adv.
1) thence, from there (~ heldu þeir suðr til Danmerkr);
~ af = ~ (~ af falla ár þær, er svá heita);
hón var skamt ~ á veizlu, she was a little way off, at a feast;
2) fig., ~ mátti skilja, thence it could be understood;
skulu vér ~ at vera, we will be on that side;
~ af veit ek, therefrom I know;
allan helming, eða ~ af meira, a full half and even more;
3) of time, after that (~ eru tólf nætr til Þorláks-messu);
~ af, ~ frá, ~ í frá, from that time (~ af varð hann hinn grimmasti).
adv., in Norse vellums often spelt þeðan, N. G. L. i. 23; þanan, Hb. (1865), 6, 12, 14: [A. S. þonan; Dan. deden]:—thence, from there; skamt þaðan, Nj. 9; koma þaðan, Vsp. 19, 20. Vþm. 14; þaðan af falla ár þær er svá heita, Edda 24; fregna e-t þaðan, Bs. i. 652; þaðan eiga vötn öll vega, Gm. 26: without a strict notion of motion, börðusk þeir þaðan um daginn, