No entry
1. n. a restless motion; vera allr á iði.
2. pron. dual = it, þit. q. v.
No entry
f., the gen. iðjar, Hkr. ii. 227, points to a root iði; [this root word with derivatives, which in cognate languages is of rare occurrence, seems prop. to mean a perpetual motion, cp. Swed. and poët. Dan. id]:—a doing; orð ok iðir, words and deeds, Nj. (in a verse); ymissar iðir, Sighvat; leyfð ið, id.; tregnar iðir, sorrows, tears, Hðm. 1; þjóð veit þínar iðir, thy feats, Edda (in a verse); því verðr eigi til iðjar né verðs haldit, it can neither be worked nor sold, Hkr. l. c.
f. eddy, whirlpool.
að, to move to and fro, be restless, like an eddy or mercury; eg iða öll af kæti, Snót; fram og aptr iðar, út á báðar hliðar, Sig. Pétr.; þetta eru þínir smiðir, því er von þú iðir, úr einum í annan stað, Jón Þorl.; freq. in mod. usage.
f. eddy, whirlpool.
að, an eddy, whirlpool, Grett. 141 A; ok muntú finna saman rekit í eina iðu, 623. 37, passim; hring-iða, q. v. iðu-kast, n. a whirling eddy, Mag.
No entry
a, m., gen. iðja, name of a giant, Edda.
a. diligent, assiduous.
adj. [Scot. ithand, ythen], assiduous, steady, diligent, Sks. 437, Bs. i. 166, Fas. i. 85, freq. in mod. usage; iðinn að lesa, læra, vinna.
I)
(að), v. to do, perform.
II)
f. activity, doing, business.
1. að, [Old Engl. ithe = thrive, Chaucer]:—to do, perform, be active, busy; þeir skyldu engan hlut eiga at iðja, Lv. 13; veit engi maðr hvat þeir hafa iðjat, Fas. i. 71; víst ávalt þeim vana halt, vinna, lesa og iðja, Hallgr.; segðu þegar þú iðja átt, íllt sé þér í hendi, a ditty.
2. u, f. [Dan. id = a pursuit]:—activity, doing, business, profession, Eg. 134 C, Hrafn. 5, Fas. i. 244, Bs. i. 83, Fms. ii. 199, Þiðr. 25.
COMPDS: iðjufullr, iðjulauss, iðjuleysi, iðjumaðr, iðjusamr.
No entry
f. = iðn, Skáld H. 7. 53.
No entry
adj. [Dan. idelgrön], ever-green, Vsp. 58.
a. hard-working.
adj. hard-working, Njarð. 366.
a. idle.
adj. [Dan. idløs], idle, Grett. 123.
n. idleness.
n. idleness, Rb. 196.
m. hard-working man.
m. a hard-working man, Eg. 134, Fas. iii. 205.
a. industrious.
adj. (iðju-semi, f.), assiduity.
(að), v. to perform, cultivate.
að, to study, cultivate, Rb. 312, Thom., freq. in mod. usage.
No entry
f. a studying, performing steadily, cultivating.
(pl. -ir), f. occupation, business.
f. occupation, business, = iðja, Fs. 35, 72, Bjarn. 12, Fms. x. 233, Landn. 205 (v. l.), 217, Fms. iii. 102, MS. 4. 6: in mod. usage, handiwork, profession. iðnar-lauss, -maðr, = iðjulauss, Fms. iv. 35.
(að), v.
1) to do, perform, = iðja;
2) to work at (a thing).
að, = iðja, to work, Grág. i. 147–150, Str. 2; íllt iðnandi, Stj. 652; ekki munu vér hér iðna at sinni, Eg. 351.
No entry
m. handicraft, profession. iðnaðar-maðr, m. a workman, Hom. 150.
n. pl. bowels, entrails.
n. pl.; [this word cannot be derived from inn (ð = nn), for even the Gothic idreiga and idreigon have the d; O. H. G. in-adiri; the word is prob., as suggested by Grimm, akin to Germ. ader, Icel. æðr (a vein)]:—the bowels, entrails (see innyfli), Grág. ii. 371, Bs. i. 346, Orkn. 458, Landn. 217, Ld. 222, Gullþ. 23, Fbr. 208, Fms. iii. 77, viii. 326; iðr ok innyfli, Stj. 280, Post. 238.
II. metaph., freq. in eccl. usage like σπλάγχνα; miskunar-iðr, bowels of mercy, N. T.; skaka ok skelfa iðr ok alvöru síns föður, Stj. 132. iðra-kveisa, u, f., iðra-verkr, m., North. E. and Scot. ‘belly-work,’ a pain in the bowels, 655 xii. 3, Al. 23, Stj. 436.
(að), v. to make one repent (eigi iðra mik mínar gørðir); impers. e-n iðrar e-s or eptir e-t, and refl., iðrast e-s, to repent of.
að, usually dep. iðrask, [Ulf. idreigon = μετανοειν]:—to be moved inwardly (from iðr), but only used metaph. like Gr. σπλαγχνίζομαι, to repent:
I. act., impers. with gen. of the thing, to repent of; hvers engan iðrar, 2 Cor. vii. 10: with acc. of the person, nom. of the thing, Guðs gjafir og kallan kunna eigi að iðra hann, Rom. xi. 29.
2. pers., það (sic) iðrar mig ekki, 2 Cor. vii. 8; eigi iðra mik mínar görðir, Mar.: absol., heldr en þik iðri eptir, Sks. 250.
II. more often in reflex. form, iðrask e-s, to repent of, rue; opt ætla ek at vér iðrimk þessa, Eg. 732; iðrumk ek þess mjök, Sks. 720, Nj. 78, 79. Eg. 176, Fs. 8, Fms. iv. 369, viii. 54, Barl. 172, 180, N. T., Pass., Vídal. passim.
III. part. iðrandi, repentant, Magn. 430, Mar.: as subst., Greg. 39; iðrandans, Hom. 78.
f. repentance.
f. [Ulf. idreiga = μετάνοια], repentance, 623. 23, Greg. 20, 38, 45, Fms. x. 327, K. Þ. K. 36, H. E. i. 585; iðranar grátr, tár, iðranar tími, Stj. 55; iðranar skírn, 656 C. 14; iðranar mark, a mark of repentance, H. E. i. 486, Stj., Greg. 38, Mar., Pass. passim:—in the N. T. = μετάνοια, Mark i. 4, vi. 12, Luke iii. 3, 8, v. 32, x. 13, xv. 7, 2 Cor. vii. 9, 10, Pass., Vídal. passim.
COMPDS: iðranarlauss, iðranarleysi.
a. unrepentant.
adj. unrepentant, Sturl. ii. 12, Fms. vii. 118.
No entry
f. impenitence.
f. pl.
1) bowels, entrails = iðr;
2) repentance.
f. pl. bowels, = iðr, Gkv. 2. 23: metaph. ruth, repentance, Am. 65.
a. compar., see innri.
see innri.
No entry
adv. = iðurliga, Lex. Poët.
adv. frequently.
and iðuligr, see iðurliga and iðurligr.
No entry
f., pr. name of the goddess, Edda: she was the wife of Bragi (the god of poetry), Edda 17; for tales about her, see Edda 46 and Haustl.: hence in mod. poetry a poet is called the husband of Idun,—Sjálfr Iðunnar annar ver, Snót.
II. a pr. name.
No entry
a prefixed particle; [perhaps akin to ið- (above); Goth. id-; O. H. G. it-, ita; A. S. ed-, answering to Lat. re-; cp. Lat. iterum, iterare, Grimm’s Gramm. ii. 757]:—frequently, passim.
= iðuliga.
adv., iðrliga, O. H. L. 78; iðuliga, Hom. 113, Sks. 66, 174, 231 B, Barl. 93, Anecd. 24, Fms. x. 392: mod. iðugliga, Bs. i. 849, Sks. 121, 359: iðula or iðola, Hom. 140, Pr. 471:—frequently, passim.
No entry
m. repetition, frequency, Barl. 196.
= iðuligr.
adj. frequent, continuous, Barl. 94, 100: iðuligr, H. E. i. 511, Stj. 71, Barl. 93.
No entry
n. adj. a kind of metre, repeating the same syllable, Edda (Ht.) 47, Skálda 210,—e. g. eim-þverrir gefir seima | seim-örr liði beima.
No entry
(iðja-, Vsp. 58), a particle only used in compds, chiefly poetical, answering to Goth. iþ-, = Lat. contra, O. H. G. id- and ida-, A. S. ed-, = Lat. re-; but in Icel. esp. in an intensive sense.
COMPDS: iðgjöld, iðglíki, iðglíkr, iðgnógr, iðgnótt, iðlíka, iðvandliga, iðvandr.
II. contracted in a few words, even in mod. usage; í-líkr, much like; í-nógr, e-nough, plentiful; í-lítill, very small.
No entry
adj. eager for.
n. recompense, reward.
n. pl. recompense; íll iðgjöld, Hm. 106; sonar iðgjöld, Stor. 16; iðgjöld e-s, of one dead, Fs. 13, 61; en þat kom ásamt með mönnum, at hans þóttusk aldrei iðgjöld fá, Bs. i. 70; höfum vér þá nokkut svá iðgjöld föður þíns, Ísl. ii. 175.
No entry
n. a counterpart, Eb. (in a verse).
No entry
adj. exactly like, Fms. vi. 180 (in a verse).
a. over-abundant.
adj. abundant, Hkr. 1. 21.
f. great abundance.
f. abundance, Ad. 19.
adv. exactly alike (e-m).
adj. = iðglíkr, Mag. 580. 9.
No entry
adv. honestly, Gd. 20.
No entry
adj guileless, Geisli 4, Rekst. 24.
n. doubt; ef er á e-u, it is doubtful; ekki er til efs, at, it cannot be doubted that; útan ef, without doubt.
ifa, and derivatives, see ef, efa, p. 115.
No entry
m., pl. iflar, a kind of hawk, Edda (Gl.), see Lex. Poët.
No entry
m., poët. a bear, Edda (Gl.)
No entry
m., poët. the sun, Edda (Gl.)
f. a kind of small bird.
u, f. a kind of bird, the nuthatch, Norse egde, sitta Europaea L., Edda 74, Fas. i. 164, 332, Sæm. 136.
No entry
f. the gout. ikt-sýki, f. id.: mod. ikt-sjúkr, adj. gouty.
(pl. iljar), f. sole of the foot.
f., pl. iljar, the sole of the foot, planta pedis, Edda 110, Stj. 160, Hom. 17; hann steyptisk fyrir borð, ok sér í iljar honum, Edda 36, Grett. 141, Fms. iii. 101; millum hvirfils ok ilja, Sks. 159; undir ilinni á hægra fæti, Fms. viii. 265; neðan í ilina, Sturl. iii. 68, passim: in poetry, ilja gaupnir, the ‘gowpens,’ i. e. soles, of the feet, Þd.: the toes were in poetry called il-kvistir, m. ‘sole-twigs,’ and il-þorn, m. ‘sole-thorns,’ Am., Lex. Poët.
No entry
a, m. = il, Orkn. (in a verse).
(compar. verri, superl. verstr), a.
1) ill, evil, bad; illr maðr, a bad man; ill ráð, evil counsel; illum huga, with evil intent; illu feginn ver þú aldregi, never rejoice at evil; illar álögur, evil, oppressive burden;
2) hard, difficult, with gen.; illr viðr-eignar, ill to deal with;
3) close, mean, stingy (illr af mat).
illa, and derivatives, see íllr.
m. = illvirki (m.).
m. a thief and robber, Fms. viii. 73, v. l.
(-di, -t), v.
1) to smell sweet; ilmandi, sweet-smelling;
2) to scent, perceive by smell (þefja ok ilma).
ð, (irma, Sks. 633 B), to smell sweet; þú ilmir alla, Hom. 153; ilmdi allskonar sætum grösum, Str. 69: to scent, þeir megu eigi ilma af aldininu, Rb. 346; þefja ok ilma, Anecd. 4: part. ilmandi, sweet-smelling, ilma grös, Sks. 48, 633, passim in mod. usage.
No entry
adj. sweet-smelling; þar þótti Grelöðu ílla ilmat, Landn. 140; sætt ok ilmat vel, Fb. i. 544.
No entry
f. smell, scent, (mod.)
No entry
f., spelt hilmning in Best. 20, smell, scent; ilming ens sætasta grass, Mar.: ilmingar vit, the sense of smell, Hom. 53, Best. 20.
m. sweet smell, scent.
m., spelt hilmr in Hom. 28, Fms. x. 241; hirmr in Sks. 632 B:—a sweet smell; ilm af eplum ok grasi, Rb. 346; dýrðligr ilmr, Fb. ii. 375; himneskr ilmr, Orkn. 174; daun en eigi ilm, Anecd. 8.
No entry
adj. sweet-smelling.
No entry
n., the Swed. jolster = salix pentandra, a kind of willow, Edda (Gl.)
n. strap under the foot.
n. a strap under the foot. ilbanda-brækr, f. pl. a kind of breeks, Hkr. iii. 282.
No entry
adj. having a broad sole, flat-footed, a nickname, Fms.
No entry
að, to tread, Lat. calcare, Lex. Poët.
No entry
and derivatives, see ím.
m. pl. Ember-days.
m. pl. = Ember-days, corrupted from tempora (i. e. quatuor tempora), the seasons set apart for Ordination (as is seen more plainly in the Dan. Tamper-dage), K. Þ. K., K. Á., Rb., N. G. L. passim: Imbru-dægr, n. = imbrudagar, Fms. viii. 356: Imbru-nátt, f. Ember-night, K. Þ. K.: Imbru-vika, u, f. Ember-week, D. N. The word was no doubt borrowed from the English along with the eccl. rule; but the etymology was lost, so that the ancients derive it from Lat. imber, see Lex. Poët. (pref.), or even trace it to an old woman called Imbra.
temp. adv., pleonast. before a compar., hélt-a in lengr rúmi, he kept not his place longer, he ran away; mann in harðara = harðara mann, a hardier man; nema þú in snotrari sér, unless thou art wiser; né in heldr, neither; né hests in heldr, nor of his horse either; eigi in heldr ætla ek þat, neither do I think that.
part., see en, the temp. adv. (2. β), pp. 127, 128.
No entry
n. India, passim: also in mod. usage Ind-land or Indíin, n. pl.: India-maðr, m. an Indian, 655 xiii. B: Ind-verskr, adj. Indian, Al. 147, Stj. 70: Ind-verska, u, f. the Hindu tongue, Al. 172.
No entry
a, m. a pr. name: freq. also in compds; of women, Inga, Ingi-björg, Ingi-leif, Ing-veldr, Ingi-ríðr, Ingi-gerðr, Ing-unn or Ing-uðr; and of men, in Ingi-marr, Ingi-mundr, Ingj-aldr, Ing-ólfr, Landn.: many more compds are found in the Swedish-Runic stones, as this name was national among the ancient Swedes; cp. also Yngvi and Ynglingar.
I)
(compar. innarr, superl. innst), adv.
1) in, into; ganga inn í búðina, to go into the booth; ganga inn, to go indoors (Njáll gekk ýmist út eða inn); kasta e-m (setja e-n) inn, to cast into prison; var þar glaumr mikill inn (in the house) at heyra; inn eptir firði, inwards along the firth;
2) denoting the situation of a place, = inni (varð Hálfdán bráðdauðr inn í þrándheimi);
3) innarr, more inward, farther in; innst, most inward, farthest in.
II)
(in, it), def. art. the = hinn (hin, hit).
1. adv., compar. innar, superl. innst, [Ulf. inna; A. S. in; Engl. in; Germ. ein; Dan. ind; Swed. in; Lat. intus]:—into, in, denoting motion towards the place; ganga inn í búðina, Nj. 3; ganga inn, to go in-doors, Rm. 2; í búð inn, Grág. i. 31; út ok inn, Nj. 104, Vkv. 4; setja inn, to shut in, Grág. i. 418, 436; hafa e-n inn, to take a person in, give him lodging, Grág. i. 229 new Ed.; kasta inn, to cast into prison, Fms. x. 155; leggja inn skipi, to berth a ship, xi. 323.
II. with prepp., inn at, inn á, inn eptir, inn um, etc., denoting direction; hann nam land, … alt hit ytra, inn, öðru-megin, at Þernunesi, Fb. i. 250, cp. Landn. 253; land inn til Leirulækjar, Eg. 140; hann sigldi inn á Borgarfjörð, ok inn í Langá, he stood into Borgfirth, id.; inn á meginland, Fas. ii. 517; bergsnös þá er vissi til lands inn, snúa e-u inn á land. Eg. 389; miklar bygðir vóru inn á landit, Fms. i. 226; var þar glaumr mikill inn at heyra, i. e. into the house, ii. 30; inn í Þrándheimi, i. 55; inn í Naumudal, Eg. 53; inn við sjá, Ld. …
Shortened here. Read the full article →
(-ta, -tr), v.
1) to perform (i. Íþrótt); hafði hann þá af hendi innt alla sætt sína, he had then fulfilled all the terms of his atonement;
2) to pay, discharge (i. gjald af hendi); hvat áttu mér illt at i., what evil hast thou to repay me?
