for stolen things or the like, for a description of which see N. G. L. i. 83, 84, 255, in Grág. ii. 188–195 called rannsókna-þáttr, as also Rd. ch. 2, 18, Njarð. 376: metaph. a search, enquiry, passim in mod. usage.
m. pile of rafters.
m. a pile of rafters, Sturl. ii. 47, Þórð. 19.
(-s, -ar), v.
1) log (Þórir þreif einn rapt ór eldinum);
2) esp. pl. the rafters of a roof.
m. [Engl. rafter], a rafter, Eb. 224, Gullþ. 17; þeir víggyrðn kirkju-garðinn með röptum, Sturl. i. 185; krók-r., birki-r.
2. rafters, the roof, ceiling; hann stakk Gríðar-veli upp í raptana, Edda 61, Am. 62, Hom. 95; hann lá úti á herskipum, svá at hann kom eigi undir sótkan rapt, Orkn. 478, cp. Yngl. S. ch. 34; inn-raptar, q. v.:—a local name, Rapta-hlíð, Sturl.
COMPDS: raptabulungr, raptskógr, raptviðr.
No entry
m. wood for rafters, Vm. 108.
No entry
m. wood for rafters, Am. 30; raptviðar-högg, D.I. i. 522.
f.
1) race, running (ek setta hestinn á ~); taka (hafa, hefja) á r., to take to one’s heels, run off (tók Egill þegar á rás frá bœnum);
2) course, channel (um leyniligar jarðarinnar rásir);
3) company, host (allar rásir heilagra manna).
n. [Scot. rash], a rush: allit., fylgir sjaldan ráð rasi, a saying. Fms. xi. 377; ras ok ráðleysi, Thom. 249; rasi þínu ok ákafa, Fas. iii. 91; ok er ofmikit ras á fyrir þér, Band. 10.
(að), v.
1) to rush on headlong (sliks er mér ván, þú fórt rasandi mjök); r. fyrir ráð fram, to blunder grievously;
2) to stumble (hestr rasaði undir honum).
að, to rush headlong; slíks er mér ván, sagði Höskuldr, þú fórt rasandi mjök, Nj. 155; en rasa eigi eptir reiði sinni, Fb. ii. 303; hefir þetta fólk farit æst ok rasanda, Fms. xi. 275: the saying, rasa fyrir ráð fram, Ld. 242; hætt er rasanda ráði, a saw, Pass. 48. 12; rasandi reiði, Mar.; rasa fram, to rush forwards, Al 23.
II. to stumble; hestr rasaði undir honum, Landn. 146; hestr Guðmundar rasaði Fms. iii. 184; ef blindr leiðir blindan þá rasa þeir báðir, 655 xx. 3: þá rasar Sturla ok feilr, Bs. i. 527; Þorbjörn karl gékk fyrir ok fór mjök rasandi (staggering, Ed. hrasandi), Hrafn. 15.
No entry
f. a rushing, Al. 146; see hrasan.
No entry
n. fish-offal.
(að), v.
1) to disturb, disarrange (þótti henni heldr ~t um hýbýli sín);
2) to violate, encroach upon (hann hegndi hart allt þat er guðs rétti var ~t).
að, to rock, displace, dislodge, with dat.; ek raskaði honum eigi, 655 viii. 2; verði engi svá djarfr at raski því leiði sem hann liggr, Stj. 650; lét hann mikla refsing eiga fyrir at koma er konunga-eign var raskat, Fms. vii. 129; ef Guðs rétti var raskat, iv. 111; eigi trevstusk menn at raska kosti þeirra, people dared not disturb them, Ld. 146; eigi raskar þat kirkju-vígslunni, K. Á. 28; raski engi föstu-tíð dróttins-dags haldi, Hom. (St.); meðan steinunum er úraskat í altarinu, N. G. L. i. 133; rangliga raskat, Bs. i. 392.
m. posteriors, = ars.
m. = ars (q. v.) by metathesis, Lat. anus; örin flýgr beint í rassinn á konunginum, Fms. xi. 64, Lv. 6l; höggit ór rófurnar við rass upp, Fas. i. 80.
COMPDS: rassgat, rassgörn, rasshverfingr, rassaklof, rassragr, rasssæri.
No entry
n. fissura ani, N. G. L. i. 81.
No entry
n. fissura ani.
f. í the great gut.
f. the great gut, Nj. 185.
No entry
m. of a horse of which the anus protrudes, N. G. L. i. 75.
a. sodomitic.
adj. Sodomitic, a word of infamy, Sturl. ii. 59.
No entry
n. soreness from riding.
from röst, mile.
see röst.
No entry
f., in the saying, ragr maðr tekr aptr rasgjöf sinn, a miserly fellow takes back his rash gifts.
(að), v.
1) to travel, roam; r. viða, to travel far (vits er þörf, þeim er víða ratar); fig., r. í e-t, to fall into (misfortune); ek hefi ratat í vandræði míkit, I have fallen into a great strait;
2) to meet wilh find, with acc. (laxa skulu vér veiða, ef vér rötum eigi sauðina); to find the way (ok ratar hann harðla stóra fjallvegu);
3) to collapise, fall down (grjótbjörg gnata, en gífr rata).
að, originally vrata, [Ulf. wraton = πορεύεσθαι], to travel, fare, journey: in the old allit. phrase, rata víða (prop. allit. vrata víða), to fare widely; sá einn veit, er víða ratar | ok hefir fjöld um farit, Hm. 17; vits er þörf þeim er víða ratar, 5; Vingþórr ek heiti, ek hefi víða ratað, Am. 6: with acc. to find the way, ok ratar hann harðla stóra fjallvegu, Fas. ii. 258: to hit, find, þat varð stundum, at menn viltusk á mörkum, at menn rötuðu þá til þeirra heimkynna, iii. 4: allvel hefir þetta til borit, Þorgils, er ek hefi þik hér ratað, Ld. 176; þat skip hafði ratað í hafinu várkulda ok aðrar raunir, Bs. ii. 439.
2. in mod. usage absol. to find the way; eg rata ekki, I do not know the way.
3. metaph. to fall into, of misfortune; ek hefi ratað í vandræði mikit, Nj. 98; er þú skalt ratað hafa í svá mikla úhamingju, Ó. H. 115; rata í mikla heimsku, Andr. 71; rata í ólukku, Fb. ii. 74; rata í stór áfelli, Al. 83; þessir stórhlutir, er vér höfum í ratað (hratað Ed.), Fms. i. 295:—reflex. in the phrase, opt ratask kjöptugum satt á munn, even a gabbler may by chance speak a true word.
II. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f a falling into, K. Á. 104.
m. the name of Odin’s gimlet.
a, m., qs. vrati, but the v is dropped even in old Runic inscriptions:—prop. the traveller; it remains in the name of the squirrel, Rata-töskr = Tusk the traveller, the climber Tusk, see the tale in Edda; as also in the name of the gimlet by which Odin ‘made his way’ into the mountain where the mead of wisdom was hidden, Edda, Hm. 106.
II. a demoniac, raver, madman, who wanders about as if hunted: in the Runic phrase, varþi at rata haugs upp briotr, may the breaker of his cairn become a rati, Rafn 181; at rita (= rata) sá varþi es stain þannsi elti eþa ept annan dragi, 188; sa varþi at rita es ailti stein þannsi eþa heþan dragi, 194, cp. the Engl. ‘blest be the man that spares these stones, and curs’d be he that moves these bones,’ on Shakespeare’s tombstone; rati remains in the popular Icel. = a heedless, forgetful, senseless fellow, þú ert mesti rati! and ratalegr, adj. clownish, silly; rata-skapr, m. rashness, heedlessness.
No entry
adj. so bright that one can find one’s way.
f.
1) yolk of an egg;
2) red colour;
3) blood.
u, f. the red part or yolk of an egg.
pp. stark-mad.
part. ‘red-mad,’ quite mad, Clar.
No entry
n. the ‘red sea,’ of the ocean surrounding the earth, Grág. ii. 166; hafit rauða er liggr um lönd öll: stórskp rauða hafs, Grett. (in a verse): the Red Sea, mod.
No entry
n. a ‘red robbery,’ a law term, a kind of aggravated robbery liable to skóggang, defined in Grág. ii. 191; graves adhuc immanesque rapinas ro boran cognoininare solemus, Saxo Grammat. i. 353.
No entry
f., medic. flow of blood, Gþl. 498.
m. great pirate.
m. a ‘red viking,’ great pirate, Þorst. Stang. (begin.), Fms. xi. 121.
m. bog iron ore;
blása rauða, to smelt iron ore.
a, m. red iron-ore, haematite, from which the Norse settlers wrought iron (whence rauða-blástr, m. = the forging of haematite); hann bjó í Dalsminni (in western Icel.), hann blés fyrstr manna rauða á Íslandi. ok var hann af því kallaðr Rauða-Björn, Landn. (Melab.) 71; Skallagrímr var járnsmiðr mikill ok hafði rauða-blástr mikinn á vetrinn, Eg. 141, cp. the description in Sks. 162, 163; for remains of furnaces found in Icel. see Eggert Itin. ch. 575. 719, 720: for the phrase rauða undr, the red wonder Sks. l. c.:—ore, hann (Saturnus) fann ok rauða þann í jörðu er hann blés gull af, Edda (pref.) 148.
No entry
u, f. a red mare, (mod.)
a. red;
jarl setti þá rauðan (= varð ~) sem blóð, the earl turned red as blood;
snýta rauðu, to bleed at the nose;
~ víkingr = rauðavíkingr.
adj., rauð, rautt, compar. rauðari, rauðastr, [common to all Teut. languages, although it appears not in Ulf. himself, but in the Skeirings]:—red; rautt klæði, Nj. 35; rauðr hestr, Fs. 67: rautt skegg, Fb. iii. 246; blátt eða rautt, Grág. ii. 13; rauðr sem blóð, Ísl. ii. 220; rautt gull, Þiðr. 187; rautt berg, a red quarry, Bs. i. 830:—phrases, rautt brennr fyrir, ‘red burns afar,’ i. e. there is some hope yet; taldi enn nokkut rautt mundu fyrir brenna, Fms. viii. 34, Fs. 68; snýta rauðu, to spout blood, Fb. i. 412, Karl. 149; falda rauðu, to wear a red hood, to die a bloody death, Landn. (in a verse):—neut., et rauða, the yolk of an egg, Pr. 472:—metaph. bloody. fierce, arch, rauðr víkingr = rauða-víkingr, Fms. xi. 121; see rauðahaf, rauðarán, rauðkinni:—various shades of red, fagr-r. fair-red, Vsp.: dreyr-r., crimson; dumb-r., chestnut-red: dökk-r., dark-red; mó-r., coffee-coloured.
2. in local names, Rauða-mýrr, Rauð-á, Rauði-gnúpr, Rauða-fell, Rauði-melr, Rauði-lækr, Rauði-sandr, Rauða-skriða, Rauða-vatn, Landn., from the reddish colour of bogs and moorlands, which was supposed to be a sign that there was iron in the soil; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. red-shield, a nickname, Thorsen.
m. red elf.
m. a ‘red elf,’ a person dressed in gaudy colours; sjáið it rauðálfinn, sveinar, Nj. 70.
No entry
a, m. a nickname, Landn.
a. reddish-yellow.
adj. reddish, of hair, beard, Stj. 460, Eb. 30.
No entry
m., botan. carex saxatilis, Hjalt.
pp. reddish-brown.
part. red-brown, dark-red, reddish, Fms. vii. 207, Sturl. i. 128.
a. reddish-brown.
adj. red-brown, Ld. 284, Sturl. i. 128.
No entry
m. the redbreast, a bird.
No entry
part. dressed in red. Lex. Poët.
a. red-spotted, speckled with red.
adj. red-spotted, Konr.
n. red deer.
n. the red deer, K. Þ. K. 130, Orkn. 448, Karl. 390, Art. 18, Barl. 81, 137.
a. red-eyed.
adj. red-eyed, Fas. iii. 594, Mag. 63.
m. red cloak, a nickname.
m. red cloak, a nickname, Landn.
a. flecked (spotted) with red.
adj. flecked with red, Vápn. 21.
a. red-freckled.
adj. red-freckled. Þiðr. 181.
a. reddish-yellow.
adj. yellow-red, orange. Sturl. ii. 114.
a. red-haired.
rauð-hærðr, adj. red-haired, Sturl. ii. 111, Vígl. 23, Grett. 22 new Ed.
No entry
u, f. a red cape or cope. rauðkápu-maðr, m. the man in the red cope, Fms. vi. 131.
m. a fabulous whale.
m. a fabulous whale or sea monster, K. Þ. K. 138, Sks. 129, Eggert Itin. 545, Ísl. Þjóðs. i. 631.
m. a kind of bear.
-kinnr, m. ‘red cheek,’ a kind of savage bear, Fas. ii. 413, iii. 77.
pp. clad in red.
part. red-clad, Fb. i. 254.
ruddy (of the face).
adj. ruddy, of the face, Ld. 276, Sturl. ii. 212.
(að), v. to dye red.
að, to dye red, Karl. 505,
No entry
part. red-coloured, dyed red, Fms. viii. 447, Stj. 161, Ó. T. 44.
a. reddish.
adj. reddish, Fms. v. 342.
No entry
a, m. the red maw, the lump-fish.
No entry
m. the red ore = gold, Bm.
No entry
part. mingled with red, D. N.
No entry
adj. with red sides, of a cow, D. N.
a. red-bearded.
adj. red-bearded, Fær. 12; þat er mitt ráð at þú trúir aldri lágum manni ok rauðskeggjuðum, Fms. xi. 428, Fs. 142.
No entry
m. Red-beard, Barbarossa, a nickname, Sturl., Landn.
No entry
u, f. a kind of sea-gull.
No entry
adj. red-chequered, of cattle.
No entry
f. the name of a vessel, Fms. viii.
I) (pl. -ar), f. hole, rent;
Flosi hugði at handklæðinu, ok var þat ~ar einar, it was all in rags.
II) from rjúfa.
f. [A. S. reâf; O. H. G. rauf,] spoils; see valrauf.
I) (pl. -ar), f. hole, rent;
Flosi hugði at handklæðinu, ok var þat ~ar einar, it was all in rags.
II) from rjúfa.
f., pl. raufar, [raufa I, rjúfa], a rift, hole; þat er heilund, er rauf er á hausi til heila, Grág. ii. 11; rauf var á belgnum, Ld. 156; þeir lustu á rauf á hellunni, Edda 40; Flosi hugði at handklæðinu ok var þat raufar einar, Nj. 176; rauf á selgeiranum, Fms. vii. 202; þeir brutu þar á raufar, Eg. 125; bora sex raufar á, N. G. L. i. 172, Ó. H. 108; raufar himins, the sluices of heaven, 655 ix. B, (himin-raufar, Gen. vii. 11); bak-rauf, got-rauf, q. v.
COMPDS: raufarsteinn, raufartrefjur.
I)
(að), v.
1) to break up, open (r. til bagga); r. seyði, to break up the (cooking) fire; r. brjóst e-m, to cut the breast open;
2) to pierce, make holes in (skeytum ~ðr).
II)
(að), v. to rob, plunder (Vindr lögðust á valinn ok raufuðu).
1. að, to break up, open, rip up; raufa til bagga, Fms. vi. 379; raufa alla vagna þá er Serkir hafa átt, Al. 112; Þorgeirr hleypr upp á húsit ok rýfr, ok þar sem húsit raufask, Fbr.: the phrase, raufa seyð, to break up the fire; raufa þeir seyðinn ok var ekki soðit, Edda 45; þann seyði raufar þú þar, at betr væri at eigi ryki, Ld. 208.
2. to pierce; raufa brjóst e-m. to cut the breast open, Hkv. 1. 40; skjöldr hans var raufaðr viða, his shield was riddled, Al. 147; grjóti barðr eða skeytum raufaðr, Stj. 300; þú skalt þá eigi með örum raufa né sverði slá, 660.
2. að, [A. S. reâfian; Engl. be-reave; Germ. rauben], to rob, spoil, different from the preceding; Vindr lögðusk á valinn ok raufuðu, ok flettu menn bæði vápnum ok klæðum, Fms. xi. 380.
m. robber.
a, m. a robber, Fms. vi. 162, vii. 27, viii. 216, Al. 62, reyfari.
m. a stone with a hole in it (r. var bundinn við hálsinn).
m. a stone with a hole drilled through it, Gísl. 46.
No entry
f. pl. cloth riddled with holes, Sturl. ii. 191.
No entry
adj. riddled with holes. Nj. 193, Fms. xi. 157.
No entry
adj. without holes; rauflaust gler. Mar.
No entry
n. a doleful humming, (mod.)
No entry
að, to hum a song in a low doleful voice; raula bögu, raula fyrir munni sér; griðkur róa og raula, Hallgr. Snót 310 (1865).
No entry
m. pl. the name of a people in Norway: Rauma-ríki, n. a county in Norway: Raums-dalr, m. the present Romsdalen: Raum-dælir, m. pl. the men from R.: Raum-elfr, f. the river R. in Norway, Fms.: Raumskr, adj. from Romsdalen, Fms. ii. 252.
m. big and ugly þerson.
m. a giant, Titan, Edda (Gl.)
2. a big, huge, clownish person, Fas. ii. 384, 546, Skíða R. 51.
(að), v. to begin to wake.
að, mod. rumska, to say hem! in awakening, Fas. iii. 11.
f.
1) trial, test (S. konungr sagði, at bann vildi at vísu, at málit fœri til ~ar);
2) trial, grief (ef þú vissir, hve míkla ~ ek hefi af þessu);
3) trial of courage, strait, danger (ef vér komum í nökkura ~, sjáum þá, ef ek stend at baki öðrum);
4) experience;
at minni ~, to my experience;
~ verðr á e-u, it is proved by experience (hann var binn mesti fullhugi, sem opt höfðu ~ir á orðit);
~ berr vitni, it turns out, proves (ei bar ~ svá vitni, at hann hefði undan skotizt);
berr ~ á = ~ berr vitni (sagði þeim svá hugr um, sem siðarr bar ~ á);
koma (komast) at ~um um, to ascertain, make sure of, get to know (nú em ek at ~um komin um þat, er mik hefir lengi grunat);
5) proof (þú mant sjálfr gefa þér ~, hverr þú ert);
6) reality;
gen. ‘~ar’ as adv. really, indeed (B. vildi gøra sætt við Knút konung, en þar bjuggu ~ar svik undir).
f. [akin to rún, q. v.], a trial, experiment, experience; sem opt höfðu raunir á orðit, Bjarn. 66; sem nú verða margar raunir á, Ó. H. 30; sem raunir bar á, skipt hefi ek nú skaplyndi til þín, ok mun ek göra á því nokkura raun, Fms. vii. 113; var þá sem opt eru raunir, Ó. H. 184; prófuðum vér fyrir sjálfra vár raun, ok margra dugandis manna.; framsögn, Dipl. i. 3; biskup svarar því, at önnur raun mundi á verða en at …, Orkn. 280; sem opt bar raun á, Bs. i. 129; raunin er úlýgnust, a saying, 656 A.I. 25; látum þá hafa ena sömu raun sem fyrr (ærnar raunir, v. l.), Fms. viii. 134; raun bar vitni, Ísl. ii. 335; þú munt at raun um komask, 197, Bs. i. 83:—trial, danger, vóru þeir jafnan þar sem mest var raun, Nj. 136; röskr maðr í öllum raunum, Fms. vi. 119 því traustari sem raunin er meiri ok lengri, viii. 134; koma í nokkura raun, Fs. 120; þegar í raunirnar rekr, when it presses hard:—trial, grief mundir þú mik þess eigi biðja, ef þú vissir hve mikla raun ek hefi af þessu, if thou knewest how much pain it gives me, Ld. 232; ærin er þó raun konunnar, Fs. 76; en nú hafi þér af ena mestu raun, Nj. 139; mér er mesta raun að því, it pains me much; skap-raun, an affliction; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. (-liga, adv.), sad, distressing.
adv. without proof or trial.
n. adj. without proof or trial; þeir kölluðusk eigi mundu trúnað á leggja raunarlaust. Germ. ohne weiter, Ld. 58; at raunalausu, unprovoked.
No entry
m. a nickname, Sturl. ii. 153.
No entry
m. a much-tried, afflicted person.
No entry
m. evidence, proof; prófa e-t skýrum raunastöfum, Mar., Magn. 482.
No entry
u, f. a citation; see above.
No entry
f. = raun, raundum, or at raundum, adv. really, Barl. 23, 123; raundur, mod. reyndar, really. 62.
No entry
a, m. an experiment, N. G. L. i. 210.
a. very thick.
adj. thick indeed, Fms. v. 238.
a. solid.
adj. solid, O. H. L. 22.
No entry
adj. good withal, trusty, Bs. i. 122.
No entry
adj. bad withal, Bjarn. 62.
No entry
n. adj. very little indeed, poorly indeed, Eb. 130, Fms. x. 172, Gísl. 65.
adv. very much.
adv. much indeed.
a. very unwilling.
adj. very unwilling, Al. 17.
adv. very well indeed.
adv. well indeed, Fms. iii. 114.
No entry
adj., qs. raunhæfr (?), quite able, Fms. xi. 78.
No entry
adj. quite firm, Fms. i. 305.
n. boasting, vaunting.
n. boasting, Grett. 131; karla raup, an old man’s boasting (‘when I was young’); whence the phrase, vera kominn á raups-aldrinn, to have reached the boasting time of old age.
No entry
að, to vaunt, boast, Bs. ii. 502.
No entry
a, m. a braggadocio, Hallgr., freq. in mod. usage.
No entry
adj. given to boasting.
n. much talk, verbiage.
n. big, loud talk, Karl. 439, v. l.
(að), v. to talk loud and fast.
að, [Shetl, ruz, to boast], to talk loud and fast; þvíat jafnan rausum vér þat, er vér erum einar, er lítill sannleikr fylgir, Gísl. 99; nú munda ek eigi jafnmart hafa rausat, ef ek hefða vitað, Fb. i. 472, Karl. 397, Stj. 620.
No entry
f. glib talk, boasting, Harms. 10.
I)
f. magnificence, splendour, great state (konungr hafði mikla ~ um jólin).
II)
f. forecastle (aptr frá stafninum á til austrrúms var kallat á r.).
and raust, f., prob. a different word, [cp. A. S. ræsn, to which a Norse term rásn would answer better]:—the fore-castle in a ship; aptr frá stafninum ok til austr-rúms var kallat á rausn, þat var skipat berserkjum, Hkr. i. 82; til rausnar, 83 (the verse); þessir vóru á rausn í söxum, Fms. ii. 252, where distinction is made between stafn, rausn, fyrir-rúm, krappa-rúm.
2. of a house, the ‘raising,’ roof, ceiling (?); í stofunni, þeirri er næst stendr steinhúsinu, viðr raustið, D. N. i. 525; else obsolete.
I)
f. magnificence, splendour, great state (konungr hafði mikla ~ um jólin).
II)
f. forecastle (aptr frá stafninum á til austrrúms var kallat á r.).
f. magnificence, liberality, high life; hafði Þorólfr þar eigi minna fjölmenni ok eigi minni rausn, Eg. 67; konungr hafði mikla rausn um Jólin, Fms. ix. 347; Höskuldi þótti þat ávant um rausn sína, at honum þótti þær sinn húsaðr verr en hann vildi, Ld 26; þat er sagt at hann væri svá á þingi eitt sumar, at fjórtán synir hans væri með honum, því er þessa getið, at þat þótti vera rausn mikil ok afli, 68; hvergi þykkir nú minni rausn né risna í búinu en áðr. Band. 3; rausn Klængs biskups, Bs. i. 86; of-rausn, q. v.; rausn ok ríki, Jd.
COMPDS: rausnarbú, rausnarkona, rausnarliga, rausnarmaðr, rausnarréð, rausnarsamliga, rausnarsamr.
n. great estate.
n. a great estate, Landn. 95, Eg. 478, Eb. 42.
f. magnificent lady.
u, f., -maðr, m. a magnificent lady, person, Vígl. 15.
adv. magnificently.
adv. (-ligr, adj.), magnificently, Fas. i. 446.
m. magnificent man.
m. a magnificent man, Gullþ. 4, 13, Eb. 12, Fms. i. 247, Ó. H. 112.
No entry
n. a great living; hann var góðr bóndi ok hafði rausnarráð, Þorf. Karl. 364.
adv. grandly, magnificently.
adv. (-ligr, adj.), grandly, managnificently, Eg. 471, 645, Fms. ii. 300.
No entry
adj. id., Hkr. i. 83 (in a verse).
(pl. -ir), f. voice (fagrar ~ir syngjandi manna);
kveða við r., to recite or sing loudly;
renna ~um, to sing.
f [Dan. röst], the voice; með fagrligum raustum, Stj. 466; hvárt sem fyrri fylgir raustinni, Mar.; til skírrar raustar, Pr. 475; hann kvað vísu þessa með mikilli raust, Nj. 195; ok beinir svá raustina, Fb. ii. 26; kveða við raust, to ‘sing with the voice,’ i. e. loudly. Eg. 554;, hann kvað dans þenna við raust, Sturl. iii. 317; fögr raust með söng-hljóðum, Fb. ii. 26; fagrar raustir syngjandi manna, Fms. ii. 200; söngraust, id.; grát-r., q. v.
2. a voice, vote, N. G. L. ii. 468.
No entry
að, to raise the roof of a house: rausta, sperra, trœða. þekja, D. N. i. 477.
No entry
part. voiced so and so, in lág-raustaðr.
(að), v. to roar.
að, to roar, Barl. 53, Karl. 140 (of a lion), Swed. ryta.
No entry
f. roaring, Stj. 71, Barl. 56, 151, 197.
I)
(gen. rár, pl. rár), f. sail-yard.
II)
f. roe (cf. rábukkr).
III)
f.
1) corner, nook (rá er hyrning húss);
2) berth in a ship (skammar ‘ro skips rár).
1. f., gen. rár, with the article rárinnar, Fbr. 133; flat, and acc. rá, with the article rána, ránni, N. G. L. ii. 282; pl. rár, rá, rám: [Dan. raa; Swed. rå; Shetl, rae]:—a sail-yard, Skálda 162. N. G. L. i. 100; en ef rá brestr í aktaumum eða fyrir útan eða innan, ii. 283; rár langar, Hkv. 1. 48; við miðja rá, Orkn. 356 (in a verse); drekar báru blá segl við rá, Ó. H. 161 (in a verse); brotnaði ráin, Korm. 178; gengr í sundr segl-rá, Fbr. 132; siglu-tréit ok rána, Fms. xi. 143; látið nú koma féit í seglit ok hefla upp um rána, vi. 381; seglit var heflat upp við rána, Nj. 135; festa seglit við rána, Fbr. 133: allit., skip með rá ok reiða, Finnb. 278; meðr rá ok öllu reiði. D. N. iii. 160; rár-endi, rár-hlutr, id.
2. metaph. a pole on which fish are hung for drying: poët., rá-fákr, m. a ‘sail-yard nag,’ i. e. a ship, Lex. Poët.
2. f. (nom. ŕ, Skálda Thorodd). originally vrá, [Dan. vraa; Swed. vrå]:—a corner, nook; rá (ŕ) er hyrning húss, Skálda 162; leyniligar róar (rár, v. l.) helvítis fylsna, Sks. 536; verja forskálann ok húsin, stóð þar fremstr við rána Jón toddi, Sturl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pl. the Arabs, Symb. 31, Fms. xi. 415.
No entry
m. [mid. H. G. rabbin]:—a race-horse, racer; hest einn mikinn rábit, Karl. 19; or is it—an Arabian steed?—a nickname, Sturl. iii. 58.
n.
1) counsel, advice;
H. bað hann ~ á leggja, H. asked his advice;
leggja e-t til ~s með e-m, to advise one;
bera ~ sín saman, to consult together;
hafa ~ e-s, to follow one’s advice (þá væri hann vitr, ef hann hefði yður ~);
fara fram ~um e-s, to act upon one’s advice (skaltu mínum ~um fram fara);
eiga ~ við e-n, to take counsel with one (átti jarl þá ~ við menn sína);
gøra ~ fyrir e-u, to expect, look out for a thing;
leita ~a við e-n, to seek counsel from one (leitar jarl ~a við lenda menn);
gefa ~ til, to give one a counsel (hann gaf þatr ~ til, at);
2) expedient, means (hitta, kunna ~ til e-s);
sjá mun ek ~ til þess, I can see help for that;
3) resolved action, plan;
gøra ~ sitt, to form a plan;
gøra e-t at ~i, to resolve (var þetta at ~i gørt);
taka til ~s, til ~a, to adopt a plan (hvat skulu vit nú til ~a taka);
4) wise counsel, what is advisable;
Illugi kvað þat ekki ~, I said it was not advisable;
vera til ~s, til ~a, to be advisable;
hvat er nú til ~a, what is now to be done?
verða at ~i, to succeed, to turn out well (varð allt at ~i, þat er hann réð mönnum); …
n. [Dan. raad; Old Engl. reed; Germ. rath], ‘rede’ counsel, advice; leggja ráð á, e-t, Nj. 4; hvat leggr Njáll til ráðs? 72; hvat þykki þér ráð? 23, Fas. ii. 510; stundum var hann á tali við þá menn er ráða hans þurftu, kunni hann til alls góð ráð at leggja, þvíat hann var forvitri, Eg. 4; göra ráð sitt, to form a plan, Nj. 5, 21; Njáll gékk í brott einn saman ok hugsaði ráðit, 98; ek skal leggja ráðin til, segir Valgarðr, 166; ekki er þat mitt ráð, Nj. 23; var þetta at ráði gört, resolved, Ld. 70; þar til er biskup görir annat ráð fyrir, Vm. 113; göra ráð fyrir e-u, to expect, Nj. 261; eiga ráð við e-n, to take counsel with one, 127; leita ráða, Edda 26.
2. plur. a settled plan, foresight; með ráðum ok kappi, Nj. 79, Eg. 257; köld ráð, Ld. 284; nú skulu vér fara at ráðum við þá, Eg. 582; annat hvárt með styrk eða ráðum, Ld. 178; vörn mun verða engi, ef vér förum ráðum at, Fms. ii. 11; ef þeir hefði meirum ráðum fram farit, vii. 318:—a planning, bana-ráð, fjör-ráð, land-ráð, áljóts-ráð, q. v.; þat eru ráð, ef …, Grág. ii. 127; frændr Óttars kenndu ráðin Sigurði konungi, Fms. vii. 230.
3. wise, true councel, what is advisable; …
Shortened here. Read the full article →
(ræð; réð, réðum; ráðinn), v.
1) to advise, counsel, ~ e-m e-t (réðu vinir hans honum þat, at hann berðist eigi við þik);
~ e-m ráð, to give one counsel;
2) to consult about, discuss, with dat. (~ landráðum);
~ ráðum sínum, to hold a conference;
3) to devise, plan;
þeir ráða atför við Gunnar, thev plan an onslaught on G.;
réð hón þeim bana, she plotted that man’s death;
4) to plot or cause one’s death, = ~ e-m bana (þær atluðu, at konungr mundi hafa ráðit hann);
Reginn mik réð, R. betrayed me;
5) to agree on;
réðu þeir þat þá með sér, they settled this among themselves;
6) to fix, decide, resolve, with acc.;
ek hefi áðr ráðit brúðlaup mitt, I have fixed my wedding day;
réðu þeir þá þat at fara ofan til Rangár, then they resolved to ride down to Rang river;
~ e-t til staðar, to settle, fix definitively, = staðráða e-t (vil ek finna konung áðr en ek ráða þetta til staðar);
7) to hire, take into service (~ skipverja, ~ sér hjón);
bóndi sagði húsfreyju, at hann hafði Hrapp ráðit með sér, that he had taken H. into his company;
8) to rule, govern, with dat. (~ landi, ríki; Einarr jarl ráð þá Orkneyjum); …
pres. ræð, ræðr, ræð; pl. ráðum, ráðit, ráða; pret. réð, 2nd pers. rétt, réttu, rhymed with hætta, Fms. vi. (in a verse); mod. réðst, pl. réðu; subj. réði; imper. ráð, ráddú; part. ráðinn; a middle form ráðumk, Hom. 113; a weak pret. indic. réði occurs in the poem Jd. 35 (ótrauðr á haf réði), and in prose, Fms. i. 223, and is freq. in mod. usage (eg réði honum að bíða … hann réði því ekki): [a word common to all Teut. languages; A. S. ræðan; Old Engl. rede and read; Germ. rathen; Dan. raade; the Goth. has rêdan, but it is rarely used in Ulf.]
A. To advise, counsel, with dat. of the thing and acc. of the person; ráða e-m e-t, réðu vinir hans honum þat, at hann berðisk eigi við þik, Nj. 33; réðu honum þat allir at samna liði. Eg. 9; ráða e-m ráð, to give one counsel, Vþm. 1; ráðumk þér, Hm. 113 sqq.; þat ræð ek þér, Sdm. 22 sqq., Nj. 61; makligr ertú þeirra, segir Njáll, ok réð honum ráðin, 71; ráð er þér ráðit, Fm. 21; ráða e-m heilræði, Nj. 85.
2. to consult; ráða ráðum sínum, to hold a conference, Edda 26, Fms. vii. 259; vóru opt á tali ok ráða-stefnu ok réðu landráðum, i. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a man of many devices, a man of good counsel, Fms. i. 127, vii. 326, Orkn. 346.
n. short stay (Asa tók við Þórði á ~).
n., in the phrase, göra e-t á ráðabið, provisionally, Germ. vorläufig, Fms. vii. 112.
f. change in one’s life or condition.
n. a change in one’s life or condition, Fms. ii. 25, Ld. 164, Fs. 21, 23, 171, Þorf. Karl. 370.
n. pl. plans.
n. pl. plans, a brooding over a thing, Sturl. i. 225.
No entry
n. marriage, N. G. L. i. 340.
a. n. lacking counsel, at one’s wit’s ends (þeim varð ekki ~).
n. adj. lacking counsel, at one’s wit’s end.
No entry
n. a taking councel, plan, design; Brynjólfr lét ílla yfir þessi ráðagörð, Eg; 24, 765, Fms. vii. 258, Fs. 39, 55; þeir ræddu opt inn ráðagörð sína. Eg. 115; töluðu þau leyniliga r. sína, Nj. 5; hafa áhyggjur ok ráðagörðir, plannings, Fms. i. 84; hann hafði r. fyrir liðinu, Fb. i. 351.
No entry
adj. superl. the shrewdest of men, Fms. ix. 282, v. l.
m.
1) state of life, condition (eyðist fé fyrir þeim, ok gørist ~inn úhœgr); way of life (nú vil ek breyta ráðahag okkrum);
2) marriage (þér mun kostr ráðahags við Sigríði systur mína).
m. a state of life, condition, Ld. 158, Valla L. 206, Grág. i. 332, 379, Fms. v. 321, x. 282, Glúm. 335, Vm. 108: a marriage, wedded life, Fs. 87, Eb. 132, Ld. 18, Fms. ii. 9, Fas. i. 18, passim.
No entry
n. an imputation, charge, as a law term, N. G. L. i. 178.
f. housekeeper.
u, f. a stewardess, Nj. 138.
m. = ráðahagr.
m. state, condition, Ld. 6, Eg. 597, Glúm. 349: marriage, Fs. 21.
a. shiftless, helpless.
adj. ‘redeless,’ shiftless, helpless, having no resource. Nj. 346, Hom. 153.
f. asking in marriage.
f. ‘rede-seeking,’ contrivance.
m.
1) influential man (Birgir var hinn þriði mestr ~ ílandinu);
2) manager, steward (hann var húskarl Þóris ok ~ fyrir búi hans).
m. = ráðsmaðr.
No entry
m. = ráðunautr, Eg. 98.
n. = ráðrúm.
n. = ráðrúm, Hom. 85.
m. lack of shifts or expedients.
m. lack of shifts or expedients, Fas. ii. 446.
n. resources.
n. resources; lítið r. er til e-s, Fms. iv. 140, xi. 263.
f. plan, project, design.
f. plans, Ó. H. 33, Ld. 186, Fas. ii. 124.
f. plan, project, design.
f. a project, design, Hkr. i. 252, Fms. iii. 48.
No entry
að, dep.; r. við e-n, to consult, Bs. i. 815, Stj. 476.
No entry
a, m. a boar, Edda (Gl.), Skálda 205 (in a verse); as a curse on a Runic stone, ráði tekr þár runsi rúnum þimsum, may the boar take them who confound these Runes! Rafn 165; cp. the phrases, verða at rata, see rati (for verða at ráða?), and verða at gjalti = to run mad, see göltr.
pp.
1) resolved, determined (~ til e-s, í e-u);
2) certain (þat hygg ek at ~ sé úfriðrinn);
3) clever (vitr maðr ok ~).
part. resolved; see ráða B. III.
f.
1) interpretation;
2) chastisement, rebuke.
f. interpretation, Fas. ii. 172: rebuke, chastisement, Sturl. iii. 73, 206, Al. 7, 18, Stj. 126, 506, 583, Bs. i. 700, 762: shrift, Stj. 9, 12.
No entry
n. a stewardship. H. E. i. 561.
No entry
a, m. the spirit, of wisdom, Rb 80.
f. housekeeper.
u, f. a stewardess, housekeeper, Bs. i. 247, 839, 848, passim.
m.
1) manager of an estate, steward;
2) influential man, leader.
m. a manager, counsellor, Fms. vii. 139, 194, 259, ix. 239, x. 27, xi. 252, Eg. 118, 202, 271, Orkn. 230. Hkr. i. 19, N. G. L. ii. 244, Stj. 496: a steward, Nj. 138, Sturl. ii. 145, Vm. 55, Dipl. i. 8: a town-counsellor, [cp. Dan. raadmand, Orkn. raddman], D. N.
No entry
u, f. a stewardship, N. T.
a. sagacious, shrewd.
adj. sagacious, shrewd; ráðigr til allra véla, Fær. 13; ríkr ok ráðugr, Stj. 616: plur. ráðugir, Fms. vi. 155, Fs. 41: compar., miklu er hann ráðgari ok þrárri, Fms. vi. 382; ellri ok ráðgari, xi. 12.
a. = ráðligr.
adj. = ráðligr, Fms. viii. 186: to be ruled, Sks. 491.
m. counsellor.
m. a ‘counsel-mate,’ counsellor, Sks. 110 new Ed.
n. body of cousellors; council.
n. a body of councilmen, counsellors, Fms. ii. 183, vi. 394, vii. 40, 185, x. 101, 420.
m. contriver of a person’s death.
a, m. a contriver of a person’s death, Grág. ii, 169, Fms. vi. 395. ráðbana-maðr, m. = ráðbani, Orkn. 454.
No entry
f. compensation, N. G. L. i. 66.
No entry
f. foresight, husbandry. ráðdeildar-maðr, m. a provident, good husbandman.
a. full of devices.
adj. a shifty man, Fas. i. 325.
a. shiftless, helpless.
adj. shiftless, Fms. vi. 155, viii. 286, Grett. 127.
No entry
1. t, to determine.
2. u, f. determination, Bær. 4.
No entry
tt, dep. to consult, Stj. 159, 294.
f. instigation, exhortation.
f. instigation, exhortation, Þiðr. 41.
No entry
d; r. sig við en, to consult.
No entry
u, f. a riddle, 1 Cor. xiii. 12.
f. ambition.
f. ambition, Fms. iv. 103, Sks. 357.
No entry
a, m. a counsellor, esp. one of the council of a king or princely person, cp. king’s counsel, Sighvat, Fms. vi. 27, 439, vii. 106, ix. 459, Ó. H. 43, Eg. 646, Orkn. 442, Landn. 148.
a. ambitious, imperious.
adj. ambitious, lordly, Fms. iv. 111, x. 220, Sturl. ii. 1.
m. = ráðahagr.
m. = ráðahagr, Fb. i. 176.
No entry
m. a counsellor, minister of state.
a. giving faithful (good) advice.
adj. giving faithful, good advice, Ísl. ii. 341: óráðhollr, not open to advice, Nj. 68.
No entry
n. [Germ. rath-haus], a town-hall. D. N.
m. shift, contrivance.
m. a shift, contrivance, Fms. vi. 374, Sd. 155.
No entry
adj. shrewd, shifty, Valla L. 223.
No entry
n. providence.
No entry
f. a giving advice, Valla L. 211.
adv. foolishly.
adv. foolishly, Nj. 104, Fb. i. 305.
a. shiftless, having lost one’s head.
adj. shiftless, having lost one’s head, Lv. 105, Fms. xi. 267, 273, Al. 101, Stj. 531.
No entry
f. = ráðlagning, (mod.)
(see leggja), v. to give advice, advise (e-m e-t).
lagði; r. e-m e-t, to advise, Rd. 273, Gísl. 49, Bs. i. 815.
a. shifty, shrewd.
adj. shifty, shrewd, Fms. vi. 374, Sturl. i. 136.
f. sagacity.
f. sagacity, Fms. v. 226.
n. shiftlessness, confusion, foolishness.
n. shiftlessness, confusion, foolishness, Sturl. iii. 315, Stj. 78, Al. 101.
adv. cleverly.
adv. cleverly, Fms. x. 29.
a. advisable.
adj. advisable, Nj. 40, Ld. 66, 172, Bjarn. 15, Fms. iii. 69, xi. 61, 92 (spelt rálligt).
No entry
f. pl. advice, counsels, Grett. 71.
m. counsellor.
m. = ráðamaðr, B. K. 125; hirðmenn dæmdu en tólf ráðmenn samþykktu, Ann. 1368.
a. imperious.
adj. imperious: ráð-ríki, n. imperiousness.
n. respite for taking counsel.
n. respite for taking counsel, Lv. 61, Grág. ii. 84, K. Þ. K. 12, Grett. 136 new Ed.
a. = ráðríkr.
adj. = ráðríkr, O. H. L.
No entry
f. counsel, consent, H. E. i. 456.
No entry
part. settled, considerate.
No entry
að, (ráð-slag, n., Pass. 15. 1), to confer, hold counsel.
No entry
(-snilli), f. sagacity, Fms. vi. 429.
a. wise in counsel, sagacious.
adj. sagacious, wise in counsel, Fms. vi. 265, vii. 102.
a. = ráðsnjallr.
adj. = ráðsnjallr, Hm., Sks. 328.
a. = ráðsnjallr.
adj. = ráðsnjallr, Fms. i. 192, Stj. 360, v. l.
f. wisdom.
f. wisdom, Fms. vi. 151, xi. 98, Mar.
No entry
n. dishonour, of a married woman, Gþl. 203, 229.
(að), v. to violate.
t, to violate, Bs. ii. 65.
No entry
að, with dat., to arrange, dispose of.
No entry
(ráð-stöfun), f. arrangement.
No entry
a, m. arrangement, provision, esp. a home, shelter; þau fóru norðr um sveitir ok fengu hvergi ráðstafa, Landn. 178; hann kvaðsk séð hafa ráðstafa fyrir honum, he had provided for him, Lv. 98; þaðan fór hann inn á Nes, ok fékk þar engan ráðstafa, Eg. 592; vilda ek at þú tækir við honum ok móður hans ok fór þeim þar ráðstafa hjá þér, Fs. 36, Fbr. 12 new Ed. ráðstafa-lauss, adj. homeless, unprovided for, Þorf. Karl. 392.
No entry
u, f. a consultation, Matth. xxviii. 12.
No entry
u, f. = ráðhús, D. N., (mod. Dan. raadstue.)
a. = ráðsnjallr.
adj. = ráðspakr, Orkn. 158: as a nickname, 8.
m. ruler.
m. a ‘wielder of authority,’ ruler, Bs. i. 301:—mod. a tyrant, despot.
a. honest, upright.
adj. ‘heeding one’s ráð, honest, upright, Fms. v. 240, viii. 313, xi. 54, Magn. 464, Sks. 67 new Ed., O. H. L. 22.
f. probity, honesty.
(mod. ráð-vendni, Fms. xi. 446), f. probity, honesty, Sks. 2, 80 new Ed., Al. 58, Rb. 368, Clem 33.
No entry
adj. one who has one’s mind settled.
a. open to advice, pliable (ráðþægir sínum ráðgjöfum).
adj. open to advice, pliable, Fms. vi. 27, vii. 175, Orkn, 384; úráðþægr, obstinate.
n. roof, = rjáfr, ræfr.
n., the forms vary, ráf is the older form, whence are derived ráfr, with an inflexive r. as also ræfr, which is the mod. form; ráfit kirkjunnar, Bs. i. 804; ráfinu, Nj. 201 (but ræfrinu, v. l.); ráfit, Fms. viii. 428 (ráfrit, Fb. ii. 693, l. c.); ráfit, ráfrit, ræfrit, Fms. ix. 399 and v. l.; ráfit varma, x. 68 (in a verse); ræfrit, and v. l. ráfit, 30; ráfri and ráfi, Stj. 563; ræfri, Bs. i. 354; í ráfri stofunnar, Dipl. iii. 8; bæði at ráfi ok veggjum, H. E. i. 474; the common as also the sole mod. form is ræfr, Bs. i. 132; ræfrit, Nj. 115, Eg. 239: [Engl. roof; cp. Gr. ὄ-ροφ-ος]:—a roof; vóru þar markaðar ágætar sögur á þilviðinum ok svá á ræfrinu, Ld. 114; loginn stóð inn um ræfrit, Eg. 239; hann lét penta allt ræfr ok svá bjórinn, Bs. i. 132, passim, see above:—ráf = hróf (q. v.), Fms. viii. 247.
No entry
(ráf, n.), að, to rove, stray about, Safn i. 586; villu-ráfandi sauðr, a sheep astray.
No entry
f. a streak, stripe, Rb. 524, freq. in mod. usage.
a. hoarse (háss ok ~).
adj. hoarse; ramr er sterkr en rámr enn hási, Skálda 163, Fms. i. 283, x. 279, passim in mod. usage.
n.
1) any unlawful seizure or holding of property;
2) robbery, plundering;
3) plunder, booty.
f., dat. Rán, Hkv. i. 30, Hkv. Hjörv. 18; Ráni, Gg. 6, is a corrupt passage; [this word cannot be related to the preceding]:—the name of the giant-goddess the queen of the sea; she was wife of Egir, mother of the Nereids, called Ránar-dætr; all that perished in the sea came and abode with her; Rán átti net, þat er hón veiddi í menn alla þá er á sæ kómu, Edda 66, 69, Eb. 274, Fas. ii. 77, Eb. ch. 54, Friðþ. S. ch. 6; þat höfðu menn fyrir satt, at þá væri mönnum vel fagnat at Ránar, ef sjódauðir menn vitjaði erfis síns, Eb. l. c., Stor. 7; sitja at Ránar, Fms. vi. 376 (in a verse); ræsis rekka er þú mundir Rán gefa, Hkv. Hjörv. 18:—the allit. phrase, Rán ok Regin, was a form of oath, Ölk. 36: in poët. circumlocutions, dýnu Rán = a woman, Hallfred; ósk-rán.
COMPDS: Ránardætr, Ránar-land, -salr, -vegr, Rán-heimr, Lex. Poët. rán-boðr, m. the bed of Rán, the bottom of the sea, Fas. ii. 77 (in a verse).
n.
1) any unlawful seizure or holding of property;
2) robbery, plundering;
3) plunder, booty.
n. [Dan. raan; Shetl. rōn], as a law term, any unlawful seizure or holding of property; þá skal hann krefja út festar konu sinnar. ok stemna honum þing fyrir rán, N. G. L. i. 27; stefna honum þing fyrir rán ok í-setu, Jb. 159; stefna honum héraðs-þing fyrir grasrán ok þrásetu, 278; en ef hann heldr á fénu, þá er hinn kömr eptir, er á, ok náir hann eigi, þá er þat rán, ok varðar fjörbaugs-garð, Grág. i. 427; krefja hann fjár síns ok leggja honum rán við, Gþl. 497; mun hón reka okkr ór landi, en taka fé okkat allt með ráni, Nj. 5; þess fjár skal þrysvar kveðja, en ef hann vill þá eigi reiða, þá skal hann stefna honum til þings fyrir rán ok lögleysu, N. G. L. i. 21, Grág. Vígsl. ch. 116, distinguishing between hand-rán and rauða-rán:—lífs-rán, and-rán, fjör-rán, = loss of life, poët., Lex. Poët.; lög-rán, loss of right, Eb. (in a verse):—seized property, láta ránið rakna, Bs. ii. 15.
2. plur. robbery, plunder; refsing ráns, Sighvat; rán ok stuld, Ó.R. 5; rán ok hernað, Jb. 66; hernað ok rán, Fms. i. 118: rifsi ok ránum, 119; rán (pl.) ok manndráp, Ó. H. 78; verða fyrir ránum, Fms. i. 258; hann tók af rán öll þar í landi, Ó. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. pl. the nine daughters of Rán, the Oceanides of the Northern mythology, also of the waves, Edda 69, 101, Fbr. 23: poët. the sea is called
m. = ránfengr.
m. = ránfengr, Eg. 593.
n. proceeds of plunder.
n. unlawful property, booty, Fms. iii. 345, Stj. 490.
m. band of highwaymen.
m. a band of highwaymen, Hkr. ii. 395, Fms. viii. 265.
f. robbing hand (stela með ránshendi).
f. a robbing hand, Fms. v. 55.
m. robber.
m. a robber, Fms. iii. 143, vii. 16, 253, Barl. 44.
No entry
m. a Norse law term, a fine payable to the king for unlawful seizure or holding of property; eyksk landnám at hálfu en ránbaug konungi, N. G. L. i. 44; ok konungi hálfa mörk í ránbaug, Jb. 321 (Js. 96).
n. booty, plunder.
n. booty, plunder, Fms. ii. 196, Stj. 231, 236, 400.
m. booty, plunder (~ Þjaza jötuns).
m = ránfengi, Edda 63.
No entry
n. = ránsfé, Fms. vii. 54.
No entry
f. (rán-samr, adj. rapacious), rapacity, Merl. 2. 87.
No entry
m. rapine, Edda (Ht.)
m. rapine.
m. rapine, Safn i. 688.
No entry
tók, to seize on, rob, Bær. 3.
No entry
n. a roving, rambling.
No entry
að, to rove, ramble about.
f.
1) race, running (ek setta hestinn á ~); taka (hafa, hefja) á r., to take to one’s heels, run off (tók Egill þegar á rás frá bœnum);
2) course, channel (um leyniligar jarðarinnar rásir);
3) company, host (allar rásir heilagra manna).
f. [perh. from renna; A. S. ræs; Engl. race], a race, running; hesta rás, Sighvat (Ó. H. 56); gullbitluð vart gör til rásar, Hkv. 1. 41; ef hestr bregðr rás, turns shy, N. G. L. ii. 132; of a man, ok hepta honum svá rás, and stop him thus, i. 68: the phrase, taka á rás, to take to one’s, heels, run off, Eg. 216, Nj. 253, Eb. 62; síðan tekr hann á mikilli rás ofan eptir götunum, Hrafn. 7; hefja á rás, id. Eg. 237:—metaph., of water, stóra læki stemmdi upp svá at eigi náðu sinni rás, Fms. vi. 67; tóku vötnin at bægja rás sinni, Landn. 251, v. l.; blóð-rás, vatns-rás, q. v.
2. a course, channel; um leyniligar jarðarinnar rásir, Stj. 13; rás heyrnar, the channel of hearing, the ears, Edda i. 538; bruðr lætr eigi fram ór enni sömu ŕs bæði sætt vaða ok beiskt, Hom. (St.) James iii. 11: réttri rás Guðligra bóðorða, Fms. i. 304; lífs rás, the race of life, Hom. (St.)
II. plur. a race, host; engla rásir, Lil. 40; rásir dægra, the course of the days, Lil. 67; rásir heilagra manna, Mar.; rita tvennar rásir stafanna, MS. 544. 2; vitr ok smá-smugull í rásum ritninganna, Mar.; cp. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to rush on headlong (sliks er mér ván, þú fórt rasandi mjök); r. fyrir ráð fram, to blunder grievously;
2) to stumble (hestr rasaði undir honum).
að, to race, run, esp. of flocks on mountain pastures running against the wind; það rásar gegn vindi, or simply rása.
No entry
a, m. a racer, race-horse.
a. fleet (of a horse).
adj. fleet, of a horse, Str.
a. steeply sloping.
adj. sloping, Sks. 440.
No entry
adj. = rásfimr.
No entry
d, to ‘bend a sail,’ make it fast to the yard, cp. Eg. 579. rá-bundinn, part. ‘yard-bound,’ an epithet of a ship, Korm. (in a verse).
m. roe-buck.
m. a roebuck, Barl. 81.
No entry
n. [rá, n.], a landmark, N. G. L. ii. 489, Ann. Nord. Oldk. 1845, p. 164, from a boundary-writ between Sweden and Norway.
No entry
n. a square sail.
No entry
f. (rá-skerðing, f., Boldt 129), in Icel. called rá-skerðingr, m. fish hung and dried on poles, having first been split along the back (opp. to kvið-flattr), Boldt 97; tunna ráskerð, 149.
No entry
t, to hang split fish up to dry.
No entry
n.; this dubious, obsolete word occurs in only four passages; in the Fb. (in both the passages), as also in the Fbr. from the vellum Arna-Magn. 132, it is spelt hraskinn, but no doubt erroneously, unless the h be a remains of a former v, qs. vráskinn, [for the proper origin of this word can only be from rá, f = cabin, though only used metaph.]:—a ‘cabin-skin,’ hammock (= húðfat, q. v.), an abode, refuge; þeir höfðu ráskinn hjá feðrum sínum, Fb. ii. 93; hann vildi eigi láta vera við bæ sinn ráskinn þeirra Þorgils ok Þormóðar, 102; Drottinn er minn styrkr, mitt r. ok frjálsati, the Lord is my strength, my hammock (i. e. refuge), and my deliverer, Stj. 51. Ps. xciv. 22. ráskinns-leikr, m. the game of hide and seek (?), Bárð. 174.
No entry
m. a sailor who keeps a look-out at the sail-yard, Jb. 407.
No entry
f. [Engl.], n reading-book, Am. 56.
No entry
n. pl. [Dan. ræder; cp. also hreðjar], the genitals, esp. of a beast, phallus; flennt reðr, Fb. ii. 335 (in a verse), iii. 427 (in a verse); hest-reðr, Fms. vi. 194 (in a verse).
n. staff, cudgel.
n. [cp. Gr. ράβδος], a kind of rod, staff, cudgel; þeir sá mann, hann hafði r. í hendi, Fær. 220, 221; þat var búningr hans hvers-dagliga, at hann hafði kyrtil svartan ok refði í hendi. Boll. 358; hann hafði r. um öxl, Fms. vii. 19; konungr hafði í hendi r. gullbúit, … konungr hóf upp refðit ok slé með Þór, svá at hann hraut af stallanum ok brotnadi, i. 44; r. silfrbúit ok gyllt, vii. 194; hann hafði öxi í hendi, ok lýstr til Þorsteins, kom öxar-skaptið í herða-toppinn, en refðis-munnrinn …, Sturl. i. 152; hann sló með einn r. á brún honum svá at hón sprakk í sundr, Karl. 61; konungr sló hann með gullbúnu refði í höfuðit, Fms. iii. 196.
No entry
m. a kind of spurious refhvörf, viz. when the opposed words stand separated in the verse-line, Ht. 23.
No entry
m. a metre or stanza in refhvörf.
(dat. refli, pl. reflar), m. tapestry, hangings.
m., dat. refli, pl. reflar, tapestry, hangings round the walls of ancient halls; refil sextögan at lengd, Gísl. 21; ok skyldu tjalda húsin … vel kæmi oss nú reflarnir þeir hinir góðu, 27; hann fal sik á bak reflunum, MS. 4. 41; Þyri lét taka ofan allan hallar-búning, en síðan lét hón tjalda í staðinn blám reflum, þar til er altjölduð var höllin, Fms. xi. 17; refla sæmiliga, Bs. i. 877. The churches in the Roman Catholic times were hung with such tapestry; reflar um kirkju, reflar um alla kirkju are standing phrases in the má’dagar; kirkja á refil er tekr um fram-kirkju alla, Vm. 46; fornan refil um kór, 21; refill fjórar álnir ok tuttugu ok er á Karlamagnús Saga (of hangings with embroidery from the Life of Charlemagne), Jm. 32; reflar um alla kirkju ok engi tjöld undir, Pm. 16; fornir reflar vándir, fimm reflar góðir, Dipl. iii. 4; refil-stubbr, a fragment of a refil, Vm. 157. In poetry a lady is called refla grund, brú, brík, Lex. Poët.: the shield is refill Óðins, Edda ii. 428: of sails, Fas. iii. 204 (in a verse).
II. [cp. refr], a serpent (?), whence the name of a sword, Edda 73.
III. the pr. name of a sea-king, Edda. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pl. an obscure word, a serpent-path (?), a hidden, mysterious path; hann nefndisk Gangleri ok kominn af refilstigum, Edda 2; hann hvarf refilstíga (acc.), he disappeared by a mysterious way, Fb. i. (in a verse), cp. Prov. xxx. 19.
No entry
adj. tricky, knavish, esp. of a bad payer.
f. pl. cheats, tricks.
f. pl. cheats, tricks, Grett. 75; munu þeir göra yðr íllar refjur, Fms. viii. 371, v. l. refju-samr, adj. = refjóttr, Glúm. 364.
(að), v. to make enquiry.
að, [the word is obsolete in Icel., and only found here and there in old writers, esp. in the old Norse law: but the Swed. has a word räfsa of exactly the same sense, and as s and l are often hardly distinguishable in vellums, it is not impossible that refsa, and not refla, is the true form]:—to make enquiry, scrutinise; en er þeir kómu í hús hans, þá var at reflat í hljóði hverr þar myndi vera Guðs vinr, Pr. 443; eða missker hann krossa, eða reflar hann eigi, þá gjaldi …, N. G. L. i. 137; ef þingboð ferr eða hvatki boð, þá skal þingmaðr refla á fyrsta þingi ok hafa sótt fyrir þriðja þing, 138; þá sé nemdr váttr við, ok þess í millum sé reflat, at engi finnisk meinbugir á, ii. 368.
No entry
f. (refsan?), [Swed. räfst], an enquiry; stemna honum þing til reflanar, N. G. L. ii 373, (undan færslu, v. l.)
(-s, -ar), m. fox.
m., pl. refar, mod. refir, [Dan. ræv; the root word may be Lat. repere, serpere, Gr. ἔρπειν]:—a fox, Þorst. Siðu H. 180, Stj. 412, 413, Grág. ii. 122: mostly in sayings, þar sá refr rakka, en rakki hafði ekki, Sturl. iii. 116, Þjal. Jóns. 41; sem kona hræðir barn sitt, þegi þú, barn, segir hón, ek læt refinn at þér ef þú þegir ekki, Hom. 144; slægr sem refr, Bs. i. 750, Fb. ii. 330; þú ert mestr í máli sem refarnir í hölunum, Háv. 41; putt, putt, skömm hunda, skitu refar í brunn karls, Fms. vii. 21; hafa skal ráð þó ór refs belg komi, Gullþ. 28: metaph. a tricky person, sly fox, hann er mesti refr, bragða-refr; þeir skyldi ekki láta þann gamla refinn sleppa, Safn i. 74; er Sigvaldi átti, refr, S. that fox, Fms. xi. 106.
II. Refr, a pr. name, Landn., also as a nickname, Jb. ref-skeggr, a nickname, Landn.: Refs-staðir, a local name, Landn.: refa-urð, f. a fox’s den, Stj. 413: ref-skinn, n. a fox’s skin, N. G. L. iii. 119.
(að, or -ta, -tr), v. to punish, with dat. of the person (r. e-m); with acc. of the thing (r. níðingsverk).
að, pret. refsti, Ól. 5; part. refst, Karl. 293; but refsat, Fms. viii. 240: [Dan. rævse]:—to punish, with dat. of the person; refsa e-m, vii. 218, viii. 240, Karl. 319: with acc. of the thing, refsa níðings-verk Fms. xi. 241, Sks. 83; r. rán ok stuldi, Ól. 5; r. e-m rangindi sín, Fb. i. 363.
2. with acc. of the person; refsa e-n. Anecd. (but rare.)
II. to enquire, see refla above, which is, may be, the original sense of the word, from which to punish is derived, cp. Lat. quaestio.
f. punishment.
f. = refsing, Fb. ii. 316, (rare, see refsing.)
f. punishment.
f. punishment, N. G. L. ii. 60, Eg. 89, Nj. 134, Sturl. iii. 261, Stj. 533, Str. 24, Fms. xi. 242, Ó. H. 60; lét hann líka refsing hafa ríkan ok úríkan, 190.
COMPDS: refsingardómr, refsingarlauss, refsingarleysi, refsingarmaðr, refsingasamr, refsingarsverð, refsingarverðr, refsingarþing.
m. sentence of punishment.
m. a sentence of punishment, Sks. 676.
No entry
adj. unpunished, Sks. 591, Eg. 423, ÓH. 53, 60.
n. remissness in punishing.
n. impunity, Stj. 513.
m. punisher.
m. a punisber, Anecd. 90, Sks. 666.
n. sword, wand of punishment.
-vöndr, m. a sword, wand of punishment, Sks. 695, 785, Stj. 651.
No entry
adj. deserving punishment, Gþl. 531.
No entry
n = refsiþing, Fb. ii. 172.
a. given to punishing (mönnum þótti hann harðr ok r.).
m. a severe punisher, Fms. vii. 102, viii. 299, Ó. H. 190, Stj. 552.
n. a kind of criminal court (in old Sweden).
n. [early Swed. räfsinga-thing, Schlyter]:—a kind of public meeting or high court in old Sweden; stefna refsiþing, Ó. H. 88 (in Sweden).
No entry
f. = refsing, Fr.
No entry
m. a fox-yard or pit for shooting foxes, Gþl. 457.
No entry
n. pl. a kind of equivocation which consisted in pairing off words of opposite bearing, as ‘hot, cold,’ ‘water, fire,’ Edda (Ht.) 17–23.
COMPDS: refhvarfabróðir, refhvarfaháttr.
f. she-fox, vixen.
u, f. a she-fox, vixen, Háv. 55, Fas. ii. 413.
m. ringworm.
m., medic. the ringworm, Fms. vi. 438 (Fagrsk. 142), Fél. x. 28. reforma-sótt, f. id., Hkr. iii. 178.
No entry
n., poët. a kind of ship, Edda (Gl.) Regg-búss, m. a Wendish pr. name, Fms. vi.
f. cowardice.
f. [ragr], cowardice, Krók. 48 C. regi-maðr, m. a coward, Karl. 80, 398, 503.
(gen. ragna), n. pl. the ruling powers, the gods, = rögn.
n. pl., only in nom. and acc., for ragna, rögnum are formed from rögn (q. v.), analogously to magn and megin; [Ulf. ragin = γνώμη, δόγμα, and raginon = ἡγεμονεύειν, ragineis = σύμβουλος, βουλευτής; Hel. reginu-gescapu = mighty weird]:—the gods as the makers and rulers of the universe, the word being peculiar to the ancient poems; regin heita goð heiðin, bönd ok rögn, Edda ii. 430: freq. in the Vsp., þá gengu r. öll á rökstóla, ginnheilög goð, 6, 9, 27, 29; nýt regin, Vþm. 25; fróð regin, 26; vís regin, 39; fjöld ek fór fjöld ek reynda regin, 44, 46, 48, 50, 54; blíð regin, Gm. 6, 37, 41, Ls, 32; holl regin, 4; þá er regin deyja, Vþm. 47; urðu heldr hamljó: regin, Haustl. 10; ráð öll ok regin, Hkm. 18; Hrímfaxi heitir er hverja dregr nótt of nýt regin, Vþm. 13, 14:—regin is a pantheistic word, including the world, in such phrases as, unz rjúfask regin, 40; þá er rjúfask regin, 52, Gm. 4, Ls. 41; þá er í ráði at regn (i. e. regin, acc.) um þrjóti, then is the end of the world nigh, Hdl. 41; cp. ragna rök, the world-doom, answering to Saxon muspilli; as also ragna-rökr, for the explanation of which word see rök and rökr: …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. obscene; regilig kvæði, amorous songs. Bs. i. 237.
f.
1) rule;
2) rule of a religious order;
3) bar (of gold).
u, f. [Lat.], a rule, Sks. 641, Mar.; Eddu regla, Lil. 97, Gd. 2, and mod. passim: a convent, convent life, Sks. 694, Fms. viii. 245, 276, Ó. H. 195, Bs. passim.
2. a bolt, Germ. riegel, Stj. 363: a ruler, rule.
COMPDS: reglubók, reglubróðir, regluhald, regluligr, reglumaðr, reglustaðr, reglustika.
No entry
f. a book of rules, Vm. 66.
m. friar, brother (of a religious order).
m., -systir, f. = frater, soror regularis, Dipl, i. 11, Bs. i. 840, H. E. i. 508.
n. convent life, discipline; ganga undir ~, to enter an order.
-líf, -lifnaðr, m. convent-life, discipline, Bs. i. 96, K. Á. 105, Fms. v. 37, Laur. S.
a. belonging to convent life.
adj. (-liga, adv.), according to rule, H. E. i. 492: belonging to convent life, regularis, Mar.
No entry
m. an inmate of a convent, H. E. i. 497: mod. a person of regular habits, hann er mesti r.
m. monastery.
m. a monastery, Landn. 265.
No entry
u, f. a ‘rule-stick,’ rule, ruler.
n. rain (r. hafði verit mikit).
n. [Ulf. rign = βροχή, and all Teut. languages], rain, Nj. 15, Eg. 528, Fms. vi. 136, x. 13, Fas. ii. 37, Gullþ 8, and passim: in poetry, málm-regn, stál-regn, rógskýja-regn, the weapon-rain, i. e. battle; dal-regn, the rain of the bow, i. e. arrows; regn augna, the rain of the eyes, i. e. tears, Edda ii. 500; brá-regn, id.; benja regn, wound-rain, i. e. blood: regn-býr, regn-höll, regn-salr, m. the rain-hall, i. e. the sky. Lex. Poët.
COMPDS: regnbogi, regnél, regnglæra, regnligr, regnsamr, regnskúr, regnvatn.
(-di, -t), v. to rain, = rigna.
1. d, the usual as well as mod. form is rigna, Stj.:—to rain, MS. 619. 5, Fms. x. 323, Stj. 30.
2. d, [regin], to swear, Kristni S. (in a verse).
No entry
a, m. rain and snow, sleet, Ann. 1362.
m. rainbow.
a, m. the rainbow, Edda 8, Rb. 336, Fms. v. 342, Blas. 49, Stj. 62, Ver. 70.
n. rainshower.
n. a rain-shower, Sks. 52 new Ed.
No entry
u, f. a glittering of rain, Sks. 227. v. l.
a. rainy, likely to rain.
adj. rainy, Sks. 606: boding rain, Fb. i. 521.
a. rainy.
adj. rainy, Eb. 150, Rb. 572.
f. shower of rain.
f. a rain-shower, Sks. 227.
n. rain-water.
n. rain-water, Róm. 306.
No entry
u, f. = regla.
I) (pl. -ar), f.
1) ride, riding (var honum þá fenginn hestr til ~ar);
vera einn í ~, to ride alone;
þeir vóru beztir hestar at ~, they were the best of riding-horses;
var þá ok sén ~ þeirra, they were seen riding;
2) vehicle, carriage, chariot (Þórr á ~ þá, er hann ekr, en hafrarnir draga ~na);
3) clap of thunder (því næst flugu eldingar ok ~ar).
II) from ríða.
n. pl. = reiði, harness, Fas. i. 186 (in a verse).
I) (pl. -ar), f.
1) ride, riding (var honum þá fenginn hestr til ~ar);
vera einn í ~, to ride alone;
þeir vóru beztir hestar at ~, they were the best of riding-horses;
var þá ok sén ~ þeirra, they were seen riding;
2) vehicle, carriage, chariot (Þórr á ~ þá, er hann ekr, en hafrarnir draga ~na);
3) clap of thunder (því næst flugu eldingar ok ~ar).
II) from ríða.
f. [ríða; Scot. raid; Engl. ride], the riding a horse, Grág. i. 382, 432; þeir vóru beztir hestar at reið, Nj. 81; fá þeim hesta til reiðar, Ld. 82, Fms. vi. 210; hafa einn, tvá … hesta til reiðar, to have one, tivo … horses for riding; tóku þeir nú á reið mikilli, Sturl. iii. 185:—with the notion of travelling, hann var einn í reið, he was alone, Fs. 126; var þá ok sén reið þeirra, they were seen, 26 (eptir-reið, manna-reið), and passim.
2. a body of riders, a host; háfar reiðar sá ek með himnum fara, Sól. 74, and Bugge’s suggestion on Hkv. 1 15 (hávar reiðar?).
3. a raid; Sveinstaða-reið, Sauðafells-reið, Safn, Bs. ii.
II. a vehicle, carriage, with an old dat. reiðu; reið þá er hann ekr, en hafrarnir draga reiðna, Edda 14; en er hón ferr, ekr hón köttum tveim ok sitr í reið, 26; henni var ekit í reið einni, Fb. i. 355; sitr Þórr í reiða, Kormak, Helr. 5: poét., rýnis reið, the mind’s vehicle, i. e. the breast, Stor.; brim-reið, haf-reið, lög-reið, a sea-wain, i. e. a ship; ná-reið = the gallows, Lex. Poët.: lauka-reið, hlað-reið, men-reið, þorn-reið, poët. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(-dda, -ddr), v.
1) to cary on horseback; hverr reiddi yðr yfir Markarfljót, who put you across M.?;
2) ~ e-t um (of) öxl, to carry a thing (poised) on one’s shoulder (heinn hafði hann fyrir vápn ok reiddi of öxl);
3) to make one rock, shake, push (reiðit hana af baki, svá at hún falli í lœkinn ofan);
4) to toss, of wind and waves (bátinn undir honum reiddi vindr ok straumr norðr með landi); impers. to be tossed about (reiddi þá ymsa vega); tók þá at r. saman skipin, the ships began to drive against one another; e-u reiðir e-n veg af, it ends (turns out) in a certain way (vóru þá margir hræddir um, hversu af mundi r.);
5) to carry about, spread abroad (kann vera, at þeir menn reiði orð mín úvitrlig fyrir alþýðu);
6) to brandish, swing, raise in the air (hann greip øxina ok reiddi upp);
7) to weigh in a balance (r. silfr, fé);
8) to pay (r. fé af hendi, r. verð fyrir e-t).
II)
f.
1) attendance, service (vist ok öll r.); vinna e-m reiðu, to serve, attend;
2) accomodation (á þeim skógi var svá hörð ~n þeirra, at ekki var at eta, nema börk af viði);
3) vera til reiðu, to be ready at hand (til reiðu er yðr hér vetrvist); …
u, f. implements, an outfit; kveðja matar ok allrar reiðu er hann skal hafa á þingi, Grág. i. 133, ii. 54, 55; hafi hann þá reiðu með sér, er barn megi skúa, K. Þ. K. 6; Eyjarskeggjar fengu skipverjum þá reiðu sem þeir þurftu at hafa til brautferðar, Post. 656 C. 23; var svá hörð reiðan þeirra, at ekki var at eta nema börkr af viði ok safi. Fms. viii. 32; vistin ok reiðan, 440, v. l.; skip-r., berserkja-r., Hornklofi: allit., róð ok reiðu, rudder and rigging, of a ship; hence, rá ok reiði, Fms. ix. 36.
2. attendance, service; vist ok öll reiða, Edda 69; vinna e-m reiðu, to serve, attend, Blas. 54; hón reis upp ór rekkju ok vann at nekkverju til reiðu sér, Bs. i. 353; hann lá þrjár nætr í sárum, ok fékk alla reiðu (= þjónustu), ok andaðisk, Sturl. i. 140.
3. wages; þá hefir prestr fyrir-farit reiðu sinni þá tólf mánaðr, N. G. L. i. 135; krefja reiðu biskups, 7, 13 (prest-reiða).
4. the phrase, til reiðu, ready on hand; konungr lét þat þegar til reiðu, the king gave it (paid it, had it ready) at once, Fms. i. 98, Stj. 131; þeir sögðu at þat var allt til reiðu með þeim sem hón þurfti at hafa. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(-dda, -ddr), v.
1) to cary on horseback; hverr reiddi yðr yfir Markarfljót, who put you across M.?;
2) ~ e-t um (of) öxl, to carry a thing (poised) on one’s shoulder (heinn hafði hann fyrir vápn ok reiddi of öxl);
3) to make one rock, shake, push (reiðit hana af baki, svá at hún falli í lœkinn ofan);
4) to toss, of wind and waves (bátinn undir honum reiddi vindr ok straumr norðr með landi); impers. to be tossed about (reiddi þá ymsa vega); tók þá at r. saman skipin, the ships began to drive against one another; e-u reiðir e-n veg af, it ends (turns out) in a certain way (vóru þá margir hræddir um, hversu af mundi r.);
5) to carry about, spread abroad (kann vera, at þeir menn reiði orð mín úvitrlig fyrir alþýðu);
6) to brandish, swing, raise in the air (hann greip øxina ok reiddi upp);
7) to weigh in a balance (r. silfr, fé);
8) to pay (r. fé af hendi, r. verð fyrir e-t).
II)
f.
1) attendance, service (vist ok öll r.); vinna e-m reiðu, to serve, attend;
2) accomodation (á þeim skógi var svá hörð ~n þeirra, at ekki var at eta, nema börk af viði);
3) vera til reiðu, to be ready at hand (til reiðu er yðr hér vetrvist); …
d, a causal to riða—to make to ride, carry; hverr reiddi yðr yfir Markar-fljót? Nj. 142; Þórðr reiddi hann at baki sér, Eg. 188; eigi skal þá reiða yfir vötn eða ferja, K. Þ. K. 82; r. andvirki, hey, to carry hay, 102; r. heim ok bera inn hey, K. Á. 176; reiða á völl, to cart dung on a field; reiða e-t um öxl, to carry on one’s shoulders, Pr. 414, Finnb. 306.
II. to make to rock, shake; reiðit hana af baki svá at hón falli í lækinn ofan, Ísl. ii. 339; Björn reiddi sik til falls í strenginum, Fms. i. 181; brott reknir ok af reiddir samkundu, Stj. 53; þú mun hans ok af reiða þínum hálsi, 168; þeir reiddu (pushed) hann aptr ok fram eptir vellinum, Lv. 81.
2. to toss, of wind and waves; en skip þat reiddi vindr til Róma-borgar, Pr. 442; bátinn undir honum reiddi vindr ok straumr norðr með landi, Fms. i. 294; flóð reiddi skipið, Leiðarv. 16:—impers. to ride, be tossed about; örkina reiddi um haf innan, Ver. 8; reiddi þá ymsa vega, Fas. i. 383; ok lætr hann reiðask þangat sem fáir menn vóru milli, Sturl. i. 31; lögðu þeir í rétt ok létu reiða fyrir nokkurar nætr, they rode before the wind, Eg. 372; …
Shortened here. Read the full article →
f. clap of thunder (eldingar ok reiðarþrumur).
u, f. a clap of thunder, Fb. iii. 175.
No entry
n. a thunderbolt, stroke of lightning, Vídal. i. 336, = reiðarduna.
No entry
m. = reiðitýr, Edda 49.
f. clap of thunder (eldingar ok reiðarþrumur).
u, f id., Fms. i. 10, xi. 136, Rb. 318, Sks. 94, Stj. 274.
No entry
d, qs. vreiðask, [Dan.-Swed. wredes], to be wrath, angry, absol. or with dat.; reiðask e-u or e-m, þá reiddisk Höskuldr, ok var fátt um með þeim bræðrum nökkura hríð, Nj. 2; reiddisk Gunnarr þó fyrir yðra hönd, ok þykkir hann skapgóðr, 68, Ó. H. 167: r. við e-t, Eg. 51, Grág. ii. 146, 147; ef maðr er við þat reiðandi, Sks. 625: r. e-u, Fms. i. 59; konungr reiddisk orðum hennar, vi. 4; r. e-m, fyrir þat reiddusk heiðingar Friðreki biskupi, 268; at eigi reiðisk þú oss, 623. 33.
No entry
adj. without rigging, Fms. vii. 180, viii. 146, Orkn. 228: without a crupper.
No entry
n. damage to the rigging, Jb. 397 C.
I)
m.
1) tackle, rigging (allr var r. vandaðr mjök með skipunu);
2) harness of a horse, riding-gear.
II)
n. = ~, m. (knörr með rá ok ~; hestr með öllu ~).
III)
f. wrath, anger; r. hleypr (rennr) á e-n, one gets angry; r. rennr e-m or af e-m, one’s anger passes off; biðja af sér r. e-s, to ask one’s pardon.
1. n., prop. ‘implements,’ the rigging of a ship; nú fyrnisk skip, förlask reiði (reiðir Ed.), Gþl. 77; knörr með rá ok reiði, Bs. i. 411; enda skal hann fá húsrúm til reiðis þeirra, Grág. (Kb.) ii. 71; gjald fyrir róðr ok reiði ok allar útvinnur, Fms. viii. 173; þeir tóku frá reiðin öll frá skipunum, xi. 142.
2. harness; góðir hestar með enu bezta reiði, Fms. xi. 193; hestr með öllu reiði, Edda 38; söðul-reiði, Ó. H. 15.
2. a, m. tackle, rigging, all that belongs to a ship; bjarga skipi ok reiða, Gþl. 371; skip, reiða ok árar, Ó. H. 103; langskip með reiða öllum, Eg. 35; allr var reiði vandaðr mjök með skipinu, 68; róðrar-skútu ok þar með reiða allan, svá tjöld ok vistir, 76; setja upp skip þeirra eðr búa um reiða þeirra, Ld. 82; reiða-fang, -kaup, purchase of rigging, N. G. L. i. 197, 199, Jb. 387.
2. the harness of a horse, Fms. v. 41, Grág. ii. 262, Eg. 547, 579, Edda 38: mod. the crupper of a saddle.
COMPDS: reiðalaust, reiðaspell.
I)
m.
1) tackle, rigging (allr var r. vandaðr mjök með skipunu);
2) harness of a horse, riding-gear.
II)
n. = ~, m. (knörr með rá ok ~; hestr með öllu ~).
III)
f. wrath, anger; r. hleypr (rennr) á e-n, one gets angry; r. rennr e-m or af e-m, one’s anger passes off; biðja af sér r. e-s, to ask one’s pardon.
f., prop. vreiði, which form is preserved in the allit. phrase, vín, val-, (v)reiði, Akv. 2, and ruæiði in N. G. L. i. 352; [Engl. wrath; Swed.-Dan. vrede]:—wrath, anger, Edda 110; mark reiði sinnar, Fms. vii. 195; biðja af sér reiði, Ó. H. 169; reiðin lítr eigi hit sanna, Fbr. 85 new Ed.; æði eðr reiði, Fms. i. 15; fær honum þat mikillar áhyggju ok reiði, Nj. 172; ógurliga reiði, Sks. 227; reiði-þoka, Hom. 19; skal sá í brottu verða ok hafa þó reiði mína, my displeasure, Nj. 68, and passim.
COMPDS: reiðihugr, reiðilauss, reiðiliga, reiðiligr, reiðimál, reiðisproti, reiðisvipr, reiðiverk, reiðiyrði, reiðiþokki.
f.
1) uproar, wild confusion;
2) spreading (of a report).
f. a carrying or bringing abroad, Grág. ii. 148: uproar, wild confusion, var þá í reiðingu mikilli, Sturl. iii. 188, Mork. 40.
m. harness, riding-gear.
m. harness, in mod. usage only of a pack-horse, Nj. 158, Landn. 94, Lv. 59, Fms. vi. 390, Bs. i. 138.
a. prone to anger, hot-tempered (kappsamr mjök ok r.).
adj. prone to anger, hot-tempered, Eg. 187.
No entry
m. a discharger, payer, Lex. Poët.
No entry
f. pl. a fit of anger (?); þá mælti Sigurðr konungr í reiðbolum, Mork. 183; vinnr hón af honum riddarann í reiðibolu(m), Mirm. 187.
f. thunder, = reiðarduna.
u, f. thunder, N. G. L. i. 342.
No entry
n. = reiðiskjálf; allt er á reiðigangi, Skíða R. 76.
No entry
n. (= reiðugögn), furniture, Edda ii. 260.
No entry
m. = reiðhestr, MS. 4. 53.
m. wrath, anger.
m. wrath, anger, Fms. ii. 41.
No entry
adj. without anger (sine ira), Rb.
No entry
n., qs. reiðu-leysi; in the phrase, í reiðileysi, unheeded.
adv. angrily, frowningly.
adv. frowningly, Barl. 53, and reiði-ligr, adj., Fms. iv. 161, Mar.
n. angry language (var þat meirr ~ en sannyrði).
n. pl. angry language, matter of strife; göra e-t at reiðimálum, Fs. 20; Ingimundi þótti þetta reiðimál, spiteful language, Fs. 189; var þat meirr r. en sannindi, Hkr. iii. 64.
No entry
n. prop. a ‘rocking-shelf,’ rocking-chair (?), (Dan. gynge); only used in the phrase, vera á reiðiskjálfi, to be quaking and shaking.
m. rod of anger.
a, m. a rod of anger, Stj. 382, Pass. 48. 16.
m. angry look, frown.
m. an angry, offended look, Bs. i. 774, Fb. iii. 449.
No entry
m. the god of the wain—Thor, Haustl.
n. a deed done in anger.
n. a deed done in anger, Sól. 26.
No entry
n. = reiðimál, Sks. 795.
m. = reiðisvipr.
a, m. displeasure, Fb. iii. 403.
f. clap of thunder.
u, f. = reiðarþruma, Sks. 52 new Ed., Barl. 172.
a. passable on horseback, ridable (var þar reitt at fjörum).
1. adj. [ríða], passable on horseback, of a ford, river; var þar reitt at fjörum en eigi at flóðum, Sturl. iii. 33, v. l.; ó-reiðr, impassable on horseback; görði ána úreiða, Bs. 1. 138; hón var óreið, 54, Nj. 63: of weather, fit for travelling, það er ekki reitt veðr; óreitt fyrir stormi, etc.
2. adj. ready, clear; allr herr gékk reiðr (thus, not = vreiðr) at Rögnis skeiði, all the host went ‘ready,’ straight towards the sea, Bragi; kömr hann eigi til skips áðr en reiðr (sic) sé rudd, before the ship is made ready for sea (?), N. G. L. i. 335: the word is rare in old writers; mod., hafa e-ð á reiðum höndum, to have ready at hand.
a. passable on horseback, ridable (var þar reitt at fjörum).
reið, reitt, adj., compar. reiðari, reiðastr, originally vreiðr, which form remains in the allit. poët. phrase, vega vreiðr, Fm. 7, 17, 30, Sdm. 27, Ls. 15, 18, 27; [A. S. wrâð; Engl. wrath; Dan.-Swed. vred; derived from vríða, prop. meaning a-wry, contorted, which sense however is lost, and the word is only used in the metaph. sense]:—wrathful, angry, offended; þá mælti Þórr, gangi nú til einhverr ok fáisk við mik, nú em ek reiðr, Edda 33, Ó. H. 16; reiðr var þá Vingþórr er hann vaknaði, Þkv. 1; Gunnarr var reiðr mjök, Nj. 68; í reiðum hug, Fms. vi. 4, and passim; fok-r., bál-r., all-r., ú-reiðr: reiðr e-m, angry with one; hann var r. Einari, Eg. 694; konungr varð þessu mjök reiðr, Fms. i. 12: r. við e-t, id.; hann varð við þat reiðr mjök, Íb. 10.
m. groom.
m. a groom, Fms. ix. 354.
No entry
n. a changing horses, N. G. L. i. 145, Gþl. 118.
f. = reizla.
u, f. discharge, payment; reiðslu hluti, a part of the payment Ám. 22:—a balance, steelyard, see reizla. reiðslu-maðr, m. a steward, Bs. i. 472.
No entry
adj. hot-tempered, 655 xxvii. n.
pp. ready, prepared.
part. [Dan. redebon], ready, ready-made, prepared, Karl. 229, Nj. 220, Th. 17, Bs. ii. 15, Mar.
No entry
f. payment, D. N.
I)
adv. readily, promptly.
II)
adv. angrily, with an angry frown.
adv. readily; lúka reiðiliga, to pay promptly, Dipl. iii. 11.
adv. with wrath, frowningly. Fms. i. 75, ii. 34, Sks. 229.
a. angry-looking, frowning, scowling.
mod. reiði-ligr, adj. honest, safe, of a payer.
adj. looking wrathful, Nj. 83, Fms. vi. 122, passim.
No entry
m. the steward on board a ship, N. G. L. i. 335; the master of a feast, Hom. (St.) John ii. 5.
No entry
m. pl. ready money, N. G. L. ii, D. N. passim.
m. easy chair (?).
m. a ‘ready-chair,’ easy-chair (?), Fms. v. 234, 332, Ísl. ii. 418, Bs. i. 506.
a., verða vel reiðfara, to have a good voyage (urðu þeir vel reiðfara ok tóku Þrándheim).
-fari, adj.; in the phrase, verða vel r., to have a good voyage on the sea, Bs. i. 160, 411, Ld. 8, 18, 160, Eb. 32, 114, Gullþ. 5, Fms. vi. 201, 298, Fb. i. 526, ii. 142, passim.
f. riding-way, bridle-path.
u, f. a riding-way, bridle-path, Eg. 742, Sturl. i. 66, Vm. 156, Dipl. iii. 10, D.I. i. 577.
No entry
m. pl., older form Hreið-gotar, as seen from the alliterations in Vþm. 12; [A. S. Hrêð-gotnan]:—the name of an ancient people. Reiðgota-land, the land of the R., Fas. i. 366, Fms. i. 116.
a. good for riding (of a horse).
adj. good for riding, Fbr. 25 new Ed.
m. riding-horse.
m. a riding-horse, Bs. i. 138, Nj. 81; opp. to a pack-horse.
n. pl. riding-clothes.
(mod. reið-föt), n. pl. riding-clothes, Fb. i. 359.
n. irascibility.
n. anger, Art. 69.
a. prone to anger, hot-tempered.
adj. hot-tempered, El. 23.
No entry
m. a horseman; góðr r., a good horseman.
No entry
m. readiness, N. G. L. ii.
2. mod. harness.
m. riding-horse.
a, m., reið-skjótr, m., Bs. i. 743:—prop. a ‘vehicle,’ but only used of a horse, a riding-horse, Grág. i. 328, Gþl. 77, 117, N. G. L. i. 145, Eg. 246, 460, Fms. ii. 270, ix. 348, xi. 33, Ó. H. 15, 62, 170.
COMPDS: reiðskjótamaðr, reiðskjótaskipti.
No entry
a, m. a carriage-sledge, 655 xxviii. 3. Stj. 626.
No entry
m. = reiðustóll, Sturl. ii. 19.
No entry
n. ‘riding-gear,’ saddle-harness.
No entry
n. a saddle-cloth, cloak.
(-ða, ðr), v.
1) to enrich, present with (hringum rauðum reifði hón húskarla);
2) to mention, disclose (r. engan hlut eðr kvittu í konungshöll);
3) r. mál, to sum up a case;
4) to end or result in (r. illu); þat mun eigi góðu r., that will bear no good.
ð, prop. to swaddle; r. barn, passim in mod. usage.
II. to enrich, present with; reifa e-n e-u, to bestow upon one; r. e-n rauðum hringum, Akv. 39; r. e-n gulli, Am. 13, Gkv. 2. 1; höppum reifðr, enriched with bliss, Pd. 15; mjök eru reifðir (not röyfðir?) rógbirtingar, Fagrsk. 4 (in a verse); en er Þorgerðr fór heim, reifði Egill hana góðum gjöfum, Eg. 644; ek skal reifa þik gjöfum, Fas. ii. 508, Al. 161; konungr var reifðr mörgum gjöfum, Jómsv. S. 5.
2. to gladden, cheer; örnu reifir Óláfr, Edda (in a verse), Fms. xi. 187 (in a verse); hann (Christ) reifði fjölda lýðs af tvennum fiskum, Leiðarv. 27: reflex. to be gladdened, cheered, Fagrsk. 4 (or perh. hreyfðisk).
3. the phrase, reifa íllu, to come to a bad end, to end ill; sagði þat íllu r. mundu, it would end ill, Valla L. 214; ok þeim hefði at íllu reift, Fms. xi. 294; mun þer þetta íllu r., Boll. 336; þat mun eigi góðu r., Grett. 153; ok varir mik at þér reifi íllu ef þú ferr, Krók. 55.
B. [Prob. a different word], prop. to rip up, disclose; hvárt þetta skal fyrst fara í hljóði, ok reifa þetta fyrir nokkurum vitrum mönnum, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
f. pl. swaddling bands.
f. pl. swaddling-clothes; vefja, binda reifum, Hom. 36, Bs. ii. 170, Mar., Lil. 35, 42, passim.
COMPDS: reifabarn, reifalindi, reifastrangi.
n. an infant in swaddling bands.
n. an infant in swaddling-clothes; kona hans rakaði ljá eptir honum ok bar r. á baki sér, Bs. i. 666, Al. 14.
m. swaddling belt or girdle.
a, m. a swaddling-string, Karl. 547.
No entry
a, m. the ‘swaddling-roll’ of an infant.
f. summing-up of a case.
f. a summing-up; sum mál dæmd sum búin til reifingar, Band. 6; um reifing, Grág. i. 63. reifingar-maðr, m. the person who sums up (see reifa), Grág. i. 63, Nj. 243.
No entry
m. a giver, helper, Lex. Poët.
No entry
m. the name of a sea-king, Lex. Poët.
a. glad, cheerful (r. við e-n).
adj. glad, cheerful; gladr ok reifr, Hm. 14; heima glaðr ok við gesti reifr, 102; er Guðmundr reifr við þá ok veitir þeim stórmannliga, Ísl. ii. 388; reifr gékk herr und hlífar, Edda (in a verse); bjór-r., cheerful from wine, Ls. 18; hug-r., joyful of heart, Hallfred; böð-r., gunn-r., her-r., hjaldr-r., ‘war-glad,’ Lex. Poët., a standing epithet of a warrior, which reminds of Tacitus’ ‘Germani, laeta bello gens.’
No entry
m. stiffness, reigings-ligr, adj. stiff, puffed up.
No entry
ð, the vellums always spell with i, not ey, and Eb. 117 new Ed. note 6 is a misprint; [rígr and reigjask point to a lost strong verb, ríga, reig]:—to throw the body back, with the notion of stiffness and haughtiness; reigðsk hann við ok lét útrúliga, Eb. 320; reigðisk (thus the vellum) næsta brúðr í móti, Þryml. 50; hón reigðisk við honum ok mælti, Fas. ii. 131; ok svá sem á leið þeirra tal, þá reigðusk æ því meir við liðs-menn, Fms. viii. 158; Þórdís reigðisk (ræiddisk Ed. wrongly) nokkut svá við honum, ok skaut öxl við Þormóði, Fb. ii. 153; reygðisk, Fbr. 38 new Ed., a paper MS., is an error.
No entry
að, an iterat. to walk stiffly and haughtily.
I)
f. the parting of the hair.
II)
n.
1) strolling, wandering; wavering (þar var helzt r. á ráðinu, hvárt ek munda af ráða);
2) condition; vera vel (illa) til reika, to be in a good (bad) condition; fagrliga klæddr ok vel til reika, finely clad and in good trim.
n. [Scot. raik], a strolling, wandering; vera á reiki: wavering, þar var helzt reik á ráðinu, hvárt ek munda af ráða, Fas. ii. 335; ráð hans er á reiki, is unsettled.
2. the phrase, vera vel, ílla til reika, to be in a good, bad condition; hann er ílla til reika (reikar?), of a person wet, begrimed with dirt, or the like; þó ek væri vel til reika, Fas. ii. 395; ok sem hann hafði drukkit, var hann miklu betr til reika en áðr, Bs. i. 258; fagrliga klæddr ok vel til reika, fine-clad and in good trim, Karl. 113.
I)
f. the parting of the hair.
II)
n.
1) strolling, wandering; wavering (þar var helzt r. á ráðinu, hvárt ek munda af ráða);
2) condition; vera vel (illa) til reika, to be in a good (bad) condition; fagrliga klæddr ok vel til reika, finely clad and in good trim.
f. the parting of the hair; hvirfil, hnakka, enni, reik, vanga, Edda ii. 430; hár hans var öðru-megin reikar bleikt en öðru-megin rautt, O. H. L. 34, Fs. i. 212, Fas. iii. 392; hnakka eða reikar, 500; Gyrðr kembir nú gula reik með gyltum kambi, Safn i. 33: poët., reikar eik, the oak of the reik, i. e. the hair, Edda 217; and reikar rúfr, the rye of the reik, i. e. the crop of the head, the hair, Gísl.; reikar-tún = the head, Lex. Poët.
(að), v.
1) to stroll, walk (Þrándr ~ði eptir fjörunni);
2) r. á fótum, á fótunum, to totter on one’s legs;
3) to waver (ok ~ði hans hugr mjök).
að, to wander, take a walk; Þrándr reikaði eptir fjörunni, Fms. ii. 93; Björn reikaði framm með sjónum, Ld. 6; Gautr reikaði á gólfinu, Fær. 242; konungr reikar ofan til strandar, Fas. iii. 456; eptir máltíðina dagliga reikaði hann fyrst, Bs. i. 848.
2. to swagger; rasa eðr reika, Lil. 92; ok reikaði hans hugr mjök, Fms. viii. 12: to totter on one’s legs, þá reikaði Þórir á fótunum, vii. 12; meir reikandi en gangandi, Mar.; reikar á fótum, Band. 8, Bs. i. 338, Lv. 81; reikendr, part. pl. the wanderers, i. e. the planets (πλάνητες), Rb. (1812) 4.
No entry
or reikull, adj. wandering, unsettled: a nickname, Gullþ.
f. strolling about, wandering.
f. a strolling, wandering; r. hugrenningar, a wandering of the mind, Greg. 6l; sumar fóru úr borginni til reikanar, some went out of the town for a walk. Hom. (St.)
COMPDS: reikanarmaðr, reikanarsamr.
m. landlouper.
m. a land-louper, Rb. 274, Ísl. ii. 243, Sturl. ii. 149.
a. wavering (e-m er reikanarsamt).
adj. wandering, Sturl. iii. 199.
No entry
adj. wandering, Mar.
No entry
að; this word occurs in writers of the 13th and 14th centuries, but scarcely earlier, for in Hdl. 44 reikna is an error for rekja, q. v.; [A. S. recnan; Engl. reckon; Germ. rechnen; Dan. regne]:—to count, calculate; hann reiknaði sik hundraðfaldan ávöxt hafa fengit á því sama ári, Stj. 162; ‘perfecta fortitudo’ hvat er reikna má algörvan styrkleik, Fb. ii. 534; aðrir sex þeir er Styrmir reiknar í sinni bók, 68; item hefir gefisk, síðan biskup Michel reiknaði, eitt hundrað vaðmála, 22; reiknaði hón jörð eiga geldfjár-rekstr. Dipl. v. 7; biskupinn reiknaði Koðrán í banni … var sú sök hans reiknuð, at … reiknaði hann at þat væri mikit góz at þeir höfðu eytt, Bs. i. 830; þrgar tók hann þá eptir at reikna framferði manna, 840; reikna e-t við sik, to make up an account of, 784.
II. reflex., láta reiknask eignir klaustranna, to keep an account of the glebes, H. E. i. 476; reiknuðusk þeir þá við um frændsemi, they reckoned up their relationship, Fms. ii. 19; þeir reiknuðusk viðr um kærlig ok bróðurlig viðskipti biskupanna sinna forverara, Dipl. ii. 11, passim; reiknaðisk portio ecclesiae þrjú hundruð, was reckoned, amounted to three hundred, Vm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. a reckoning, N. G. L. ii. 429.
No entry
f. calculation, Stj. 150, 151.
m. reckoning, account.
m. a reckoning, account, Fms. xi. 441 (v. l.), Dipl. ii. 12, iii. 4, v. 18, Vm. 137, 140, Rb. 196, Ann. 1348, Bs. i. 910, Skíða R. 38; reiknings bréf, a bill of account, Dipl. iii. 4; reiknings brestr, a deficit, ii. 3.
2. arithmetic, passim in mod. usage; reiknings-bók, -fræði, -list. reiknings-skapr, m. a reckoning, account, Dipl. v. 18, Pm. 35.
No entry
f.(?); only in the phrase, færa e-n í reikuð, to handle roughly, of a mob or crowd, Fms. vi. 203, Rd. 306, Fs. 150, Bárð. 43 new Ed.
No entry
f. pl. the planets, (mod.)
(pl. -ar), f. lash, thong.
f., pl. reimar, [Germ. rieme], a lash, thong, Bjarn. 19 (of a garter = hosnareim).
(að), v., r. af, to make the haunting leave off (mun af ~st meirr en eina nótt).
að, to string, fasten on a thong.
II. [a different word, see reimt]. mun af reimask meir en eina nótt, the haunting, the ghost, will leave off for more than one night, Grett. 82 new Ed.
No entry
m. a ‘thong,’ poët. a snake, Edda (Gl.)
a. n. haunted; þar er r., the place is haunted by ghosts.
n. adj. [the root or origin of this word and its derivatives is not known, perh. qs. vreimr, akin to Dan. vrimmel—a swarm]:—haunted; in the phrase, þar er reimt, a place is haunted by ghosts; þar var reimt mjök, Grett. 110; þótti þar reimt jafnan síðan, Fs. 59: reimt þykir þar síðan vera hjá kumlum þeirra, Ísl. ii. 115; þar þótti mönnum reimt mjök sakir trolla-gangs, Grett. 140, Fas. ii. 115; ok þótti þar reimt fyrir er Sigrflugan var á lopti, Fms. viii. 374, v. l.
No entry
m. a απ. λεγ.; r. Jötun-heima, the haunter of Giant-land = a giant, Haustl.
No entry
f. winding. reimunar-kefli, n. a winding-stick to wind thread on (as a clew), Krók. 41 C.
m. hauntings (brátt eptir þetta gerðust reimleikar miklir).
(-leiki), m. the being haunted by ghosts; eptir þetta görðusk reimleikar miklir, Eb. 270; reimleikar ok aptrgöngur, 278, 280, Fms. iv. 27, Bs. i. 598, Grett. 113, 140, 142.
f. strip of land (cf. akrrein).
f., dat. reinu, e. g. mark-reinu, kaup-reinu, Gþl. 460, 485; sef-reinu, Lex. Poët.; pl. reinar; [Scot. rins]:—a strip of land, freq. in mod. usage; mark-rein, skógar-rein (q. v.), a strip of woodland; kaup-rein, a market-place: poët., ragna rein, the heavenly strip, i. e. the rainbow. Hd.; geð-rein, the mind’s strip, i. e. the breast; svana flug-rein, swan’s pinion-strip, i. e. the sky, Harms. 44: in circumlocutions, baug-rein, rein steina, = a woman, Lex. Poët.
m. stone horse, stallion.
a, m., qs. vreini, [A. S. wræne; Swed. vrensk-hest = a stallion; cp. Swed. vrenska, Dan. vrinske, = to neigh]:—a stallion; reini mun ek þér þykkja … þótt þú hafir reina rödd, Hkv. Hjörv. 20, 21; vilda ek at Steingerðr væri gömul jalda í stóði, en ek reini, Kormak; the word is else obsolete, see Bugge 407 note.
n. rope (hann sleit í sundr reipin); reipa reiði, rigging, tackling. (See also rammr.).
n., mod. reipi, [Goth. raip; A. S. râp; Engl. rope; Scot. raip; O. H. G. reif; Dan. reb; Swed. rep]:—a rope, Fms. iv. 335, Grág. ii. 361; hann sleit í sundr reipin, Edda 26; láta reip á háls hverjum þeirra, 623. 33; fyrir hví gáfut ér oss eigi eins reips jörð, Stj. 361; þat er gyrði töng eða reipi, N. G. L. i. 349; reips hald, a rope’s hold, Sturl. ii. 139; heljar reip, Sól. 27; festa reipin upp á hestana, Eb. 180; göra upp reipi, to tie up a rope; ólar-reip, band-reip, hrosshárs-reip.
2. of a ship’s tackle; drífa til reipa, Fms. vii. (in a verse); reipa reiði, rigging, tackling, vi. 308: compds, drag-reip, hjálp-r., kjal-r., skaut-r., þrá-r., q. v.:—the phrase, við raman reip at draga, from the game of two persons pulling a rope, Nj. 10, Fms. ii. 107, Fs. 75. reipa-knútr, m. a kind of cross-knot.
(að), v. to fasten with a rope; var ~t tréit á skipinu, the mast was rigged;
refl., ~st við e-t, to undertake (ef þú r. við at fara).
að, to fasten with a rope: naut., var reipat tréit á skipinu, the mast was rigged, Fms. ix. 480, v. l.
2. reflex., ef þú reipask við at fara, if thou refuse to go, Fms. xi. 113.
II. in Dan. rebe, to ‘rope’ a field, to measure land with a rope.
No entry
a, m. a rope-maker, N. G. L. ii. 204.
No entry
part. ‘rope-running;’ in the phrase, lesa, kunna e-ð r., to read or know by heart without a knot, i. e. fluently.
(-ta, -tr), v.
1) to raise (lét hann r. viðuna ok draga seglit); r. e-n upp, to raise up; r. e-n upp af dauða, to raise up from the dead; r. upp lög, to restore the laws;
2) to raise, erect, build, of ships and houses (r. bœ, kirkju, hof, skip); r. upp hús, to restore of rebuild houses;
3) to raise, start, begin; r. úfrið, to make a rising; r. ferð, to start on a journey; r. bú or búnað, to set up house.
1. u, f. [from the Germ. reise], a journey; this word, which is very rare in mod. usage (ferð and för are the vernacular words), appears at the end of the 15th century, Bs. i. 900 (Laur. S. the second recension); var svá hörð reisan þeirra, Fms. viii. 32 (v. l., an error for reiðan, in a vellum of the latter part of the 15th century, but shewing that the transcriber knew the German word); in Norway it occurs in a deed of 1344: in mod. usage Icel. say ferða-reisa, vera á ferða-reisu:—í þrjár reisur, thrice, Bs. ii. 474. reisu-móðr, adj. journey-weary, Jón Þorl.
2. t, [Germ. reisen], to travel, (mod.)
3. adj. indecl., of cattle so starved or old that they cannot rise, but must be lifted up, reisa af hor.
(-ta, -tr), v.
1) to raise (lét hann r. viðuna ok draga seglit); r. e-n upp, to raise up; r. e-n upp af dauða, to raise up from the dead; r. upp lög, to restore the laws;
2) to raise, erect, build, of ships and houses (r. bœ, kirkju, hof, skip); r. upp hús, to restore of rebuild houses;
3) to raise, start, begin; r. úfrið, to make a rising; r. ferð, to start on a journey; r. bú or búnað, to set up house.
t, a causal to rísa; pret. reisði or raisþi is freq. in the older Runic stones, see Rafn; [Goth. raisjan; Engl. raise, etc.]:—to raise; takit nú ok reisit viðuna, Fms. vii. 310; þá lét hann reisa viduna ok draga seglit, Ó. H. 170; r. niðstöng, Fs. 54; r. af dauða, Rb. 82:—reisa e-n upp, to raise up, Fms. i. 10; hann reisti hann upp ok kyssti, 148; r. upp af dauða, to raise up from the dead, 623. 22 (upp-risa, resurrection): to raise up, put up, Fms. x. 411; reisti hann upp (restored) lög í landinu, xi. 296; upp mun Guð r. spámann mikinn, 655 xiii. B. 4:—r. dýr, to spring a deer, a hunting term, Gþl. 447: r. net, to lay a net, of a bird-net, Barl. 55.
2. to raise, erect, build, of ships and houses; Ólafr enn Helgi reisti kaupstaðinn, Ó. H. (pref.); reisa bæ, Ld. 96, Fs. 19; r. kirkju, O. H. L. 23, Bs. i. 20, MS. 63. 14; r. hof, Gullþ. 55; r. stein, to raise a stone, set up a monumsnt, is a standing phrase on the Runic stones,—N.M. raisþi, or lét raisa stain þansi, Baut.; er þeir höfðu reistan laup kirkjunnar, Fms. ii. 234: r. skip, lét hann reisa skip inn undir Hlað-hömrum … Þorbergr var höfuðsmiðr at reisa, 217, 218; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
and reisi-súð, f. a wainscotted roof.
from rísta.
f. rising; in upp-reist, mót-r., við-r.
(-sta, -str), v. to bend (rare).
t, qs. vreista, [Engl. wrest; Dan. vriste], to wrest, wring, bend; var skipit svá reist ok hrist, at í sundr brotnuðu brandarnir, Fms. viii. 247; lagðisk litt sverðit, en síðan reisti hann þat í glugg einum, i. e. the sword was soft and he bent it straight in a window, Fas. ii. 465.
f. bending, twisting.
f. a bending, twisting, Fas. ii. 465.
No entry
m., gen. reistar, qs. vreistr, [cp. Engl. wrist], a twist; jarðar reistr, the ‘earth-twist,’ ‘earth’s curl,’ poët. a serpent, Bragi, see Bugge in Philol. Tidskr.:—a nickname, Landn., whence the local names, Reistar-á, Reistar-gnúpr, Landn., map of Icel.
a. stately, imposing (Þ. gørir þar reisuligan bœ).
adj. high, stately; r. bær, Sturl. iii. 166, Háv. 58, Hrafn. 22.
(-tta, -ttr), v.
1) to excite, irritate (r. e-n);
2) refl., reitist á e-t or á um e-t, it comes to a thing; mun á bardaga r., there will be a fight; reitist af um e-t, it falls off, drops (þá reitist ekki af um talit við hann).
t, qs. vreita, [akin to ríta; Germ. reissen, reizen; Swed. reta]:—to scratch, prop. to irritate, stir up, excite one’s anger, Fs. 46; reita forlögin, Al. 55; reita þinn skapara, N. G. L. ii. 416; r. Guðs reiði, Stj. 54, 449; r. hug e-s, Barl. 96, 114; hví hefir þú reitta Philisteos í mót oss, Stj. 414: to charm, sú er mik reitir, Gísl. (in a verse).
II. reflex. reitask or rætask; reitisk á um e-t, to be stirred up; mun á bardaga reitask, will there be a fight? Fms. x. 392; reittisk á um tal ok kossa, iii. 144; reittisk þá á um vist hans, then he was well seen there, vii. 112; þá reittisk ekki af (á) um talit, the conversation dropped, Glúm. 336; mun þá skjótt á rætask um gleði manna, Fms. vii. 119; þat tal þótti Agli gott ok rættisk af vel, Eg. 686; mál-reitinn.
f. irritation, offence.
f. irritation, offence, Pr. 452: anger, Mar.
No entry
adj. irritating, offensive. Lex. Poët.
(pl. -ar and -ir), m.
1) a space marked out (þrír reitar fets breiðir);
2) square on a chessboard (reitir á taflborði).
m., qs. vreitr, acc. pl. reitu, Grág. i. 65, but usually reita; [from rita or ríta; Swed. vret]:—a square, a space marked out, a place sketched out, used of a bed in a garden, a square on a chessboard, and the like; gör þú með blóðrefli sverðsins níu reita umhverfis húeth;ina, Mar.; þrír reitar feis breiðir, út frá reitum skulu vera stengr fjórar, Korm. 86; níu reita rístr Þrándr alla vega út frá grindunum, Fæer. 184: þeir skulu rísta reitu tvá, Grág. i. 65; svá hit sama vóru ok reitir níu á taflborðinu, at annarr hverr var gyllr, enn annarr þaktr af hvítu silfri, Karl. 486; sátt er þeim lið allt er í sjóð kemr, en á reitum reitt, Gsp.; heima-menn eigu skála yztir ok reit á möl, of a place for drying fish, Vm 88, þess-háttar sjóreita kalla þeir m ð, Bs. ii. 145: göra reit, N. G. L. i. 241 (for sowing); næpna-reitr, q. v.; Guðs barna reitr, cp. Germ. Gottes-acker = a church-yard.
No entry
f. pl. scourings, scrapings; eiga dálitlar reitur, of a poor man’s property; fjár-reitur.
f.
1) weighing;
2) means of weighing, steel-yard.
u, f. = reið-la, weighing; fá þá mann til at sjá reizlur, Ó. H. 154; um reizlur, Grág. (Kb.) ii. 169; reizlu-maðr, see reiðsla.
2. a steelyard; lát fram reizluna, Ld. 30, passim in mod. usage.
n. pl. prosecution (kváðust ætla, at hér mundu mikil r. at gör).
n., qs. vrek, [Engl. wreck and wretch; early Dan. wrac, wrag: Swed. wrak; quae cognominantur lingua Danica wrec. Dipl. Arna-Magn. Thork. i. 3]:—jetsum, a thing drifted ashore: rek þan öll er rekr í almenninga, þá á konungr, N. G. L. ii. 165; haf-rek, vág-rek, q. v.
II. metaph. a prosecution; mundu miklir eptirmáls-menn ok mikil rek at gör, Njarð. 372.
I)
(rek; rak, rákum; rekinn), v.
1) to drive (r. hesta, fé, svín, naut); r. aptr, to drive back; r. aptr kaup sín, to recall, cry off from one’s bargains; r. af (ór) landi, to drive out of the land, drive into exile; r. af höndum, r. burt, to drive away; r. flótta, to pursue a flying host;
2) to compel (segir, hver nauðsyn hann rekr til); þér vegit víg þau, er yðr rekr lítit til, ye slay men for small cause;
3) to perform, do; r. hernað, to wage war; r. erendi, to do an errand;
4) to thrust, push violently (hann rak hann niðr mikit fall); r. aptr hurð, to fling the door to; r. hendr e-s á bak aptr, to tie one’s hands behind the back;
5) various phrases, r. augu skygnur á e-t, to cast one’s eyes upon, see by chance; svá langt, at hann mátti hvergi auga yfir r., so far that he could not reach it with his eyes; r. minni til e-s, to recollect; r. upp hljóð, to set up a cry, utter a scream;
6) r. nagla, hæl, to drive a nail, peg;
7) impers., to be drifted, tossed (skipit rak inn á sundit); e-n rekr undan, one escapes (bað þá eigi láta Gretti undan r. …
u, f., qs. vreka, [Engl. rake; Germ. rache], a shovel, spade, K. Þ. K. 38, Ísl. ii. 193, Vm. 34, Dropl. 28: the saying, stikk mér í, kvað reka! Fms. vii. 115; myki-reka, fjós-reka.
I)
(rek; rak, rákum; rekinn), v.
1) to drive (r. hesta, fé, svín, naut); r. aptr, to drive back; r. aptr kaup sín, to recall, cry off from one’s bargains; r. af (ór) landi, to drive out of the land, drive into exile; r. af höndum, r. burt, to drive away; r. flótta, to pursue a flying host;
2) to compel (segir, hver nauðsyn hann rekr til); þér vegit víg þau, er yðr rekr lítit til, ye slay men for small cause;
3) to perform, do; r. hernað, to wage war; r. erendi, to do an errand;
4) to thrust, push violently (hann rak hann niðr mikit fall); r. aptr hurð, to fling the door to; r. hendr e-s á bak aptr, to tie one’s hands behind the back;
5) various phrases, r. augu skygnur á e-t, to cast one’s eyes upon, see by chance; svá langt, at hann mátti hvergi auga yfir r., so far that he could not reach it with his eyes; r. minni til e-s, to recollect; r. upp hljóð, to set up a cry, utter a scream;
6) r. nagla, hæl, to drive a nail, peg;
7) impers., to be drifted, tossed (skipit rak inn á sundit); e-n rekr undan, one escapes (bað þá eigi láta Gretti undan r. …
pres. rek, rekr; pret. rak, rakt (mod. rakst), rak, plur. ráku; subj. ræki; imper. rek, rektú; part. rekinn; originally vreka; [Ulf. wrikan = διώκειν, ga-wrikan = ἐκδικειν; A. S. and Hel. wrecan; Engl. wreak; O. H. G. rechan; Germ. rächen; Dan. vrage; Swed. vräka; Lat. urgere]:—to drive; reka hross, fé, svín, naut, to drive horses, cattle, Eg. 593, Fbr. 30, Nj. 118, 119. 264, Grág. ii. 327, 332, Gísl. 20. Fms. x. 269, 421, Lv. 47, Glúm. 342; reka burt, to expel, drive away, Fms. i. 70, x. 264; reka ór (af) landi, to drive into exile, Nj. 5, Eg 417; reka af höndum, to drive off one’s hands, drive away. Fms. vii. 27; rekinn frá Guði, Grág. ii. 167; reka djöfla frá óðum mönnum, Mar.; reka flótta, to pursue a flying host, Eg. 299, Hkr. i. 238.
2. to compel; at því sem hlutr rak þá til, in turns, as the lot drove them to do, 625. 84; segir hver nauðsyn hann rekr til, Fms. x. 265; ér vegit víg þau er yðr rekr lítið til, Nj. 154.
3. with prepp.; reka aptr, to drive back, repel, Ld 112: reka aptr kaup sín, to recall, make void, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
n. a thing drifted ashore.
n. a wreck, a thing drifted ashore, jetsum, Grág. i. 218, Glúm. 393, Fs. 145; þótti Sæmudr hafa sent þeim íllt rekald, Fs. 31.
f. pl. chain.
f. pl. [A. S. racenta; O. H. G. rachinza], a chain, Fms. vi. 168, vii. 184; rekendum bundinn, 623. 12, 655 xiii. B. 3; þá féllu rekendirnar (sic) af Petro, 656 C. 11; járn-r., Fms. vii. 183, xi. 322, Sks. 416; gull-r., El.; munnlaug skal dóttir hafa nema rekendr sé gör (sic) á meðal, N. G. L. i. 283, cp. 211.
m.
1) a thing drifted ashore (hverr maðr á reka fyrir landi sínu);
2) prosecution (of a suit for manslaughter, etc.); gøra mikinn reka at e-u, to follow up, prosecute with energy.
a, m., originally vreki, [cp. Goth. wrakja; A. S. wraca; Engl. sea-wrack, etc.]:—jetsum, a thing drifted ashore, see rek above; hverr maðr á reka fyrir landi sinn, viðar ok hvala ok sela, fiska ok fugla ok þara, Grág. ii. 352; kaupa reka af landi annars manns, 358, Fs. 174, 176, passim. In Icel., washed by the Polar stream and the Gulf stream, the right of jetsum in dead whales and drift-timber formed an important part of the public law; numerous passages in the Laws, Sagas, and Deeds bear witness to this, or relate to disputes about whales drifted ashore, e. g. Rd. ch. 8, Eb. ch. 57, Glúm. ch. 37, Grett. ch. 14, Háv. ch. 3.
2. in compds: reka-gögn, ‘wreck-gain,’ returns from jetsum, Dipl. iii. 3; reka-hvalr, Grág. ii. 358, 366. 381; reka-bútr, -drumbr, -tré, -viðr, a drift-log, tree, Fb. i. 213, Háv. 40, K. Þ. K. 84, Bs. i. 674, Eg. 135, Grág. ii. 211; reka-partr, a share in a jetsum, Dipl. ii. 9; reka-mark, a landmark of a reki, Grág. ii. 355, Jb. 316, 321, 322; reka-maðr, a ‘drift-man,’ lord of the manor, owner of jetsum (as owner or purchaser), Grág. ii. 359, Jb. 317; reka-strönd, a ‘wreck-strand,’ where whales or trees are driven ashore, Ld. …
Shortened here. Read the full article →
m. outcast, wretch.
m. [? Engl. reckling], an outcast, wretch; r. ok huglauss, heita r., MS. 4. 20, 26.
pp. mounted, inlaid (Snorri gaf Auðgisli øxi rekna).
rekit, part., see reka IX.
(rek, rakta, rakiðr or raktr), v.
1) to spread out, unwind, unfold, = r. í sundr (hón rakti motrinn ok leit á um hríð);
refl., ~st, to unwind itself (en þráðrinn raktist af tvinnahnoðanu); lát hendr þínar ~st niðr fyrir þik, let they arms hang straight down; ~st ór svefni, to start from sleep;
2) to track, trace (þeir ~ spor sem hundar); r. kyn, ættir, to trace a pedigree; r. fram, to expound (bað hann fram r. guðs lög); r. minni til, to remember.
u, f. [rakr], wet, rain, dew, as good for mowing; það er bezta rekja; slá í rekju.
(rek, rakta, rakiðr or raktr), v.
1) to spread out, unwind, unfold, = r. í sundr (hón rakti motrinn ok leit á um hríð);
refl., ~st, to unwind itself (en þráðrinn raktist af tvinnahnoðanu); lát hendr þínar ~st niðr fyrir þik, let they arms hang straight down; ~st ór svefni, to start from sleep;
2) to track, trace (þeir ~ spor sem hundar); r. kyn, ættir, to trace a pedigree; r. fram, to expound (bað hann fram r. guðs lög); r. minni til, to remember.
pres. rek; pret. rakði and rakti; subj. rekði, rekti; part. rakinn (older rakiðr); imper. rek, rektú; different from reka; [Ulf. uf-rakjan = ἐκτείνειν, ἐπισπαν; Engl. reach; Dan.-Swed. række, räcka; Germ. reichen; Gr. ὀ-ρέγω; Lat. rĕgo; cp. also rakna, réttr, q. v.]:—to spread out, unfold, unwind, of cloth, a clew, thread, and the like, rekja, rekja sundr; hón rakti motrinn ok leit á um hrið, Ld. 202; hón þrífr upp motrinn ok rekr sundr, 192; sýndi hón Þorsteini marga dúka ok röktu í sundr, Grett. 160; þat var helzt gaman Helgu, at hón rekði skikkjuna Gunnlaugs-naut, ok horfði þar á löngum, Ísl. ii. 274, 275; hann leiddi hann um eik ok rakti svá ór honum þarmana, Nj. 275; af skolu þau klæði rekja, unwrap the clothes, N. G. L. i. 339:—reflex. to unwind itself, en þráðrinn rakðisk af tvinna-hnoðanu, Hkr. iii. 117; röktusk svá á enda allir hans þarmar, Fb. i. 527; lát hendr þínar í tómi rekjask niðr fyrir þik, do stretch thy arms straight down, Sks. 293; rekjask ór svefni, to arise from sleep, Am. 88: rekjask úr, to unwind itself, get disentangled, be set right; það rekst úr bágindum hans.
2. to discharge; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. upright, high-minded, Gísl. (in a verse).
I)
(gen. pl. rekkna), f. bed; fara í rekkju, to go to bed; leggjast í rekkju, to take to one’s bed; rísa ór rekkju, to arise, get up.
II)
(-ta, -t), v.
1) to sleep in a bed; r. hjá e-m, to sleep with another;
2) to make a a bed (r. undir sér).
t, [rakkr], to strain, stretch out; uðr rekkir kjöl, Ht.: metaph. to make proud, Lex. Poët.
II. [rekkja], to make a bed. Fas. i. 249: to sleep in a bed, r. hjá, to sleep with another in the same bed, Fms. vi. 121, vii. 166, xi. 52, Gísl. 99, Ld. 30; sam-r., id.
I)
(gen. pl. rekkna), f. bed; fara í rekkju, to go to bed; leggjast í rekkju, to take to one’s bed; rísa ór rekkju, to arise, get up.
II)
(-ta, -t), v.
1) to sleep in a bed; r. hjá e-m, to sleep with another;
2) to make a a bed (r. undir sér).
u, f., gen. pl. rekkna, Edda 29, Róm. 195 (spelt rokna); also spelt reykja, Fms. v. 38, 183, 334, 339; or even rjukja in Art.:—a bed, Nj. 14, Eg. 24, 125, 765, Edda 9, Fær. 197, Fs. 5, 143, Fb. i. 43, Fms. iv. 318, passim.
COMPDS: rekkjubúnaðr, rekkjufélagi, rekkjugólf, rekkjuíllr, rekkjuklæði, rekkjukona, rekkjumaðr, rekkjunautr, rekkjurefill, rekkjuskraut, rekkjustokkr, rekkjusveinn, rekkjutjald, rekkjuvaðmál, rekkjuváð.
No entry
f. (qs. rekkjuváð), a bed-sheet.
m. bed-furniture.
m. bed-furniture, Eb. 258.
m. bed-fellow.
a, m. a bed-fellow, Fms. iii. 199.
n. bed-closet.
n. a bed-closet, Þorst. Stang. 55.
No entry
adj. unruly in bed, Rd. 241.
n. pl. bed-clothes.
n. pl. bed-clothes, Eb. 256, Ám. 100, Dipl. v. 18.
f. chamber-maid.
u, f. a cbamber-maid, Str. 21.
m. a person in bed.
m. a person in bed, Lv. 98.
No entry
m. = rekkjufélagi.
m. bed-curtain.
m. a bed-curtain, Eb. 258.
n. bed-ornaments.
n. bed-ornaments, Róm. 303.
m. edge of a bed.
m. the ‘bed-edge,’ Nj. 36, Fms. iii. 125, Fb. iii. 375, Vígl. 33.
m. chamber-boy.
m. a chamber-boy, Str. 12, 21, Karl. 295.
n. bed-curtain.
n. a ‘bed-tent,’ bed-curtain, Eb. 264.
n. woollen bed-cover.
n. ‘bed-wadmal,’ a bed-sheet, Dropl. 20.
No entry
f., mod. proncd. rekkjóð, a bed-theet, Dipl. iii. 4.
(-s, -ar), m. man, warrior.
m., dat. rekki, Hdl. 3; pl. rekkar; [akin to rakkr, q. v.]: prop. a straight, upright man, a franklin (?), a freq. word in poetry, see Lex. Poët. (Hkv. Hjörv. 18), but in prose only used in old law phrases: in the allit. law phrase, rekkr ok rýgr, man and wife; þann mann skal leiða á rekks skaut ok rýgjar, N. G. L. i. 209; árbornum manni (a noble) fjóra aura, rekks þegni (a freeholder, franklin)? þrjá aura, en leysingja tvá aura; as also, höldr, árborinn maðr, rekks þegn, leysingi, N. G. L. i. 172, 173 (the rekkr stands therefore as the third in rank next to a freed man); rekkar þeir þóttusk er þeir ript höfðu, they felt themselves proud, Hm. 48; Hálfs-rekkar, the champions of king H., Fas. ii. 25, Edda 107 (the etymology there given is a mere fancy).
No entry
m. an outcast, Str.: = riklingr, q. v.
m.
1) outcast;
2) vagrancy (bera meyna á rekning).
m. an outcast; Cain var r. frá Guði, Ver. 6, Greg. 26, Hom. 38.
2. vagrancy; bera meyna á rekning, Ísl. ii. 23; see hrakningr, qs. rakningr.
(gen. -rar), m. driving, chasing; trouble, annoyance.
m. a driving, chasing, Fms. ix. 409, 497, land-r.:—a drove of cattle, fjár-rekstr:—a beaten track, þjóðgata, sætrgata ok allir rekstar, N. G. L. i. 44, Gþl. 409 (Jb. 280): the right of driving cattle into the commons (almenningar), jörðin á rekstr öllu geldfé ok lömbum í Glerárdal, Dipl. v. 19. rekstrar-gata, -vegr, m. a cattle-track, N. G. L. ii. 131.
No entry
see rökvið and rökkr.
m. a whale drifted ashore.
m. a whale drifed ashore, Grág. ii. 385, K. Þ. K. 112, K. Á. 162, Jb. 335, Am. 36.
m. ‘driving-nails’, opp. to hnoðsaumr.
m. ‘drive-nails,’ large nails, such as are used in ships, Sks. 30, Fms. viii. 199, passim.
No entry
m., better rak-spölr, q. v.
No entry
u, f. the name of a poem with a complex (rekit) burden (stef), published in Script. Hist. Ísl. vol. iii.
No entry
u, f. grumbling.
No entry
adj. wayward, of a baby, Ísl. Þjóðs. i. 42.
No entry
u, f. a nickname, Fb. iii. rembu-maðr, m. a puffed-up fellow, a coxcomb, Karl. 292.
No entry
d, dep. to strut, puff oneself up, Ísl. ii. 219, Fas. i. 81, iii. 131, Róm. 126.
No entry
f. a puffing, Grönd. 69.
No entry
m. a knot without a loop.
adv. haughtily, in a proud or conceited manner.
adv. (-ligr, adj.), haughtily, puffingly, Karl. 227.
No entry
n., rembingr, m. puffed manners.
(að), v. to roar (of a lion).
að, to roar, of a lion, Stj. 411, Barl. 53; hinn sjúki maðr remjar hræðilega, Mar. 985.
I)
f. bitterness, acridity.
II)
(-da, -dr), v. to strengthen.
1. u, f. [ramr], bitterness, Ísl. ii. 412, Fs. 45, Stj. 615.
2. d, [ramr], to make fast, strengthen, Al. 71, Sks. 400, MS. 673 A. 59, 60.
No entry
m. a strengthener. Lex. Poët.
No entry
in poët. compds = mighty, strong; remmi-skíð, -skóð, -laukr, -tungl, -týr, -þundr, Lex. Poët.
No entry
f. the ‘mighty ogre,’ Skíða R., better rimmu-gýgr.
I)
a. edged (skjöldr járni ~).
II)
a. brimmed (skjöldr járni r.).
adj. [rönd], striped, edged; járni rendr, Grett. 96 new Ed.; hjálmr stáli rendr, Þiðr. 95; mó-rendr, blá-r.
No entry
f. a challenge; lög rengd, Grág. i. 31.
n. the eatable fibrous substance from the plaited undersurface of the rorqual.
n. the layer of blubber between the spik (speck) and the þvesti (flesh), regarded as a dainty, Grág. ii. 362; átta vættir af hval, hálft hvárt, spik ok rengi, Ám. 32; eg skal gefa þér súrt smér ok rengi, ef þú verðr hjá mér lengi, í góðu gengi, og kasta eg svo fyrir þig, is the preamble in the play goða-tafl.
(-da, -dr), v.
1) to distort;
2) to reject, set aside.
d, qs. vrengja, [Dan. vrænge; Swed. vränga; from rangr]:—to ‘wrong,’ put awry, distort; hann rengdi til augun, Fms. ii. 59; rúnar nam at rísta rengði þær Vingi, W. falsified them, Am. 4.
II. metaph. as a law term, to dispute, challenge; kvað Eyjólfr sér nú á óvart koma ef þat mætti rengja, if that could be shaken, Nj. 236; rengja mann ór dómi, to challenge a man of the court (jury), Grág. i. 28; at hann hefir rengðan þriðjungs-mann hans ór dómi, 31; ok láta oss ná sjálfa at koma réttindum fyrir oss, fyrr en þeir felli dóm á at rengja, Bs. i. 201.
No entry
u, f., dimin. [rangr], a crooked thin twig; hlykkjótt birki-rengla, a ditty, renglu-legr, adj. thin, pinched.
I)
(renn; rann, runnum; runninn), v.
1) to run (rakkar þar ~);
~ í köpp við e-n, to run a race with;
hón á þann hest, er rennr lopt ok lög, that runs through the air and over the sea;
~ e-m hvarf, to run out of one’s sight;
2) to run away, flee (rennr þú nú Úlfr hinn ragi);
~ undan e-m, to run away from one (ek get þess, at þú vilir eigi ~ undan þeim);
3) to run, flow (rennr þaðan lítill lœkr);
4) to melt, dissolve (ok hafði runnit málmrinn í eldsganginum);
reiði rennr e-m, anger leaves one;
5) to arise (= ~ upp);
sól rennr, the sun rises;
dagr rennr, it dawns;
6) with preps.:
~ af e-m, to leave one, pass away from one (reiði rann af honum);
~ á e-n, to come over one;
svefn, svefnhöfgi rennr á e-n, one falls asleep;
reiði rennr á e-n, one gets angry;
þá rann á byrr, then a fair wind arose;
~ eptir e-m, to run after one (þá var runnit eptir þeim, er flóttann ráku);
~ frá e-m, to run away from, leave one;
~ í e-t, to run into;
e-m rennr í skap, one is much (deeply) affected (er eigi trútt, at mér hafi eigi í skap runnit sonardauðinn);
~ saman, to heal up (þá var saman runninn leggrinn); …
1. d, a causal to the preceding word, [Ulf. rannjan, Matth. v. 25]:—to make run, let run; keyrði hann hestinn ok renndi honum at, put him into a gallop, Fms. ix. 56; renna hundum at dýrum, to run the hounds after game, let slip, Gþl. 448; konungr renndi eptir honum hestinum, Fms. viii. 353; renna sér, to slide:—to put to flight, þeir renndu þeim tíu er undan kómusk, Nj. 254; hverjum hesti renndi hann sem við hann átti, Vígl. 20:—to prevent, thwart, eigi má sköpunum renna, Ísl. ii. 106; þat hygg ek at rennt hafa ek nú þeim sköpunum, at hann verði mér at bana, Fas. ii. 169, 558; r. e-u ráði, to thwart it, Bret., Grág. i. 307; ok er nú rennt þeim ráða-hag, Valla L. 204; ek skal því renna, Jv. 49:—r. færi, neti, togum, öngli, to let the line, net … run out, Gþl. 426: Tjörvi renndi fyrir hann tjörgu, T. flung a targe in his way, Nj. 144: impers. of a weapon, atgeirinum renndi gögnum skjöldinn, the halberd was run through the shield, 116:—of the eyes, mind, renna augum, to turn, move the eyes, look, Ísl. ii. 251; r. ástar-augum til e-s, 199; r. girndar-augum, 623. 23; renna hug sínum, to wander in mind, consider, O. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(renn; rann, runnum; runninn), v.
1) to run (rakkar þar ~);
~ í köpp við e-n, to run a race with;
hón á þann hest, er rennr lopt ok lög, that runs through the air and over the sea;
~ e-m hvarf, to run out of one’s sight;
2) to run away, flee (rennr þú nú Úlfr hinn ragi);
~ undan e-m, to run away from one (ek get þess, at þú vilir eigi ~ undan þeim);
3) to run, flow (rennr þaðan lítill lœkr);
4) to melt, dissolve (ok hafði runnit málmrinn í eldsganginum);
reiði rennr e-m, anger leaves one;
5) to arise (= ~ upp);
sól rennr, the sun rises;
dagr rennr, it dawns;
6) with preps.:
~ af e-m, to leave one, pass away from one (reiði rann af honum);
~ á e-n, to come over one;
svefn, svefnhöfgi rennr á e-n, one falls asleep;
reiði rennr á e-n, one gets angry;
þá rann á byrr, then a fair wind arose;
~ eptir e-m, to run after one (þá var runnit eptir þeim, er flóttann ráku);
~ frá e-m, to run away from, leave one;
~ í e-t, to run into;
e-m rennr í skap, one is much (deeply) affected (er eigi trútt, at mér hafi eigi í skap runnit sonardauðinn);
~ saman, to heal up (þá var saman runninn leggrinn); …
(older form rinna, Hom. 125), pres. renn and rennr; pret. raun, rannt (mod. ranst), rann, pl. runnum; subj. rynni; imper. renn, renndú; part. runninn; with neg. suff. renni-a, Hkv. 2. 30: [Ulf. rinnan = τρέχειν, Mark ix. 25, = ρειν, John vii. 38; as also bi-rinnan, and-rinnan; a word common to all Teut. languages; the Engl. run is prob. formed from the pret. 3rd pers. plur.]:—to run = Lat. currere, of any swift, even, sliding motion (for hlaupa is to leap, bound), used not only of living things, but also of streams, water, wind, light, sun; rakkar þar renna, Am. 24; freki mun renna, Vsp. 41, Gm. 32; vargar runnu á ísi milli Noregs ok Daumerkr, Ann. 1047; rennia sá marr, Hkv. 2. 30; renni und vísa vígblær hinnig, Gh. 34; renni rökn bitluð, Hkv. i. 50; Grani rann at þingi, Gkv. 2. 4; hest inn hraðfæra láttú hinnig renna, Gh.18; þann hest er renn lopt ok lög, Edda 21; renna í köpp við e-n, 31; renna skeið, to run a race, id.; þeir runnu heim, Fas. ii. 101; r. at skeið, to take a run, 111; fór hann til ok rann bergit upp at manninum, 277; hann rennr upp vegginn, Nj. 202; r. e-m hvarf, to run out of one’s sight, Sturl iii. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. a runner, messenger, Stj. 434: = kallari, Lat. praeco, 353, N. G. L. ii. 242, 251 (v. l. 26), Post. 645. 75.
