a. poet. champing the bit (marir, dröslar mélgreypir).
adj. chafing at the mél, champing the bit, epithet of a steed, Akv. 3, 4, 13. The poët. compds
No entry
mél-skúr, iron rain, iron shower, Vellekla, are prob. from the same word.
No entry
= vér (q. v.), we.
n.
1) the middle (sá var mestr, er í miðit reið);
2) mark; sem ek munda hafa m. á mér, ef, which I should have experienced on myself, if;
3) fishing bank (indicated by landmarks on shore); bregða til miða, to seek for a fishing bank.
n., dat. pl. miðjum, 645. 100 (the older form), but commonly miða miðum (= miðr, q. v.), the middle; í mið, or í miðið, in the middle; sá er í miðið reið, Vápn. 25, Fms. iii. 182; gengr steikari fyrst fyrir konung, þá riddari í mið en konungs-son siðast, Pr. 429; Snorri var í mið, Bs. ii. 72: the phrase, spakir menn henda á mörgu mið, the wise man hits the middle of many things, i. e. makes many good hits, Fs. 140, Sturl. iii. 217 (a saying):—a mark, hit, sem ek munda hafa mið á mér ef hans íllvili hefði fengit framkvæmd, Fms. i. 223.
2. metaph., kváðu þeir lítil mið at Páli ok kenningum hans, they said that Paul and his teaching were little to be relied on, Post. 656 C. 24.
II. as a naut. or fishing term, a fishing bank, Scot. meith; banks out at sea marked by prominences or landmarks on shore, described in Bs. ii. 179 (þess-háttar sjóreita kalla þeir mið); bregða til miða, to seek for a fishing bank, Gísl. 49; ek mun visa þér á mið þat at aldri mun fiskr bresta ef til er sótt …, en er hann kom á miðit var undir fiskr nógr, Bárð. 15 new Ed.; ef menn hafa hér glögg mið á, Fas. i. 27; geisa þeir nú róðrinn af miðunum, Valla L. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to take note, mark (E. hafði glöggt miðat á um kveldit, hvar konungrinn hvíldi); m. við e-t, to mark a distance or place by another object (hlað hér vörðu, ok miða svá við þar sem eldrinn brennr).
að, to shew, mark a place; miða til, en er læknirinn miðaði til hvar hann skyldi af skera, when the leech shewed where to make the cut, Fms. iii. 31:—miða á e-t, Eymundr hafði glöggt miðat á um kveldit hvar konungr hvíldi í tjaldinu, Fb. ii. 129; miðaði hann svá glöggt á, at þar sem hann sagði fannsk kista, Bs. i. 829: hann miðar glöggt, hversu …, he marks closely, how …, Hom. (St.):—miða við e-t, to mark a distance or place by another object; hlað hér vörðu, ok miða svá við þar sem eldrinn brennr, Gísl. 147: metaph., hvað er að miða við það, ‘tis no proper thing to compare with, it cannot be compared:—impers., e-u miðar, a thing moves, advances; honum miðar ekki.
from mjöðr, mead.
a, m. a mark in a book, a slip of paper, and the like.
(also á or í ~), prep. = meðal, milli (~ svefns ok vöku).
adv. amidst; see meðal and milli.
f. the middle (í miðju).
u, f. the middle: í miðju, in the midst, Nj. 97.
(að), v.
1) to share; m. e-m e-t or m. e-t við e-n, to share with another (Gunnar ~ði mörgum mönnum hey ok mat); skal ek eigi m. ríkit, I shall not share the realm; m. spor sín, to make a step, move (stöndum fast ok miðlum ekki spor vár);
2) to mediate; m. mál or málum, to make a compromise;
3) refl., ~st e-t við, to share with one another; m. mál við, to make a compromise.
að, [Engl. middle, cp. miðr], to share; miðla e-m e-t or miðla við e-n, to share with another person, use in common; hann miðlaði lönd við Örn frænda sinn, Landn. 209; þeir munu hafa miðlat ykkr þat af arfi Björgólfs, Eg. 39, Fms. vi. 141; Gunnarr miðlaði mörgum mönnum hey ok mat, Nj. 73; skal ek eigi m. ríkit, I shall not share the realm, Fms. i. 84; töldu várkunn at hann vildi eigi m. ríkit, Orkn. 98; allt þat er hann má m. umfram klæðnað sinn, Grág. i. 250; eigi skulu menn tíund m. við hans lið né matgjafir, 458; árar at miðla ok austskotu, ii. 171; in. e-t við e-n, to share with one. Fms. viii. 153.
2. metaph. to mediate, with dat.; miðla dómi, to give judgment as a mediator, Sks. 657; nema miðlat sé málum, Bjarn. 55; at dómi væri svá miðlat, at Stephano væri lofat at bæta sem brotið var, Sks. 144 new Ed.:—with acc., m. mál, to make a compromise; ok miðlum svá mál millim þeirra, Bs. i. 24: m. spor, to move, make a movement; stöndum fast ok miðlum ekki spor vár (but fótsporum, dat., Fb. iii. l. c.), Mork. 116.
II. recipr., miðlask e-t við, to share with one another, Grág. ii. 333; …
Shortened here. Read the full article →
f.
1) partaking, sharing with another (m. auðar);
2) compromise (gøra m. á um e-t).
f. a partaking, sharing with another, Fms. viii. 153; bauð ek fátækum m. míns auðar, Sks. 632: a compromise, göra m. á um e-t, Grett. 104 A. miðlunar-mál, n. pl. a compromise; göra m., Grett. 175 new Ed.; urðu engin m. með þeim, they came to no compromise, Sturl. i. 133.
adv. middlingly, indifferently, poorly; þykkist hann þá vera m. staddr, in rather a hard plight.
f., or miðlungr, m. the middle, only in adverb. phrases: miðlungar, f. gen. middling, i. e. not over-much, ironically; miðlungar snotr með úsnjallri tungu, i. e. middling-wise, foolish, Hom. 142: as also miðlungi, adv., miðlungi góðgjarn = wicked, Rd. 254, 275; miðlungi réttorðr, Sturl. ii. 185; miðlungi vinsæll, Fbr. 13 new Ed.: miðlung, acc., þykkisk hann þá vera miðlung staddr (in a hard plight) slyppr maðr ok sárr mjök, 93 new Ed.; dugir miðlung þat, ‘tis not worth much, it wont do much, Fms. xi. 353 (in a verse).
I)
(mið, mitt), a. middle, lying in the middle; nær miðri veröldinni, near the middle of the world; G. leggr í móti atgeirinum ok kom á hann miðjan, and struck him in the middle; áin var opin um mitt, in the middle; mið nótt, midnight (þá var mið nótt); m. dagr, midday (þat var nær miðjum degi, er þeir fundust); m. aptann, six o’clock p. m.; m. morginn, six o’clock a. m.; at miðjum vetri, um miðjan vetr, at midwinter; mitt sumar, midsummer; miðrar brautar, in the middle of the road.
II)
adv. = minnr, less.
adv. = minnr, less; see minni, minnr.
I)
(mið, mitt), a. middle, lying in the middle; nær miðri veröldinni, near the middle of the world; G. leggr í móti atgeirinum ok kom á hann miðjan, and struck him in the middle; áin var opin um mitt, in the middle; mið nótt, midnight (þá var mið nótt); m. dagr, midday (þat var nær miðjum degi, er þeir fundust); m. aptann, six o’clock p. m.; m. morginn, six o’clock a. m.; at miðjum vetri, um miðjan vetr, at midwinter; mitt sumar, midsummer; miðrar brautar, in the middle of the road.
II)
adv. = minnr, less.
mið, mitt, adj. with a suppressed radical j, which appears before a vowel, miðjan, miðja, miðjar, miðjum; [Ulf. midjis = μέσος; A. S. medel; cp. Engl. mid, midst, middle; Hel. middi; O. H. G. mitti; etc.; Lat. medius; Gr. μέσος]:—the middle; á miðjum pöllum, Nj. 150; nær miðri inni vestri bygð, Landn, 105; kóm á hann miðjan, hit him in the middle (in the pit of the stomach), Nj. 96; í mitt lær, Fs. 53; áin var opin um mitt, in the middle, 52; þeir stefndu mitt leiðar-sundit, Fms. viii. 131.
2. in a temp. sense: mið nótt, midnight; þá var mið nótt, Edda 30; at miðri nótt, … of miðja nótt, 29; þá er dró at miðri nótt, Grett. 140: miðjan dag, midday, Vsp.; nær miðjum degi, about midday, Ó. H. 223; allt til dögurðar máls eða miðs dags, Sks. 20: miðr aptan, ‘mid-eve,’ six o’clock P. M., Fb. ii. 128, Hrafn. 9; miðs aptans tíð, 625. 177: miðr morgun, ‘mid-morning,’ six o’clock A. M.; milli miðs morguns og dagmála; sofa fram yfir miðjan morgun: mitt sumar, midsummer, Nj. 4; at miðju sumri: miðr vetr, midwinter, miðs vetrar nótt, a midwinter night, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m., see miðr (2).
No entry
m. midwinter, in
No entry
u, f. midsummer night, the 24th of June, D. N.
n. midwinter sacrifice.
the heathen blót at midwinter, Fb. ii. 185.
m. Wednesday.
(proncd. miðku-dagr), mid-week-day, i. e. Wednesday; cp. Germ. mittwoche, (for this use see the remarks s. v. dagr), Rb. 102, Orkn. 322, K. Á. 188, Ó. H. 223, Sturl. ii. 153, D. N. v. 505: mið-viku-aptan, -morgin, -nótt, f. Wednesday eve, morning, night, K. Þ. K. 124, K. Á. 22, Ísl. ii. 346, Sturl. iii. 83.
No entry
m. mid-eve, see miðr (2), Fms. viii. 89.
No entry
n. the middle, centre; see dik.
adv. midway, halfway.
adv. in the middle of the road, Fas. ii. 181.
n. the middle of a ship (skipit var breitt um ~t).
n. ‘mid-board,’ balk-head (?); skipit var lítið til skutanna en breitt um miðbyrðit, Grett. 88 A.
No entry
m. a farm lying in the midst (of three), Nj. 257.
No entry
m., Fms. xi. 425; see miðrdagr.
n. midday, noon.
n. midday (= hádegi = miðr dagr = twelve o’clock), so always in mod. writers, and distinguished from miðmundi, q. v.; at morgunmáli milli miðdegis ok dagmála, Ísl. ii. 335; miðdegis skeið, Fms. vii. 69, viii. 374 (v. l.), Stj. 216, Hkr. ii. 175, Fms. xi. 425, Gþl. 87, Jb. 200 (but better miðr dagr in two words); but in mod. usage miðdegi is used in the same sense as miðmundi, q. v.
a. stout in the waist.
adj. stout in the waist, Grett. 135, Fms. iii. 96.
No entry
n. = miðdegi, Rb. 1812. 39.
f. Mid-Lent.
u, f. mid-Lent, Ann. 1273, Gþl. 409.
adv. in the middle of the fjord.
adv. in the middle of the fjord, Fms. xi. 13.
f. the middle of the line (in battle).
f. the middle of the line in battle, Fms. x. 403.
m. midgarth, the earth.
m. [in Cumberland three farms, High-garth, Middle-garth, Low-garth]
I. the ‘mid-yard’ ‘middle-town,’ i. e. the earth, a mythol. word common to all ancient Teut. languages; thus Ulf. renders the Gr. οἰκουμένη by midjungards; Hel, calls the earth middil-gard; the. A. S. homilies instead of earth say middan-geard (meddlert, Jamieson), and use the word as an appellative; but the Icel. Edda alone has preserved the true mythical bearing of this old Teut. word.—The earth (Miðgarð), the abode of men, is seated in the middle of the universe, bordered by mountains and surrounded by the great sea (úthaf); on the other side of this sea is the Út-garð (out-yard), the abode of giants; the Miðgarð is defended by the ‘yard’ or ‘burgh’ Ás-garð (the burgh of the gods), lying in the middle (the heaven being conceived as rising above the earth). Thus the earth and mankind are represented as a stronghold besieged by the powers of evil from without, defended by the gods from above and from within; see Vsp. 4, Gm. 41, Edda 6, 25, 26, 35: mankind is said to abide ‘undir Miðgarði,’ under the Midgard, Hbl. 23; mest manna-val und Miðgarði, Hdl. …
Shortened here. Read the full article →
m. centre of the world.
m. the centre of the world, Symb. 30.
f. pl. mid-shoulders.
f. pl. the mid-shoulders, Bs. i. 453.
m. middle shelf on a hill-side.
a, m. the middle shelf on a hill-side, Finnb. 348.
No entry
adv. along the middle of the mountain side, Ann.
No entry
m. the middle, midst, 625. 189, Stj. 76.
No entry
n. a Gr. word [prob. = imperat. μεταβηθι, = go away]; the Orkn. S., in a report of Earl Rögnvald’s journey to Palestine in 1152, says that in Imbólar (= ἔμπολις? which the travellers took to be the name of a place) in Asia Minor when two persons met in a narrow lane the one used to shout, miðhæfi! miðhæfi! (answering to the Dan. varsko!), Orkn. 374.
n. the Mediterranean sea.
n. the ‘Midland,’ Mediterranean Sea, Sym. 11, A. A. 288, Al. 117, Edda 147 (pref.)
m. the Mediterranean sea.
m. id., A. A. 286.
m. middle piece.
a, m. the middle piece, Gísl. 88.
f. middle branch (of a stream).
f. the middle branch of a stream, Nj. 161.
a. long-waisted, a nickname.
adj. a nickname, Fb. iii.
adv.
1) midway, halfway (er þeir kómu ~ til Máfahlíðar);
2) in the middle (Ísraels synir gengu þurt ~ um hafit).
adv. half the way, Eb. 94: in the middle, Ísl. ii. 347, Stj. 289.
No entry
u, f. the middle lesson, 625. 169.
f. ‘the middle mass’, matins.
u, f. the ‘middle mass,’ matins, Hom. 41.
a. slender in the waist.
adj. slender in the waist, Fms. x. 151.
m.
1) the middle between two places; þá er Skoðborgará á miðmunda, the river S. is midway; with gen., þá er sól er miðmunda norðrs ok landnorðrs, when the sun is midway between north and north-east;
2) = miðmundaskeið (fyrir miðmunda hófst orrostan, en konungr féll fyrir nón);
3) moment, weight, importance; allir þeir, er þar höfðu verit ok nökkurr ~ var at, and were of any note.
a, m. the middle, the metaphor being taken from scales: loc. midway, þá er Sköðuborgará (in Jutland) á miðmunda, the river S. is midway (between Hedeby and Wiborg), Symb. 32:—with gen., þá er sól miðmunda norðrs ok landnorðrs, when the sun is midway between north and north-east, Grág. ii. 283; þá er miðmunda sólhvarfanna, the mid-time between the two solstices, Rb. 94; lét hann sól þann dag upp koma í miðmunda-stað austrs ok landsuðrs, en setjask í miðmunda-stað útsuðrs ok vestrs, id.; í miðmunda-stað vestrs ok útnorðrs, id.
2. moment, weight, importance; guldu þeir allir nokkut er þar vóru ok nokkur miðmundi var at, all who were of any moment, Sturl. i. 181; þú skalt bera fé undir lenda menn í Noregi ok alla þá menn er nokkurr miðmundi er at, Mork. 4.
II. in a temp. sense, as a mark of time, when the sun is midway between midday (twelve o’clock) and nón (three o’clock), half-past one, see Sturl. l. c.: this measure of time is still used in Icel., þat var nær miðjum degi (i. e. about twelve o’clock) er þeir fundusk, en fyrir miðmunda hófsk orrostan, en konungr féll fyrir nón, en myrkrit hélzk frá miðmunda til nóns, Ó. …
Shortened here. Read the full article →
n. midnight.
n. midnight, Hkr. i. 68, Orkn. 244, Eg. 397; miðnættis skeið, Fms. viii. 229.
m. the middle bench (of the lögrétta).
m. the middle bench in the lögrétta, Grág. i. 4, Nj. 150, 190, v. l.
No entry
n., sounded misseymi, the gut used in shoe-making.
a. short-waisted.
adj. short-waisted, Eg. 710.
n. middle course.
n. the middle course, Alg.
n. middle of a ship (= mitt skip).
n. the midship, waist of a ship, Fms. i. 158, xi. 102; miðskips ár, N. G. L. i. 59; cp. Engl. midshipman.
adv. amidships.
adv. amidships, Fms. ix. 287 (v. l.), Bær. 19.
n. midsummer (= mitt sumar).
n. midsummer, Grett. 104 new Ed., Rb. 42, 568, Grág. i. 147; miðsumars helgi, a midsummer Sunday, Sturl. iii. 223, Rb. 566: a feast day, miðsumars skeid, midsummer time, Fms. vii. 99.
adv. in the middle of the sound (cf. sund).
adv. in ‘mid-sound,’ in the middle of the sound, Fas. ii. 355.
No entry
n. a Norse law term, a second instalment, N. G. L. i. 76.
No entry
f. = miðheimr, Edda 147 (pref.)
No entry
u, f. the mid-week, in
No entry
m. the middle division of a thing in three parts, D. N.
a. tight in the waist.
adj. tight in the waist, Fas. ii. 343.
No entry
pers. pron. acc. me; see ek (B).
(acc. mikinn, neut. mikit), a.
1) great, tall, of stature (m. vexti, maðr m. ok sterkr);
2) great, large, in bulk or size (mikil ey ok góð); áin var mikil, the river was swollen;
3) of quantity, great, much (m. viðr, mikil drykkjuföng);
4) great, prominent (skörungr m., málafylgjumaðr m.); m. drykkjumaðr, a great drunkard; vetr m., a severe winter; með ~i snild, with great skill;
5) acc. ‘mikinn’ used as adv.; ríða (fara) m., to ride (go) fast; róa m., to pull hard;
6) neut. as subst., much; skipta miklu, to be of great importance; dat., ‘miklu’ with compar., much, by far (m. betr; m. meiri maðr en áðr); with superl., m. mestr, by far the greatest, the very greatest; neut. as adv., mikit, greatly, much, = mjök (hón unni honum m.).
or mykill, adj., mikill, mikil, mikit; gen. mikils, mikillar, mikils; dat. miklum, mikilli, miklu; acc. mikinn, mikla, mikit: plur. miklir, miklar, mikil; gen. mikilla; dat. miklum; acc. mikla, miklar, mikil: with a suff. neg. miklo-gi, Grág. i. 209, Ísl. ii. 360 (Heiðarv. S.), see -gi (C). The spelling also varies between i and y; the latter form is represented by the Swed. mycka and mycket; Ivar Aasen mykjen and mygje; A. S. mycel; Old Engl., Scot., and North. E. have both muckle and mickle; Engl. much; early Dan. mögel. Some Icel. MSS., e. g. the Flatey-book (first hand), make a difference by spelling i in the uncontractcd forms, but y in the contracted, e. g. mikill, but myklir, myklar, myklum; this however was prob. a Norwegianism, for the poets in their rhymes use i throughout, sik miklu, sikling miklum, Hallfred, agreeably with the mod. pronunciation: compar. meiri, superl. mestr, see meiri: [Ulf. mikils; A. S. mycel; Hel. mikil; O. H. G. mihil; Scot. mickle; Dan. megen; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adv. too much, Hm. 66; cp. hölzti.
adv. distinguished.
adv. distinguished, Nj. 178, Fms. v. 176.
a. stout-hearted, high-minded.
adj. ‘muckle-breasted,’ stout-hearted, O. H. L. 33.
No entry
adv. immensely, 655 v. 2.
a. stout-looking.
adj. big, Nj. 182, Fs. 23.
a. aspiring to great things.
adj. aspiring to a great thing, Karl. 400.
a. of great importance.
adj. considerable, Karl. 381.
a. big-spirited.
adj. high-spirited. Bs. i. 742.
No entry
adj. stately, considerable, Ld. 332, Rd. 282, Fs. 12, 63.
a. proud, grand.
adj. proud, grand (Lat. superbus), Edda 108, Fms. i. 4, Hom. 34: as a nickname, Guðröðr inn Mikilláti, Hkr. i. 60; Danr inn Mikilláti, Hkr. (pref.); Tarquinius inn Mikilláti, Blas. 37.
m. greatness, largeness.
(-leiki), m. greatness, largeness, Rb. 470, Fms. ii. 231, Stj. 70, 87, Sks. 98. Greg. 17.
a. having marked (prominent) features.
adj. having great (i. e. prominent, marked) features, Eg. 304, Fms. ii. 20, x. 15, Þiðr. 176.
adv.
1) greatly;
2) proudly (láta ~).
adv. greatly, Stj. 114, Th. 78: proudly, Valla L. 217.
a. grand, considerable.
adj. grand, Th. 22, Stj. 38.
No entry
dep. to pride oneself, MS. 4. 9.
n. pride, pomp.
n. pride, pomp, Sól. 66, Edda 22. Str. 82. Karl. 297, Hom. 63, 86.
No entry
part. (-magni, adj.), powerful, strong, Hb. 544, 39.
adv. magnificently.
adv. magnificently, Ld. 178, Ísl. ii. 326, Fms. iv. 278, xi. 110.
a. grand, magnificent, generous.
adj. grand, magnificent, great, generous, Háv. 51, Fs. 183.
n. great, powerful man.
n. a great, powerful man, Landn. 150. Nj. 51, Grett. 111 A, Fms. i. 294, vi. 7, vii. 118.
No entry
u, f. greatness, magnificence, Fms. vi. 234, Fb. ii. 137.
n. high words.
n. high words, Hkr. i. 191.
a. imperious.
adj. imperious, Grett. 103.
n. great feat.
n. a great feat, Ísl. ii. 215.
a. imposing.
adj. imposing, Sturl. iii. 252, Fær. 45, Fms. xi. 78.
a. magnificent.
adj. magnificent, Róm. 276.
a. doing great work.
(-yrkr), adj. mightily-working, doing mighty works, Stj. 289, Fb. i. 521, Finnb. 234.
a. important.
adj. important, Sturl. 1. 138.
a. exacting.
adj. exacting, Lv. 77, Fms. iii. 117. Fas. iii. 52.
(að), v.
1) to make great, increase, magnify; m. sik, to pride oneself;
2) impers., e-m ~r e-t, one wonders at (konungi ~r þat með sjálfum sér, at);
3) refl., ~st, to acquire fame (ef konungr vill m. af þessu); to pride oneself (engi maðr miklist eða stœrist af sinni ætt).
að, [Ulf. mikiljan = μεγαλύνειν], to make great, magnify, Stj. 64 Fagrsk. 15; ok við fortölur Guðrúnar miklaði Bolli fyrir sér fjándskap allan á hendr Kjartani ok sakir, Ld. 218; hón sagði til þess fé nýtt vera, at menn miklaði sik af. 318; mín önd miklar Dróttinn, Luke i. 46 (Vídal.)
2. impers., konungr lætr sér mikla, the king wondered, Fms. xi. 428; konungi miklar þat með sjálfum sér, at hinn útlendi skal yfir bera þann er Enskir kalla meistara, 431; hann kvaðsk eigi mundu mikla tillögu við hann ór því er hann hafði til unnit, Band. (MS., begin.); the printed text is corrupt.
II. reflex. to wax; miklask í góðum verkum, Mar.: to wax famous, ef konungr vill miklask af þessu, þá …, Eg. 425; at hann væri miklaðr af þessu verki, Ld. 150; þá miklomk vér allir af, Fms. xi. 21; miklaðr ok tignaðr, Sks. 485.
2. to pride oneself; en engi maðr miklisk eða stærisk af sinni ætt, Landn. 357 (App.)
f. increase, greatness.
f. waxing, growth, greatness, Hom. (St.), Stj. 242.
f. kindness, mercy, grace.
f. [Ulf. mildipa = σπλάγχνα, Phil. ii. 1], ‘mildness,’ mercy, grace; andi vizku ok mildi, 686 B. 13; með móðurligri mildi, Sks. 549, Fms. ii. 296; biðja at Guð gefi mér slíkt sem hans er m. til. ix. 249; en þó hann gefi mönnum heimleyfi af m. sinni. x. 343; örleika hans ok m., Fb. ii. 136; m. ok miskunn, Ó. H. 109; það var mesta Guðs mildi, it was God’s mercy; gjaf-m., liberality; hlátr-m., tár-m., being given to tears.
COMPDS: mildifullr, mildiverk.
(-s, -ar), m., poet. a liberal man (örr maðr heitir m.).
m., poët. a liberal man, a prince, Edda, Lex. Poët. passim: in prose, Guðs mildingr, a man of God, Hom. 124.
No entry
adj. merciful, Th. 24.
n. work of charity.
n. a work of charity or mercy, 671. 5, Fms. v. 212.
a.
1) mild, gentle, gracious;
2) munificent, liberal (m. af fé).
mild, milt, adj. [Goth. milds, in un-milds = ἄστοργος; A. S., Engl., etc. mild]:—mild, gentle, graceful; mildastr ok ágæztr, Íb. 14; glaðr ok kátr, m. ok lítillátr, Fms. x. 88: gentle, m. ok meinlauss, 281. Stj. 241, Bret. 102 (= Lat. pius, of Aeneas); ú-mildr, komast í ó-mildar hendr, to come into bad hands:—of weather, mild.
II. metaph. munificent, Hm. 38; mildir, fræknir menn bazt lífa, 47; mildr af fé, Fms. vii. 197; íllr af mat en mildr af gulli, Hkr. i. 140:—hinn mildi, as a nickname, 60; gjaf-mildr, open-handed; hlátr-mildr, laughing.
No entry
adj. mild, gentle, Ad.
a. mild, kind-hearted.
adj. mild, kind, Fms. x. 266.
m. mildness, mercy.
(-leiki), m. mildness, mercy, Stj. 125, 157, Sks. 716, K. Á. 52.
adv. mildly, gently.
adv. mildly, gently, Hom. 37, Greg. 7, Bs. i. 279.
a. mild, gentle.
adj. mild, gentle, Sks. 229 B, H. E. i. 457.
No entry
m. a suckling, in brjóst-milkingr.
No entry
t, to suck; sæll er sá kviðr sem þig bar og þau brjóst er þú milktir, Luke xi. 27.
2. to milk, milkja fé.
No entry
adj. [mjólk], giving milk; milk ær, a milch ewe, opp. to geldr (dry), q. v.: milki þinn! an abuse, milk-sop or the like, Nj. 182.
prep. with gen., also ~m, millum,
1) between (m. skógarins ok árinnar); sín á (or í) m., between (among) themselves; sigla m. landa, from one land to another;
2) special usages; var enn meirr vönduð veizla en þess í m., more than otherwise; um aðra hluti var skamt m. máls konunga, in other things there was no great difference between them; standa í m., to stand between, hinder; mátti þar ekki í ~m sjá, hvárr af öðrum myndi bera, it could not be seen which of the two would get the better of it;
3) ellipt. in ‘~ ok’; upp með ánni, m. (viz. árinnar or hennar) ok skógarins, up along the river, between (it) and the forest.
prep. with gen., also millim or millum, by assimilation from miðli, which was prob. its early form (10th and 11th century), as is shewn by rhymes, e. g. liðs á miðli, Sighvat (thrice); friðila miðli, Fms. vi. 185 (in a verse): [Dan. mellem; Swed. mellan]:—between; milli skógarins ok árinnar, Eg. 276; m. frosts ok funa, Sól.; heima á milli, Bs. i. (in a verse); sín á milli, milli sín, among themselves, N. G. L. i. 95, Ó. H. 48; binda þeir þá svardögum sín í milli, 35; manna á milli, Fms. xi. 19; milli Noregs konungs ok Svía konungs ok Dana konungs, Ó. H. 47; millim konunga ok landanna í millum, Fms. iii. 70; en aldri síðan varð vel í millim þessa kununga, 82; Einarr komsk niðr í millum þeirra konungs, vi. 42; sigla millum landa, from one land to another, Ld. 84; millum manna, 78; þeirra á millum, N. G. L. i. 87; hann hafði í tveinir stöðum herinn ok lét skamt milli, at a short distance from one another, Róm. 276.
II. spec. usages; var enn meir vönduð veizla en þess í milli, more than otherwise, Fms. xi. 19; margir verða vaskir í einangrinum, þó lítt sé vaskir þess á milli, Eb. …
Shortened here. Read the full article →
prep. = milli.
and millum, see milli above. millum-ferð, f. intervention as of a daysman. Fms. ix. 322.
No entry
n. an interval, (mod.)
No entry
f. (= meðal-auki), an amount paid into the bargain.
No entry
1. að, to mix, a beverage; því var drykkr þeirra sárliga milskaðr í Jólaboðinu, Thom. 433.
2. u, f. [A. S. milisc = honeyed; Ulf. miliþ = honey; cp. Lat. mellitus]:—mead, a kind of honeyed beverage, Ht. R. 26; milsku drykkr, Gd. 71, Clar. 134 (Fr.)
No entry
n. a bar of unwrought iron; járn-milta.
n. milt, spleen.
n. [A. S. milt; Engl. milt; O. H. G. milzi]:—the milt, spleen, Fbr. 137, passim. miltis-bólga, u, f. inflammation of the spleen, Fél. x.
No entry
m. the name of a sword, Þiðr.; see Mímir.
f. pl. memorial, souvenir, keepsake (hann tók hringinn Draupni ok sendi Óðni til minja; þessa gripi skaltu eiga at minjum).
or better minnjar, f. pl., mod. menjar, which occurs in MSS. of the 14th century, thus, menjar, Fb. i. 531, ii. 24, Grett. 96 A, Fas. ii. 326 (15th century); gen. sing. menjar, Grett. 151 A (176 new Ed.), is no doubt false for menja: [akin to minni]:—memorials; hón tók hringinn Draupni ok sendi Óðni til minja, Edda 39; daprar minjar, Skv. 3. 52; þessa gripi skaltú eiga at minjum, Fms. ii. 246; lítið fingrgull … gott sagði mér hugr um ef ek næða nokkurum minjum Magnúss konungs, vi. 235; ok hafa menn þær minjar hans á Íslandi at hann hefir kristnað landit, x. 300; minjar várra viðskipta, Fs. 58; eilífar menjar ok minningar, Fb. ii. 24; hann spurði hvárt þeir hefði þess öngar minjar suðr í landit, Orkn. 218; þat sverð er þeir frændr höfðu langan tíma átt ok miklar menjar af haldit, i. e. a family heir-loom. Fas. ii. 326. minja-gripr, m. an heir-loom, an object kept in memory of a person, Nj. 203; saxit var menjagripr þeirra, ok hafði aldri ór ætt gengit, Grett. 96 A; hann hafði einn tygil-kníf á hálsi sér er móðir hans hafði gefit honum, hón kvað þat minjagrip, ok bað hann svá til geyma sem hamingja muni fylgja, Finnb. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v., see minnka.
að, see minnka.
(mín, mitt), pron. my, mine.
f., mín, n., mitt, poss. pron.:—in the possessive pronouns minn, þinn, sinn (meus, tuus, suus), mod. usage pronounces i long (í) before one consonant, but short (i) before a double consonant, and accordingly all modern editions of old writers make a distinction in the root vowel, thus, minn, minnar, minni, minna, but mín, mínir, mínar, mínum; whereas the ancients pronounced í throughout, as is seen from Thorodd, who distinguishes between the short i in minna (memorare) and the long í in mínna (meorum), Skálda 163; and still more clearly from rhymes, mítt and hvíti, Bjarn. 63; mínn (meum) and sína, Arnór (Orkn. 104); mítt, frítt, and mítt, sítt, Völs. R. 136, 137. As late as the 14th century, in the corrections by the second hand of the Flatey-book, mijtt = mítt; the older vellums do not distinguish between i and í; cp. also the cognate languages: [Goth. meins; A. S. and O. H. G. mîn; Engl. mine; Germ. mein; Dan. mîn.]
B. Mine and my = Lat. meus, in countless instances: …
Shortened here. Read the full article →
(-ta, -tr), v.
1) to remind of (m. e-n e-s or e-n á e-t); hón hefir mik minnt þeirra hluta, or minnt mik á þá hluti, she has reminded me of those things;
2) impers., mik minnir e-s, I remember, think of (ávallt er ek sé fagrar konur, þá minnir mik þessarrar konu);
3) refl., ~st e-s, to remember, call to mind (H. minntist þess, at A. hafði rænta ok barða húskarla hans); eigi væri allfjarri at m. þín í nökkuru, to remember thee with some small pittance, give thee some trifle; m. á e-t, to bear in mind, remember; þá munu vér m. á hinn forna fjándskap, then we will bear in mind the old feud; to mention, talk of (hann minntist þá á marga luti þá, er fyrr höfðu verit).
t, [A. S. mindjan; Engl. mind; Dan. minde; Germ. meinen; Engl. mean is prob. of the same root]:—to remind, with gen. of the thing and dat. of the person; minna e-n e-s, to remind one of, Skálda 163; hón hefir minnt mik þeirra hluta er ek hefir eigi fyrr hugleitt, Fms. i. 3; minna á e-t, Hallgerðr minnti opt á, Nj. 71; þar er þú minntir mik at ek væra þinn maðr, Hkr. i. 91.
II. impers. ‘it minds me,’ = I remember; ávallt er ek sék fagrar konur, þá minnir mik þessarar konu, ok er minn harmr æ því meiri, Fms. vii. 105.
2. to recollect; hvers minnir þik um hversu mælt var með okkr? þá er vel ef okkr (acc.) minnir eins um þetta mál, does it not occur to you what we agreed on? … ‘tis well if both of us recollect the same, Ld. 284; mik minnir þeirra Jólanna er vóru í fyrra vetr, Fms. vi. 232: freq. in mod. usage, mig minnir, it is in my mind, = I think, with the notion of not being quite sure, but eg man, I remember.
III. reflex., minnask e-s, to remember oneself, ‘mind,’ call to mind [cp. common Engl. ‘I mind well this or that,’ = I remember], Fær. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
t, dep., [minnask rhyming with finna, Hallfred; from munnr = a mouth, and different from the preceding]:—to ‘mouth,’ i. e. kiss, at meeting or parting: only with prepp., m. við e-n, or m. til e-s hafði konan gengit inn at minnask við heima-menn, Orkn. 220; hann spratt upp í móti honum ok minntisk til hans, he rose and kissed him, bade him welcome, Nj. 282; Bolli gékk at Kjartani ok minntisk til hans, Ld. 194; gékk konungr út um bæinn ok minntisk til allra höfuð-kirkna, Fms. viii. 126; einn af gestum Magnúss konungs minntisk við líkit ok felldi tár, Fb. ii. 619 (kysti líkit, Fms. viii. 232, l. c.); ok áðr hann væri smurðr minntusk menn til hans, Fms. x. 148; viltú minnask til mín at skilnaði?—Ekki, Lafranz, vil ek kyssa þik, Bs. 1. 842; gékk í móti honum ok tók hann af baki, ok minntusk þeir Kári báðir við hann, ok leiddu hann á milli sín í stofu inn ok settu hann í hásæti, Nj. 255; hann minntisk við son sinn með ástsamligum kossi, Barl. 186, Háv. 24, 38 new Ed.: with a play on the words, munnr þinn at ek meina, minnist við Jésum bert, Pass. 6. 9.
I)
n.
1) memory (hann missti ~s ok þótti nær sem vitstolinn) leggja e-t í m., to lay up in the mind; reka m. til e-s, to call to mind;
2) esp. in pl. memorials (slík m. hafa Íslendingar Haralds konungs ok mörg önnur); settir eptir (viz. dauða) bautasteinar til ~s, as a memorial;
3) memory, of past time; þeir er vóru fyrir várt m., who lived before we can remember;
4) memorial cup, toast (at old sacrifices and banquets); mæla fyrir minnum, to propose a toast.
II)
a. compar., answering to lítill, less, smaller; least, smallest (var minna karp þitt, meðan H. konungr lifði); er sá kallaðr ~ maðr (lower in rank), er öðrum fóstrar barn.
III)
n. mouth (of a river, fjord, valley), = mynni.
n., but also mynni, [munnr; Dan. minde, in Kjerte-minde and other local names; -mouth in Engl. local names; Germ. -munde as in Trave-munde, -gemünd as in Necker-gemünd]:—the month, Lat. ostium; Móðu-minni, Fms. vi. (in a verse); Dínu-m., Km. 3; austr horfir botninn á Hjörunga-vági en minnit í vestr, Fb. i. 187; fyrir minni Eireks-fjarðar, 430 (mynne Ed.), Fms. xi. 125 (mynnet Ed.); fyrir utan minnit, Fs. 180; fjarðar mynni, Hkv. Hjörv. 18; dals-mynni, Fms. viii. 57; but dal-minni, Fb. ii. 554, l. c.: also an Icel. name, Ós-minni, 29.
I)
n.
1) memory (hann missti ~s ok þótti nær sem vitstolinn) leggja e-t í m., to lay up in the mind; reka m. til e-s, to call to mind;
2) esp. in pl. memorials (slík m. hafa Íslendingar Haralds konungs ok mörg önnur); settir eptir (viz. dauða) bautasteinar til ~s, as a memorial;
3) memory, of past time; þeir er vóru fyrir várt m., who lived before we can remember;
4) memorial cup, toast (at old sacrifices and banquets); mæla fyrir minnum, to propose a toast.
II)
a. compar., answering to lítill, less, smaller; least, smallest (var minna karp þitt, meðan H. konungr lifði); er sá kallaðr ~ maðr (lower in rank), er öðrum fóstrar barn.
III)
n. mouth (of a river, fjord, valley), = mynni.
1. compar. and superl. minnstr, answering to lítill, q. v.: [Ulf. miniza and minists; O. H. G. miniro; Germ. minder, minderste; Dan.-Swed. mindre, mindst; Lat. minor, minimus]:—lesser, smaller, and superl. least, smallest, of stature, quantity, following the same rule as lítill (q. v.), and opp. to meiri; minna lið, Grág. i. 44; minni laun, Nj. 10; máttr sem minnstr, Fms. xi. 102; minnstr ok vesalligstr, Háv. 53; var minna karp þitt, er …, Fms. vii. 21; þeir áttu minna í at hefna, Eg. 86; liggja í minna rúmi, Mork. 183; svá sem hann má minnstu við koma, Grág. i. 140.
II. metaph., minnstir fyrir sér, Eg. 123; þú ert minni fyrir þér en ek hugða, Edda 33; þat lið er honum þótti minni fylgð í, Fms. iv. 350; sá er kallaðr minni maðr (lower in rank) er öðrum fóstrar barn, Ld. 108: hence vera minni maðr, of a person who has done a dishonourable deed, dishonoured [cp. Lat. capitis minor]: eigi at minna, nevertheless, 216. minni-háttar and minnst-háttar, adv. of lesser, least degree, the least, Fs. 59.
2. n. …
Shortened here. Read the full article →
a.
1) having a good memory (Hallr var maðr stórvitr ok m);
2) m. e-s, mindful of, bearing in mind (m. þeirra meingørða, er).
adj., mingastir, a απ. λεγ., Fms. vi. 199 (Hulda), but elsewhere uncontracted:—mindful, having a good memory, Hm. 102, Fagrsk. 14; m. ok ólyginn, Íb. 15; stórvitr ok minnigr, m. ok námgjarn, Ó. H. (pref.); verþú sem mingastr (contr.), Fms. vi. 199: remembering, ek em m. hversu …, I remember how …, i. 35:—with gen., vera m. e-s, Fs. 18, Fms. iii. 63, xi. 261, Ó. H. 215:—also minnigr at e-u, Nj. (in a verse).
(pl. -ar), f.
1) memory, recollection, remembrance; í m. e-s, in memory of (í hverja m. heldr þú þenna dag?);
2) in pl. traces (engar ~ar vóru eptir hans meina);
3) gift, present;
4) requital, revenge (þótti sjá m. betri en eigi);
5) admonition, foreboding (þessi m. varð náliga hverja nótt);
6) mention, suggestion, proposal (gørði G. þá m., at).
f. memory, recollection, remembrance; en nú ritu vér þau tíðendi með nokkurri minningu, er görðusk …, Ó. H. (pref.); í minning e-s, in memory of, remembrance of, Rb. 336, MS. 623. 96, Nj. 157, Sks. 112; göra minning e-s, Fms. i. 31, Blas. 43, Grett. 137; góðrar, ágætrar minningar, of good, blessed memory, H. E. i. 529, Dipl. i. 3:—with a notion of vengeance, ok þótti sjá minning betri en engi, Ld. 234, Fms. xi. 443: with a notion of gratitude, a gift, present, Eg. 63; þenna varning vil ek at þér þiggit at mér, herra, þótt smæri minningar sé görvar en vera ætti, Fms. xi. 328.
2. admonition, foreboding; þessi minning varð náliga hverja nótt. Fms. vii. 187.
COMPDS: minningarmark, minningartíð, minningarverðr.
n. monument.
n. a monument, Stj. 190.
No entry
f. a memorial feast, Mar.
a. memorable, worth remembering (þat sýnist mönnum minningarvert).
adj. memorable, Fms. x. 313.
f. a banquet where there are minni (toasts).
u, f. a banquet where there are minni, Bs. i. 728.
No entry
adj. having a good memory.
n. memorial horn.
n. a memorial horn, cup, Fsl. 19.
No entry
adj. having a bad memory.
No entry
n. loss of memory.
No entry
adj. memorable, Þórð. 74.
f. a drink to restore remembrance.
n. a ‘toast-cup,’ of a charmed cup, Sdm. (prose), Fas. iii. 309.
No entry
adj. memorable.
n. = minnisveig.
n. = minnisveig, Hdl. 45, where it has some notion of a charmed drink.
adv. in memory (at þau frægðar verk skyldu ~ haldast).
adv. in memory, Karl. 126.
a. memorable.
adj. memorable, Stj. 67, 127, 280, Barl. 171, Bs. i. 347, Sturl. ii. 187, v. l.
a. memorable, not to be forgotten (mun þér þat minnisamt); gøra e-m hríð minnisama, to make one remember an attack.
adj. memorable, Edda 160 (pref.), Stj. 6.
a. memorable, not to be forgotten (mun þér þat minnisamt); gøra e-m hríð minnisama, to make one remember an attack.
adj. with gen. recollecting, mindful, and of things ‘never to be forgotten,’ Nj. 152, Ld. 242, Fms. vi. 261, vii. 295, Ölk. 37, Háv. 44.
(að), v.
1) to lessen, diminish; fig., m. sik, virðing sína, to lower oneself; impers., ~r e-t, it abates, decreases (biðu þeir þess, er ~ði ísana);
2) to grow less, = ~st;
3) refl., ~st, to grow less, decrease (þótti mér mikit vaxa mín virðing, en m. ekki).
proncd. mínka, að, [minni, minnr], to lessen, diminish, 732. 1, Skálda 167, Rb. 334; m. sik, virðing sína, to lower oneself, Nj. 222, Sd. 154.
2. impers. to abate, decrease; veðrit (acc.) minnkar, Eg. 99; skóginn minnkar, Str. 4; ísa minnkar, Fms. ix. 350.
II. reflex. to grow less, decrease; hiti minnkask, 732. 1, Barl. 70, 180, Rb. 474, Stj. 59: to be lowered, disgraced, ef Sturla er at nokkru minnkaðr, Sturl. i. 104; minnkask ekki, Hrafn. 16; minnkaðisk vár sæmd í því, Fms. x. 7.
f. decrease, diminishing.
f. a decrease, minishing, Fas. iii. 266, Bs. ii. 164: gramm., Skálda 167, 188.
2. metaph. shame, discredit, freq. in mod. usage; þér er minnkan að því, ’tis discreditable to thee. minnkunar-laust, n. adj. without disgrace.
adv. compar. less (þeir sem vitrari vóru ok m. drukknir); with dat., vetri m. en hálf-sextugr, fifty-four years old; vera lífi m., to be minus one’s life, lifeless, dead; engu m., no less; ~ en, less than.
adv., compar. also spelt and proncd. miðr, and so always in mod. usage; superl. minnst; answering to lítt (see lítill); [Ulf. mins or minz; cp. Lat. minus]:—less, with dat.; hálfum vegnum penningi miðr en hálfan sjötta eyri, Grág. ii. 175; vetri miðr en hálf-sextugr, i. e. fifty-five years old save one [cp. ‘forty stripes save one’], Íb. 18; manni minnr en hálfr sétti tigr, Sturl. iii. 37; vera lífi minnr, to be minus one’s life, lifeless, dead, Ísl. ii. 315 (Heiðarv. S.); engu miðr Skallagrími, no less than S., Eg. 334; engu minnr, no less, ‘nihilo minus,’ Edda 36; sá er miðr neytir, he who makes less use of it, Grág. ii. 293; minnr á viðborða, Fms. vii. 292; ef maðr stelr minnr en þveiti, N. G. L. i. 253; miðr vel, less well, not very well, Ísl. ii. 330; þeir sem vitrari vóru ok minnr druknir, Fms. i. 59; þat skipit er minnr var brotið, ii. 128; minnr mundi Þjóstólfi í augu vaxa, Nj. 58; þat er minnr er fjarat, Ld. 76; ok er þat eigi minnr mitt hugboð, Fær. 202; mundi hann þú minnr saka sóttin, Sks. 704; sem minnr er at sköpuðu, Sturl. iii. 7; minnr frá líkendum, Fms. v. 86: …
Shortened here. Read the full article →
a. superl., answering to lítill, less, smaller; least, smallest (var minna karp þitt, meðan H. konungr lifði); er sá kallaðr minni maðr (lower in rank), er öðrum fóstrar barn.
superl. least; see minni.
No entry
n. [from a Gaelic word min = flour], dough made of butter and flour kneaded by the Irish slaves to slake their thirst at sea when short of water, Landn. 34: whence Minnþaks-eyrr, f. a local name in Icel., see Landn. l. c. and Fs.
No entry
u, f. the herb mint, Pr. 272, N. T.
No entry
u, f. myrrh, Stj., Hom., N. T.
(older form miss), adv. amiss; so as to miss;
farast þeir hjá á mis, they pass each other without meeting.
adv., also á mis, the older form of which was miss, which remains in missa, missir, miss-eri, and was in the earliest times sounded so, as may be seen from such rhymes as miss-löng, vissa, Fms. xi. 196 (in a verse of the beginning of the 11th century); [Ulf. misso = ἀλλήλων, prop. a subst. = Lat. vices]:—amiss, denoting to miss one another, pass one another without meeting: þá ríðr hann undir melinn hjá Mosvöllum er þeir bræðr ríða hit efra ok farask þeir hjá á mis, Gísl. 19; as also simply farast á mis, to pass by one another so as to miss; sverð Saul hjó aldri mis, Stj. 495, 2 Sam. ii. 22; hann ætlaði at drepa keisarann … en grípr á mis Karlamagnús, he intended to slay the emperor Charlemagne, but missed him, Karl. 151; gripu þeir á miss hins bezta ráðs, they missed their opportunity, Róm. 278; göra á miss, to do amiss, Hom. 14; leggja á mis, to lay athwart or across.
B. In a great number of compds, denoting,
α. alternately, Germ. wechsel, as in mis-svefni, mis-vitr, miss-eri, missöng;
β. amiss, in a wrong way; and lastly, …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n., in the gen. of mixed, bad quality, e. g. misindis-maðr, m. a person of bad reputation.
m. offence, harm; gøra e-m til miska, to offend, wrong a person.
a, m. [mis], a misdeed, offence; in the phrase, göra e-m til miska, to offend, wrong a person, Finnb. 258, Ld. 76, Hrafn. 27. miska-ráð, n. pl. misdeeds, Harms. 14.
No entry
adj. merciful, Dipl. ii. 14.
a. merciless, unforgiving.
adj. merciless, unforgiving, cruel, Sks. 735, Stj. 230.
n. hardness of heart, cruelty.
n. hardness of heart, cruelly, Bs. i. 288, Stj. 481.
m. object of charity.
m. an object of charity, a pauper, Ld. 310.
n. work of mercy or charity.
n. a work of mercy or charity, Hom. 67, K. Á. 76, Fms. x. 244.
a. finding no mercy.
adj. finding no mercy, Gs., Grett. 15 new Ed.
adv. mercifully.
adv. (-ligr, adj.), mercifully, Fms. ix. 517, Stj. 40, Sks. 453.
a. merciful.
adj. merciful, Blas. 42, Magn. 464, Nj. 157, Hom. 109, Fms. ix. 524, Barl. 82.
f. compassion, mercifulness.
-semi, f. companion, mercy, Magn. 514, Sks. 733, Fms. iv. 247.
No entry
m. pl., or mislinga-sótt, f. [Germ. masern; Engl. measles], the ‘spotted sickness,’ measles.
No entry
n. (qs. mið-snesi?), [from miðr and snös = nös (?), q. v.]:—the partition between the nostrils.
I)
(-ta, -tr), v.
1) to miss, fail in hitting (Kolr sveiflaði til hans øxi ok missti hans);
2) to be without (þeir höfðu lengi matar misst); impers., missir e-s, it ceases; þar sem missti húsanna, where there were no longer any houses;
3) to miss, feel the want of (missum vér nú Hákonar, frænda míns); m. fótanna, to slip with the feet, miss one’s footing; impers., ef mín missir við, if I should die;
4) to lose, suffer loss of; ek hefi mikils misst, I have had a great loss;
5) with acc. to lose, esp. in later writers (vér höfum misst frændr vára).
II)
f. loss (megu vér nú eigi þegja yfir missu okkarri).
u, f. a loss, Al. 56, Eg. 40, Mar.; betra er oss skarð ok missa í flota Ólafs konungs, Hkr. i. 334; aftaka ok m., Edda 37; sorg ok m., Merl. 1. 39.
I)
(-ta, -tr), v.
1) to miss, fail in hitting (Kolr sveiflaði til hans øxi ok missti hans);
2) to be without (þeir höfðu lengi matar misst); impers., missir e-s, it ceases; þar sem missti húsanna, where there were no longer any houses;
3) to miss, feel the want of (missum vér nú Hákonar, frænda míns); m. fótanna, to slip with the feet, miss one’s footing; impers., ef mín missir við, if I should die;
4) to lose, suffer loss of; ek hefi mikils misst, I have had a great loss;
5) with acc. to lose, esp. in later writers (vér höfum misst frændr vára).
II)
f. loss (megu vér nú eigi þegja yfir missu okkarri).
t, infin. pret. misstu, Fms. i. 178 (in a verse); [A. S. missjan: Engl. miss; O. H. G. missan; Dan. miste]:—to miss, lose:
I. with gen. to miss, not hit, lack, and the like; Kolr sveiflaði til hans öxi ok missti hans, Nj. 56; svá missta ek alldri manns fyrr, Fms. ii. 331; hann lagði til hans með saxinu ok missti, Ó. H. 73; Philistei missa nú Samsons, found him not, Stj. 415; m. heimkvámu, Fas. i. 385, Sighvat; allt fyrir ofan þar sem missti húsanna, where the houses ended, where there were no longer any houses (for shelter), Fms. ix. 30; þau skulu eigi missa (not escape) hefndar Heilagrar kirkiu, K. Á. 116; hann missti þá fótum, he slipped with the feet, missed his footing (better m. fóta), Hkr. i. 17; m. fótanna, id., Bs. i. 369; í engum mánaði missti hennar sá útími, O. H. L. 84; m. tíða, Fms. v. 182: missta’k Ástu burs, er …, I missed the son of Asta, when …, Sighvat; hann vill þrífa sverðit, ok missir, he thinks to grasp the sword and misses it, ’tis gone, Ld. 118; ef maðr missir kvaðar-váttar, has none, lacks, Grág. i. 42; sagði hann misst hafa (he had omitted) þeirra þriggja vátt-orða er í dóminn áttu at koma, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. the meeting, juncture of seasons, where one begins, another ends, N. G. L. i. 35.
No entry
n. pl. change of seasons, from one season to another.
No entry
n. computation of the seasons, a calendar, Grág. i. 2, K. Þ. K. 164, Blas. 39.
n.
1) season, a period of six months, half year (ár heitir tvau m.); sams ~s, in the same season;
2) in pl. twelvemonth, year (er þau höfðu ásamt verit ein m., áttu þau son); önnur m., the next twelvemonth; á tveim hinum fyrrum misserum, in the two preceding years; öllum misserum, all the year round.
also spelt missari, n., usually in pl.; [from a compd word, the former part of which is miss, denoting the alternation, change of the seasons, for misseri is for the year what mál is for the day; the inflexive syllable -eri is uncertain, but not from ár, see Grimm’s Gramm. ii. 471 (note): to derive this old true Teut. word from Lat. semester is inadmissible, for the sense of a period of six months is not the original one: A. S. missare.]
B. A season, or in plur. the seasons, of the year (Germ. Jahres-zeit); mál ok misseri, Hm. 57; sams misseris, at the same season, Gkv. 1. 8; skulu bændr timbr í tupt færa á misseri, en gör á tólf mánuðum, N. G. L. i. 387.
II. in plur. esp. with a distributive or numeral pronoun, the ‘seasons,’ a circuit of seasons = a twelvemonth, a year; ein misseri, Gkv. 1. 9; þetta varð a einum misserum, Bs. i. 466; ein misseri stendr þeirra mál, Grág. i. 377; ok er þau höfðu ásamt verit ein misseri áttu þau son, Finnb. 294; önnur misseri, the next twelvemonths, Fms. v. 193; hver missari, vii. 129; á hverjum misserum, every season, Grág. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. a year’s service, Lv. 57.
(gen. -is), m. loss, = missa.
m. = missa, a loss, Fms. vii. 124, Fær. 136. Am. 98, Grett. 98, freq. in mod. usage.
a. missing one’s aim.
adj. missing one’s aim, Gísl. 71, Fms. x. 356.
No entry
see misgöng.
f. a Valkyrie.
f. one of the weird sisters or Valkyriur of the heathen age, Gm., Edda (Gl.); prob. akin to the neut. mistr (q. v.), as is to be inferred from mistar-marr, the mist-sea = the clouds, the airy region, Hkv. 1. 46.
m. mistletoe.
m. [O. H. G. mistil; Germ. mistel; A. S. mistel or mislel-tâ; Engl. mistletoe]:—the mistletoe or mistle-twig, the fatal twig by which Balder, the white sun-god, was slain, see Vsp. 36 sqq., and the legend in Edda 36, 37. After the death of Balder the Ragnarök (the last day of the heathen mythology) set in. Balder’s death was also symbolical of the victory of darkness over light, which comes every year at midwinter. The mistletoe in English households at Christmas time is, no doubt a relic of a rite lost in the remotest heathenism, for the fight of light and darkness at midwinter was a foreshadowing of the final overthrow in Ragnarök. The legend and the word are common to all Teutonic people of all ages.
No entry
n. [A. S. and Engl. mist], a mist, a freq. word in Icel. although not recorded in old writers; þoka (fog) and mistr are distinguished.
(see bjóða), v. to offend; e-m þykkir sér misboðit í e-u, one feels offended at, takes it ill.
bauð, to proclaim amiss, N. G. L. i. 9, 348: to ill-use, offend, with dat., Mar., Hom.: esp. in part, n., e-m þykir sér misboðit í e-u, to feel offended at, take ill, Ld. 136, Orkn. 212.
a. offence.
n. pl. deviation, Sks. 527.
No entry
part. mis-bound, unlawfully bound, N. G. L. i. 83.
m. death at different times; ef ~ þeirra yrði, if one of them should die before the other.
a, m. death at different times: in the phrase, ef m. þeirra verðr, if one of them should die before the other, N. G. L. i. 48, Grág. i. 219, Fb. i. 560, Fs. 124.
No entry
d, to ‘mis-deal,’ quarrel, N. G. L. i. 68.
f. quarrel.
f. a ‘mis-deal,’ quarrel, Fms. x. 406, N. G. L. i. 68.
n. ‘wrong dealing’, undue preference.
n. ‘mis-dealing,’ shewing undue preference, Fms. i. 17.
n. unequal depth.
n. ‘mis-depths,’ now shallow, now deep, Ísl. Þjóðs. ii. 77.
No entry
n. adj.; in the phrase, honum verðr aldri misdægrt, of a person who is never ill for a single day.
No entry
ð, to misjudge, Bær. 12.
No entry
n. misjudgment, N. G. L. i. 88.
No entry
f. misjudgment, Sks. 344.
No entry
n. ‘mis-oath,’ perjury, Eluc.
n. disparity in age (~ þeirra brœðra var mikit).
n. ‘mis-age,’ disparity in age, of brothers, wedded persons, or the like, Fb. i. 123, 250, Fms. v. 318 (spelt wrongly mis-eldi), x. 402 (spelt mis-heldi).
No entry
at, to ‘eat amiss,’ i. e. at a wrong time, N. G. L. i. 378.
n. mishap, mischance.
n. a mishap, mischance, Art.
(see falla), v. to happen amiss.
féll, to happen amiss. Str. 9, Karl. 303, Art. 52.
m. mistake.
1. a, m. a mistake, taking one thing for another, Grág. i. 415, Greg. 70.
2. adj. guilty of a mistake, Grág.
(see fara), v. to treat amiss, outrage (~ e-u or með e-u); e-m misferst, it goes amiss with one.
fór, [Scot. misfaer], to go amiss, be lost, Gþl. 508: to do amiss, transgress, Bs. i. 773; misfara með e-u, to treat amiss, outrage, N. G. L. i. 152, Ó. H. 224, Gþl. 102, 312: to misconduct, Fms. vii. 142: reflex. to go amiss, Bret. 98; e-m misfersk, it goes amiss with one, Bs. ii. 18.
m. difference in speed.
a, m. ‘mis-travelling,’ of two travelling at a different speed, so that one is left much behind; mun þá svá mikill verða yðvarr m., Fbr. 205; ok varð m. þeirra eigi alllítill, Fær. 268; at sem minnstr skyldi verða m. þeirra Brúsa, Ó. H. 97.
a. missing one’s aim.
adj. missing one’s aim, Gísl. 71.
No entry
f. misconduct, H. E. i. 249: a mishap, Art. 39.
n.
1) misconduct;
2) mishap.
n. a mishap, mischance, = slysferli, Gþl. 482, Sturl. ii. 51: misconduct, Bs. ii. 70.
a. of different opinion.
adj. mis-informed, of persons hearing different accounts of the same thing, Fas. iii. 237, v. l.
No entry
n. partiality, N. G. L. iii. 77.
f.
1) misconduct;
2) in pl. mishaps, miscarriage, accident.
f., esp. in pl. mishaps, a miscarriage, accident, Bs. i. 200, Karl. 52, Fær. 194: in Grág. i. 224 misfarar is used of a crew perishing one after another, a case analogous to that told in Ld. ch. 18, and bearing on the old law of inheritance, by which all persons aboard a ship were one another’s heirs; so that it was important to know in what order they died, and who had been the last survivor, cp. kjolsvarf in the early Swed. law: the phrase, fara misförum, to have miscarried.
f.
1) dissent;
2) misconduct;
3) spring-tide = misgöng.
u, f. a going amiss, straying, of cattle, Grág. i. 435, Krók. 37: misconduct, N. G. L. i. 63, Fb. ii. 300: dissent, H. E. i. 528: of the tide, see misgöng.
No entry
m. an inadvertency.
No entry
d, to forget. Art. 52.
a. partly good, partly bad.
adj. ‘mis-good,’ partly good, partly bad, Fb. ii. 240.
No entry
gróf, to ‘mis-bury,’ i. e. against law, N. G. L. i. 392.
No entry
að, to misuse, hurt, H. E. i. 242, Hom. 155.
No entry
n. a ‘mis-grip,’ mistake; in the phrase, taka e-t í misgripum, to take a thing by the wrong end, make a mistake, (mod.)
(að), v. to suspect.
að, to suspect, Fms. iii. 122, Fas. iii. 278, Bs. i. 810.
n. pl. spring tide.
n. pl., mis-ganga, u, f., Orkn. 266: in the Kb. spelt miss-öng, even in the very old vellums 1812 and 625; which may be the true, and misgöng a later etymologising form, from miss and an inflexive -ang, cp. hunang, analogous to misseri, q. v.
B. ‘Mis-tide,’ ‘tide-change,’ i. e. the spring tides at new moon and at full moon; the spring at full moon was called missöng in meiri, high spring tide, opp. to missöng in minni, the low springs at new moon; as to the seasons, the midsummer springs (the sun in Cancer) were called high, as opp. to the low spring tides at midwinter time (the sun in Capricorn), see the Rb.; geisar þá flóðit miklu meirr en áðr ok köllu vér þat in meiri misgöng, verða þá misgöng at nýi meiri en áðr, 732. 1, 4; en ek veit at þér flytisk eigi ór höfninni fyrir misgöngin, not before the next spring tide, Ísl. ii. 127 (where misgöngin is = misgöng in meiri); þau flóð köllu vér missöng at nýi hverju, … köllu vér þat en meiri missöng, … tungl er fullt eðr ekki at sýn þá er missöng eru ok fjara verðr nær miðdegi eðr miðnætti, … verða þá missöng at nýi meir en áðr, Rb. 442, 444, 448, 478: the vellum 732 uses mostly misgöng or misgavng; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
ð, to misdo, transgress, Nj. 176, Hom. 19, Gþl. 183, Fms. i. 47, N. G. L. i. 351, Sturl. iii. 233.
No entry
f. transgression, passim in mod. usage.
No entry
f. (-görningr, m., Sks. 676, Fms. x. 371), a misdeed, transgression, Hom. 152, 158.
pp. wronged, not getting fair treatment.
part. wronged, not getting fair treatment, Fms. vii. 2, x. 410, Gþl. 185, Bær. 18.
n. unfair treatment.
n. ill usage, unfair treatment, Fms. x. 402.
f. discordance.
f. discordance, Stj. 45.
No entry
að, to think amiss, think evil, Hom. (St.)
a., vera ~ við e-n, to be at variance with.
adj.; vera m. við e-n, to be at variance with, Fas. i. 171: as subst. suspicion, Bær. 16.
(að), v. to displease.
að, to displease, Art.
n. striking amiss.
n. a ‘mis-blow,’ miss, striking at one thing and hitting another, Bs. i. 428.
No entry
hjó, to strike amiss, N. G. L. i. 166.
No entry
t; e-m verðr misinnt = mismæla (q. v.), Dropl. 18.
a. uneven, unequal, of various qualities, indifferent, rather bad (samfarar þeirra vóru ~ar); mœta misjöfnu, to meet with hardships (sá verðr at mœta misjöfnu, er víða ferr); þessi ætlan þótti mönnum misjöfn, there were different opinions about this undertaking.
adj. ‘mis-even,’ uneven, unequal, of various sizes or qualities, now this, now that, Fb. i. 559, Nj. 12 2; í misjöfn efni, Skálda 175; misjöfn skotvápn, i. e. both heavy and light, long and short, Sks. 386; misjafnir eru blinds manns bitar, a blind man’s mouthfuls are uneven, either too small or too large: metaph. not good, samfarir þeirra vóru misjafnar, Sturl. i. 115; þessi ætlan þótti mönnum misjöfn, Fms. ix. 17; sá verðr at mæta misjöfnu (hardships) er víða ferr, Fas. ii. 74; á misjöfnu þrífask börnin bezt, a saying; misjafnt hægr, not very easy, Band. 13.
(að), v. to make unequal, share unequally; ~ frásögn um menn, to give a different account of, speak well of one and ill of another.
að, to make unequal; m. frásögn um menn, to give a different account, speak well of one and ill of another, Orkn. 46; ef nökkurr hlutr væri misjafnaðr (shared unequally) með þeim bræðrinn, Fms. x. 62; hefir þú, faðir, lengi mjök misjafnat með oss bræðrum, Ld. 102; ef hann eigi misjafnaði með þeim, Sturl. ii. 159.
m. unequal sharing, odds.
m. an unequal daring, Grág. i. 174: odds, Fms. i. 42.
f. = misjafnaðr.
f. = misjafnaðr, Bs. ii. 40, Mar.
n. throwing away; farast at misköstum, to be wasted.
n. a ‘mis-cast;’ farask at misköstum, to be worsted, Stj. 211.
No entry
n. a bad bargain, Sturl. iii. 212, v. l.
(-da, -dr), v. to mistake for another.
d, to mis-ken, mistake one for another, Sir. 82, Sturl. i. 160, Flóv. 20.
No entry
f. discord.
f. forgiveness, mercy, grace (vill Þ. gefast upp í mitt vald til ~ar); í m. konungs, at the king’s mercy; gøra ~ á e-m, to show mercy to.
f., mod. miskun with a single n, [from mis- and kunna; Scot. mis-ken; analogous to Lat. ignoscere = not to know, to overlook, pardon faults, as is duly remarked in Syntagma Baptismi by Jón Ólafsson]:—forgiveness, pardon, mercy, grace; vill Þórólfr gefask upp í mitt vald til miskunnar, Eg. 89; gefask upp á, yðvart vald ok miskunn, Fms. i. 104, Greg. 48, Niðrst. 1; ok eru þeir þá í m. konungs, at the king’s mercy, Gþl. 84; göra miskunn a e-m, to shew mercy to, Stj. 200; miskunnar andi, hugr, heit, augu, brunnr, faðmr, the spirit, mind, promise, eyes, spring, bosom of grace, 242, Greg. 25, 45, 47, Fms. ii. 196, Th. 25; miskunnar dómr, merciful judgment, Sks. 615; m. móðir, mother of mercy, Hom. 121; miskunnar gjöf, gift of grace, Fær. 136, Bs. i. 699: esp. freq. in eccl. usage, N. T., Pass., Vídal.
COMPDS: miskunnarfullr, miskunnarlauss, miskunnarleysi, miskunnarmaðr, miskunnarverk.
(að), v. to show mercy to, deal mercifully with, pardon (~ e-m, máli e-s).
mod. mis-kuna, að, to shew mercy, pardon, with dat.; m. máli e-s, to pardon, deal mercifully with one, Sks. 652, Fms. ii. 119, viii. 24, Greg. 24; miskunnaðu mér Guð = miserere mei Dens, Fms. viii. 239: passim in eccl. usage, Guð miskuni nú öllum oss, a hymn.
II. with acc., miskunna e-n, O. H. L. 40, Str. 74, Sks. 255, (rare.)
No entry
a, m. one who shews mercy, a pardoner, Str. 81.
m. a slip in the pleading (before a court).
m. [Ulf. missa-qiss = σχίσμα], a slip in the pleading before a court; ek tek miskviðu alla or málinu hvárt sem mér verðr mismælt eðr ofmælt, Nj. 232; hann sótti málit miskviða-laust, Hrafn. 18.
No entry
adj. of different length, Fms. xi. 196 (in a verse).
(see leggja), v. to lay amiss; fig., e-m eru mislagðar hendr, one does the contrary of what one ought to do.
lagði, to lay amiss; e-m eru mislagðar hendr, one had ‘mislaid hands,’ i. e. did the wrong thing and left the right undone, Fms. vii. 118, Þorst. Stang. 52, Finnb. 262: also of slovenly or bad work.
No entry
lék, to ill-treat, N. G. L. i. 169.
a. party-coloured, variegated.
adj. variegated, of colour, Stj. 73, Barl. 169; mislit ull.
(að), v. to dislike, be displeased with (e-m ~r e-t).
að, to mislike, be displeased, Nj. 65, Ld. 164, Fms. i. 96, x. 12, xi. 45, Hr. ifn. 17.
f. dislike.
f. misliking, dislike, Str. 42.
No entry
leit, to look amiss on a thing, misjudge; e-m mislítzk e-t, to be mistaken about it, Glúm. 350.
n. fickleness.
n. an uncertain temper, Fms. vi. 355, Korm. 168, Sks. 137.
a. fickle-minded.
adj. variable in temper, Fms. viii. 447, Al. 54, Sks. 24, 271, Róm. 254.
n. pl. faults, flaws.
n. pl. faults, flaws, Rétt. 6. 8.
f. pl., leggja fœtrna mislögum, to lay the feet across.
f. pl.; leggja mislögum, to lay the feet across, Fb. ii. 300.
No entry
að, to ‘mis-mark,’ mark another man’s lamb, Grág. ii. 304.
No entry
t, to remember wrong: impers., mig misminnir e-t.
No entry
n. recollecting wrong, N. G. L. i. 378.
No entry
a, m. = mismunr, Grág. i. 173 (the odd amount), 174 B, ii. 158; verðr þar ein nótt at mismuna, one odd night, Rb. (1812) 52.
m. difference, disproportion.
m. difference, disproportion, Fms. vii. 142, Barl. 67, 93, Karl. 373, Rb. 14.
(-ta, -tr), v. to make a slip of the tongue (Þórði varð mismælt).
t, to make a slip of the tongue, Al. 102, Nj. 232: to disparage, with dat., Str. 70.
n. slip of the tongue (mæla ~); e-m verðr ~ á munni, one makes a slip of the tongue.
n. ‘mis-speaking,’ a slip of the tongue; hann mun eitt m. tala á allri æfi sinni ok láta á sama degi sitt líf, Fms. iv. 46, Orkn. 112, Fb. ii. 417, Karl. 437; e-m verðr m., to make a slip of the tongue, O. H. L. 14; mér varð m.:—dissent, Rétt. 73.
pp. n., e-u er ~, it is ill-advised.
n. part.; e-u er misráðit, ill-advised, Fms. x. 420, Fs. 141, Ísl. ii. 379.
n. ill-advised deed.
n. an ill-advised, ill-fated deed, Fms. vi. 19, x. 416, Bs. i, 722, Karl. 81: transgression, Barl. 73.
f. impropriety (drýgja misrœðu við konu).
u, f. [mis and rœða = Lat. ne-fandum], fornication, Grág. i. 338, ii. 61.
a. disagreeing, at variance.
adj. disagreeing, at enmity, Fms. i. 177, iv. 216, v. 224, vii. 64.
(see segja), v. to relate wrongly or incorrectly.
sagði, to ‘mis-say,’ relate wrongly, Jb. 3.
No entry
samði, to disagree; e-m missemr um e-t, D. N.
a. of unequal length (of a garment).
adj. of unequal length, of a garment, Fms. x.
(see sjá), v. to see amiss.
sé, to see amiss, Bs. i. 95.
No entry
a, m. odds, difference; gefa ofan á í misskakka jarðanna, to pay into the bargain, Dipl. ii. 4.
No entry
skar, to ‘mis-cut,’ cut wrong, N. G. L. i. 137.
No entry
ð, to misunderstand. mis-skilningr, m. misunderstanding, misapprehension.
(-pta, -ptr), v. to share unequally.
t, to ‘mis-share,’ share unequally, Gpl. 267, Jb. 160, Fms. iii. 172.
No entry
n. an unequal sharing, Hom. (St.)
n. pl., mistakes in a work (svá at eigi verði stór ~ á); sjá, finna ~ á e-u, to find, see faults in a thing.
n. pl. mistakes in a work; in the phrase, sjá or finna m. á e-u, to find or see faults in a thing, see that things are not all right, Bs. i. 142, Ísl. ii. 351, Eb. 168, Fs. 142.
No entry
sneri, to misturn, turn wrong, Hom. 19, Greg. 40.
a. of different size.
adj. of different size, Fms. vii. 163.
n. sleeping and waking alternately.
n. ‘mis-sleeping,’ sleeping and waking, alternately, Fsm.
No entry
sór, to mis-swear, perjure oneself, N. G. L. i. 30.
No entry
d, dep. to ‘mis-see,’ see wrong, of deception of sight: impers., e-m missýnisk, Fms. vii. 160: to be mistaken, Lv. 8; undarligt verðr um vitra menn er svá missýnisk, Glúm. 389:—act., e-m missýnir, Mag. 124, (rare.)
n. deception of sight, mistake.
n. deception of sight, Fær. 166, Fbr. 32, Ölk. 36.
No entry
f. deception of sight.
a. of unequal happiness.
adj. ‘mis-happy,’ i. e. of unequal happiness, one having too much and another too little, Grett. 161.
No entry
f. = missætti, Hkr. iii. 101.
n. discord.
u. discord, Nj. 48, Fms. v. 224, ix. 2, Rb. 410.
(see taka), v.
1) to take by mistake;
2) e-m verðr-tekit til e-s, one does a thing wrongly;
refl., ~st, to miscarry.
tók, to take by mistake, Grág. ii. 196; e-m verðr mistekit til e-s, to make a slip, take the wrong thing, i. 168:—reflex. mistakask, to miscarry, Grett. 148.
(að), v. to make a slip with the tongue.
að, to make a slip with the tongue, Flóv.
f.
1) mistake;
2) wrongful taking.
u, f. a mistake, N. G. L. i. 20.
(see trúa), v. to mistrust, disbelieve.
ð, to mistrust, disbelieve, with dat., Fms. ix. 260, Gþl. 84, 330: with acc. a Latinism, 656 B. 11, 625. 85, Art. 67.
m. mistrust, doubt.
m. mistrust, Stj. 111, Fms. ix. 281, 284.
(-ða, -ðr), v. = mistrúa.
ð, = mistrúa, D. N. v. 182.
No entry
varði, to ‘mis-defend,’ as a law term, N. G. L. i. 89.
n. misdeed.
n. a misdeed, Sks. 734, Stj., Mar. passim.
n. misdeed.
a, m. mis-doing, a slip, fault in law, Grág. i. 335, Gþl. 228: a misdeed, Fms. xi. 235, Str. 18, Sks. 734.
No entry
vann, to work at a wrong time, N. G. L. i. 378.
a. not always equally wise.
adj. ‘mis-wise,’ silly and wise together; misvitr er Njáll, segir Hallgerðr, Nj. 67.
No entry
n. a law term for a kind of indirect or intended slaughter, defined in N. G. L. i. 80 (ch. 238).
No entry
að, to disparage, Fms. iv. 267, 320.
m. displeasure, dislike.
a, m. mislike, Ó. H. 119, 145.
No entry
að, dep. to be misliked, Fms. i. 261, Sturl. iii. 279, Fas. i. 29.
n. discord.
n. ‘mis-thought,’ discord, Fas. ii. 422, Bs. i. 661, ii. 149.
f. discord.
u, f. = misþykki, Nj. 48 (v. l.), Bs. i. 724.
f.
1) displeasure;
2) discord.
f. = misþykkja, Sturl. iii. 229, Bs. i. 701, Mar.
(-da, -t), v. to violate, damage, outrage.
ð, to spare not, violate, damage, with dat., K. Á. 40, Gþl. 187, K. Þ. K. 168, Greg. 77.
f. maltreatment, outrage.
f. mis-treating, Bs. ii. 149.
No entry
u, f. damage, violation, K. Á. 216.
No entry
n. ‘mis-eating,’ eating things forbidden by ecclesiastical law N. G. L. i. 384.
No entry
n., qs. miðli, the middle waist, Fas. iii. 481. mittis-grannr -digr, slender, stout in the waist.
No entry
a corruption from the Germ. ‘mit dem stange’ = ‘he with the pole,’ a nickname, which the Norse interpreter did not understand, and took to be a name, Þiðr.
(míg; meig, migum; miginn), v. to make water.
part. meig, meigt, meig, mod. még, mégst, még; pl. migu; part. migit; [A. S. mîgan; Lat. mingere], Edda 58, Grág. ii. 133, Fas. iii. 99, Ls. 34, Fs. 147, Bs. i. 457.
f. mile (rare).
u, f. [from Lat. mille], a mile, Rb. passim, Al. 109, but seldom. used in good old writers or in poets, for the verse Fb. i. 214 is not genuine, and the only passage from a classical Saga is Lv. 106—ok segja menn at fáar mílur gékk hann þaðan frá (paper MS., of a journey through Germany from Rome).
No entry
m. name of the wise giant of Norse mythology, the keeper of the holy well Mímis-brunnr, m. = the burn of Mimir, the well of wisdom, in which Odin pawned his eye for wisdom, a myth which is explained as symbolical of the heavenly vault with its single eye, the sun, setting in the sea, Vsp. 22. Mímir also occurs in the following compds, hregg-mímir = the ‘tempest-sky,’ and vett-mímir = the top sky = the uppermost heaven, Edda (Gl.), which are among the nine heavens, such as the ancients fancied it, which shews a connection of this name with the sky; Sökk-mímir, the M. of the depth, is the name of a giant (representing the sky of the Inferno?), Gm. Again, another myth says that Odin carried with him the cut off head of the giant Mímir (Míms-höfuð), which told him all hidden things, Vsp. 47, Yngl. S. ch. 7, Edda: Odin is called Míms-vinr, m. = the friend of Mímir, Stor. Míms-synir, m. pl. the sons of Mímir = the winds (?), Vsp.
II. hold-mímir, flesh-maimer (?), is the poët. name of a sword, Edda (Gl.); cp. also Ulf. mimz = κρέας, 1 Cor. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. the name of a sword, Edda (Gl.), prop. the sword of Widga in Þiðr. S.
No entry
u, f. a minute in time or degree, Rb.
No entry
adj. like mine, like me; erat mínligt flugu at gína, it is not like me to swallow that fly (like a fish), Bs. i. (in a verse).
No entry
n. [from the Gr.], a mitre, Fms. i. 266, viii. 308, Bs.
No entry
u, f. = mítr, Bs. i. 417, Dipl. iii. 4, v. 18, Fms. iii. 167.
No entry
f., botan. meadow-sweet, spiraea, Hjalt.
No entry
að, to lift or move heavily, with dat.; eg get varla mjakað því, I cannot move it a bit.
No entry
m. a kind of whale, from its whiteness.
2. a white tom-cat.
No entry
a, m. [mjöll], whiteness; esp. in the phrase, vera ekki með öllum mjalla, to be not ‘in one’s whole whiteness,’ i. e. to be not in one’s senses, to be insane.
a. snow-white.
adj. white as driven snow, Alm. 7, freq. in mod. usage.
No entry
u, f. loose snow whirled by the wind, Fas. ii. 118.
No entry
að, [mjólk], to milk sheep or cows.
No entry
u, f. a milk-maid.
No entry
a, m. milking time.
f. pl. milking (vóru þá konur at mjöltum).
f. pl. the milking; vóru konur at mjöltum, Eb. 316, freq. in mod. usage: mjölt, sing., is used of the grime on the hands from milking, þvo af sér mjöltina.
COMPDS: mjaltakona, mjaltatími.
a. giving milk, milch.
adj. giving milk, milch; tvær kýr mjaltar, tíu kýrlög mjölt, ten milch kine, B. K. 20.
No entry
að, to cut, slice, a dimin.; see meita.
No entry
onomatopoetic, mewing, of a cat.
No entry
að, to mew, of a cat.
No entry
see myrkvi.
No entry
f. narrowness.
No entry
að, dep. to become thin, narrow, Thom. 500.
(að), v. = mjófast.
að, = mjófask; tók þá á mjófka sundit, Sturl. iii. 33:—to make narrow, thin.
(gen. ~r), f. milk.
f., gen. mjólkr, prop. mjolk with a short vowel; [Ulf. miluks = γάλα, Cor. ix. 7; A. S. meolc; Engl. milk; O. H. G. miluh; Germ. milch; Dan. melk; Swed. mjölk]:—milk, Fms. iv. 81, Sks. 90, Al. 31, Lv. 62; mjólk var heit ok vóru á steinar, 70; mjólkr-grautr, -hlaup, milk porridge; mjólkr-fata, -skjóla, -ílát, -trog, -ketill, etc., a milk pail, milk trough, milk kettle, Lv. 61, Korm. 156, Fbr. 213; nýmjólk, new milk; spenvolg nýmjólk, milk warm from the cow; flóuð m., cooked milk; kúa-m., cow’s milk; sauða-m., sheep’s milk; brjósta-m., breast-milk for suckling.
COMPDS: mjólkrá, mjólkrbarn, mjólkrhringr, mjólkrkýr.
II. the white juice, milk, of plants or trees; mjólk ór selju börk, Pr. 473.
I)
(að), v.
1) to milk;
2) to give milk (geitr mjólkuðu sem kýr).
II)
f. milk-stream.
að, spelt molka, Grág. ii. 309, Gþl. 400, Hkv. i. 43, Ls. 23:—to milk, Grág. i. 430, Dropl. 14, Ísl. ii. 181, passim.
II. to give milk, of cows, Bs. i. 194; mjólka betr, Ísl. ii. 180, Fas. iii. 373; kýriu mjólkar átta … merkr í mál, and the like.
a. milch, giving milk.
adj. milch, giving milk, opp. to geldr, Grág. i, 501.
No entry
f. a river of milk, Edda 4.
No entry
n. an infant fed on milk.
No entry
m. the milky way, rendering of Lat. via lactea, for the genuine name is vetrar-braut, Rb. (1812) 19.
No entry
f. a milch cow, Jb. 224.
No entry
a, m. a thin, slim person, Björn.
(mjó, mjótt), a.
1) thin, slender, slim; mjótt band, a slender cord;
2) pointed (m. knífsoddr);
3) narrow, opp. to breiðr (þar var mjótt sund ok djúpt).
adj., fem. mjó, neut. mjótt, with a characteristic v, which reappears before a vowel, thus mjóvan, mjóvar, mjóvir, mjóvum; often spelt with f, mjófan, etc.; in mod. usage by elision, mjóan, etc. The forms vary in three ways, mjór, mjár, mær, analogous to sjór, sjár, sær, α. mjár, mjá, mjátt; mjá (acc. n. pl.), Stj. 201, and foot-note 21; mjár farvegr, Fms. ix. 366, v. l.; mjátt, Js. 55, Thom. 153; miaua (= mjáva) vatni, D. N. i. 81. β. mær; mævar skeiðir, the slim, narrow ships, Fms. i. 170 (in a verse),—certainly thus, not as explained in Lex. Poët. p. 567, col. 1; as also mævar hlaupsíldr, the slim herrings, in Eyvind’s verse (Hkr. i. 185); in me-fingr = mæ-fingr = mjó-fingr, taper-fingered, epithet of a lady, Hðm.: af þeim meiði er mer (i. e. mær) sýndisk, of the twig which was slim to behold, Vsp.; in the spelling of Cod. Reg. of Sæm. Edda e, ę, or æ are freq. all written with the letter e, so that mér (mihi) and mær (tenuis) would all be spelt alike; this reading was suggested as early as by Rask in the edition of 1818, see Bugge’s remarks in Philol. Tidsskr. …
Shortened here. Read the full article →
a.
1) soft to the touch, opp. to harðr (mjúkt skinn);
2) agile, supple (m. ok vel glímufœrr);
3) easy, comfortable (þótti þeim þat mjúkara at taka, er laust flaut);
4) meek, pliable, gentle (þér munu menninir mjúkari en mér).
adj., compar. mjúkari, superl. mjúkastr, in mod. usage also mýkri, mýkstr; [Goth. muka in muka-modei = πραότης; Engl. meek; Dan. myg; Swed. mjuk]:—soft to the touch; mjúkt skinn, Bær. 19; mjúka rekkju, mjúkt bað, Eg. 239; hörund-mjúkr, soft-skinned, Orkn. (in a verse); m. ok hægr, Fms. ii. 201; mjúúkt hár, mjúk ull, and the like; mjúkr í máli, eloquent, Bs. i.
2. agile, nimble; mjúkr ok vel glímu-færr, Sturl. iii. 123; as also mjúkr á fótum, or fóta-mjúkr, of a wrestler; liða-mjúkr; mjúkari í orrostum, more agile. Fms. vii. 254.
3. þar bygðisk Noregr fyrst er hann er mjúkastr, of the soil, softest, most fertile, Landn. 276, v. l.; þótti mér svá at eins mjúkt at fara með ykkr enn fyrra dag, Fms. iv. 317.
II. metaph. meek; mjúkr ok lítillátr, Fms. iii. 168; ek hefi verit yðr m. í öllum hlutum, x. 108; hlýðin ok mjúk, Al. 119; svá mjúk sem eitt lamb, Clar.:—mild, gracious, mjúkasta mildi, Dipl. ii. 14: hann talaði allt mjúkara enn fyrra dag, Fms. vi. 45; mjúk miskunn, Bs. i. 638; m. diktr, mjúk orð, mjúkt lof, flowing, of words, speech, Lil. 4. …
Shortened here. Read the full article →
m. meekness.
m. meekness, Bs. ii. 24.
No entry
adj. soft-fingered, Þiðr. 6.
a. soft-fingered.
adj. soft-fingered, Fas. ii. 151.
a. softhanded.
adj. soft-handed. Fms. vi. 73.
a. tender-hearted.
adj. soft-hearted, Fb. ii. 392.
a. meek, gentle.
adj. meek, gentle, Mar., Bs. i. 278: sly, Sks. 501.
m. nimbleness, agility.
m. nimbleness, agility, Fms. vii. 119.
adv.
1) softly, tenderly;
2) nimbly;
3) gently, mildly (tala ~).
adv. softly, tenderly, Eg. 175, Orkn. 174, Fms. vii. 18, 306: nimbly, ii. 272.
a. meek, soft.
adj. meek, soft, Hom. 22.
n. meekness.
f. meekness.
a. meek-tempered, gentle.
adj. meek-tempered, gentle, Stj., Barl., Fms. v. 240, x. 108, v. l.
(-tta, -ttr), v. to humble (~ sik).
t; m. sik, to humble oneself, Eg. 525.
n. meekness, gentleness.
n. meekness, Mar.
a. smooth-spoken.
adj. smooth-spoken, Fms. vi. 117.
a. running smoothly (of a ship).
adj. running smoothly, Fms. viii. 384.
No entry
adj. touching gently, Fas. ii. 644.
(gen. mjaðmar, pl. mjaðmir), f. hip; bregða e-m á m., to throw one’s antagonist by a hip-trick (mjaðmarbragð).
f., gen. mjaðmar, [Ulf. miduma = μέσον]:—the hip (prop. the middle of the body); á klæði hans yfir mjöðminni, Niðrst. 3; fyrir ofan mjaðmir, Eb. 240; hjó á mjöðmina, Nj. 253; mjöðm ok herðarblað, Fb. ii. 24; rist, kné, mjöðm, N. G. L. i. 312:—in wrestling, leiða e-n á mjöðm, Bárð. 35 new Ed.; or bregða e-m á mjöðm, Fas. iii. 573, of a wrestling trick of throwing one’s antagonist by a movement of the mjöðm, called mjaðmar-bragð, the hip-trick, cross-buttock, Fas. ii. 148. mjaðmar-bein and mjaðmar-höfuð, n. the hip-bone, Þiðr. 89, Finnb. 334; á nárann fyrir ofan mjaðmarhöfuð, Sturl. ii. 41. ☞ No other word in the language rhymes with mjöðm; see the curious ditty in which a man and a ghost cap verses, Ísl. Þjóðs. i. 464.
(gen. mjaðar, dat. miði), m. mead; blanda mjöð, to blend mead; grasaðr m., spiced mead.
m., gen. mjaðar, dat. miði; in mod. usage mjöð, f.; [A. S. medo; Engl. mead; O. H. G. metu; Germ. meth; Swed.-Dan. mjöd]:—mead, Sturl. ii. 245, Hkr. i. 102, Fms. viii. 18, 166, Nj. 43, Edda 24, 49, Bs. i. 77: in phrases, blanda, brugga mjöð, to blend mead; and grasaðr mjöðr, spiced or drugged mead, for the ancients used to spice or drug the mead with narcotic herbs, see the remarks s. v. jóll; mead was the favourite drink in the Valhalla, Ls. 3, Vtkv. 7, Vsp. 22, Gm. 25; mjaðar-bytta, -ker, a mead-cask, Fms. iv. 168, ix. 329; mjaðar ístra, mead-paunch, viii. 117; mjaðar lögr, mead-liquor, ix. 329; mjaðar drykkja, mead-drinking, 462; mjaðar bland, mead-mixing, Rétt. 2. 4.
COMPDS: mjöðdrekka, mjöðdrukkinn, mjöðdrykkja, mjöðkona, mjöðrann.
f. mead-cask.
u, f. a mead-cask, Eg. 237, 240, Ld. 188, Þiðr. 164.
pp. ‘mead-drunk’.
part. ‘mead-drunk,’ Fms. viii. 94.
f. mead-drinking.
u, f. mead-drinking, Fms. viii. 17, Sturl. i. 161, Greg. 51.
No entry
u, f. a mead-girl, N. G. L. ii. 204.
n. mead-hall.
n. a mead-hall, drinking-hall, Akv. 9.
adv.
1) with verbs, much, greatly (hann skaut m. til ráða dóttur sinnar);
2) with adjs. and advs. very (harðlyndr m.);
3) almost, very nearly (hann var dauðr m. af kulda).
adv., mod. mjög, compar. meirr (q. v.), superl. mest; [Engl. much, see mikill or mykill]:—much; svá mjök, at …, so much, that …, Fms. i. 46; Væringjar alþýddusk mjök til hans, vi. 135; sem Erlingi gengi þat mjök til, at …, vii. 258; hafða ek mjög fjár-varðveizlur búanda, Eg. 235; hann skaut mjök til ráða dóttur sinnar, Bjarn. 5:—svá mjök, rather much; hann var svá mjök hendisamr í afréttum, Glúm. 364; alls mjök, over-much, Stj.
2. very; hyrndir mjök, Fms. xi. 6; steint mjök fyrir ofan sjó, Eg. 68; ekki mjök, not very. Sturl. iii. 234.
3. much, almost, very nearly but not quite; þeir vóru mjök komnir at hinni meiri eyjunni, þá sá þeir …, Fms. ii. 93; hann var dauðr mjök af kulda, ix. 467; þat legg ek til ráða, at vér hafim mjök alltr eina frásögn um þenna atburð, xi. 65; mjök örend, Mar.; eitt mannshar svá langt, at þat var mjök mannshátt, Fas. iii. 266; ok eru þeir mjök komnir at Austrey, Fær. 105; vóru þá komnir mjök svá (almost quite) þar gegnt, Nj. 247, Fms. vi. 164; svá vóru konungar, mjök svá allir, þeir er hans ríki höfðu hvárr eptir annan, Rb. 386.
No entry
part. the ‘much-sailor,’ a nickname, see Landn.
(gen. mjöls, dat. mjöli, mjölvi), n. meal, flour (skip hlaðit af malti ok mjölvi).
n., dat. mjölvi (mod. mjöli), gen. pl. mjölva; in mod. usage also sounded mél (as kjöt and ket); [Engl. meal; Germ. mehl]:—meal, flour; fullr af mjölvi, Mar.; skip hlaðit af malti ok mjölvi, Eg. 81; var hlaðit skreið í annann en mjölvi í annan, Eb. 268; mjöl ok við, Nj. 4, Fs. 143; mjöl ok smjor, 197: poët., Fróða mjöl, Frodi’s meal = gold, Edda (in a verse).
COMPDS: mjöl-belgr, -sekkr, -poki, m. a meal- bag, -sack, -poke, Fas. i. 127, Bárð. 170, Nj. 181. mjöl-kaup, n. pl. purchase of meal, Fbr. 10, Gþl. 352. mjöl-kýll, n. = mjölbelgr, Nj. 227. mjöl-leyfi, n. a meal-licence, viz. licence to export meal, Hkr. iii. 96. mjöl-sáld, n. a meal-riddle, Sturl. i. 23. mjöl-skuld, f. rent to be paid in meal, Sturl. ii. 64. mjöl-vægr, adj. estimated by its value in meal, Grág. i. 505. mjöl-vætt, f. a weight (4Olbs.) of meal, Bs. i. 137.
(gen. mjallar), fresh powdery snow (sá snjór, er hvítastr er, ok í logni fellr, ok m. er kallaðr).
f., gen. mjallar, dat. mjöllu, Rm. 26, Völs. R. 1. 3; [perh. akin to mjöl, although with a double l]:—fresh powdery snow; sá snjór er hvítastr er, ok í logni fellr, ok mjöll er kallaðr, Bárð. 2 new Ed.; görðisk íll færðin ok var mjöllin djúp, Fms. v. 179; vaða mjöll, Sighvat (Fb. iii. 240); mjöllin var laus, ok rauk hón, Fb. i. 579; sjórinn rauk sem mjöll, the sea ‘reeked,’ or broke in spray, like mjöll, Vígl. 22; eru þeir kasaðir í mjöllinni, Fs. 143: poët., haus-mjöll. floating hair, Skálda (in a verse); sjóð-m., the snow of the crucible = silver; svan-m., the ‘swan-drift’ = the waves. Lex. Poët.
II. a pr. name of a lady, Landn. mjalla-hvítr, adj. = mjallhvítr, white as drifted snow.
No entry
m., in the vellums spelt mjollnir, with o and ll (see Bugge in the foot-note to Vþm. 51); the ll seems to indicate that the n is radical, for if it were inflexive, it would be mjolnir (with one l): [therefore the derivation from mala or mola (to crush), though probable, is not certain; the word may be akin to Goth. milhma = cloud, Swed. moln, Dan. mulm; cp. provinc. Norse molnas (Ivar Aasen) = to grow dark from bands of cloud arising]:—the name of Thor’s hammer, Edda passim, Ls.
n. pl., poet. the right measure.
f. [Ulf. mitaþs = μέτρον; O. H. G. mez; Germ. masz]:—a measure; kann ek mála mjöt, I know the measure of words, how to make a speech, Höfuðl. 20: þess kann maðr mjöt, a man knows the measure of that, Bugge’s Hm. 60 (see foot-note as to the reading in Cod. Reg.); mjötuðr, from Vsp. the preceding poem, seems to have been in the transcriber’s mind, and so he first wrote mjotvþc and then dotted the v, denoting that the last three letters were to be struck out. A fem. mjotuð would, it is true, agree with the Goth. mitaþs, but it does not suit the rhythm, in which a monosyllable is required.
m.
1) dispenser of fate, ruler, judge;
2) bane, death (sverð heitir manns m.);
3) = mjötviðr.
m., spelt mjotviðr, Vsp. 2, which form can only be an error of the transcriber, for both passages, verses 2 and 47, represent the same word; [A. S. metoð; Hel. metod; by which word the A. S. homilies, as well as the Heliand, denote God, prop. the ‘Meter,’ Dispenser]; the word itself is of heathen origin: in the Icel. it only occurs in old poets, and there in but a few passages, all of which agree, if rightly interpreted, with the A. S. use of the word. It occurs twice in the Vsp.; in verse 47,—Leika Míms synir, en mjötuðr kyndisk, but the meotud is kindled, lighted, where it seems to be applied to the god Heimdal, (the dawn in the Eastern sky, the morning star? see Prof. Bergmann in his Ed. of Gm. 1871, p. 169); in verse 2,—níu man ek heima, níu íviðjur, mjötuð mæran fyrir mold neðan, I mind the nine abodes, the nine giantesses (the nine mothers of Heimdal?), the worthy Dispenser beneath earth; this ‘meotud beneath earth’ seems here to represent the god of the nether world, the Pluto of the Northern mythology, with whom all things above originated (Heimdal?); somewhat similar views are expressed in the Platonic Dialogue Axiochus, ch. …
Shortened here. Read the full article →
n. refuse of hay.
n. [Engl. mud is the same word], the refuse of hay, Háv. 44, freq. in mod. usage.
COMPDS: moðbáss, moðhár, moðskegg.
No entry
að, to munch the moð, of cattle: metaph., moða úr e-u, to pick out a single green blade out of a heap of refuse.
No entry
adj. dusty, filled with moð N. G. L. ii. 419.
No entry
m. the báss into which the bad hay is thrown.
No entry
n. = moð.
No entry
n. a nickname, Ld.
(að), v.
1) with dat. to shovel (m. ösku, snjó, myki);
2) with acc. to cleanse by shovelling, to clear of dung, etc. (m. flór, kvíar, fjós).
að, [Scot. muck], to shovel, with dat.; moka ösku, Nj. 208; moka snjó, Grág. ii. 284; moka moldu á, Sks. i. 177; síðan mokaði hann at blautri myki, Sd. 168; þeir höfðu mokat yfir snjó, Fms. vii. 172: esp. to clear away dung from a stable, the place in acc., moka fjós, kvíar, flór, Bjarn. 22; moka myki undan kúm, K. Þ. K. 98; moka, reiða á völl, 100.
m. shovelling.
m. (the r radical), a shovelling, Bs. i. 315.
(að), v. to crush, break into small pieces (hauss hans molaðist).
að, to crush into dust: reflex. to be crushed, hauss hans molaðisk, Fas. ii. 374.
(dat. moldu), f.
1) mould, earth (hlóðu síðan at grjóti ok jósu at moldu);
2) earth, the ground; fyrir m. ofan, above earth, alive; fyrir m. neðan, beneath the earth, underground; hníga til moldar, to die.
f., dat. moldu; [Ulf. mulda = χους and κονιορτός, Mark vi. 11, Luke ix. 5; A. S. molde; Engl. mould; O. H. G. molta; Dutch mul; Dan. muld; Swed. mull]:—mould, earth (from, mala and mylja); jósu at moldu, Eg. 300; hafa legit í moldu, Fms. v. 106; saurig mold, Stj. 115. Earth was symbolical of a purchase of land (cp. Lat. mancipium): the rite is thus described, nú kaupir maðr jörð …, hann á mold at taka sem í lögum er mælt, taka at arins-hornum fjórum, ok í öndugis-sæti, ok þar sem akr ok eng mætisk, ok þar sem holt ok hagi mætisk, ok njóta þeirra vátta á þingi at hann hefir mold rétt tekna, etc., N. G. L. i. 96; penningr gengr fyrir mold ok man, iii. 92, v. l.: as also in moldrofs-maðr (q. v.), D. N. i. 7:—vera fyrir ofan mold, above earth, alive, Fms. vi. 182; fyrir mold neðan, beneath earth, Vsp. 2; á moldu, on earth; meðan mold er ok menn lifa, Grág. ii. 169:—of burials, syngja e-n til moldar, to chant one into the mould, to bury, of a priest, Dipl. iv. 8, H. E. ii. 131; hníga til moldar, to die, Hðm. 16; fella til moldar, to fell to earth, slay, Fbr. (in a verse); maðr er moldu samr, man is dust, Sól. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. full of earth, Stj.
No entry
u, f. an earth-hole, Nj. 83.
No entry
a, m. a mould-coloured horse: a nickname, Landn.
2. the name of a ring which had lain in a cairn, Hkr. i.
No entry
adj. mould-coloured, of a horse.
a. covered with mould.
adj. covered with mould, like a gravedigger, Eb. 276, Stj. 528.
No entry
a, m. = moldarauki, Gsp., Hom. 100.
m. = moldarbakki.
a, m. an earth-bank, Fær. 177.
m. mould-dweller, ghost.
a, m. a mould-dweller, a ghost in a how, Ísl. ii. (in a verse).
No entry
n. a thick fall of snow.
No entry
n. the breaking a bargain, in moldrofs-maðr, m. a mould breaker, a man who breaks a bargain for the sale of land, D. N. i. 7.
n. cloud of dust.
n. ‘mould-reek,’ dust, Al. 109.
No entry
t, to ‘mould-escheat,’ take possession of land, referring to the rite described in N. G. L. i. 96, cp. Grimm’s Rechts-alterth. 116; lét hann moldskeyta miklar jarðir til þess staðar, Karl. 530.
No entry
a, m. a beetle, ‘mould-grub,’ scarabaeus:—as a nickname, Dropl.
No entry
u, f. [Germ. maul-wurf, corrupted from molt-wurfe; North. E. moudiewarp]:—a mole.
m. path of earth (lét hón mar fara moldveg sléttan).
m. the earthy path, Og.
No entry
n. = moldkafald.
m. ‘the earth-thong’ (the serpent ‘Miðgarðsormr’).
m. the earth-thong, the serpent Miðgarðsormr, Vsp.
m. small piece, crumb; also collect. bits, fragments (haussinn brotnaði í smán mola).
a, m. [Scot. mule; North. E. mull], a crumb, a small particle, Stj 154, Greg. 22; engu niðr kasta af matnum hvárki beinum né mola Ó. H. 153; hann girntist at seðja sik af þeim molum sem féllu af borðum hins ríka, Luke xvi. 21; brotna í smán mola, to break into shivers, be shivered, Edda 27; brauð-moli, sykr-moli.
No entry
u, f. [prop. akin to Ulf. milhma, Swed. moln]:—a lull, with close air; byrinn misstu höldar holla hiti görðist logn og molla, Úlf.
(að), v. to crumble into dust.
að, to crumble into dust, Stj. 76 (of the apples of Sodom).
No entry
adj. [melta], tender, = meyrr, q. v.
No entry
að, to become moltinn.
No entry
n. [from the Fr.], vaunting, boastfulness: montinn, adj. ‘mounting,’ vaunting: monta, að, to vaunt, freq. in mod. usage.
No entry
n. the Mount, the Alps, κατ εξ., Sighvat.
No entry
n., spelt morð; hafa morð fjár, Al. 123, Hom. (St.), MS. 623. 21, where it is spelt morg = morþ:—a swarm, prop. a swarm of ants (akin to maurr); mor af mýi, fiski, síld, a swarm of flies, shoal of herrings:—an atom, svo lítið mor.
No entry
að, to swarm; það morar af e-u.
n. murder (kallið þér þat eigi m., at drepa menn um nætr?).
n. [Ulf. maurþr = φόνος; A. S. morð and morðar; Engl. murther, murder; Germ. and Dan. mord; cp. Lat. mort-is]:—a murder, Fær. 187; in ancient times murder (morð) and manslaughter (víg) are distinguished; if the killer, after the deed, had immediately, at the next or at least at the third house, confessed what he had done (lýsa vígi, víg-lýsing, N. G. L. i. 6l), the deed was manslaughter (víg), and the doer was liable to indictment according to the law, but the deed might, with the consent of the prosecutors and relations of the slain, be atoned by weregild. On the other hand, if the víg-lýsing either did not take place or was stealthily performed (Glúm. ch. 27), the deed was murder; and the killer was called morð-vargr, and was out of the pale of the law; en þat er morð ef maðr leynir eða hylr hræ ok gengr eigi í gegn, Grág. (Kb.) i. 154; drepa mann á morð, N. G. L. i. 158; hence the phrase to kill a man and then murder him, i. e. conceal the deed. In one instance the distinction is made threefold, viz. víg, laun-víg, and morð, i. e. laun-víg or secret manslaughter, if no víg-lýsing took place, but the perpetrator left the weapon in the wound or some other evidence that he was the culprit, en þat vóru kölluð launvíg en ekki morð, er menn létu vápn eptir í beninni standa, Gísl. …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -jar), m. murderer.
a, m. a murderer, Gþl. 154, Nj. 74, N. G. L. i. 340.
No entry
m. an oath of compurgation in a case of murder, N. G. L. i. 62.
f. death (by murder).
f. death by murder, Lex. Poët.
a. murderous.
adj. murderous, Hým.
No entry
u, f. a murderess, Grett. 117.
n. murderous weapon.
n. a murderous weapon, Mar.
No entry
n. pl. schemes of murders, N. G. L. i. 254.
m. murderer.
m. a murderer, Vsp. 45, Edda 43, N. G. L. i. 13, Grág. ii. 86; cp. brennu-vargr.
n. murder (náttvíg eru morðvíg).
n. a murder, Ó. H. 117.
n. murder (náttvíg eru morðvíg).
n. a ‘murder-manslaughter,’ Eg. 416, Fms. xi. 199, Hkr. iii. 425.
(-s, pl. mornar, morgnar), m. morning;
á morgin, to-morrow;
at morni, next morning (konungr dvaldist þar um nótt, en at morni bjó hann ferð sína);
í morgin, this (past) morning (dauðan segir þú þann nú, er vér höfum hjalat við í morgin); tomorrow (í morgin, sem ljóst er, skulu vér rannsaka bœinn);
um morgininn (eptir), next morning.
and morgunn, m., also in old writers spelt with y, myrginn, in mod. usage morgun; in the contracted cases the g is in old MSS. left out, thus, dat. morni, pl. mornar, morna, mornum, see the rhyme in the verse Landn. 87, v. l.: [Ulf. maurgins = πρωϊ; A. S. and Germ. morgen; Engl. morn, morning, morrow]:—morning, Vsp. 6, 22, Am. 50; er at morni kömr, when morning came, next morning, Hm. 22; at morni, Fms. i. 10: so in the saying, langr er konungs-morgun, long is the king’s morning, Mkv. 13, Sighvat (Fms. v. 211), passim; miðr morgin, mid-morning, about six o’clock, K. Þ. K. 40, see miðr; á morgun, to-morrow, Grág. i. 18, 26, Fms. vi. 72 Ísl. ii. 330, Nj. 7, 32; á myrgin, Fms. ix. 21; í nótt eða snemma á myrgin, viii. 397, v. l.; but í morgin, last morning, iv. 248, Nj. 203, Bs. i. 810; ár morgin, in the early morning, Am. 85; um myrgininn eptir, Fms. vi. 45; snemma morguns, early in the morning; árla morguns, id.
COMPDS: morgunsár, morgindrykkja, morgindögg, morgungjöf, morgunmatr, morgunmál, morgunroði, morgunskin, morgunsól, morgunstjarna, morgunstund, morgunsvæfr, morguntíðir, morguntími, morgunvakr, morgonveiðr, morginverk. …
Shortened here. Read the full article →
f. morning-drinking.
u, f. the morning-drink, N. G. L. ii. 417.
f. morning-dew.
f. morning dew, Edda 44.
No entry
n. morning work, Ad. 22, Fms. xi. 435.
No entry
f. a catch (of game) in the early morn, Ó. H. 78.
No entry
n. early morning: in the phrase, at morginsári, Stj. 122: mod., með morguns-árinu, at the first gleam of daylight; síðan kómu þeir með morgunsárinu, Od. ix. 52 (=ηλθον ἠέριοι).
No entry
f. [Dan. morgen-gave, Germ. morgen-gabe], a bridal gift, made by the bridegroom to his bride on the morning after the wedding, Fas. i. 345; cp. bekkjargjöf.
No entry
adj. = matutinus, Hom. 12.
No entry
m. breakfast, D. N.
No entry
n. the morning meal (hour), Ísl. ii. 334, Bs. i. 137, Vm. 169.
No entry
a, m. morning-red, [Germ. morgen-roth.]
No entry
n. the morning light, Stj. 611.
No entry
f. the rising sun, Fms. i. 147, Stj. 611, v. l.
No entry
u, f. the morning star, Rb. 110.
No entry
f. the morning hour; morgunstund hefir gull í mund, a saying.
No entry
adj. given to sleep in the morning,
No entry
f. pl. morning-tide, matins, Sturl. ii. 246, Fms. v. 341.
No entry
a, m. morning-time, Stj. 184.
No entry
adj. early awake, early rising; var hann kveldsvæfr ok myrginvakr, Eg. 3 (Cod. Wolph.); inn morginvakri, a nickname, Edda 98 (in a verse).
No entry
part. [akin to meyrr, q. v.; from a lost verb; cp. Lat. marcere], rotten, decayed, of meat, fish. Morkin-skinna, u, f. Rotten-skin, the name of a vellum.
(að), v. to become rotten.
að, to become rotten, of flesh, Stj. 185, Fas. iii. 345, Róm. 214, Bær 19.
f. pining away.
f. a murrain; þik morn morni, Sks. 31.
I)
(að), v. = morgna.
II)
(að), v.
1) to waste or pine away (m. ok þorna);
2) to cause to pine (þik morn morni!).
i. e. morgna, að, to become morning, dawn, Landn. 161 (in a verse), Nj. 69, 203, Eg. 240, Fms. vi. 188, xi. 35.
I)
(að), v. = morgna.
II)
(að), v.
1) to waste or pine away (m. ok þorna);
2) to cause to pine (þik morn morni!).
að, [Ulf. maurnan = μεριμναν; A. S. murnan; Engl. mourn; O. H. G. mornen]:—to mourn; in prose only used in the phrase, morna ok þorna, to mourn and wither away; nú vil ek heldr bera harm ok áhyggju ok morna hér ok þorna, þann veg sem auðnar, heldr en þú sért eigi í þeim stöðum sem þér þykir gott, Fas. ii. 235; hón mornaði öll ok þornaði, ok lifði þó mjök lengi við þessi úhægindi, Bjarn. 69:—in poets, móðir Atla, hón skyli morna, a curse, may the mourn! Og. 30; at ér í maura mornit haugi, that ye may mourn in mounds of ants, a curse, i. e. may be tormented, Fas. i. 436 (in a verse); þik morn morni, a curse, Sks. 31.
f. morning, dawn.
f. morn, dawn, Bs. i. 539.
No entry
n. a local name, perh. = Moravia, Og. 1.
No entry
n. [a Lat. word], a bit, Játv. 27.
No entry
n. a mortar, Dipl. v. 18.
m.
1) moss;
2) moorland.
a, m. [mid. H. G. mies; Germ. moos; Dan. mos; Lat. muscus]:—moss, botan. lichen, Korm. 234 (in a verse); hrífa mosa, to pick moss, Bs. i. 329; reyta mosa, Nj. 267; mosa-hrúga, a heap of moss, Fms. iii. 527.
II. a moorland, moss, [= Dan. mose; North. E. and Scot. moss]; þeir fóru stundum mosa, mýrar ok merkr eðr brota stóra, Fms. viii. 31. mosa-vaxinn, part. moss-grown, Bs. i. 329, Fas. i. 298: in local names, Mos-fell, whence Mosfellingar, m. pl. the men from Moss-fell. mos-háls, m. a nickname, Landn.
No entry
n. scraps of moss in hay, fjalla-grös, or the like; tína moskið úr, to pick the moss out; það er fullt af moski, ‘tis full of moss.
a. mossy, moss-grown.
adj. mossy, swampy, Orkn. 172.
No entry
f., gen. Mostrar, an island in Norway on which the first Norse church was built, Fms.: in a nickname, Mostrar-skegg, n. Moster-beard, i. e. the man of M., esp. Eyjarskeggi, Landn. (Eb.) Mostrar-stöng, f. a nickname, Fms. Mostrar-þing, n. a parliament in the isle of M., N. G. L. i. 147.
No entry
adj. moss-red, Korm. (in a verse).
(gen. -rs), m. a lady’s headgear (m. snjóhvítr ok gullofinn).
m., gen. motrs, [a for. word, akin to Germ. mütze], a kind of lady’s head-gear, cap, Ld. 188 sqq.
f. a woman wearing a motr.
u, f. a woman wearing a motr, Edda 236.
No entry
a, m. [Ivar Aasen mott; Swed. mått; Engl. moth]:—a moth; sem mölr eða motti etr ok eyðir, Barl. 44: metaph. a sluggish person, [as in provinc. Engl. a moth, drone], Edda (Gl.), Fms. vi. 170 (in a verse). mott-étinn, part. moth-eaten, D. N.
No entry
að, dep. [early Germ. mewen; Ivar Aasen tygge mo = ruminate]:—to be digested, of food in the stomach of ruminating animals; sem vánligt var at grasit móaðisk með honum eptir náttúru, Bs. ii. 87.
f. large river.
u, f. a large river, it may prop. have meant loamy, muddy water, see móðr below; svimma í móðu marir, Fm. 15, Fms. xi. 96 (of the Thames), vi. 408 in a verse (of the Ouse), vii. 266 in a verse (of the Gotha River); eina nótt er veðr var kyrt lögðu þeir upp í móðu eina, Eg. 528 (in Frisland); þeir kómu at einni móðu ok steyptu sér ofan í hana ok var þvílíkast sem þeir væði reyk, Fms. iii. 176; einni móðu er féll í nánd, Karl. 548; konungr lét leiða skip sín upp í móðu nokkura, Fms. vi. 334; móða mikil féll í straumum með miklum hávaða, Fas. ii. 230; var þar skógr mikill við móðu eina, Fb. ii. 122.
II. [cp. Scot. mooth = misty], the condensed vapour on glass and the like, caused by breathing on it; það er móða á glerinn, af leiri ok af móðu, of earth and mud, Ó. H. 86, cp. Hkr. Ed. 1868, p. 315; af allri móðu bitra munugða, Post. 555.
2. [cp. mo Ivar Aasen and Dan. korn-moe = the radiation or glimmer of heat in the summer]:—mist, haziness; það er móða í lopti, and similar popular phrases.
n.
1) mother’s side, of lineage; at m., on the mother’s side;
2) maternal origin (ei mun logit til ~s þíns);
3) motherhood.
n. the mother’s side, of lineage, Fms. i. 4, vi. 223, Eg. 267, 338:—a mother, parent, Edda 18, Fms. xi. 56; opp. to faðerni, q. v.
No entry
að, [móðigr], to offend, raise a person’s anger or displeasure, Post. passim.
No entry
f. offending.
(gen., dat. and acc. móður or mœðr; pl. mœðr), f. mother.
f., gen. dat. acc. móður; plur. in nom. and acc. mæðr (mœðr), gen. mæðra, dat. mæðrum. There is also a monosyll. form mæðr, indecl. throughout in the sing., and answering to feðr, föðr or bræðr (= faðir, bróðir); but these forms are unknown in mod. Icel., and are seldom used in the genuine old writers, being mostly found in legendary writers, who probably followed some provincial Norwegianism; thus passim in Stjórn, af mæðr konungsins, Stj. 82; mæðrinnar kvið, 80: [this word is common to all Teut. languages except Goth., which used aiþei = Icel. eiða (q. v.) instead]:—a mother; sonr á at taka arf eptir föður sinn ok móður, Grág. i. 171; föður-móðir, a father’s mother, 172; faðir ok móðir, id., in countless instances: as a nickname, konunga-móðir, Jarla-m., Fb. iii: in popular tales, the mother of a whole brood (animals), skötu-m., sela-m., laxa-m., represented as an ogre, Maurer’s Volks. 34.
COMPDS: móðurafi, móðuramma, móðurarfr, móðurbrjóst, móðurbróðir, móðurfaðir, móðurfrændr, móðurhús, móðurkviðr, móðurkyn, móðurlauss, móðurleggr, móðurliga, móðurmjólk, móðurmóðir, móðursonr, móðursystir, móðurtunga, móðurætt.
I)
m. excitement, wrath, passion (þá gekk af honum móðrinn, ok sefaðist hann).
II)
a. weary, exhausted, worn out (hann var m. mjök af göngu).
1. m. (= móða), in western Icel. muddy snow-banks, heaps of snow and ice projecting into the sea.
2. adj. [Scot. muth], moody; þá er móðr er at morni kömr, Hm. 22; sorg-móðr, Og. 13; sjá móðr konungr, 16; heipt-móðr, wrath, Lex. Poët.; this sense is poët. and obsolete, but freq. in
II. weary, exhausted, losing one’s breath; hann var móðr mjök af göngu, Fms. vi. 325, Fs. 27; móðr ok sárr, Þiðr. 332; móðir af erfiði, Ó. H. 187; móðr ok megin-lítill, Sól. 2; Kjartan var lítt sárr en ákafliga vígmóðr, Ld. 222; hestrinn var mjök móðr, Gullþ. 64.
I)
m. excitement, wrath, passion (þá gekk af honum móðrinn, ok sefaðist hann).
II)
a. weary, exhausted, worn out (hann var m. mjök af göngu).
m. [Ulf. môds = ὀργή, θυμός, Luke iv. 28; A. S. mod; Engl. mood; Germ. muth]:—wrath; móðr svall Meila bróður, Haustl.; Þórr þrunginn móði, Vsp. 30; af móði, 56; en er hann (Thor) sá hræðslu þeirra, þá gékk at honum móðrinn, ok sefaðisk hann, Edda 28; þó þrútnaði honum mjök móðr til Bolla, Ld. 236; Þorsteini óx móðr (Th.’s mood waxed fierce) við átekjur hans, Bjarn. 54; nú svall Sturlungum mjök móðr, Bs. i. 521; óx þeim mjök móðr ok kapp, Fas. i. 37; nú verðr Þiðrekr konungr svá reiðr ok svá fær hann mikinn móð, at …, Þiðr. 332; í móð sínum ok trölldómi, Fs. 43; Ás-móðr (q. v.), the godly wrath of Thor; Jötun-móðr, giant-mood, giant-fury.
II. moodiness, heart’s grief; var móðr mikill í hug hennar, Bs. i. 199; mælti hón þetta af hinum mesta móð, Fms. ix. 221, Fas. i. 262 (in a verse); harðr móðr, Skáld H. 7. 9; lifa við langan móð, 2. 12; móð létti svá þjóðar, Bs. ii. (in a verse); hug-móðr (q. v.), moodiness. Poët.
COMPDS: móðakarn, móð-barr, móðsefi, móðtregi.
III. in pr. names, Móð-úlfr, whence Móðýlfingar, Landn.; and as the latter part, Ás-móðr, Her-m. …
Shortened here. Read the full article →
(acc. móðgan), a. moody, excited; m. á munað, bent on lust.
adj., contr. móðgir, móðgan, [Ulf. môdags = ὀργιζόμενος; Engl. moody]:—moody, as an epithet of a giant, fierce, Hým. 5, 21; móðugr ok mjök þungyrkr, Fs. 185:—moody, gloomy, Akv. 36; móðgir, Gh. 7; móðug spjöll, 9, Gkv. 1. 2, 5, 11; harð-m., þrúð-m., of a hard, fierce mood: móðug á munað, bent on lust, Sól.
No entry
a, m. a mother’s grandfather.
No entry
u, f. mother’s grandmother.
m. maternal inheritance.
m. maternal inheritance, Ísl. ii. 29, Landn. 114, Dipl. v. 3.
No entry
f. pl. a mother’s breasts, N. G. L. i. 340.
m. uncle.
m. a mother’s brother, uncle, passim: in the saying, móðurbræðrum verða menn líkastir, Ísl. ii. 29, Bs. i. 134.
m. grandfather.
m. a mother’s father, grandfather, Grág. i. 177, Fms. i. 223.
m. pl. kinsmen on the mother’s side.
m. pl. kinsmen on the mother’s side, Grág. ii. 113, Fms. i. 4.
No entry
n. a mother’s house, home, Stj. 420.
m. mother’s womb.
m. a mother’s womb, Hom. 51, Fms. i. 221, x. 275.
n. mother’s kin.
n. a mother’s kin, Eg. 267, Fms. vii. 224, Finnb. 236.
a. motherless.
adj. motherless, Fas. ii. 412.
m. mother’s side.
m. the mother-lineage, Jb. 446.
No entry
adv. (-ligr, adj.), motherly, Sks. 549.
No entry
f. mothers milk, Stj. 127.
No entry
f. a mother’s mother, Grág. i. 171, Fms. v. 267.
m. mother’s son; engi móðurson, not a living soul.
m. a mother’s son: in the phrase, engi m., not a mother’s son, not a soul, Karl. 199.
f. aunt.
f. a mother’s sister (Dan. moster), Grág. i. 171.
f. one’s mother-tongue.
u, f. one’s mother-tongue, Bs. i. 906.
f. kinsfolk on the mother’s side.
f. kinsfolk on the father’s side, Grág. i. 171, 177, Eg. 72, Fms. i. 196; falla í m., to fall to mother-earth, to die, Nj. 70.
n. ‘mood-acorn’, heart.
n. ‘mood-acorn,’ i. e. the heart, Hkv. 1. 52.
No entry
-fíkinn, -gjarn, -öflugr, -rakkr, -þrútinn, adj. wroth, fierce, Lex. Poët.
a. excited, vehement.
adj. excited, wroth, Sks. 235.
No entry
a, m. [A. S. modsefa], mood, Edda (Ht.)
m. deep sorrow.
a, m. moodiness, heart’s grief, Skm. 4, Sdm. 30, Skv. 3. 44.
No entry
n. dozing as half asleep; svefn-mók.
No entry
að, to doze; used of fishes at rest in water, þeir vóru at metja stökkva og steðja stundum móka því lognið var, Bb.
No entry
u, f. [a Lat. word], a moment, Rb., Stj.
No entry
u, f. [the word is still said to be used in provinc. Icel., and also remains in provinc. Swed. lius-muna = ljós-móðir, q. v. (Ihre); Scot. minnie]:—mammy, of a baby; mona mín móna, kveðr barnið, við mik göra verst hjóna, Skálda (Thorodd) 163.
(gen. mós, pl. móar), m. moor, heath, barren moorland.
m., gen. mós, dat. mó, pl. móar, [akin to Engl. moor; Norse Moe]:—a moor, heath, mostly used of a barren moorland, grown only with ling; en biskup dragnaði um grjót ok móa, Sturl. ii. 50; tekr Skeggi á rás upp eptir móunum ok grípr þar upp malinn, Grett. 93: freq. in local names, Mór, Móar (Moe in Norway), Landn.; Mó-berg: in pr. names, referring to the hue, Mó-gils, Mó-eiðr, id.
II. peat, for fuel; skera mó, brenna mó, freq. in mod. usage; mó-tak, n. a peat-field: mó-skurðr, m. cutting peat: mó-gröf, f. a peat-pit: mó-færsla, u, f. carrying peat, Vm. 136: in old writers torf, q. v.
III. in compds, as mó-hella, mó-berg (q. v.), tufa: and hence of colour, mó-kollr, mó-brúnn, mó-rauðr, q. v.
No entry
u, f. a dusky sheep, Björn.
I)
n.
1) meeting;
mæla ~ með sér, to fix a meeting;
2) town-meeting (var blásit til ~s í bœnum ok sagt, at konungr vildi tala við bœjarmenn);
3) joint, juncture (cf. ‘liða~’);
4) in prepositional and adverbial phrases;
á ~, í ~ e-m, to meet a person (ganga, ríða á or í ~ e-m);
against (mæla, standa á or í ~ e-u);
í ~, in return, in exchange;
á ~i, í ~i, at ~i (e-m) = í ~;
snúa í ~i e-m, to turn against one;
rísa í ~i e-u, to rise against, withstand;
mikit er þat í ~i erfðinni minni, that is much when set against what I shall leave behind me;
til ~s við e-n, to meet one;
halda til ~s við e-n, to march against one;
vera til ~s, to be on the opposite side;
miklir kappar eru til ~s, there are great champions to contend with;
eiga e-t til ~s við e-n, to own a thing in common with another (= til jafns við e-n);
gøra e-t til ~s við e-n, to equal one in a thing (engan vissa ek þann, er þat léki til ~s við mik).
II)
prep. with dat. to meet, towards, etc. = í ~ (see ~ 4).
III)
n.
1) image, stamp (~ á peningi);
2) model (skaltu smíða hús eptir því ~i, sem ek mun sýna þér); …
1. n. [A. S. gemot; Old Engl. mote or moot, in ward-mote, the Moot-ball at Newcastle; Dan. möde; Swed. mot and möte]:—a meeting; mæla mót með sér, to fix a meeting Eg. 564; þeir mæltu mót með sér ok hittusk í Elfinni, 444; manna-mót, a meeting; vinamót, a meeting of friends.
2. as a Norse law term; in Norway a mót was a town meeting, and is opp. to þing, a county meeting; á þingi en eigi á móti, þvíat sökin veit til lands-laga en eigi til Bjarkeyjar-réttar, Hkr. iii. 257, N. G. L. ii. 190; á þingum ok á móti, Fagrsk. 145; var blásit til móts í bænum, Fms. vi. 202, 238, 270; á móti í kaupangi, vii. 130; móts-fjalir, a meeting-shed, N. G. L. i. 224.
II. a joint, juncture; mót á hring, cp. mótlauss; ár-mót, a meeting of waters, also a local name, cp. Lat. Confluentia, Coblenlz; liða-mót, q. v.: of time, in pl., alda-mót, the end and beginning of two centuries; mánaða-mót, missera-mót, eykta-mót, and so on.
B. As adverb, both in dat. móti, against, on the opposite side, with dat. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to form, shape;
2) to stamp, coin (mótaðr peningr).
að, to stamp, coin; móta penning, passim in mod. usage; mótaðr (stamped) pundari, mótaðr penningr, Rétt., Flóv.
2. metaph. to mark; skyldim vér þannig móta oss mest sem Guð kenndi postulum sínum, ok kvað þá eigi ella mega komask í himinríki nema þeir væri þannig mótaðir, Hom. (St.), Fr.
m. opposition party.
m. an opposition party, Hkr. ii. 271.
m. antagonist, adversary (mótstöðumenn Gunnars).
m. an antagonist, Nj. 101, Bs. i. 722.
f.
1) ‘counter-wave,’ objection;
2) adversity.
u, f. a ‘counter-wave:’ metaph. an objection, Thom. 42, Bs. ii. 42, Karl. 543.
a. adverse.
adj. adverse, Stj. 326, 331.
m. opposition.
m. a counter-blast, opposition, H. E. i. 516.
m. coincidence.
m. a coincidence, Bs. i. 743 (v. l.), ii. 39, 113.
n. opposition, resistance.
m. a pulling against, hostility, Bs. i. 722.
No entry
n. = mótdráttr, Bs. i. 819.
No entry
adj. adverse, opposed, Bs. i. 727, 816.
No entry
part.; mótfallinn e-u, adverse to a thing.
f. pl. opposition;
vera í mótferðum við e-n, to resist, go against one.
f. pl.; vera í mótferðum við e-n, to go against, Sturl. iii. 19, Ó. H. 227.
n. adversity.
n. adversity, Bs. i. 700.
f. pl. the platform on which meetings were held.
f. pl. [early Swed. thingfjälar]:—the hustings or shed where meetings were held, O. H. L. 46, Fms. vii. 39, MS. 655 xvii. 2.
f. = mótför (veita e-m mótgöngu, vera í mótgöngu við e-n).
u, f. resistance, Fms. v. 37, vi. 30; mótgöngu-maðr, an antagonist, Sturl. i. 75, Hkr. iii. 104.
II. a going to a meeting, N. G. L. ii. 244, D. N.
m. = mótganga.
m. a going against, Fms. v. 189, vii. 280, Sturl. iii. 3; mótgangs maðr, an opponent, ii. 185, Fb. i. 512:—adversity, mod.
No entry
f. pl. offence, Fms. iv. 218, vii. 157, Sfj. 143, Magn. 520. mótgörða-samr, adj. offending, Ld. 300.
n. ‘meeting-horn’, trumpet (rödd sem ógurligt ~).
n. a ‘meeting-horn,’ trumpet, 645. 66.
No entry
adj. = mótsnúinn.
n. blow in front, opp. to bakslag.
n. a blow in front, opp. to bakslag, Fms. viii. 399.
n. objection, opposition.
n. opposition, Fms. iii. 165, Thom. 44, 50.
a. without a join (of a ring).
adj. without joints, of a ring; hringr m., Eb. 10.
No entry
adj. similar, Fs. 174.
No entry
n. adversity.
No entry
m. a man at a meeting, parliament-man, N. G. L. i. 314.
n. stamp.
n. a stamp, Rétt. 39.
No entry
adj. stamped, Jb. 376.
(-ta, -tr), v. to contradict.
t, to contradict, Vígl. 19.
n. contradiction.
n. a contradiction, Fms. i. 299, vii. 132, Korm. 160.
No entry
f. a murmuring against, Bs. i. 764.
f. encounter on horseback.
f. an encounter on horseback, Sturl. i. 38.
No entry
f. a rising against, resistance, Bs. i. 811.
n. = mótreist.
n. = mótreisn, Fms. viii. 246 (v. l.), Thom. 87.
pp. adverse to (e-m).
part. opposed, adverse, Karl. 410.
pp. adverse, opposed to (e-m).
part. adverse, Bs. ii. 185, Lv. 109, Fs. 18, Gísl. 139.
f. resistance.
u, f. resistance, Fms. i. 65.
COMPDS: mótstöðuflokkr, mótstöðumaðr.
a. opposing, hostile.
adj. withstanding, opposing, Fms. ii. 199, Stj. 23, Bs.
No entry
stóð, to withstand, resist.
f. a meeting previously fixed or arranged.
u, f. a meeting duly summoned, Ísl. ii. 375.
No entry
adj. = mótstaðligr, Bs.
n. answer, reply.
n. an answer, reply, Sturl. iii. 138.
n. resistance, defence.
n. resistance, Karl. 160.
2. the strap of a horse’s girth which passes through the buckle (högld).
f. = móttak.
u, f. resistance, Fms. ix. 374, Orkn. 364.
n. contrary wind.
n. a contrary wind, Fms. ii. 127, Fbr. 22.
No entry
m. = mótviðri.
m. place of meeting.
m. a place of meeting, Fas. i. 503.
m. hostility.
a, m. a rebellious spirit, Fas. iii. 151.
n. dislike, displeasure.
n. dislike, Fas. ii. 355.
No entry
adj. Moabitish, Stj.
a. with a dark streak along the back (of a horse).
adj. a horse with a dark streak along the back.
No entry
n. [mór], a kind of tufa.
a. dark brown, dun.
adj. dark brown, Eb. 56.
f. (slab of) tufa.
u, f. a slab or ledge of tufa, used of a slippery place in a river where the gravel has been washed away and the tufa underneath laid bare, Nj. 83.
f. a ewe with a dusky head.
u, f. a ewe, and mó-kollr, m. a wether of a dusky colour, Grett. 137: mó-kollóttr, adj. of dusky colour, of sheep, id.
a. yellowish brown.
adj. yellow brown, of sheep and wool; mórauð hetta, Fas. iii. 252; mórauð augu (as in cats), Mag. 7.
a. russet (of wadmal).
adj. russet, sad-coloured, of wadmal, Finnb. 318, Fs. 141, Rd. 251; söluváðar-kyrtil mórendan, Nj. 32; mórend vara, Bs. i. 286.
a. dun-piebald.
adj. piebald, of a horse, Ísl. ii. 62.
(að), v. to mumble; m. fyrir muni sér, to mutter to oneself.
að, [muðr = munnr], to maunder, Karl. 197; m. fyrir munni sér, Fms. vi. 372, Thom. 74:—to munch as cattle do.
f. mumbling.
f. munching with the teeth, Al. 168.
No entry
m. arbutus-berries, also of uneatable berries.
f. mugginess, drizzling mist.
u, f. mugginess, soft drizzling mist, Edda (Gl.) ii. 486; þoku-mugga, Snót 20.
COMPDS: muggukafald, mugguveðr.
No entry
n. fog and snow.
n. muggy, misty weather (snæskafa eða ~).
n. muggy, misty weather, Ísl. ii. 87.
I)
(man, munda, munaðr), v. to remember (mantu nökkut, hver orð ek hafða þar um? Þat man ek görla); m. langt fram, to remember far back; m. til e-s, to have recollection of (spyrr Sveinn konungr, hvárt þeir muni til heitstrengingar sinnar); m. e-m e-t, to remember a thing against one (skal ek nú, segir hón, muna þér kinn-hestinn).
II)
(að), v.
1) to move, remove, with dat.; m. út garði, to shift the fence farther off, widen it; mér er ór minni munat, I have quite forgotten it; intrans., m. fram, to move forward, advance (miðlum ekki spor vár, nema vér munim fram);
2) to make a difference, with dat. of the amount (svá at muni hálfri stiku í tíu stikum).
III)
(að), v. impers.; e-n munar, one longs, desires (rare).
1. að, [the root word of mund, n., mundi, mundanga, munr; the primitive notion is from scales, balance, weight, disparity, or the like]:—to move, remove, with dat.; þess er ok kostr, at muna út garði, to ‘eke out’ a fence, remove it farther off, widen it, Grág. ii. 257; ef menn vilja muna várþingi, if men will alter the time of the parliament, i. 116; prob. also, mér er ór minni munað, it is removed out of my memory, I have quite forgotten it, Bs. i. 421; þat merkðu þeir at sólar-gangi, at sumarit munaði aptr til vársins, Íb. 7; miðlum ekki sporum nema vér munim fram, unless we move forwards, 116; slíkt munar ok sýkna skógar-manns (amounts to the same thing, is equally valid) þútt hann vegi sjálfr, Grág. ii. 159: with dat. impers., e-u munar, a thing changes its place; því munar áfram, it moves forward.
II. metaph. to make a difference, with dat. of the amount of disparity; þá skulu þeir ráða hví (dat.) muna skal kaup við hverja skipkvámu, Grág. ii. 403; ef maðr mælir rangar álnar, svá at munar aln eða meira (dat.) í tuttugu álnum …, ef vón er at muna mundi öln í tuttugu ölnum, i. 462, 499; …
Shortened here. Read the full article →
(gen. -ar), m. voluptuous life.
m., gen. munaðar:
I. difference, Fms. ix. 241, (rare.)
II. delight, a prolonged form for munr (q. v.), not to be confounded with mun-uð (from mun-hygð); esp. freq. in the COMPDS, munaðar-lauss, adj. orphaned; munaðar-leysi, n. the state of orphanhood; munaðar-leysingi, a, m. an orphan.
III. in local names, Munaðar-nes, -tunga, Landn., Icel.
m. home of happiness.
m. delight’s abode, the world, of pleasure, Hkv. Hjörv. 42.
joyless, unhappy.
adj. (mod. munaðar-lauss), joyless, orphaned, Gkv. 1. 4, (cp. munaðar-leysi, n. orphanhood, and munaðar-leysingi, a, m. an orphan, which forms are freq. in mod. usage.)
a. delightful.
adj. delightful, Sól. 35.
I)
n. time, high time (er þú hefir gört þetta, þá mun þér m. ór hauginum á braut);
(í) þat m., at (by, about) that time;
with gen., í þat m. dags, at that time of the day;
önnur misseri í þetta m., this time next year;
í þau m., in those days;
irregular pl. mundir, f., hann bað menn sína bíða til annars dags í þær mundir, wait till the same hour next day.
II)
(dat. mundu), f. hand.
1. heterogene, in sing. n., in plur. f. mundir; [muna]:—a moment, the nick of time; en er þú hefir gört þetta, þá mun þér mund (high time) ór hauginum á braut, O. H. L. 2: followed by a gen., í þat mund dags er út tók eyktina, Fms. xi. 136; þat var mjök í þat mund dægra, er, Niðrst. 3; þat var miðviku-dagr ok þat mund árs, er …, Hom. 110; í þat mund missera, Bs. i. 185:—single, þat mund, er Bersi var til búðar borinn, at the moment when, Korm. 128; skip kom út í þetta mund norðr, Lv. 74; í þat mund kemr Haukrmeð skikkju-verðit, Fb. i. 577; þat mund er sá andaðisk, N. G. L. i. 250; var hann ágætastr víkinga í þat mund, Fms. xi. 74; þat var skírsla í þat mund, in those days, Ld. 58; þat var þá tíðska í þat (þann Ed.) mund, 104; í þat mund mun orðit siða-skipti, 128; í sama mund, at the same time next day, month, year, passim.
II. plur. mundir; bíða til annars dags í þær mundir, at the same hour next day, Fb. i. 530; þat var þá tíðska í þær mundir, 524; um þær mundir, Sks. 78 new Ed., v. l.