3) to relate, tell (i. sín vandræði); innti orðstafi at eldi ljósum, she read out the letters by the light of the fire;
4) i. til e-s, to allude to, mention, speak of (þá skatta, sem nú mun ek til i.); i. upp, to sum up, expound (i. upp allan málavöxt);
5) refl., innast til um e-t, to discuss; inntust þeir til um kaupakosti, they discussed the bargain; innast orð við, to exchange words.
t, to do, perform; inna íþrótt, Edda 31; inna skýrslu, Ld. 60; freista ef hann megi þessa dagleið upp inna, Str. 51; er hann útlagr ef hann innir eigi máldaga, Grág. ii. 267; hafði hann þá af hendi innt alla sætt sína, Nj. 281; öll lögmælt skil af hendi inna, 232; inna af hendi suðrgöngu, Fms. vi. 36.
2. to pay, discharge; inna fúlgu, Grág. i. 154; inna tíund af hendi, Grág.; inna gjald af hendi, K. Þ. K. 152; inna kirkjunni fé sitt, id.; inna e-m kostnað sinn, Js.; hvat áttu mér íllt at inna, what evil hast thou to repay me? what evil have I done thee? Fas. ii. 204: hence the mod. phrase, eiga e-m gott (íllt) upp að unna, to have an account of good (evil) against one.
II. to relate, tell; inna sín vandræði, Fms. viii. 154; tekr Kolbera at líta á rúnarnar, ok innti stafina, and told, read the Runes, Fas. i. 211; er hann hafði þetta mælt ok innt allan veg þenna, Hkr. ii. 206; minnisk á ok innir vandlega, Bs. i. 198; innti hann ok þat, hversu …, Fms. vii. 101; hann innti svá eiðstafinn, vi. 53; inna spurning, to answer a question, Sks. 686; eru mörg hans verk góð at inna, Fms. x. 409.
2. …
Shortened here. Read the full article →
adv.
1) from within, from an inner part (reru þeir ~ í móti þeim); læsti hón loptinu i., she locked the door from the inside;
2) internally, within; gengu þeir um kirkjuna i., all around the inside of the church; rak þá síðan um haf i., all about the sea; fyrir i., prep. with acc. Inside of, within; fyrir i. stokk, in-doors;
3) prep. with gen. Within; i. lítils tíma, within a short time, presently; esp. in a great many adverbial compds.
adv. [Ulf. innana = εσωθεν], from within, from an inner part; Ólafr hélt útan í fjörðinn …, þar reri innan í móti Erlendr, Hkr. i. 251; réru þeir innan í móti þeim, Fms. vii. 201: adv. from the inside, læsti hón loptinu innan, Nj. 7.
II. [A. S. innan; Dan. inden], within, chiefly with a prep., innan um, í, etc., with or without motion; láta boð fara hérað innan, N. G. L. i. 352: inwardly, within, inside, Greg. 19: within, sitja í dómhring innan, Grág. i. 78; um veröld innan, in all the world, 625. 163; senda um heim innan, Hom. 149; örkina reiddi um haf innan, Ver. 8; í valhnotar skurn innan, Fms. vii. 225; ok fannsk þar í innan eirteinn, ii. 129; hón seri því um gamman bæði útan ok innan, i. 9; rak þau síðan um haf innan, 226:—fyrir innan, see fyrir, p. 182, C. xi; fyrir innan Agðanes, Fms. i. 12; fyrir innan Þórsbjörg, iv. 12; fyrir innan Skarðsheiði, Eg. 754; svá mikit átti kirkjan fyrir innan sik, Vm. 36; fyrir innan stokk, in-doors, opp. to útan stokks, out-of-doors, Nj. 11, Grág. i. 333, Ísl. ii. 401: dropping the prep., kirkja á innan sik (i. e. as in-door’s inventory) krossa tvá, Vm. …
Shortened here. Read the full article →
n. internal conplaint.
n. an internal complaint, 655 xi, Bs. i. 323.
No entry
f. pl., medic. colic.
a. wet within; hafa innanvátt, to have the sea washing over; þeir fengu mjök innanvátt, they had a wet passage.
adj. ‘in wet;’ hafa innanvátt, a naut. term, to have the sea washing over, Fær. 256; þeir fengu mjök innanvátt, they had a wet passage, Háv. 48.
a. inward, interior; í ~i búðinni, in the inner (inmost) part of the booth.
adj. inward, inner, interior; í innanverðri búðinni, Nj. 3; í innanverðum firðinum, Fms. ix. 429; at setum innanverðum, Eg. 397; í innanverðum skála, Eb. 256; í innanverðri hendinni, Fms. vi. 165.
adv. far inward.
adv. far inward, Ísl. ii. 156.