No entry
f. = renna or rennsl, Sks. 20 new Ed.
No entry
f. a spar of timber, a lath; kirkja á reka ok renningar á Sandnesi at helmingi, Vm. 95; eigi eru síðr renningar til þessa nefndar ok með hverju móti er á land kemr, Ám. 108, Jm. 18.
No entry
m. a running cord.
n. snow raised by the wind, drifting snow.
n. snow-drifts, Fms. iii. 74.
f. fold into which sheep are driven, trap.
f. a trap, fold, Fms. viii. 60, v. l.
No entry
f. a lid sliding in a groove.
No entry
m. a movable piece of wood in a tether; ef hes er í bandi ok r. fyrir, N. G. L. i. 25, Js. 121.
n. or f., í einu ~i, í einni ~, in one run, at one time.
n., mod. rennsli, a run; í einu rennsli, in one run, Ó. H. 78; í einni rensl (fem.), Sks. 20 new Ed., v. l.: a course of water, vatns-r.
f. course, water-course.
u, f. a runnel, water-course; ok um síðir féll rennslan aptr vestr, Landn. 251; en þegar hón tekr hinar yztu rennslur til suðrs, Sks. 217.
No entry
u, f. [for. word], a rent, Bs. i. 697, Vm. 30, Stj. 157, 171, N. G. L. iii. 74, 79; rentu-meistari, Fas. iii. 423.
No entry
að, to repeat, Stj. 53.
I)
(-pta, -ptr), v. to roof.
II)
(-pta, -pt), v. to bring up wind, to belch;
~ aptr, = dríta.
1. t, [Dan. ræbe; Scot. rift], to belch, bring up wind, Sturl. 21, 22 (the verse, thrice):—repta aptr, cacare, of diarrhoea; sumum repti hann aptr ok heitir arnar-leir, Edda ii. 296.
2. t, [raptr], to roof, Gm. 9, 24; marg-r., taug-r.
No entry
n. spars used for roofing.
No entry
að, to resign, Ann. 1393, Th. 13.
No entry
a, m. (i. e. ræxni), Post. 464; see ræksni.
No entry
u, f. a kind of fungus, Björn.
(gen. -ar, dat. and acc. -i, pl. -ar), f. rorqual, finner-whale.
f., dat. and acc. reyði. pl. reyðar, [Ivar Aasen royr-hval; Faroic royur]:—a kind of whale, from its reddish colour; þat er enn eitt hvala-kyn er reyðr er kallat, Sks. 136; hafði rekit upp reyði mikla, í hval þeim áttu …, Eb. 292; fundu þeir reyði nýdauða, keyrðu í festar, Glúm. 392; reyðr var þar upp rokin bæði mikil ok góð, fóru til siðan ok skáru hvalinn, Fb. i. 545, Fas. ii. 148, Edda(Gl.): names of various kinds of whales are compds with this word, hrafn-reyðr, steypi-r., vagn-r.: reyðar-hvalr, m. = reyðr, Sturl. ii. 20; reyðar-síða, u, f. a nickname, Landn.
II. a kind of trout, salmo alpinus, L. Edda (Gl.), Sturl. ii. 202; aurriða-fiski ok rðra (sic), Boldt 147; á-reyðr, a female trout: in Icel. local names, Reyðar-vatn, n. Trout-water; Reyðar-múli, a, m. Trout-mull, for the origin of the name see Sturl. ii. 202; Reyðar-fjörðr, m., in the east of Icel., prob. from the whale.
(-ða, -ðr), v. to rob.
ð, [for. word, from Germ.], to rob; reyfaði eitt af þessum sex nokkurri skreið, Ann. 1415.
m. pirate, robber.
a, m. [Scot. reiver], a pirate, robber, Fms. vi. 162, Fs. 14.
No entry
n. [akin to A. S. reâf; Engl. robe]:—a fleece, the wool without the skin (but with the skin gærra, q. v.), 655 viii. 1, Stj. 279, Sturl. i. 159, Js. 78, Grág.; ullar-r., K. Þ. K. 84, Grág. ii. 401, passim in old and mod. usage: = gæra, Bret. ch. 7.
No entry
n. [A. S. rêcels], incense; this Icel. word was borrowed from the A. S. (words in -elsi not being genuine Norse); for incense was first known in the Scandin. countries through the Roman Catholic mass, as may be seen from the description of the impression made by peals of bells and incense on the heathen natives, see Kristni S. ch. 11, Bs. passim, Dipl. iii. 4; reykelsis-brenna, -fórn, -ilmr, -offran, Stj., Eluc.; reykelsis-buðkr, -ker, -kista, -stokkr, Vm. 110, 152, Stj. 565, Str. 80, MS. 623. 55, Pm. 25, 62, Jm. 35, passim, reykelsi-ligr, adj. belonging to incense, Stj. 74.
(-ta, -tr), to smoke, emit smoke; to suffocate with smoke.
t, to smoke (trans.), Str. 80, N. G. L. i. 11; r. fisk, kjöt, etc.
(-jar, -ir), m. smoke, steam.
m., gen. reykjar. dat. reyki, Sks. 211 B, but usually reyk; with the article reykinum, Eb. 218, Nj 58, 202, mod. reyknum; pl. reykir, reykja, reykjum: [A. S. reôc; Engl. reek; Scot. reek or reik; Germ. rauch; Dan. rög; Swed. rök]:—reek, smoke, steam; svartr af reyk, Eg. 183; hann gengr með reykinum, Nj. 58: síðan hljóp hann með reykinum, 202; hélt þá reykinum upp í skarðit, Eb. 218; hvert hús er reyk (dat.) reykir, N. G. L. i. 11; þeir sásk til víða, ef þeir sæi reyki eðr nokkur líkendi til þess at landit væri byggt, ok sá þeir þat ekki, Landn. 26; hverfr því likt sem reyk legði, Mar.; hingat leggr allan reykinn, Nj. 202; hverfa sem r. fyrir vindi, Mar.; nú leggr sundr reyki vára ef sinn veg fara hvárir, Fms. vi. 244; hvárt sem mér angrar reykr eða bruni, Nj. 201; kómusk þeir með reyk í brott, Fs. 84; var fullt húsit af reyk, 44: metaph. phrase, vaða reyk, to ‘wade in reek’ to be all in the wrong; hann lagði halann á bak sér ok setti í burtu, svá at hvárki sá af honum veðr né reyk, Fb. i. 565:—reykjar-daunn, reykjar-þefr, a smell of smoke, Fms. ii. 98, Fær. 41, Rb. 240; reykjar-bragð, a taste of smoke; reykjar-svæla, a thick cloud of smoke; …
Shortened here. Read the full article →
m. chimney.
a, m. a chimney, Fs. 6.
a. blind from smoke.
adj. ‘reek-blind,’ blind from smoke, Fms. iii. 71, O. H. L. 15.
a. full of smoke.
adj. full of smoke, Fbr. 168.
m. chimney-pot.
m. a chimney-pot, Ísl. ii. 91. passim in mod. usage.
a. smokeless.
adj. smokeless, Fbr. 170.
No entry
m. a measure (of malt), a tax to be paid from every ‘reek’ house, every hearth, N. G. L. i. 257.
No entry
u, f. thick smoke, Hkr., Fb 255 (in a verse).
No entry
m., poët. ‘reek-pourer’ = fire, Lex; Poët.
No entry
ð, = rýma, D. N. ii. 123.
(-da, -dr), v.
1) to try, prove (lengi skal manninn r.); hann lét Gunnar r. ymsar íþróttir við menn sína, he let G. essay divers feats against his men; ef við Þorsteinn skulum r. með okkr, if Thorstein and I shall make trial of each other; r. eptir e-u, to search, pry, inquire into (hann reyndi eptir mörgum hlutum); r. til, to make trial (Bróðir reyndi til með forneskju, hversu ganga mundi orrostan);
2) to experience (reynt hefi ek brattara); hefi ek þik reynt at góðum drengi, I have proved (found) thee to be a good fellow; r. e-t af e-m, to meet with (hann hafði reynt af Böðvari vináttu mikla);
3) refl., ~st, to turn out, prove to be (reyndist Gunnlaugr hinn hraustasti); þat mun þó síðar r., but this will be put to the proof by and by; also with dat., ef mér reynist Þórólfr jamnvel mannaðr, if I find Thorolf as well accomplished.
d, [raun; Norse röyna; for the etymology see rún]:—to try; hann lét Gunnar reyna ýmsar íþróttir við sína menn, Nj. 46: segir sik vera búinn at þeir reyni þat, Fms. i. 59; menn eru við beygarð þinn, ok reyna desjarnar, Boll. 348; ef þat þarf at reyna inn skipti vár sona Eireks, Eg. 524:—with the notion of ‘trial,’ danger, spurði hvar hann hefði þess verit at hann hefði mest reynt sik, Eg. 687; ef vit skulum reyna með okkr, 715:—to experience, Hm. 95, 101; sannyndum ok einurð, er hann mun reyna at mér, Eg. 63; þykkir mér undarligt ef konungr ætlar mik nú annan mann en þá reyndi hann mik, 65: the saying, sá veit görst er reynir.
2. to examine; reynit (rønit) ef ér elskið Guð sannliga, Greg. 18: to explore, fjöld ek reynda regin, Vþm.: as a law term, to challenge, síðan skolu þeir reyna dóminn, Grág. i. 165; reyna sekð í dómi, 488.
3. reyna eptir, to search, pry, enquire into; hann hét þó at fara sjálfr ok reyna eptir honum, Nj. 131, v. l.: esp of a person endowed with second sight or power of working charms, Þorkell spakr bjó í Njarðvík, hann reyndi eptir mörgum hlutum, Dropl. 34; engan bíðr minn líka í fræði ok framsýni, at reyna eptir því sem stolit er, Stj. …
Shortened here. Read the full article →
f. experience; eru þeir úlíkir þeim sýnum, en miklu úlíkari ~um, they are unlike them in appearance, but much more so in reality; gen. ~ar, as adv. indeed, in fact, really.
f. experience; úlíkir sýnum, en miklu úlíkari reyndum, Edda 12: gen. reyndar, indeed, in fact, really, mjöðdrekku, en hón var reyndar full af silfri, Eg. 240, Fms. i. 59, ii. 77, vi. 189, Valla L. 207, Hkr. i. 246.
(gen. -is), m. rowan-tree.
1. m. a trier, examiner, Edda 68, Lex. Poët.
2. m. [Dan. rönne], the rowan-tree (Lat. ornus), Edda passim. In a few Icel. local names, Reynir, Reyni-kelda, Reyni-nes, Reyni-staðr, Reyni-vellir, Landn., Map of Icel.; these names mark places with small rowan-groves at the time of the Settlement,—the only sort of tree, except the dwarf birch, which was found in Icel.
COMPDS: reyni-lundr, runnr, m. a rowan-grove, Edda 60, Sturl. i. 5, 6, Grett (in a verse). reyni-viðr, m. rowan-wood, Sturl. i. 6. reyni-vöndr, m. a rowan-wand, Sturl. i. 6. The rowan was a holy tree consecrated to Thor, see the tale in Edda of the rowan as the help of Thor (Þors-björg); for mod. legends of the rowan see Ísl. Þjóðs. i. 641 sqq.
No entry
f. a rowan-grove, Jónas.
No entry
u, f. experience, Vídal., freq. in mod. usage; reyaslan er ólygnust. a saying.
No entry
t, = repta, Sturl. i. 22 (in a verse):—to belch, Sks. 229, v. l.
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to wind round (örin var reyrð gulli);
2) to tie, fasten (hann var bundinn at höndum ok fótum ok reyrðr sterkliga við einn ás).
II)
(-ða, -ðr), v. to bury in a cairn (reyrr).
ð, [Engl. roar], to rattle; reyrir í barka, Sturl. i. 21 (in a verse).
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to wind round (örin var reyrð gulli);
2) to tie, fasten (hann var bundinn at höndum ok fótum ok reyrðr sterkliga við einn ás).
II)
(-ða, -ðr), v. to bury in a cairn (reyrr).
1. ð, [perh. from reyrr, a reed], to wind round; strengi reyrða með járni, ropes payed or bound with iron wire, Róm. 362; hann lét göra strengi ok reyrði járni, Fb. ii. 23; örin var reyrð gulli, Fms. xi. 65: þær (the arrows) vóru gulli reyrðar, Fas. ii. 511.
II. to tie, fasten; hann var reyrðr sterkliga við einn ás, Fas. iii. 270; hafði hann reyrt sik við steininn með kaðli, 486; reipum reyrðr, Pass., and passim in mod. usage.
2. ð, [reyrr = a cairn], to put in a cairn, hence to bury by piling stones over a dead body; þat skal á forve færa ok reyra þar er hvárki gengr yfir menn né fénaðr, N. G. L. i. 539; þeir drógu brott líkama hanns ok reyrðu í hreysi nokkuru, Fms. vii. 227; lík Þorbjarnar ok … vóru flutt til kirkju, en öll önnur lík vóru þar reyrð sem þeir féllu, ix. 274: þung-rørðr, heavy, weighed down, Ó. H. 195.
I)
(-ar, dat. -i), m. reed.
II)
m. heap of stones, cairn.
1. m., gen. reyrar, and later reyrs, dat. reyri, Hm. 95; [Ulf. raus = κάλαμος; O. H. G. rôr; Germ. rohr; Swed.-Dan. rör]:—the common reed, Lat. arundo, Edda (Gl.); er ek í reyri sat, Hm. l. c.; hólmi reyri vaxinn, … felit ér yðr þer í reyrinum, Fms. i. 71: used for thatching, þakt reyr eðr hálmi, vi. 153; en roknu reyr, the reeky reeds, Orkn. (in a verse): poët., reyrar-leggr, a reed-stalk, a cane (?), Edda (in a verse); hólm-reyrr, ‘holm-reed’ = a snake, id.; öl-reyrr, ‘ale-reed’ = a drinking-horn (?), Bjarn. 24 (in a verse); dal-reyrr, the ‘dale-reed’ = a snake, Ísl. ii. 353 (in a verse); or better dal-reyðr, ‘dale-trout.’
2. m. [Swed. rör; cp. also hreysi and hrörr, for an h seems to belong to the word, which has been lost in the Swed.]:—a heap of stones, a cairn (= dys); in the old Swed. law rör is a set of mark-stones, þar ær rör sum fæm stenær æru, Schlyter, see the remarks s. v. lyritr; and in the allit. phrase, rå eða rör; it remains in the poët. reyr-þvengr, rör-thong = a snake, Edda (in a verse); …
Shortened here. Read the full article →
n. pl. the wire by which the arrow-head was bound to the shaft (skot stóðu uppi á ~um).
n. pl. the wire by which the arrow-head was bound to the shaft, Fms. ii. 320, vi. 323, ix. 528.
No entry
n. reed-grass, straw.
No entry
m. a reed-stalk.
m. reed-bed.
m. a rush-bed, Stj. 226.
m. ‘reed-wand’, cane.
a, m. a ‘reed-staff’, cane, Fas. ii. 239, Fb. ii. 72, Fms. vi. 181, Stj. 641.
No entry
m. = reyrvöndr, Pass. 24. 8.
m. ‘reed-wand’, cane.
m. a ‘reed-twig,’ cane, Fas. i. 209, Hkr. i. 79.
pp. grown with reed.
part. grown with reeds, Al. 170.
m. = reyrsproti.
m. a ‘reed-wand,’ Karl. 224.
pp. thatched with reed.
part. thatched with reed, Fb. iii. 299.
(-sta, -str), v. to lift up the voice; to resound; to sing (r. kvæði).
t, [raust], to lift the voice, Eluc. 74, MS. 656 A. ii. 11, 677. 1; þar reystir hljómr Guðs engla, Post. 645. 73; þar eru settir englar at reysta til skemtunar, Pr. 407:—reflex. reystisk, MS. 655 xii. 2, l. c.
(-tta, -ttr), v. to pluck, pick (S. hleypr á hús upp ok reytir gras); r. sik, to tear one’s hair.
t, [Ulf. raupjan = τίλλειν; cp. Germ. rupfen]:—to pluck, pick; reyta gras, Nj. 119; þeir reyttu á sik mosa, 267; sumir reyttu ok rifu af honum þá vánda leppa, Fms. ii. 161, Stj. 71; r. ok rupla, 163; þá hnykktu þær af sér faldinum ok reyttu sik, Orkn. 182; þeir hrífa upp í höfuð sér ok reyta sik, Fb. ii. 25; leysir hón hár sitt ok reytir sik sárliga, Mar.
No entry
n. pl. picked seaweed; allar fjöru-nytjar fyrir útan reytisöl, Vm. 87.
n. = rénan (var þá nökkut ~ á hans sótt).
n. = rénan; var þá nokkut rén á hans sótt, Bs. i. 145.
(að), v. to dwindle, decrease, subside (orrostan rénaði).
að, to dwindle, decrease, Fms. vii. 189, x. 394, Fas. ii. 406; skal sá þat gjalda er réna lét, Grág. ii. 211; þegar heldr rénaði hin harðasta skothríðin, Fms. viii. 289, v. l.: to become dilapidated, ef löggarðr rénar (rænar), Grág. ii. 265; ok rénar kirkja svá at eigi má tíðir í veita, K. Þ. K. 50, Eb. 6 new Ed., v. l.; lítt rénuðu (withered) þar grös, Fb. i. 539.
f. decrease, diminution.
f. decreasing, Fms. x. 252, xi. 41, Bjarn. 58.
I)
f.
1) public fold (þat var um haustit, er sauðir vóru í ~ reknir);
2) esp. pl. the general sheep-gathering in autumn (þann dag skulu vera réttir í Þórarinsdal).
II)
adv.
1) just, exactly, precisely;
2) straight (þeir stefndu r. á þá);
3) rightly, correctly (lýsa e-u r.).
f. (réttr, m., Bs. i. 415; cp. lögréttu, afréttu, acc. pl.):—a public fold in Icel. into which the flocks are driven in the autumn from the common mountain pastures and distributed to the owners according to the marks on the ears; the word is no doubt derived from rétta, réttr, to adjust. Germ. richten; for the sheep pen is a kind of ‘court of adjustment;’ and every district has its own ‘rétt’ at a fixed place near the mountain pastures. This meeting takes place at the middle or end of September all over the country, and this season is called Réttir. For descriptions see the Laws and the Sagas, Grág. (Kb.) ch. 13, 14. Landbr. þ. (Sb.) ch. 36–44, Eb. ch. 25, Sd. ch. 15, 17, Bjarn. 59 sqq., Gullþ. ch. 14, 16, Bs. i. 415, cp. Glúm. ch. 17, Fms. vii. 218; and for mod. description see Pilar og Stúlka (1867) 15–22. The assemblage at the rétt is a kind of county fair with athletic and other sports; eigi skolu Réttir fyrr vera en fjórar vikur lifa sumars, Grág. ii. 309; Réttir byrja, Icel. Almanack (Sept. 8, 1871); lög-rétt, Sd. 149; af-rétt or af-réttr, q. v.; réttar-garðr. Gullþ. 63, Sd. 149, Eb. 106; rétta-menn, the men assembled at a rétt, Sd. …
Shortened here. Read the full article →