2. f., dat. mundu, [cp. Lat. manus], the hand, mostly in poetry, Edda (Gl. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to aim, point, with a weapon (Gunnarr mun eigi lengi m. atgeirinum, ef hann fœrir hann á lopt); recipr., ~st at or til, to point at one another (with weapons).
að, [prob. from mund, n.], to aim, point with a weapon; hann mundar til höfuðs á Gesti, Ísl. ii. 305; mun hann ekki lengi m. atgeirinum ef hann er reiðr, Nj. 78; mundum æ fram, keep the spears in rest, Fagrsk. 138 (munim, Mork. l. c.); ef maðr mundar til manns ok stöðvar sjálfr ok varðar fjörbaugsgarð, Grág. ii. 131.
II. recipr. to point at one another with a weapon; ek veit beggja ykkar skaplyndi, þitt ok jarls, at þit monut skamma stund mundask til, Ó. H. 94; ok munduðusk þeir at um stund, Fms. viii. 388, v. l.
No entry
f. a pointing at; mál ok m., Mag.
n. the tongue of the balance, the mean between two extremes, moderation; hærra nafn en m. væri, than was fit and proper; gen. sing. ‘~s’, and gen. pl. ‘~a’ used as adv., moderately, in a fair degree (~s mikit, ~a heitr).
n. the balance or the tongue of the balance; it is only used in COMPDS: mundangshóf, mundangsmaðr, mundangsmikill.
No entry
adv. justly, in due measure; mundanga heitr, Sks. 69; eigi var möttullinn mundanga. Art. 151; m. mjök, Barl. 178; jafnhávan við þær er mundanga eru, N. G. L. ii. 243: skip mundanga hlaðit, 274.
n. the true middle, golden mean, due moderation; með-hófi, moderately, duly, fitly.
n. the making a true balance, moderation; með mundangshófi, with just balance, moderately, Stj. 517, 552, Sks. 691; sjá vel með mundangshófi, (minutely) hvat maðr á hverjum at gjalda, Sks. 444; eptir mundangshófi, Stj. 283: esp. in the phrase, mjótt er mundangshófit, the just balance, the true middle, is hard to hit, Gþl. 173, Js. 55, Thom. 153, Bs. i. 667 (in a verse).
m. moderate man.
m. a just, moderate man, Sks. 495.
No entry
adj. balanced, just, moderate, Bs. i. 133, Edda 165.
m. moderation.
m. moderation, Karl. 517.
adv., justly, duly.
adv. justly, duly, Flóv. 30.
a. just, due, proper (mundangligt hóf).
adj. just; m. hóf, Bs. i. 280, Barl. 148, Pr. 406.
No entry
n. pl. = mundmál, see mundr below, Grág. i. 370.
No entry
a, m. an abbreviation from the pr. names ending in -mundr, see Gramm. p. xxxiv.
No entry
u, f., and Mundia-fjöl, n. pl. the Mounts = the Alps, Symb.
No entry
a, m. the name of a giant, the father of the Sun and the Moon; akin to möndull, referring to the veering round or revolution of the heavens, Vþm., Edda 7.
(gen. -ar), m. the sum which the bridegroom had to pay for his bride, and which after the wedding became her own property.
m. the latter part of several pr. names, Ás-mundr, Ey-m., Guð-m., Geir-m., Há-m., Hall-m., Her-m., Loð-m., Sig-m., Söl-m., Þór-m., Ver-m., Vé-m., Vil-m., Ög-m.: contr. Mundi, whence Munda-grös, n. pl. a kind of lichen, Hjalt.
(gen. -ar), m. the sum which the bridegroom had to pay for his bride, and which after the wedding became her own property.
m., gen. mundar, dat. mundi; [cp. O. H. G. munt, whence low Lat. mundium = tutelage in the old Teut. laws; women are said to live ‘sub mundio’ of their parents and husbands, Du Cange, s. v.; cp. also Germ. vor-mund = a guardian, and mündling = a minor or a person living under tutelage; perh. akin to mund (hand), as hand and authority are kindred notions. So in Lat. phrases, in manu parentis, manumissio, etc., used of minors, slaves. In Norse the word is used in a special sense.]
B. In the ancient laws and customs matrimony was a bargain (brúð-kaup), hence the phrase to buy a wife, kaupa konu; the wooing was often performed by a deputy, and at the espousals (festar) a sum was agreed on, which the bridegroom was to pay for his bride. This sum was called mundr; and this transaction between the damsel’s father or guardian and the other party was called mundar-mál or mund-mál, e. g. Nj. ch. 2, Mörðr (the father) svarar, hugsað hefi ek kostinn, hón (i. e. my daughter, the damsel) skal hafa sextigi hundraða, ok skal aukask þriðjungi í þínum garði: hence the phrases, kaupa mey mundi, to buy a maid by mund; …
Shortened here. Read the full article →
f. basin used in washing the hands (hann tók ~ar þrjár fáðar með gulli).
f., usually spelt and sounded munn-laug, Edda 40 (ii. 185, note) Fs. 5, Fms. ii. 167, Gísl. 21, N. G. L. i. 211 (Js. 78), Str. 40, Vm. 96; but möndlaugu (dat.), Edda i. 184; even spelt mullaugu (dat.), N. G. L. ii. 443: [from mund = hand; early Swed. mullog]:—a basin for washing the hands, esp. before and after a meal, see the remarks s. v. handlaugar and dúkr; hann setti munnlaug fyrir sik ok þó sik ok þerði á hvítum dúk, Fs. 5; stóð hjá honum mundlang full af blóði, Band. 42 new Ed.; munnlaugar þrjár fáðar með gulli, Gísl. 21; munnlaug eina skal dóttir hafa, nema rekendi sé fast á meðal þá skal hón hafa báðar, N. G. L. i. 211, cp. Art. 80:—poët., munnlaug vinda, the basin of the wind, i. e. the vaulted sky, Edda (in a verse).
n. = mundarmál.
n. an agreement about mundr, Grág. i. 370, Ísl. ii. 318.
m. handle of a shield.
a, m. the handle of a shield, Gr. ὄχανον (Herod, i. 171), Nj. 66, Ld. 220, Bjarn. 65, Finnb. 286, Karl. 440, Gþl. 105, Sks. 373; þrír mundriðar, N. G. L. ii. 42.
No entry
adj. sensual, Barl. 86.
No entry
a, m. the mind; see munr.
No entry
m. the name of one of Odin’s two ravens, Gm., Edda.
No entry
a, m. the maw of a cod-fish.
m. mouth, opening.
a, m. a mouth, opening, Landn. 119 (of a cave = hellis-munni, q. v.), Fms. vi. 189, 344; ofns m., Al. 55; grafar m., Mark xvi. 3.
(-s, -ar); old nom. muðr, m.
1) mouth; mæla fyrir munni sér, to say in a low voice; e-m verðr e-t á munni, one happens to say (þat varð henni á munni, er hón sá þetta: ‘sjá ben markar spjóti spor’); mæla af munni fram, to extemporize;
2) the steel edge of an axe or hammer.
m., old nom. muðr, in poems, but gen. munns, dat. munni; [Ulf. munþs = στόμα; A. S. muð; Engl. mouth; Germ. and Dan. mund; Swed. mun]:—the mouth, Edda 71, 109; hafa slíkar ræður í munni, Fms. ii. 292; leggya e-m orð í munn, Fær. 254; segja, mæla fyrir munni sér, to say in a low voice, Al. 2, Vígl. 31; má eigi einum munni allt senn segja, Fms. xi. 43, v. l.; also, einum munni, with one mouth, unanimously; mæla feigum munni, Nj. 9; e-m verðr orð (vísa) á munni, to utter, Sd. 139, Fb. i. 525; ferr orð er um munn líðr, a saying, Vápn. 15; lúk heill munni sundr, well said! Band. 37 new Ed.; mæla af munni fram, Fms. vi. 375; mælandi muðr, a speaking mouth, able to speak, N. G. L. i. 61; halda munni, to hold one’s tongue; það er mikit í munni, big in the mouth (in talk), but really small; vera mestr í munninum, of a braggart:—of beasts, með gapanda munn, Edda 41; þá mun hann alla yðr í munni hafa, Fagrsk.; úlfs-munnr, Fms. vi. (in a verse); frá leons munni, Stj. 463, Grág. i. 383 (of a horse): of a bird, 623. 9; but commonly kjöptr, nef, goggr, q. v.
II. metaph. …
Shortened here. Read the full article →
f. language; hafa góða ~, to use good language.
f. (655 xii. 3), mod. munnsöfnuðr, m. language; íllr m., bad language, swearing and the like.
No entry
a, m. a bit, little mouthful.
m. swearing (as a practice).
m. swearing, Sks. 25.
No entry
munn-fríðr, adj. with a fine-shaped mouth, Fms. viii, (in a verse).
f. mouthful.
f. a mouthful, Edda 47.
No entry
or munn-herpa, u, f. ‘mouth-harp,’ cramp in the mouth from cold: the name of an ogress, Edda (Gl.)
No entry
f., see mundlaug.
No entry
adv. orally.
No entry
adj. oral.
a. with a small mouth.
adj. with a small mouth, Stj. 79.
a. with an ugly-shaped mouth.
adj. with an ugly-shaped mouth, Nj. 39, Fms. ii. 20.
No entry
n. pl. sayings, saws.
n.; með orðum ~s, with the words of his mouth.
n. = munnshöfn, Bs. i. 241.
n. twaddle.
n. twaddle, Stj. 401.
No entry
setti, to set the edge, sharpen, N. G. L. iii. 198.
No entry
adj. large-mouthed.
No entry
n. the part of the face about the mouth, Eg. 304.
No entry
a, m. a soreness of the mouth,
No entry
n. chatter; munntal jötna, poët. = gold, see the legend in Edda 47.
No entry
n. a kind of metre, Edda 137: an extemporised ditty.
No entry
n. ‘mouth-water,’ saliva.
No entry
n. pl. the corners of the mouth.
a. wide-mouthed.
adj. wide-mouthed, Bárð. 165.
I)
(-ar, -ir), m.
1) mind; e-m leikr í mun, one has a mind to, feels inclined to (= leikr e-m í skapi); munar stríð, heart’s grief;
2) mind, longing, delight; at mínum munum, to my mind; gráta at mun, to weep heartily; at mannskis munum, to please anybody; leita e-m munar, to comfort one;
3) love; sá inn máttki m., all-powerful love; vættak míns munar, I waited for my love; komast á muni við e-n, to insinuate oneself, become intimate, with one.
II)
(-ar, -ir), m.
1) difference (hví gørir þú svá mikinn mun barnanna); er þess, mikill m., hvárt, it makes a great difference, whether;
2) moment, importance; e-m er m. undir e-u, it is of importance to one (at hann skyldi segja honum þá hluti, er honum væri m. undir at vita); e-m er m. at e-u, it is of some moment (ok mætti þér verða munr at, at þeir væri þér heldr sinnaðir en í móti); meta muninn, to hesitate (Hrólfr mat eigi munin eptir þeim at fara); Grímr gørði ok þann mun allan, er hann mátti, G. strained every nerve;
3) the dat. ‘muni’ or ‘mun’ before a compar., somewhat (= nökkuru), considerably, a good deal; …
1. m., older form monr, Hom. (St.) 21, gen. munar, dat. mun, pl. munir; [Dan. mon]:—prop. the moment or turn of the balance; this sense, however, only occurs in phrases more or less derived or metaphorical, as in the phrase, vera mikilla (lítilla) muna (gen. pl.) vant, to be in want of much (little); man yðr eigi svá mikilla muna ávant, at þér munið eigi vilja upp hefjask ok rekask af hendi frænda-skömm þessa, ye are not in want of so much, that …, you are not so deficient, that …, the metaphor from under-weight, Ó. H. 32, cp. Fms. iv. 79; hann spurði eptir vendiliga hvernig Kristinn dómr væri haldinn á Íslandi, ok þótti honum mikilla muna ávant at vel væri 44; lítilla muna vant, lacking but little; hygg ek at mér verði meiri muna vant en Þórolfi, Eg. 113; ok er mér mikilla muna vant at ek halda réttu máli, ef ek skal heldr láta lausar eignir mínir aflaga fyrir þér en berjask við þik, 504; en ef við annan þeirra verðr muna vant, Grág. i. 120:—sjá fyrir mun (munum) um e-t, to foresee how a thing will turn, what turn it will take; eigi þykkjumk ek þar sjá fyrir munum, hvárt …, Fb. i. 529; Erlingr fékk sér eigi skaplyndi til at biðja hér neinna muna um, E. …
Shortened here. Read the full article →
(man or mun, munda; pret. infin. mundu), v.
1) as an auxiliary verb simply denoting futurity, shall, will; munu margir þess gjalda, many will smart for it; ok mun hann hér koma brátt, and he will be here speedily;
2) denoting what is probable or pretty certain, is sure to, must; þú munt vera feigr maðr, thou are surely a death-doomed man; nú mun faðir minn dauðr vera, now my father must be dead;
3) in past tenses, would (eigi mundak trúa); must, kvað hann þá nú mundu dauða, he said that now they must be dead.
a verb whose present is in preterite form, see Gramm. p. xxiii; pres. man, mant (mantú, muntú), man, pl. munum, munut, munu; pret. mundi; subj. pres. muni; pret. myndi; imper. mun, muntu; pres. infin. munu; pret. infin. mundu. In the oldest vellums an o is used throughout for u, thus infin. monu, pret. mon, monu, and so on, whence subj. møndi; thus Thorodd, mon-a (will not) mín móna; and leka møndi húsit (the house would leak) ef eigi møndi (thatched) smiðrinn, Skálda; mun’k = mun ek, Ad. 14, Skv. 1. 40; man’k = man ek, Fms. vii. 337 (Mork.); mona’k = muna ek (subj.): with neg. suff. pres. mon-a, she will not, Thorodd, Höfuðl. 17; monka ek, I shall not, Hkv. Hjörv. 23, Fms. x. 342 (in a verse); mon-at, mun-at (3rd pers.), shall not; monattu or munattu (2nd pers.), Gs. 19, Ls. 49; munum-a, we shall not, Hallfred; see -at, p. 2:—a pret. pl. manu without umlaut, or even with a throughout sing. and plur., is also freq. ☞ In mod. usage and MSS., as also in less correct paper transcripts of vellums, and in Editions, the pret. infin. mundu is freq. turned into a subj. from mundi, and ought to be restored; thus in Eg. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
or munúð, f., contr. from mun-hugð (Barl. 86), mun-ugð, [munr and hugr]:—pleasure, lust; likams or líkamlig munuð, carnal lust, Hom. 85, 128; bindask munoða sinna, … lifa at munoðum, Hom. (St.); draga ást þeirra saman til munygðar við sik, Bær. 14; munugðar lífi, a life of lust, 655 ix. C. 2; til munugðar sinnar, Str. 32; móti munugð sinni ok veraldar girnd, O. H. L. 86; deila munuð, Og. 24; drýgja munuð, Sól. 18; fljóðs munuð, a woman’s love, Hm. 78; munaðar ríki, sensuality, Sól. 10.
COMPDS: munhugðligr, munuðlífi, munuðlífr, munuðsamligr.
No entry
n. a life of pleasure, Al. 87, Stj. 84, 119, 144, Eluc. 27, Ver. 41, Mar.
No entry
adj. sensual, Róm. 312.
No entry
adj. voluptuous, sensual, Hom. (St.)
n. ale, small beer.
n., thus spelt (and not munn-gát) in the best MSS., Bs. i. 340, etc.; [prop. = a dainty; from munr and gát (q. v.) from geta; Dan. mundgodt]:—a kind of ale, small beer, Ölk. 34, Fms. vii. 249, viii. 87, Eg. 24, 247, Sks. 163; matr ok m., Gþl. 15, Hom. 87; mjöðr ok m., Fs. 4, Fms. vii. 12; Sigurðr konungr veitti annan hvern dag fiska ok mjólk en annan-hvern slátr ok mungát, Ó. H. 33; gestum líkaði ílla er hirðmenn drukku mjöð en þeir mungát, Fms. viii. 166; göra m., to brew m., Bs. i. 197; heita m., 340; var mjöðr blandinn ok m. heitt, Sturl. ii. 245; súrt mungát, Bs. i. 819; mjöð eðr m., Fb. ii. 340; ale (öl) and mungát are synonymous, whereas beer and mungát are distinguished, B. K. 88, D. N. (see Fr.); mungáts bytta, Fms. ii. 165; mungáts efni, Bs. i. 340; mungáts görð, brewing of m., Fas. ii. 25.
No entry
= munuð (q. v.), Post. (Unger) 117.
a. desirable, advantageous.
adj. delightful, Lex. Poët.
adj. pleasant, Barl. 71, Þiðr, 96.
n. dearest wish (hefk míns föður ~ brotit).
n. a match on which one has set his heart, Hkv. 2. 14.
No entry
f. the ‘mind’s-strand,’ poët. for the breast, Höfuðl. 1.
No entry
part. love-awakening, epithet of a girl, Haustl.
No entry
n. ‘mind’s-town,’ poët. for the breast, Fas. i. 437 (in a verse).
No entry
m. pl. the ways of joy, the heavens, Stor. 16.
f. silver-weed, goose grass.
u, f. goose-grass, silver-weed, potentilla anserina, Fms. xi. 289, Hjalt.; áttu börn ok buru grófu rætr og muru, Maurer’s Volks.
No entry
að, dimin. from morð, to mangle: in the phrase, murka lífið úr e-m, to rack the life out of one.
No entry
m. a slow racking pain, Fél. x. 19.
(að), v. to murmur.
að, to murmur, Stj. 238, 291.
No entry
f. murmuring, Stj. 291.
No entry
u, f. [Swed. mört = cyprinus rutilus, see Ivar Aasen], a kind of small trout, as also of any small fish; steldú ekki murtu mús, Snót 268; silungs-m., fisk-m.; the word seems to occur in Eyvind’s verse Hkr. i. 185, vita ef murtur (not murur or mútur) verði falar vinum mínum, for the poet was going to purchase a herring: hence murtr, m. and murti, a, m. a nickname = a little fellow, Sturl., Orkn.
No entry
að, to murmur, maunder.
No entry
að, [muðr = munnr], to munch.
No entry
or muza, u, f. [cp. muzza, Du Cange], a kind of loose jacket; eigi hafði hann plátu muzu né brynju, Bév., freq. in mod. usage.
No entry
m. [from mid. Lat. mustarda; Fr. moustarde, moutarde], mustard, N. T.
n. temple.
and mustari, n., mysteri in Hom. 46, 97, [eccl. Lat. monasterium; A. S. mynster; Engl. minster; Germ. münster]:—a temple, freq. in old and mod. eccl. writers, as the translation of ‘templum’ in a Jewish and Christian sense, while hof is used in the heathen sense, Bs., Stj., Hom., N. T., Pass., Vídal. passim.
No entry
a, m. a ‘mouth-sip,’ draught.
No entry
m. pl. the common people, Bs. i. 732, 735, Stj. 426, 642.
No entry
n. mobwinter, the name of a wild winter, Fms. vii. 183.
m. crowd, common people (allr m. Svía hljóp upp); heimskr m., the foolish mob.
m. [akin to Engl. mow], a swathe, but only in the weak form múgi; hann hafði slegit þúfur allar ok fært þær saman í múga, … ok er kallaðr ákvæðis-teigr milli hverra múga, Fb. i. 522, freq. in mod. usage, múga-sláttr, m. mowing into swathes, Fb. i. 522.
II. múgr or múgi, a, m., metaph. the crowd, common people, populace, mob; með vingan alls stórmennis, ok at samþyktum múginum, Al. 9; heimskr múgr, the foolish mob, Sks. 340; líta á múg sinn ok höfða-tal, 341; allr múgr Svía, Hkr. i. 55; múgr ok margmenni, Ó. H. 34, Bjarn. 9, Grett. 82; þar sem múg(r)inn stóð, Eg. 532; með múga hers, Fms. vii. 183; múga manns, Ór. 29; múgr manns, Fms. xi. 245; var þat enn mesti múgr manns, Ó. H. 211; lands-múgr, the people of the land; al-múgi (Dan. almue), the common people.
COMPDS: múgamenn, múgavetr.
m.
1) muzzle, snout;
2) projecting mountain, ‘mull’.
a, m. [mid. H. G. mûl; Germ. maul], prop, a muzzle, snout (= trjóna), whence the mouth of beasts; göltr með járnuðum múla, of a war-engine, Sks. 395; búinn múlinn með járni, Róm. 292; harð-múla, hard-mouthed. Germ. hart-mäulig; kol-múlugr, black-mouthed: múlaðr, adj. = Lat. rostratus: múla-stykki, n. a smith’s vice, Vm.; korna-múli, a nickname, Landn.
II. [Scot. mull; Shetl. and Orkn. mule], a jutting crag, between two dales, fjords, or the like; hann snýr þegar af leiðinni ok upp á múlann ok svá eptir hálsinum milli Hrafnkelsdals ok Jökuldals, Hrafn. 20, very freq. in Icel.; fjalls-múli, a mountain peak; Digri-múli, Seljalands-múli, Landn.: as also in numberless local names. Múli, Múla-fjall, Múla-eyjar, Múla-sveit, Landn., map of Icel.; so the Mull of Cantire = Satiris-múli, Mull of Galloway, the Mull-head in the Orkneys, and the like, local names given by the Norsemen; perh. also the island of Mull, whence Mylskr, adj. = a man of Mull, Fms. vii. 42 (in a verse).
(-s, -ar), m. mule.
1. m. a muzzle.
2. m. [Lat. mulus], a mule, Flóv. 31, Stj., Str., Sks., Karl.
No entry
a, m. a mule.
v. to muzzle (Oddr múlbindr unga gammsins).
batt, to muzzle, Grág. i. 383, Fas. ii. 231.
No entry
m., mod. also contr. múkr, m. [eccl. Lat. monachus]:—a monk, friar, Bs., Sks., Greg., etc. passim; múnka-búnaðr, -kápa, -klaeði, Fms. vi. 188, viii. 357; múnka regla, a monastery, Ann. 1344; Múnka bryggja, Monk’s-bridge, Fms. vii. 183; múnka klaustr, a monastery, cloister, xi. 392; Grá-múnkar, Gray-friars; Svart-múnkar, Black-friars: munki, a, m. a nickname, viii: in local names, Múnka-þvera, mod.; Múka-þverá, Bs.:—of a game of cards, gékk þeim Indriða betr, hver strokan og múkrinn eptir annan, Piltr og Stúlka 23.
No entry
n. a monastery, Hom., Greg., Stj., Str., Bs.
No entry
að, to wall, provide with a wall, Fms. vi. 152, Stj. 44, 247.;
m. wall (of brick or stone).
m. [from Lat. murus], a wall of brick or stone, Fms. i. 104, Stj. 70, 205; staðar-múrr, borgar-múrr, a castle-wall:—a prison, tower, Bs. i. 833. múr-grjót and múr-steinn, m. bricks, Þjal. 49.
(pl. mýss), f.
1) mouse (svá hræddr sem m. í skreppu);
2) the biceps muscle in the arm (kom ein ör í handlegginn í músina).
f., pl. mýss, acc. mýs, mod. mýs; [A. S. mûs, pl. mýs; Engl. mouse, pl. mice; O. H. G. mûs; Germ. maus, pl. mäuser; Dan. muus; Lat. mus; Gr. μυς]:—a mouse, H. E. i. 482, Al. 169, Stj. 23; spilltu mýss kornum ok ökrum, var þar víða jörð hol ok full af músum, Bs. i. 293; mús hljóp áðan á kinn mér, Fs. 140; sér köttrinn músina? Ísl. ii. 309; svá hræddr sem mús í skreppu, Fms. vii. 21; hlaupa hingat ok þangat sem mýss í holur, viii. 39; veiða mýs, to catch mice; mýss svá stórar sem kettir, Ó. H. 109 (rats?); þá sá hann mýs tvær aðra hvíta en aðra svarta, Barl. 56; mýss Valkar, Welsh mice, strange mice = rats, Fms. xi. 279; whence mod. Icel. valska, q. v.; flæðar-mús, skógar-mús, a wood-mouse, mus sylvaticus, Eggert Itin.: allit., maðr og mús, thus in Danish if a ship is lost, ‘med mand og muus,’ i. e. with all hands. In tales mice are said to pass over rivers on cakes of cow-dung (skán), steering with their tails, see Eggert Itin. ch. 329, and Ísl. Þjóðs., which reminds one of the witch who sails ‘like a rat without a tail’ in Shakespeare’s Macbeth. For the fabulous tales of wizards keeping a flæðar-mús that it may always provide them with money see Maurer’s Volks. …
Shortened here. Read the full article →
n. a trick in wrestling.
n. a trick in wrestling, treading on the adversary’s toes, Fas. ii. 346.
No entry
m. a ‘mouse-brother,’ the wren; also called
No entry
m. ‘mouse-ear,’ forget-me-not, a plant, Germ. maus-öhrlein. myosotis.
No entry
m., Eggert Itin. ch. 678.
m. inroad of mice.
m. a gang of mice, Bs. i. 194.
No entry
u. f. a mouse-trap.
No entry
u, f. a mouse-gray mare.
No entry
n. the name of an abode of fire; in the old mythology peopled by Múspells lýðir, the men of Muspell, a host of fiends, who are to appear at Ragnarok and destroy the world by fire; the prose in Edda 3 may have been derived from some lost verses of the Völuspá, for the name appears at the end of that poem (Vsp. 51) as if it were already known; it occurs nowhere else in the Norse mythical songs, except in Ls. 42 (múspells-megir). Múspells-heimr, the abode of Muspell, Edda 4. This interesting word was not confined to the Norse mythology, but appears twice in the old Saxon poem Heliand—mutspelli cumit on thiustra naht, also thiof ferit, m. comes in dusky night, as a thief fares, i. e. but the day of the Lord will come as a thief in the night, 2 Pet. iii. 10; and, mutspellis megin obar man ferit, the main of m. fares over men, see Schmeller’s Edition; a third instance is in an Old High German poem on the Last Day—dâr ni mac denne mac andremo helfan vora demo muspille = there no man can help another against the muspell-doom. In these instances muspell therefore stands for the day of judgment, the last day, and answers to Ragnarok of the Northern mythology. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. mouse-gray, cp. Ísl. ii. 401 (for myrkrar read mýskrar?).
f.
1) fee, gratuity; em ek eigi vanr at taka mútur á afli mínu, to exhibit my strength for money;
2) mæla e-t á mútur, to make a secret of, speak with reserve (ekki þarf þetta á mútur at mæla);
3) bribe.
að, to bribe, with dat. of the person and thing; múta e-m e-u.
f.