I)
adv. in-doors; úti ok i., out-doors and in-doors; brenna e-n i., to burn one to death in his house; hafa boð i., to hold a (wedding-) feast at one’s home.
II)
n. abode, house, home; ná sínu i., to get home.
1. adv. in-doors, denoting remaining in a place; bæinn ok lið þat allt er inni var, Fms. i. 12, Fs. 42; úti eðr inni, Grág. ii. 19, Eg. 407; brenna inni, to be burnt to death in a house, Nj. 285: in one’s house, ef göngumaðr verðr dauðr inni at manns, Grág. i. 191; hafa brullaup, veizlu inni, to hold a wedding, a feast at one’s home, 333; hafa boð inni, id., Nj. 24, 152.
2. n. [Engl. inn], an inn, abode, home; engin hendi né hitti sitt inni, Eg. 390; gengu síðan aptr í bæinn, ok til sama innis, and to the same house, Fms. viii. 108; ná sínu inni, to get home, Fas. ii. 327; til þess innis er heilagr Blasius var í, Blas. 39; ek hefi gört þat, at brenna innin fyrir þeim, Hkr. ii. 343.
No entry
f. [inna], a discharge; inning ok efning máldaga, Grág. i. 316.
No entry
m. a performer, Lex. Poët.
No entry
n. contents of a book.
n. dwelling-house.
n. a dwelling-house, opp. to úti-hús, Grág. ii. 333 (v. l.), D. I. i. 320.
f. harbouring, housing.
and inn-höfn, f. a harbouring, housing, Grág. i. 73, Nj. 150 (v. l.), Þorst. Síðu H. 6.
adv. exactly, minutely (segja ~ frá e-u).
adv. exactly; muna i., to recollect exactly, Sks. 236; at þelta sé i. skilat, 685; skýra e-t i., 487; segja i. (minutely) frá, Fms. x. 371, Ld. 282; marka örn á baki honum sem inniligast, nicely, exactly, Fas. ii. 292.
2. [cp. Dan. inderlig], intimately; taka vel ok i. við e-m, to receive one in a friendly way, Stj. 85: as also in mod. usage.
No entry
adj. [Dan. inderlig], kind, hearty.
No entry
ð, to encompass, enclose.
f. dwelling in a house.
f. a dwelling in, abiding, Greg. 50, Grág. ii. 158, 333, Þorst. Síðu H. 6.
a. compar. inner, inmost, interior, = iðri; fara hit innra (iðra), to go by the inner road.
a compar., in old MSS. almost always spelt iðri, and so used in poets; liðhraustr konungr sár in iðri, Fms. xi. 314 (in a verse of the beginning of the 12th century); superl. innstr:—the inmost, Lat. interior, í en iðri sundin, Eg. 358; í Eynni iðri, Hkr. i. 144; at Hólmi enum iðra, Landn. 52; hann bjó undir Felli eno iðra = the present Staðarfell, Sturl. i. 9 (MS.); fara hit iðra, to go by the inner road, Eg. 13, Rd. 268; it iðra, inside the house, Kormak; konungs skip lágu innst (innermost) í vökinni, Fms. vi. 337; sitja iðri, to sit innermost, Konr.; þeir skulu sitja innstir á hirðpall, N. G. L. ii. 447.
II. metaph., ens ytra manns ok ens iðra, Hom. 53; hin innri augu, H. E. i. 513; ens iðra vegs, Greg. 25; ef eigi er kennandi innra, sem læri hjartað, 19; af enum innsta sárleik hjartans, Hom. 11: enu innstu hluti himins, 57.
No entry
m. an investment, Gþl. 258.
No entry
see kúgildi.
m. inspiration.
m. inspiration, Fas. iii. 491, Vídal. passim.
f. the inner castle, keep.
f. the inner castle, keep, Fms. viii. 178.
No entry
part. in-born, Stj. 87, 253; innbornir menn, natives, 238.
No entry
a, m. an inhabitant.
No entry
part., and inn-byggjari, a, m. = innbúi.
adv. on board.
adv., naut. on board, Gísl. 46, Eg. 358, Fs. 143: mod., metaph. [Dan. indbyrdes], amongst one another; á meðal vor i., amongst ourselves, N. T., Vídal., Pass. passim.
No entry
f., poët. a king’s body-guard, Edda (Gl.), Lex. Poët.