1) fee, gratuity; em ek eigi vanr at taka mútur á afli mínu, to exhibit my strength for money;
2) mæla e-t á mútur, to make a secret of, speak with reserve (ekki þarf þetta á mútur at mæla);
3) bribe.
u, f. [Ulf. môta = τελώνιον; O. H. G. mûta; Germ. maut (Schmeller); cp. Ulf. môtareis = τελώνης]:—a law term, a fee, gratuity, for transacting business, as also a pittance, whence afterwards it came to mean dishonest gain, a bribe, a fee given in stealth or under false pretences; gull er grams múta, gold is the king’s grant, Lex. Run.; rétt er at þeir gefi mútur af fénu, Grág. i. 207; ef maðr tekr dánar-fé austr, þá á hann at gefa mútu til fjár-tokunnar ef hann náir eigi ella, ok gefa sem hann má minnsta, 221; en þú munt eigi vilja selja mik fyrir mútur, Flóv. 37; sníkja til mútu, to go begging for a fee, Grág. (pref. clxviii); Austmaðrinn kvaðsk mundu hafa selt honum, ef hann hefði fyrr komit, með þvílíku verði sem Steingrimi, en segisk nú ekki mundu taka litla mútu (a pittance) til at bregða þessu kaupi sínu, Rd. 251; hvat hefi ek slíkt heyrt, at taka á sér mútu sem pútur (to take fees like harlots), þar sem þú sazt til járns ok tókt fé-mútu í bótina, Fb. ii. 197; þeir hafa tekit mútur af búöndum at taka fals slíkt er eigi þykkir gjaldgengt, Ó. H. 157; em ek eigi vanr at taka mútur á afli mínu, to exhibit my strength for money, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
pp. that has moulted or mewed (gáshaukr fimm sinnum m.).
part. [from Old Fr. muter; Engl. to mute, moult; the Lat. mutatus is a hawk that has been in the muta (Fr. mue, Engl. mews), and has done moulting]:—of a hawk that has moulted; einn hinn fríðasti gáshaukr með fögrum fótum, svá sem hann væri fimm sinnum eða sex mútaðr, Str. 75, where the French original has mues; þúsund gáshauka mútaða, Karl. 485.
No entry
a, m. a hawk, Edda (Gl.), occurs in Sighvat, but is nevertheless a French word; see mútaðr.
No entry
að, [Lat. mutare], to change, Rb. 232.
n. tribe.
n. a bribe, Hom. 33, 86.
f. corruption by bribery.
f. corruption by bribery, Sks. 358.
a. open to bribery.
(mútu-gjarnligr, Sks. 451), adj. open to bribes, corrupt, Al. 4.
f. bribe-giving; something given as a bribe.
f. bribe-giving, Fms. ix. 329:—bartering, muntú þau hvárki plokka af mér með mútugjöfum né heitan, Ld. 150.
I)
(að), v. to grow mouldy or musty (þat brauð er nú ~t).
II)
f. mouldiness, mustiness.
1. að, [mugga], to grow muggy or musty; en er minnþakit tók at mygla, Landn. 34; myglat brauð, Stj. 367; myglaðr ostr, myglað hey, and the like.
2. u, f. [Swed. mögel], mustiness, Stj. 567 (of blight in a crop), freq. in mod. usage.
a. musty (myglugt brauð).
adj. musty, Stj. 357.
f. dung.
f. indecl., but an older form mykr (mykrin) occurs as a απ. λεγ., Hkr. i. 73, in the transcript of the vellum Kringia; but the Cod. Fris. (l. c.) has mykin, 37; a gen. mykjar is nowhere recorded; mod. mykja, u, f.: [Dan. mög; cp. Engl. midden = Dan. mödding = qs. myki-dyngja; cp. also Ulf. maihstus = κοπρία; A. S. meox; Scot. and North. E. muck; Germ. mist; akin to moka, q. v.]:—dung; en er mykin (mykrin v. l.) hafði fallit á ísinn, Hkr. (Cod. Fris.) 37; brenna skinn, bein, slátr ok myki (acc.), Stj. 319; ok sópaði yfir moldu ok myki, Hkr. i. 251; draga myki út, K. Þ. K. 100; reiða myki, Gþl. 354; hann drap at þeim myki (mykju Ed. from a paper MS.), Sd. 168.
COMPDS: mykikvísl, mykireka, mykiskán, myksleði.
No entry
f. a dung-fork, Fms. i. 75 (x. 222).
f. dung-shovel.
u, f. a ‘muck-rake,’ dung-shovel, Finnb. 306.
f. a cake of cow-dung.
f. a cake of cow-dung, Þorf. Karl. 430.
older form mýkva (-ta, -tr), v. to smooth, soften;
m. sik, to soften oneself;
refl., ~st, to be softened.
að, to ‘muck,’ dung, manure, Gþl. 34:.
No entry
and mykill, see mikla, mikill.
No entry
a, m. (as if formed from mykr), Kormak.
No entry
d, [mold], to cover with mould; ó-myldr, unburied, Hom. (St.): mod. to beat (earth or dung) into powder before spreading it as manure over a field.
No entry
or mulin, m. a luminary, the moon, Am. 15, Edda i. 472: the sun, id.: prop. a mock sun (?), cp. Swed. moln.
(myl, mulda, muldr), v. to crush to pieces (allt mylr hann með sínum tönnum).
pres. myl, pret. mulði, subj. mylði or mölði, Ls. 43; part. muldr, and mod. mulinn; [akin to mala, melja, etc.]:—to shiver, crush; mylr hann með sínum tönnum. Fas. i. 103; nú eru þeir allir muldir í sundr. Karl. 352; mergi smæra mölða ek þá meinkráku, Ls. 43; muldi sundr fótlegginn annan, Bs. ii. 11; skeljarnar er muldar vóru í smátt, 180.
(-ta, -tr), v. to give suck.
t, [mjólk], to give suck; þú mylktir hann af þínum brjóstum, Mar.; see milkja, milkr.
No entry
m. (?), fire, Edda (Gl.) ii. 486; akin to Mjölnir (?), q. v.
f. mill.
u, f. [from Lat. mola], a mill, Þiðr. 131, Karl 281, 472, D. N.; the genuine Teut. word is kvern, q. v. mylnu-maðr, m. a ‘mill-man,’ miller, Fms. ix. 19.
No entry
a, m. a miller, N. G. L. iii. 204.
No entry
u, f. the dust, grounds of a thing, as opp. to large pieces; það er ekki eptir nema mylsna.
No entry
n. pl. the men from the island of Mull, Fms. x.
(pl. -ir), f.
1) shape, form (hverja m. sem hann hefir tekit á sik);
2) image, figure;
3) manner; á þá m. sem, in the same manner as; at nökkurri m., in some manner.
f. [prob. derived from mund], shape, form; hverja mynd sem hann hefir tekit á sik, Fms. xi. 433; myndir eða ásjónur, Stj. 91; orðanna myndir, 67; nokkur elds mynd, a kind of fire, 41; í mynd krossins, Fms. i. 136; í boga mynd, Fas. i. 271; fjarri allri mannligri mynd, the human shape, Grett. 113; enga sjám vér hafa þina mynd, Fas. i. 244; þá görði hann alla mynd (all the frame) þess altaris, Stj. 638; á þá mynd, er …, in the same manner, as …, Fms. ii. 122; at nökkurri mynd, in some manner, Bjarn. 55; mjök á mynd ok með þeim Sigurði, much in the same way, Fær. 241.
2. a figure, image; í hús þat er í myndum var gört, Clem. 50: a metaphor, með mörgum öðrum myndum ok merkingum, Stj. 420; mynd ok dæmi trúar, Fb. ii. 701: freq. in mod. usage, of pictures, ljós-mynd, a photograph, and the like; ó-mynd, a shapeless thing; fyrir-mynd, a prototype; í-mynd, the very image.
COMPDS: myndasmiðr, myndasmíði, myndarligr.
(að), v.
1) to shape, form; m. e-t eptir e-u, to shape after, imitate;
2) to aim, point = munda; m. til e-s, to hint at (ekki þarf hér at m. til þess, er oss er í hug).
1. d, [mundr; Germ. münden = discharge], to weigh, measure, of the mundr, q. v.; gripir metnir ok myndir í hendr þeim er konu fær, N. G. L. i. 230; mynda skal meyjar-fé allt, ok koma eyrir eyri í gegn, 29; for in the mundmál (q. v.) the mundr was to be set off or balanced against the damsel’s dowry.
2. að, to shape, form, Hom. 130; mynda e-t eptir e-n, to shape after, imitate, Hom. (St.): to shape, form, vér höfum mælt ok myndat vegginn, Fms. xi. 432, freq. in mod. usage.
II. = munda; ekki þarf hér at mynda til þess sem oss er í hug, ’tis no use to hint at it, i. e. let us speak it out at once, Nj. 224.
No entry
f. shaping; í-myndan, imagination; fyrir-m. = Germ. vor-bild.
No entry
adj. well-shapen.
No entry
m. a sculptor.
No entry
n. sculpture,
No entry
f. [mundr], balancing the mundr and the heimanfylgja, N. G. L. i. 29.
No entry
adj. [from Germ. mündig], of age, (mod.)
n. mouth (of a river, fjord).
n. [munnr], a mouth, opening; see minni.
No entry
part. mouthed so and so, Sks. 170.
No entry
f. [a for. word], a mint, Rétt. 30.
No entry
a, m. a minter, mint-master, N. G. L. i. 446: a nickname, Fms. viii. 161.
(-rða, -rðr), v.
1) to murder (móður tókt mína ok myrðir til hnossa);
2) to conceal a murdered body (hann drap hann sofanda ok myrði hann síðan);
3) to conceal, suppress (skal ek eigi m. þetta konungsbréf).
ð, later t, [morð], to murder.
II. to conceal, murder, see the remarks on morð; skal ek eigi myrða (to suppress) þetta konungs-bréf, þótt þú hafir myrt þau konungs-bréf er til þín hafa send verit, Sturl. iii. 139; hann drap hann sofanda í sæng sinni ok myrði hann síðan, Fas. ii. 242; lízt mér þat ráð at vér drepim hann ok myrðim hann síðan, mun þetta alldri víst verða, Fær. 177; hann drap sveininn ok vildi myrða en menn urðu þó varir við, Fb. ii. 79; síðan stefndi Helgi Ásbjarnarson Helga Droplaugarsyni um þat, at hann hefði myrðan dauðan mann ok sökt í sjó ok hult ekki moldu, that he had ‘murdered’ a dead man, and put the corpse into the sea and not covered it with earth, Dropl. 16; þat vissu allir at vér vildum bana Sigmundar, en hvar fyrir mundu vér vilja myrða þá, murder them, i. e. conceal them, Fær. 182; ok muni hann þá hafa verit drepinn eðr myrðr, slain or murdered, 183; hann myrði Sigurð til hringsins Hakonar-nauts, 155; drepinn ok myrðr, slain and murdered, Fb. i. 554; myrðir til hnossa, Am. 53; sofanda myrði, Sól. 5; um morð þau ok íllvirki er sendimenn mínir hafa þar myrðir verit, Fær. 199; knésett hefir þú hann nú ok máttú nú myrða hann ef þú vilt, of infanticide, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. a murderer, destroyer, Lex. Poët.
m. morning, = morginn.
m. morning; see morginn.
(að), v. to grow dark.
að, to grow murky or dusk; ef þér myrknit ok blindisk, Stj. 241; (tunglit) vex ok þverr, myrknar optliga, Karl. 134.
I)
(acc. myrkan, -van, -jan), a.
1) dark, murky (um kveldit, er myrkt var); myrkt var af nótt, the night was dark; gørði-myrkt, it grew dark;
2) dark, obscure in meaning, hard to understand (myrkt þykki mér þat mælt at kalla skáldskap með þessum heitum).
II)
n. darkness (m. var mikit).
n. [Dan. mörke; Scot. mirk], darkness; leynask út í myrkrit, Eg. 240: of the evening, allan dag til myrks, fram í myrkr, and the like: of fog, rak yfir myrkr svá mikit at þeir vissu eigi hvar þeir fóru, Nj. 124; í slíku myrkri, Glúm. 368; sjó-myrkr, Fms. ix. 506:—an eclipse, Ann. 1184; myrkrit mikla, on the 22nd of April, Ann. 1193, cp. 1312, 1330, Fms. vii. 152:—darkness from volcanic eruptions, Ann. 1158, 1226, 1262, 1300, 1341, 1350, see also Hekla and hraun.
2. often in plur. in an intensive sense, like Lat. tenebrae; þessi guðin munu eiga myrkrunum at stýra, Fms. i. 97; frá eilífu ljósi til úendanligra myrkra, 262; helvítis myrkra, Anal. 291; myrkra fullr, full of darkness, Mar.; myrkra höfðingi, the prince of darkness, Al. 154; myrkra hérað, myrkra staðr, the place of darkness, i. e. hell, 153, 154, cp. Pass. 8. 4, 19, 20, and N. T. passim; this use of the plur. may have been influenced by the Latin.
I)
(acc. myrkan, -van, -jan), a.
1) dark, murky (um kveldit, er myrkt var); myrkt var af nótt, the night was dark; gørði-myrkt, it grew dark;
2) dark, obscure in meaning, hard to understand (myrkt þykki mér þat mælt at kalla skáldskap með þessum heitum).
II)
n. darkness (m. var mikit).
adj., myrk, myrkt, or myrt, Ó. H. 216; with a characteristic v before a vowel, myrkvan, myrkva, myrkvir; compar. myrkvari; superl. myrkvastr; later, as also in mod. usage, the v was dropped, which form occurs in later vellums of the 14th century, thus myrkar, Stj. 30; myrkari, Fms. vi. 229 (Hulda): j for v, myrkjar, Róm. 373: [A. S. myrc; Hel. mirki; Old Engl. and Scot. mirk; Engl. murky; Dan.-Swed. mörk]:—mirk, murky, dark; myrkvar grímr, Fas. i. 519 (in a verse); myrkvan veg, Rm. 34; inn myrkvan við, through the mirk-wood, Og. 25; myrkvan vafurloga, Skm. 8, 9; myrkt er úti, ’tis dark outside, Skm. 10; um kveldit er myrkt var orðit, Bs. i. 544; þeir biðu nætr, en er myrkt var, Eg. 80; myrkt var í stofunni, 215; görði myrt, Ó. H. 216; myrkt, 218; um kveldit er myrkt var, Hkr. i. 61; aldri varð svá myrkt af nótt, at eigi væri ærit ljóst þar er hann fór, Edda 70, Þiðr. 326; þá var sem myrkvast nætr, Fb. iii. 410, Fms. ix. 484; görði stundinn daginn svá myrkjan sem nótt væri, Róm. 373; of aptan er myrkt var, Ó. H. 139; í myrkri stofu, Bs. i. 508; myrk augu, dim eyes, Pr. 473: neut., gengu þeir þann dag allan til myrks, Edda 28: …
Shortened here. Read the full article →
(-ti), v. to grow dark; impers., en er nótt (acc.) myrkti, when the night grew dark; en er m. tók, when it began to grow dark.
ð, to grow mirk, darken: impers., aptan dags er myrkva tók, Eg. 405; en er myrkva tók, Fms. ix. 273, 506; þá tók at myrkva (myrkja Ed.) af nótt, Eg. 230; en er nótt (acc.) myrkti, when night grew mirk, late in the summer, Fms. i. 67; um haustið er nátt (acc.) tók at myrkva, Sturl. iii. 253, Grett. 115: pers., hann myrkti sólina, Barl. 168, (rare): reflex., nótt (nom.) myrkvisk, darkens, Sks. 231 (but less good).
f. dungeon.
u, f. a ‘mirk-closet,’ dungeon, Nj. 163, Fb. ii. 384, Bs. i. 221, Grett. 195 new Ed., Fms. x. 307, Skálda 208, N. G. L. ii. 430, Stj. 200.
m.
1) darkness;
2) dense fog (cf. mjörkvi).
a, m., older form mjorkvi or mjörkvi:—mirk, darkness, a dense, thick fog; myrkva ok regn, Sks. 135, Hkr. i. 268; í slíkum myrkva, Glúm. 368; leggr á svá mikinn mjorkva, at …, Al. 139; reykr eða mjorkvi, Sks. 48 new Ed.; þá var á mjorkvi mikill, Fms. ix. 39; þá görði myrkva mikinn sælægjan, vi. 261, viii. 178 (Fb. myrkvi l. c.); var veðr vátt ok mjrkva flaug nokkur, wet and hazy weather, Ó. H. 182; mœrkva-þoka, a ‘mirk-fog,’ hazy weather, Barl. 123, 172; þoku-myrkvi, id., Fms. ii. 141.
a. dark blue.
adj. dark blue, 544. 39, Fas. ii. 93.
No entry
u, f., poët. the ‘mirk-farer,’ i. e. the night, Edda (Gl.)
a. afraid in the dark.
adj. afraid in the dark, Grett. 126, Gísl. 151.
f. fear in the dark.
f. the being afraid in the dark, Grett. 130, Stj. 111.
m. home of darkness.
m. the world of darkness, Akv. 42: in plur., í myrk-heimum, Edda 70.
a. = myrkfælinn.
adj. afraid in the dark, Fbr. 89, Gísl. 65.
a. = myrkfælinn.
adj. = myrkfælinn, Sturl. ii. 139.
m. darkness, obscurity.
m. darkness, Edda 209.
n. the darkest part of the night, dead of night (þeir kómu þar um ~).
n. [Old Engl. mirke nich, Story of Havelok the Dane, 1. 66], mirk-night, the dead of night, Sturl. iii. 227, Stj. 559, Mar. 1108.
f. ‘night-rider’, hag, witch (cf. kveldriða).
u, f. the ‘mirk-rider,’ an ogress, witch, for witches were supposed to ride on wolves by night, Hb. 20, Edda (Gl.)
m. dark wood, mirkwood; also as a place-name.
m. Mirk-wood, as a mythical local name of a forest, Ls. 42, Hkv. i. 50, Akv. 13, and in prose, Fms. i. 111, 113 (in Holstein), Fb. ii. 72 (in Sweden), Hervar. S. (Fas. i. 493 in a verse); cp. the Schwarzwald in Germany.
No entry
n. a dense fog, = myrkvi.
f. whey.
u, f. [Dan. myse], whey, milk when the cheese has been taken from it, Krók., passim in mod. usage. mysu-ostr, m. cheese made of whey or goat’s milk.
No entry
= myrkr (?), Mar. 1031.
n. midge (svá margir sem mý).
n. [O. H. G. mucca; Germ. mücke; Dan. myg; Engl. midge], a midge, gnat, esp. in a collect. sense, Stj. 567; svá margir sem mý, swarming like midges, Sól. 53; mý ok maura, mý ok kleggja, Eluc. 22; einn dag svaf hann úti í sólskini ok settisk mý mart á skalla honum, … en mýit hófsk upp, Lv. 50; sem hit þykkvasta mý, Art. 63 new Ed.; þó vér sveigjum tungu og tenn | trautt vér mýit fáum, | en það er ei gott fyrir Grafnings-menn | að gapa yfir mörgum áum, a ditty: a local name, Mý-vatn, n., Landn., map of Iceland, whence Mývetningar, m. pl. the men from M., K. Þ. K. 88.
COMPDS: mýbit, mýfluga, mýmargr, mývargr.
No entry
in., prop. a ‘mower,’ destroyer, Lex. Poët.
(-ða, -ðr), v. to put down, oppress, with dat.
ð, [múgr], to destroy, defeat, put down, prop. to mow down (?), with dat., með því at þínum guði verðr mýgt, 656 B. 10; því meirr óx kyn þess lýðs er meirr var við leitað at mý(g)ja, Ver. 20; er mörgum mýgir með sínu ríki, Al. 70; þeirra afkvæmi mun síðan hvárr öðrum m. ok vilja til jarðar koma, Fms. v. 348; m. lögum, to break the law; m. uppgang e-s, to overthrow, put down, Karl. 402, 548.
No entry
f. softening.
older form mýkva (-ta, -tr), v. to smooth, soften;
m. sik, to soften oneself;
refl., ~st, to be softened.
ð, older form mýkva, Fms. x. 331, MS. 623. 32, Ó. H. 242; [mjúkr]:—to smooth, soften, Stj. 124, Fms. x. 288 (mýkþi); m. sik, to soften oneself, i. 97; m. hug e-s, Mar., Al. 5.
II. reflex. to be softened; mýkjask í orðum, Fms. ix. 446, Bs. ii. 185; mýkjask til e-s, Mork. 25; jarl tók henni heldr seint í fyrstu en mýktisk ræðan svá sem á leið, Orkn. 304; heldr þótti mér mýkjask skaplyndi hans áðr létti, Eg. 418:—recipr., mýkjumk vér til um rúmin, Eg. 759.
f. softness, kindness.
f, softness, kindness, Bs. ii. 155, 228, Gd. 1.
No entry
d, to muzzle.
(-s, -ar), m. ball, stone.
m. a ball; kalla stein eðr epli, hnot eðr mýl eðr líkt, Edda 109; hón selr Hauki mýla tvá … mýlarnir kerlingar, Fb. i. 581; herði-mýll, a ‘hard ball’ = a stone, Bragi: poët., mýll geðvangs, the ball of the breast = the heart, Ht. (R.): a ball in the stomach of animals, mýll er vér svá köllum, Fél. viii. 64.
f. common snipe.
u, f. a moor-snipe, Edda (Gl.): also mýri-skítr.
No entry
adj. swampy, boggy, Eg. 130, Fas. ii. 553.
(gen. mýrar, acc, and dat. mýri, pl. mýrar), f. moor, bog, swamp.
f., mod. mýri, gen. mýrar, dat. and acc. mýri, pl. mýrar; [Engl. moor and mire]:—a moor, bog, swamp, Hkr. i. 55, Hrafn. 27, Eg. 409, 710, Nj. 203, Fs. 50, 65, Gullþ. 14, Fms. vi. 334, xi. 26, Sks. 85, Sturl. i. 179: for the old custom of putting criminals to death in fens see Gkv. 3. 11, Jómsv. S. ch. 7, Kjaln. S. ch. 2, Tacit. Germ. ch. 12:—freq. in local names, Mýri, Mýrar, whence Mýra-menn, Mýramanna-kyn, m. pl. the men from the county M., name of a family; Álpta-mýrr, Rauða-mýrr, Landn., map of Iceland.
No entry
u, f. ‘mire-dale,’ a miry, boggy hollow, Hallgr.
n. boggy ground.
n. a moorland, Eg. 130.
a. boggy.
adj. moorland, Landn. 126, Fms. xi. 354.
No entry
m. the name of the owner of the mill Grotti, Edda.
No entry
adj. mouse-gray, a conjectural reading in Ísl. ii. 401.
f. little mouse.
u, f. [mús; Germ. mäuslein], a little mouse, Fas. i. 55.
m. little mouse.
m. = mýsla, Fas. i. 107.
n. midge-bite.
n. a midge-bite, Rd. 295.
No entry
u, f. a ‘midge-flea,’ gnat, N. T.
No entry
adj. swarming like midges.
No entry
m. a plague of midges, Ísl. Þjóðs. ii. 2.
No entry
part. exhausted, Fms. x. 357, Fs. 49.
No entry
u, f. a trouble, trial, Fms. v. 309, x. 147, Fas. iii. 99: distress.
COMPDS: mæðulauss, mæðuligr, mæðumaðr, mæðusamligr.
No entry
d, [móðr], to weary, plague:—to exhaust, Stj. 417, passim:—to chastise, 147.
II. reflex. to weary oneself, be exhausted, troubled; mæddusk þeir af kulda ok hungri, 656 C. 21: hann var mæddr síðan við eld, Fms. x. 407:—to lose breath, Grett. (in a verse), and passim in mod. usage:—to trouble oneself, með því at vér mæðumk í athuga-samligum ræðum, Sks. 72; Martha, þú mæðist í mörgu, Luke x. 41.
No entry
n. pl. [móðir], a mother and son (or sons) collectively, Fs. 37, Sturl. iii. 5, Ld. 234, 260, Fms. vi. 107, ix. 233, Bær. 4.
No entry
f. pl., gen. pl. mæðgna, Bs. i. 133, 355:—mother and daughter collectively, Gísl. 88, Ld. 116, Nj. 51, Fms. i. 207, Bs. i. 62, 218, passim, freq. in mod. usage.
No entry
f. [móðr], weariness, exhaustion, as also shortness of breath. Eg. 125, Nj. 116, Fms. vii. 288, Fs. 146, 180.
COMPDS: mæðiliga, mæðiligr, mæðisamr.
No entry
f. trouble, Sks. 569, Th. 78, Stj. 112.
No entry
adv. sadly; svara m., Fms. i. 302: drawing a deep breath, verpa m. öndinni, Nj. 272.
No entry
adj. troublesome, Mar., Fms. xi. 444.
No entry
adj. afflicting, Hom. 125.
No entry
1. or mæddr, in compds, sam-mæðr, from one mother; sundr-mæðr, not having the same mother.
2. or meyðr, f. = mey, a maid, a foreign form, which occurs in Gd. 3.
No entry
adj. without trouble, Fr.
No entry
adj. sad, troubled.
No entry
m. an afflicted man.
No entry
adj. troublesome, Bs. ii. 142.
f. affinity by marriage.
f., often used in pl. [mágr], affinity by marriage; at frændsemi ok at mægðum, Grág. (Kb.) i. 159, Am. 52, Skv. 1. 44, Ó. H. 57, Fs. 10, 116, Eg. 37, Korm. 140, Nj. 213, Gþl. 145.
n. = mægð.
n. = mægð, Band. 3, O. H. L. 32, Fas. i. 225, Sturl. ii. 98.
No entry
ð, dep. to marry into a family, Landn. 300, Fs. 119: part. mægðr, Sturl. iii. 9, Finnb. 252, Grett. 190 new Ed.
m. a kind of sword.
m. [Ulf. meki = μάχαιρα; A. S. mece; Hel. maki]:—a kind of sword; mækis eggjar, Hðm. 16; hvassan mæki, of the sword Tyrfing, Fas. i. 521 (in a verse); mæki mjófan málfán, Skm. 25; mæki til höggs, Hm. 81, Gm. 52, Ls. 12; hann hefir mæki stóran í hendi, en Þorsteinn sverð sitt, Fas. ii. 426; með tvíeggjuðum mæki, Ísl. ii. 54; saxinu eða mækinum, Stj. 383; hafði Yngvi um kné sér mæki … hann brá mækinum ok hjó …, Hkr. i. 29; saxit Tuma-naut … hér máttú sjá mækinn Tuma bróður þíns, Br. i. 527.
No entry
see mel.
I)
(-ta, -tr), v.
1) to speak, with acc. and absol. (Flosi mælti ekki orð á meðan);
~ mörgum orðum, to use many words;
~ e-n orðum, to address one;
~ máli, to speak a (foreign) language;
~ æðru, to express fear, despondency;
~ lög, to speak law, have law on one’s side in pleading;
~ málum, to plead a cause;
~ mælt mál, to speak what others say;
2) to stipulate, appoint, settle (var svá mælt, at S. jarl skyldi koma til Dyflinnar);
~ mót með sér, to fix an interview;
~ sér e-t, to claim for oneself (ef þú vilt þér ~ man);
3) with preps.:
~ aptr, to retract (one’s words);
~ á máli, to speak a language (~ á Írsku);
~ eptir e-n, to take up the prosecution in the case of a slain man (þú átt eptir hraustan mann at ~);
~ eptir e-m, to take one’s part;
~ fyrir, to order, prescribe (sagði Jófríðr honum, ar barnit er út borit, sem hann hafði fyrir mælt);
~ fyrir e-u, to claim;
allt þat silfr, er hann mælti fyrir, which he had bargained for;
~ fyrir griðum, to declare a truce (by using the proper formula);
~ vel fyrir e-m, to express a wish for a person’s good fortune (G. …
1. t, [Ulf. maþlian = λαλειν; A. S. mæðlan, madelian; Germ. melden by way of metathesis; Old Engl. mele; the Dan. mæle as well as the Icel. are contracted forms, cp. nál from nadal]:—to speak, with acc. and absol.; mæli þarft eðr þegi, Hm. 18; mæla staðlausa stafi, id.; hví þegið ér, svá at mæla né meguð, Ls.; margir menn mæltu ílla við Skamkel, Nj. 80; eigi munt þú þat vilja mæla, 85; Gizurr hvíti (Njáll), … mælti, 90, 91, 220, 228; stafnbúar mæltu, at hann skyldi mæla allra hötðingja heilastr, Fms. vii. 290; mæl þú allra drengja heilastr, viii. 97; þat þætti mér mælanda (gerund.), that is a remarkable speech, Fb. ii. 196; mæla mörgum orðum, to use many words, Hm. 104; mæla þessum orðum, to use these words, Hkr. ii. 78; mæla e-n orðum, to address, Vþm. 4; mæla í hug sér, to speak to oneself, 623. 54; mæla máli, to speak a language; hann mælti allstaðar þeirra máli sem hann væri allstaðar þar barnfæddr sem þá kom hann, Bs. i. 80.
2. special usages; mæla áljót, to speak a libel, Grág. ii. 146; mæla æðru, to express fear, despondency, despair, Nj. 199; …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -endr), m. pleader.
part. a pleader, Grág. ii. 112, Sturl. ii. 237.
f. prattle, much talking.
f. [máligr], prattle, much talking, Fms. iii. 148, Orkn. 464, Greg. 25.
No entry
n. the pronunciation, voice, intonation; eg þekki hann á mælinu, I know him by the voice:—a saw, það er í mæli, it is rumoured; munn-mæli, oral relations; bögu-mæli, bad grammar; um-mæli, utterances; vil-mæli, friendly words, and in several other compds.
(pl. -ar), f.
1) measuring, measurement;
2) dimension.
f. a measuring, Edda 47, Stj. 211, Fms. xi. 441:—a measure, dimension, Skálda 175, Alg. 372, Stj. 292. mælingar-fræði, f. geometry.
(gen. -is, pl. -ar), m. measure.
m. a measure, esp. of a certain measure, a sixth of a sáld (q. v.), Gþl. 524, Fms. x. 398, xi. 441, Stj. 621. 2 Kings vii. 17, B. K. 13, 16; kornið fyllir mælirinn, the grain fills the measure, a saying; of fluids, N. G. L. i. 29; tveggja mæla öl, 137: of land, a field sown with a mælir of grain, 240; níu mæla land, Vm. 48; whence mælis-land, n. a land of one mælir, 49; it remains in the phrase, hann er ekki lengi á mælislandi, of a swift runner. mælis-öl, n. a measure of ale, about six gallons and a half, Fms. i. 31, N. G. L. i. 6; skyldi þá hverr maðr eiga mælisöl en gjalda fé elligar, Fms. i. 31.
No entry
in compds, mæli-askr, m., -ker, -kerald, n. a measure, vessel, N. T., Matth. v. 15, Stj. 293, Gþl. 524: mæli-hlass, n. a measured cartload, Rd. 232, Ám. 60.
f.
1) eloquence;
2) idiom.
u, f. eloquence, Hdl. 3, Post. 645. 90, Fr. 439, passim: idiom, nema mælsku allra þjóða, Konr.: pronunciation, mod. mæli, hón kvaðsk kenna mælsku hans at hann var Galverskr, 656 C. 4.
COMPDS: mælskuandi, mælskumaðr.
No entry
a, m. the spirit of eloquence, Sks. 560.
m. orator.
m. an orator, Sks. 315, MS. 656 C. 14.
pp. spoken;
esp. in compds., lág-, marg-, stutt-~.
part. spoken so and so, Grett. 146: esp. in compds, fá-mæltr, harð-mæltr, lin-mæltr, loð-mæltr, sein-mæltr, fljót-mæltr, hýr-mæltr, glað-mæltr, and so on.
No entry
u, f. the spinal marrow, Slurl. ii. 95, freq. in mod. usage, mænu-sótt, f. disease of the spine.
No entry
i. e. mœna, d, to provide with a mænir, to roof; leka möndi húsit ef ekki mœndi smiðrinn, Skálda (Thorodd) 163, D. N. v. 637.
2. to reach or jut out, project, Lat. eminere; þeir sáu hrauka … ok mændu upp ór kollarnir (viz. out of the fog), Sturl. i. 179; mændu þeir aptr (they turned back, prob. erroneous = vendu) en Hákon bar í haf, Fms. vi. 249.
II. to gaze, look (stretching out the neck), esp. with the notion of supplication; mæna á e-n. mæna vonar-augum, freq. in mod. usage, where the ancients said kaga, q. v.
No entry
m., i. e. mœnir, [Dan. mönning], the ridge of a house, Fs. 42, Ísl. ii. 194, Sks. 146, Skíða R. 179; hús-mænir, q. v. mænir-áss, m. the ridge-rafter.
I)
a. = mjór (poet.).
II)
(gen. meyjar, dat. mey or meyju, acc. mey, pl. meyjar), f.
1) maid, girl, virgin (úfröm sem ungar meyjar);
2) poet. daughter, answering to mögr (þegi þú Frigg, þú ert Fjörgyns mær).
f., gen. meyjar, dat. meyju, acc. mey; pl. meyjar, dat. meyjum: meyja, u, f. a later form in MSS. of the 14th century, sú meyja, meyjan, Stj. 136, Bs. ii. 27; þú meyja (voc.), Fb. ii. 194, Skáld H. 1. 9; as also nom. mey, Fas. iii. 177; [Ulf. mawi = κοράσιον, παις; A. S. meowle = meyla, q. v.; Swed. and Dan. mö; the Engl. maid and Germ. magd are derivatives]:—a maid, girl, virgin; þaðan koma meyjar, Vsp. 20; mey, Hm. 81, 96; meyjar orð, 83; mörg góð mær, 101; en horska mær, 95, Vþm. 47; meyja, 49; meyjar ástir, Alm. 8; mér tíða mey, Skm. 7; mær (voc.), 23, 25, 26; mær er mér tíðari, 7; mær heitir fyrst hver, en kerlingar er gamlar eru, Edda 108; leizt honum mærin fögr, Eg. 23; Egill sá þar mey fagra, … mærin var úkát ok grét … Egill mælti við meyna, 481, 483; mær tvítug eða ellri, Grág. i. 307, 465; ekkjur ok meyjar tvítöga ok ellri, ii. 108; eigi mær heldr göfuglig ekkja, Fms. x. 294: a girl, hón lék sér á gólfi við aðrar meyjar, hversu lízt þér á mey þessa, þykkir þér eigi fögr! ærit fögr er mær sjá, Nj. 2; Þóra ól barn um sumarit, ok var þat mær, Eg. 166; litlu síðarr fæddi hón barn, þat var mær, Steinn hélt meyjunni undir skírn, hét sú mær Þóra, Steinn gaf meyjunni fingrgull, Ó. …
Shortened here. Read the full article →
(-ða, -ðr), v. to praise, laud; m. e-n e-u, to decorate with.
ð, [Ulf. merjan = κηρύσσειν], to praise, laud, Ad. 1, Höfuðl. 2, Geisli 20:—mæra e-n e-u, to bless one with a gift, Fms. vii. 152 (in a verse).
No entry
f. [Ulf. meriþa = φήμη], praise, laud, Stor. 5, Lex. Poët. passim: an encomium.
2. mod. cant, flattery, hypocrisy, freq.
(-s, -ar), m. a noble man.
m. [mærr], a noble, illustrious man, Edda passim, also in mod. usage: the name of a sword, Bjarn.
No entry
að, to become cheesy, of milk, Björn.
a. famous, glorious, illustrious (m. jöfurr; mærir tívar).
1. f. (i. e. mœrr), gen. mærar, dat. and acc. mæri:—a land, prop. border-land, only in poetry; mærar, Skálda 236 (in a verse); and in compds, blá-mœrr (q. v.), the blue land = the sea; borð-mœrr, máfa m., id.; dag-mærr, the day-land, i. e. the heaven; hauk-mœrr, the ‘hawk-land’ = the hand; Móins mær, serpent-land, i. e. gold. Lex. Poët.: the word remains in landa-mæri, border-land, and
II. in the local name Mæri, f. a county in Norway; Sunn-mæri, Norð-mæri, Fms. passim; whence Mærir, m. pl. the men of M.: Mæra-jarl, the earl of M., a name of earl Rögnvald, the ancestor of the dukes of Normandy and the earls of Orkney: Mærskr, adj. from Mæri, Fms. Mæri or Mærini, a famed temple in Drontheim in Norway: hann lagði Mærina-helgi á allan fjörðinn ok lét engu tortýna þar nema kvikfé heimilu, i. e. he made the whole fjord a sanctuary, extended the sanctuary to the length of the whole fjord, Landn. l. c.
2. adj., compar. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
(mœta), t, [mót; Ulf. môtjan; A. S. mêtan; Engl. meet; Hel. môtjan; Dan. möde; Swed. möta]:—to meet, with dat. to meet a person; mætti hann Þór miðra garða, Þkv. 9; mæta e-m á brautu, Hm. 88; mættu þeir Ögmundi, Nj. 5; eigi veit hvar manni mætir, a saying (= mod. eigi veit hvar manni kann at mæta), Fs. 106; ok mætir austmanninum Erni, Ísl. ii. 149; þat mætti hann Grím inum rauða, Nj. 245; þá mætti Þorgeirr Þorvaldi, id., passim:—láta ráð ráði mæta, to pay like for like, Fms. i. 15; þá skal mæta horn horni, hófr hófi, N. G. L. i. 41; láta dal mæta hóli, Fms. vii.
2. metaph. to meet with, suffer, undergo; mæta skaða, Bs. ii. 137; mæta kvölum, 623. 64; mæta görningum, passim.
II. recipr. to meet one another; þeir mættusk á förnum vegi, Nj. 60.
2. to join; þar er mætisk Sogn ok Hörðaland, where the two counties S. and H. meet, Fms. i. 95; í flæðar-máli þar sem sær mætisk ok græn torfa, N. G. L. i. 13; ok skal þat grafa út við kirkju-garð, þar sem mætisk vigð mold ok úvígð, K. Þ. K. 16; menn eigu at æja hrossum sínum í annarra manna landi of sumar þar er mætisk slátta ok sina, Grág. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
t, dep. [meta], to make oneself costly; láta biðjask lengi ok m. ok myklask, Str. 9: act. part. in auð-mætandi, a valuer, taxer of wealth, Kormak.
m. costly thing.
m. a costly thing, Fas. i. 61.
n. pl.
1) good things (mörg veit ek m. mér gengin frá);
2) hafa m. á e-u, to have a fancy for, value highly (lát oss sjá naut þau, er þú hefir svá mikil m. á); leggja m. á e-n, to take a fancy for.
n. [meta], good things, wealth; mörg mæti, many good things, Hým. 32; man ek at vér meiri mæti áttum, Vkv. 13; mætum ágætum, Am. 66; nökkut mæta (gen. pl.), Fsm. 29; veglig mæti, Lex. Poët.; veraldar mæti, Nikuld., Skáld H. 2. 38; hans mæti kná ek hljóta, Edda (in a verse).
2. in prose; the phrase, hafa mæti á e-u (mod. mætur), to have a fancy for, to value highly; ok hefir Úlfr enn meiri mæti á Sigmundi þaðan frá en áðr, Fær. 52; brandkrossarnir, þeir sem hann hafði mest mæti á, Vígl. 61 new Ed.; Gunnhildr lagði mikil mæti á Ólaf, Ld. 72.
COMPDS: mætagripr, mætismaðr.
No entry
m. one who meets, Lex. Poët.
m. = mætamaðr.
or mæta-maðr, m. a worthy man, Sturl. i. 9, Fas. i. 28.
a. costly, valuable.
adj. valuable, Al. 93.
a. costly, excellent, worthy.
adj. valuable, excellent, of persons meet, worthy; mætr ok ágætr, El., Stj.; mætan mar, Hdl. 5; Guði ok hans mætu móður, D. N. i. 51; mætustu móður, Th. 78; maðr mæztr und sólu, Gkv. 1. 7:—lawful, valid, dæma sök mæta eðr úmæta, Grág. i. 67; lög-mætr, lawful; ú-mætr, invalid.
f. pl., = mæti 2.
f. pl.; in the phrase, hafa (vera) mætur á e-u, = mæti, Ld. 60, Fb. i. 262, Grett. 68 new Ed., Fas. i. 247 (in a verse), and in mod. usage; see mæti above.
No entry
1. m. a peg, Edda (Gl.) 494.
2. m. a kind of stone, Edda ii. 494.
n. murmuring, grumbling.
n. murmuring, Stj. 324, Mar. passim.
(að), v. to murmur, grumble.
að, to murmur, Stj. 291, 322, 324, Bs. ii. 115, Fb. i. 440, Mar., N. T., Vídal. passim.
f. murmuring.
t. a murmuring, Hom. 26; möglunar orð, Grett. 153. möglunar-samr, adj. grumbling, 686 B. 2, Grett. 148.
I) (gen. magar, dat. megi; pl. megir, acc. mögu), m.
1) son (mey frumunga fal hann megi Gjúka);
2) boy, youth (þeir létu mög ungan til moldar hníga).
II) from magr, meagre.
m., gen. magar, dat. megi, pl. megir, acc. mögu; [Ulf. magus = παις, Luke ii. 43, ix. 42, xv. 26; = τέκνον, ii. 28; A. S. magu; Hel. magu; Gael. mac; mögr is masc. answering to fem. A. S. mægð, Engl. maid, Germ. magd]:—prop. a boy, youth, and so, like παις, a son; mannskis mögr, no man’s son, Hm. 147: allit., mey ok mög, daughter and son, Vþm. 33; mæla við mög, Hðm. 23, Skm. 2; okkarn mög, 1; geta mög, Ls. 35, 36; megir Heimdalar, sons of H., Vsp. 1; maga þinna, Am. 79; mögr Sigföður, Vsp. 55; mögr Hlóðynjar, 56; megi hveðrungs, 55: míns magar, Gm. 24; magar Þóris, Ad. 16; magar Hallgarðs, Ht.: allit., mögr móður kallar, Grág. ii. 170; mögr fann ömmu, Hým. 2; ósk-mögr, a son by adoption, also a beloved son.
II. a mate, a man, Fm. 33; fífl-megir, Vsp. 51; víl-megir, sons of misery, slaves, Bm. 1; heipt-megir, enemies, Hm. 149; Muspells megir, the men of Muspell = demons, Ls.; her-megir, war-men, warriors, Hkv. 2. 4; Hropts-megir, the men of H. = the gods, Ls. 45; ljóð-megir, the people, Hkm.; sess-megir, bench-mates, Hm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adv. possibly.
a. possible (sem fremst var honum möguligt).
adj. [from Germ. möglich; the word appears in the 14th century]:—possible, Fms. xi. 431, Fas. i. 45, freq. in mod. usage.
No entry
m. the giant father of the weird sisters (hamingjur), Vþm.
n. pl. intercourse, dealings.
n. pl. intercourse; in the phrase, eiga mök við e-n, ef þeir eiga við hann kaup eðr önnur mök nokkur, Grág. ii. 164; see mak.
(dat. mekki), m. dense cloud.
m., dat. mekki, [akin to makki?], a dense cloud; upp setr mökk inn mykla, Skálda (in a verse), Fb. i. 212 (the verse), freq. in mod. usage; og hrynja lætr hvarmskúrar haglið úr mekki blám, of a cloud on a mountain top, Bjarni 58; þoku-m., ský-m., gufu-m., a cloud of fog, vapour.
No entry
a, m. the name of the clay giant, Edda 57.
No entry
a, m. a cloud, mist, Sks. 203; ok um miðnætti máni í mökkva sig hylr, Bjarni 145.
(gen. malar), f. shingle, pebbles, gravel (Flosi var uppi á mölinni).
f., gen. malar [mala], pebbles, worn stones, i. e. the bed of pebbles on the beach or in a river; annat liðit stóð niðri á mölinni, Fms. x. 138; Flosi var uppi a mölinni, er hann sá þetta, Grett. 89; eru þeir nú kasaðir þar í mölinni, Fs. 175; glymja við möl, Þd.; þar var brúk ok möl fyrir ofan, Sturl. ii. 69, passim in mod. usage: poët., haukstrandar möl = gems, Höfuðl.
COMPDS: malargrjót, malarkambr.
(gen. malar; pl. melir, acc. mölu), m. moth.
m., acc. pl. mölu, Fb. ii. 78; pl. melir or gen. sing. malar hardly occurs; [Ulf. malo = σής, Matth. vi. 19, 20; O. H. G. miliwa; Germ. milbe]:—a moth; þá mun mölr eigi spilla, Pr. 474; eigi einn möl, 655 xiii. A. 3; mölu ok maðka, Fb. ii. 78; er eigi grandar ryð né mölr, Hom. 15; mölr né ryð, Matth. vi. 19, 20; sem mölr eða motti etr ok eyðir, Barl. 44. möl-étin, part. moth-eaten.
No entry
að, [Ulf. malwjan, Luke iv. 18], to shiver, break into fragments, freq. in mod. usage.
No entry
m. a shiverer, cracker, Lex. Poët.
No entry
part. shivered into pieces.
(gen. manar, pl. manar), f. mane of a horse; skera mön, to cut the mane; mörum sínum m. jafnaði, he trimmed the manes of his horses.
f., gen. Manar, the Isle of Man.
COMPDS: Manarbygð, Manarmenn, Manarkonungr.
(gen. manar, pl. manar), f. mane of a horse; skera mön, to cut the mane; mörum sínum m. jafnaði, he trimmed the manes of his horses.
f., gen. manar, pl. manar, Akv. 37; [Engl. mane]:—the mane of a horse; æ lýsir mön af mari, Vþm. 12; mörum sínum mön jafnaði, Þkv. 6; manar meita = to cut the manes, Akv. 37; hann vildi taka hesta sína ok skera mön á, Rd. 268; hann sagði at hann mundi fara á Hvítings-hjalla ok skera mön á hestum Þorsteins, Bjarn. 62; hann sker mön á hestinum, Finnb. 282; Þórir fór at skera mön á hrossum sínum ok Guðmundr son hans með honum, Gullþ. 22. The cutting of horse’s manes was a favourite amusement in olden times, cp. man-skæri, mane-scissors, mön-skurðr, m. a mane-cutting, Gullþ. 22.
No entry
m. a sword, from being grasped with the hand, Edda (Gl.)
(dat. möndli), m. handle of a quern (tökum á möndli skarpara).
m., dat. möndli, [qs. mundull, from mund; cp. Engl. mangle, qs. mandle; Germ. mangeln]:—a handle, esp. of a handmill; tökum skarpara á möndli, Gs. 19: hræra möndul, Hkv. 2. 3, freq. in mod. usage.
II. a pr. name, Fas. iii; as also a nickname, Fms. viii. möndul-tré, n. the tree of the m., Hkv. 2. 3.
No entry
f. = mundlaug, q. v.
m. maple-tree.
m. [for. word], a maple-tree, Edda (Gl.)
(gen. marðar, dat. merði), m. marten (cf. marðskinn).
m., gen. marðar, dat. merði, [Engl. marten; Germ. marder; Dan. maard]:—a marten; in Edda (Gl.) mörðr is wrongly put among the names of rams, for the marten is not known in Icel.
II. a pr. name, Landn., Nj.; from that Saga originated in popular usage, by way of metonomy, mörðr = a backslider (as a ‘Judas’). marðar-skinn, n. a marten’s skin; see marðskinn.
I)
(gen. merkr, pl. merkr), f. mark, by weight or value, = eight ounces (átta aurar).
II)
(gen. markar and merkr, pl. markir and merkr), f. forest.
III)
pl. from mark, march, border.
1. f., gen. sing. merkr, pl. merkr, [a word common to all Teut. languages]:—a mark, in weight equal to eight ounces or half a pound; twenty merkr make a fjórðung, q. v.; eighty merkr = a vætt; þat er lögpundari at átta fjórðungar eru í vætt, en tuttugu merkr skolu í fjórðungi vera, Grág. i. 499.
2. a mark, by weight or value, of gold and silver, eight ounces (átta aurar) go to a mark, 732. 16; mörk silfrs, mörk gulls, þrim mörkum gulls, Fms. vii. 235, Grág., Sagas passim; mörk vegins silfrs, O. H. L. 23; gullhringa ok stóð mörk hvárr, Eg. 464: often used absol. so that the standard can only be seen from the context, verðr hann útlagr þrem mörkum, Grág. i. 16, 132; varðar honum þat sex merkr, tólf merkr, 319; varðar þat þriggja marka sekð, 499; hversu mikit fé er þetta? hann sagði hundrað marka, Nj. 4; Áðalsteinn vill gefa skilling manni hverjum frjálsbornum, en mörk sveitar-höfðingja hverjum, Eg. 280; hann skal gjalda hálfa mörk fyrir eyri, Grág. i. 208; þrjú hundruð hundraða eptir forngildu marka-tali, Dipl. v. 20; svá mikit ofa-fé at trautt kom marka-tali á, Fær. 11; hann var svá auðigr af gulli at engi vissi marka-tal, Fms. vi. 176; merkr-kaup, a purchase to the amount of a mörk, Gþl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. an ogress or giantess, Edda (Gl.); the ship is called mörnar vakr, hestr, the steed of m., Hallfred; the sea, mörnar mór, Lex. Poët.
II. the river Marne, Edda (GL).
No entry
m., as also Mörni, a, m. the name of an idoi, þiggi M. þetta blæti, Fb. ii. 334 (in a verse). Lex. Poët.
(gen. mörs), m. suet (mörr eða feiti fórnar hverrar).
m., dat. mörvi, mod. mör, gen. pl. mörva, Bjarn. (in a verse):—the suet of an animal, Stj. 430, Bs. i. 568; soðinn mörr, Kormak; forn mör. Bjarn. (in a verse); hálf vætt mörs var í dilkinum, Grett. 141 new Ed.; skera mör, to chop suet, K. Þ. K. 92, Vm. 119, Dipl. iii. 4, Bs. i. 611; netja ok mör, Sks. 129; garn-mör, nýrna-mör, the kidney-fat; mörva mígir. a term of abuse, Bjarn. (in a verse); blóð-mör, a kind of black pudding.
COMPDS: mörbjúga, mörlandi, mörnefr, mörstrútr, Mörsugr, mörvömb.
m. phosphorescence.
m., see maurueldr, Edda ii. 174.
No entry
part. fat, of a beast.
n. sausage of suet (mörr) and meat.
n. a sausage of lard and meat, Korm. 34, Fbr. 193, 194, Sturl. ii. 132, Bs. i. 357 (810).
m. ‘suet-lander’, a nickname given to the Icelanders by the Norwegians.
a, m. (mör-lendingr, m., Bs. i. 222, v. l.; mör-fjandi, m. = suet-fiend, Fms. vii. 35), a suet-man, a nickname which the Norsemen used to give to the Icelanders in consequence of their supporting themselves chiefly by their flocks and herds, viltú, mörlandi, þú ert mör-biskup, Bs. i. 357, 811, see also Fms. iii. 154, vii. 114, 118, Ísl. ii. 39 (read mörlandi).
No entry
n. suet-nose, a nickname, Fms. vii. 138.
No entry
m. a nickname, Fms. vii.
No entry
m. marrow-sucker, the name of the midwinter month, Rb.
No entry
f. suet-paunch.
m. mesh (ríða mökva).
a, m. [A. S. mæscre; Engl. mesh; O. H. G. masca; Germ. masche; Dan. maske]:—a mesh; ríða möskva, hann tók net ok garn ok reið á möskva svá sem net er síðan, Edda 39 (i. 182, v. l.); selnet tuttugu möskva djúpt, Grág. ii. 358, freq. in mod. usage. The word seems to be used as neut. (with the art. moskon) in O. H. L. 74,—þá mun (= munu?) eigi gott þola moskon þin (= moskvinn þinn?).
m. pl. treasures (poet.).
m. pl. treasures, Rm. 35.
No entry
a, m. the name of a bear, Edda (Gl.)
m. maple.
m. [O. H. G. masar; mid. H. G. maser; Early Engl. maser]:—a maple-tree, ‘spot-wood,’ Fb. i. 548.
COMPDS: mösurbolli, mösurtré.
m. mazer bowl or cup.
a, m., -skál, f., -ker, [Old Engl. maser-bowl], n. a bowl or vessel of maple, Fms. vi. 184, Karl. 53, Vm. 58, Dipl. iii. 4; such bowls are freq. mentioned in inventories of churches, Vm. 58; cp. mid. H. G., where maser is even used of a chalice, a maple-wood cup.
n. maple-tree.
n. a maple-tree, Fms. iii. 135.
(dat. möttli), m. mantle.
m., dat. möttli; [no doubt from Lat. mantile, = a hand-towel or napkin; whence the word came into the Romance languages, Ital. mantello; Span. mantilla; Fr. manteau; Engl. mantle; thence into the Teutonic, O. H. G. mantal]:—a mantle; occurring as early as in Kormak, but not used elsewhere by old poets, although freq. in the Sagas, Fms. i. 211, ii. 280, xi. 275, Fs. 60, Nj. 28, Fb. i. 20, ii. 131, Fær. 264, 266; the möttull was worn by both men and women; skikkja, which is the genuine Norse word, seems to be synonymous with möttull; thus skikkja, Fagrsk. 115 (line 25), is called möttull, 117 (line 24): the möttull was prob. a short light mantle, fastened by strings (tuglar) round the neck, whence it was called tugla-möttull, Fb. ii. 130, Fær. 263, or möttull á tuglum, and it seems usually to have been of foreign cut and of costly foreign stuff (a purple mantle is mentioned in Fagrsk. l. c.)
II. as a pr. name of a Finnish king, Fb. iii.
n. mantle-tie.
n. a mantle-tie, fastening it round the neck, Fb. i. 131, Fms. vii. 201, Flóv. 31.
n. mantle-skirt.
n. a mantle-skirt, Korm. 214 (as also the verse), Fms. vi. 243.
No entry
see mata.
m. messmate.
m. a messmate, N. G. L. i. 186, Eb. 194, Orkn. 118, Grág. i. 186, ii. 73, passim.
n. messmateship.
n. messmates-hip, Nj. 128, Edda 29, Grág. i. 186, ii. 73.
No entry
f. = mýrr, a moor, bog; æpa kann í mrum fröskr, Mkv.