No entry
f. an easy life, Hom. (St.)
n. ease, comfort.
n.; this and the following word are derived not from inn-, but from ein-, qs. eindæli, eindæll, ease, comfort; skemtan eðr i., Fms. vii. 277; með inndaeli (pleasure) líkams-losta, Hom. 159: mod. delight, charm, mesta inndæli, delightful. inndælis-lega, adv. (-legr, adj.), delightfully.
a. quite easy.
adj., qs. eindæll (q. v.), quite easy; þat mun þér inndælt, því at fáir munu gera móti þér, Fms. iii. 161; nema sá vili inndælla göra honum, unless he will make it still easier for him, Js. 9, Gþl. 28, N. G. L. i. 19; eindæll, Fas. ii. 492: mod. delightful, charming.
a. in-eyed, hollow-eyed.
adj. in-eyed, hollow-eyed, Háv. 53, Barl. 199.
No entry
n. [Germ. einfall], fancy, (mod.)
(-s, -ar), m. a man from the inner part of a fjord.
m. a man from the inner part of a fjord (district), Sturl. i. 176, 178.
a. hot, burning (tár innfjálgt).
adj., see fjálgr, Hkv. 2. 43.
No entry
part. native, in-born, D. N. ii. 95, freq. in mod. usage.
f. entrance; beiða e-n inngöngu, to ask one to be let in.
u, f. going in, entering, Fms. i. 16, Hom. 51, Niðrst. 9; inngöngu-leyfi, leave to enter, Fms. ii. 160; mánaða inngöngur, the entrance, beginning of a month, Rb. 56; kirkju-i., a going into church; kvenna-i., the churching of women; klaustr-i., the entering a cloister, as a monk.
2. an entrance, door-way, Stj. 41.
m.
1) = innganga;
2) beginning (föstu ~).
m. = innganga, Eg. 519, Bs. i. 783.
2. = Lat. introitus; inngangr messunnar, Hom. (St.); Föstu-inngangr, the beginning of Lent, Bs. i. 744:—introduction, to a book etc. (mod.)
No entry
adv. within the pales, D. N.
No entry
u, f. endowment (of a monastery), D. N.
n. paying in, opp. to útgjald, outlay.
n. an income; biskups rentur ok inngjöld, H. E. i. 434: paying in, opp. to útgjald, an outlay, Bs. i. 751: a tax, hann tók af þeim stór inngjöld, Stj.
No entry
part. in-grown, inveterate, (mod.)
m. engraving (on a seal).
m. an engraving, Bs. i. 791 (on a seal).
adv. in towards land; sigla innhallara, to stand nearer the shore.
n. adj. standing near the shore, Fb. i. 475.
No entry
n. a refuge; eiga i. hjá e-m.
(-ta, -tr), v. to house, harbour.
t, to house, harbour, Fms. vi. 14, Sturl. ii. 83; vera innhýstr, to be an inmate of a house, Bs. i. 350.
No entry
m. pl. a household, Edda (Gl.), Lex. Poët.
adv. = innanhúss.
adv. = innanhúss, 671. 1.
No entry
n. pl. buying in, Rétt.
No entry
adj. catching cold, (mod.)
f. coming in, arrival.
u, f. a coming in, arrival, Fms. ii. 72 (Fb. i. 337), Fs. 174.
a. n., er engum manni ~, no one is allowed to enter.
n. adj. passable into, Ísl. ii. 414.
n. inland.
n. the inland, Fms. viii. 305.
No entry
m. a lock on the inside, Vm. 129.
f.
1) coasting along, course along the shore;
2) entrails (~ dýra).
f. a naut. term, a coasting along, course along the shore, opp. to útleið, Fms. iii. 43, passim.
II. = innyfli, innleið dýra, a απ. λεγ., Gkv. 2. 22.
No entry
d, to introduce, lead in.
No entry
u, f. introduction, Bs. i. 700, Th. 19.
a.
1) native, opp. to útlendr;
2) residing in one’s country.
adj. native, opp. to útlendr, Sks. 375, N. G. L. i. 170: residing in one’s country, Bs. i. 76.
a. indigenous.
adj. indigenous, Eg. 264, Hkr. i. 212, Gþl. 490.
No entry
adj. similar, alike, K. Á. 216; cp. iðglíkr.
No entry
a, m.; i. ennis, ‘forehead moon,’ poët. the eye, Hd.
No entry
að, to plant: mod. esp. in a metaph. sense.
m. inner rafter.
m. an inner rafter, Ld. 280.
f. riding in.
f. a riding in, Flov. 28: eccl., innreið Krists, on Palm Sunday.
f. income.
u, f. income, Bs. i. 844, D. N., Thom.
No entry
t, to root in one’s breast: metaph., part. innrættr, rooted.
No entry
f. putting in, Gþl. 386: instalment. inn-setningar-orð, n. pl. the words of consecration in the Holy Communion, see 1 Cor. xi. 22–24.
(að), v. to seal.
að, [for. word, Lat. insigillare], to seal, Hkr. ii. 267, Fms. x. 57, Bs. i. 641, N. G. L., passim in mod. usage, Matth. xxvii. 66.
No entry
f. sealing, B. K. 126.
n. seal, seal-ring.
n. [A. S. insegel], a seal, a seal-ring, as also the wax affixed to a deed, Sturl. ii. 222, Mar., Eluc. 18; bréf ok i., Fms. vii. 104, Ó. H. 162; bréf með i., Bs. i. 61; rit ok i., K. Þ. K. 74, Gþl. 133; inn-siglis gröftr, Stj. 158: freq. in mod. usage, undir beggja inniglum, Bs. i. 751.
No entry
adj. ‘in-legged,’ bandy-legged, Lat. varus; opp. to útskeifr.
No entry
að, to matriculate, put into a book, inscribe, (mod.)
No entry
m. an inner pillar, Fms. x. 16, v. l.
No entry
n. pl. = innyfli, Hom. 82, 84, Pr. 186.
No entry
u, f. the inner part of a stofa (chamber), Fms. x. 16.
m. = innstöpull.
a, m. = innstafr, a pillar, O. H. L. 9.
f. the inner strand.
f. the inner strand, Grett. 86.
No entry
u, f, [inn, standa], ‘in-standing,’ investment, capital, opp. to rent or interest, Grág. i. 188, 195, Vm. 97, Bs. i. 725, N. G. L. ii. 353, 380.
COMPDS: innstæðueyrir, innstæðukúgildi.
No entry
a, m. = innstæða, Grág. i. 182, 184, 189, 408, N. G. L. ii. 485.
n. contents (of a book).
n. the contents of a book, letter, Bs. i. 729.
No entry
u, f. ‘in-taking,’ income, revenue, Bs. i. 752, D. N. ii. 63, 93.
No entry
f. = inntekja, Dipl. v. 18, Stj. 157.
No entry
m., usually in pl. the ‘in-timber,’ timber for the ribs of a ship, Fms. i. 293, vii. 82, ix. 33, 447, Lv. 100, Ld. 326, Greg. 59, 60; innviðar tré, id., N. G. L. i. 100: cp. Gr. εντερόνεια, Lat. interamenta.
adv. closely, minutely, = einvirðuliga.
and inn-virðuliga, adv., qs. einvirðiliga, closely, minutely, strictly; rannsaka i., Gþl. 33; spyrja i., Stj. 215; undirstanda i., Mar.; geyma, halda i., K. Á. 202, Mar., Stj. 264; skoða i., Dipl. v. 16; sem hann hefði i. sét ok heyrt, Stj. 6; hugsa i., H. E. i. 470; telja i., 487; segja i. frá e-u, Bs. i. 9.
No entry
adj. seeming, Al. 155.
No entry
adv. [from Germ. inwärts], inwardly, internally, opp. to út-vortis, (mod.)
No entry
m. a keeper, porter, Al. 72, 106.
No entry
prep. ‘in-over,’ through, = inn yfir.
n. pl. entrails, bowels.
n. pl., spelt innylfi, Fms. ix. 467 (Cod. Fris.), El. (twice); [A. S. inelfe; O. H. G. innuovili and innôdi, in-adiri; cp. Germ. eingeweide; Grimm, Gr. iii. 407; originally a distinction seems to have been made between innylfi, the bowels, and iðr, the nobler parts, viscera, the seat of feeling and sense, see iðr]:—the entrails, bowels, Ld. 216, Stj. 77, MS. 4. 20, 22, Al. 34, Sks. 135, Fms. ix. 467.
m. pl. the inhabitants of the inner part of Thrandheim.
m. pl. (Innþrænzkr, adj.), the Inner Thronds, people of Norway, Fms., N. G. L., Ann.
No entry
see hindri.
No entry
f. (?); þeir festu þá upp í framstafninum eitt lítið segl svá sem væri iping nokkur, Post. 273.
No entry
u, f. the Brown, from jarpr, a mythical name, Fb. iii.
No entry
u, f. a nickname, Sturl. ii. 108.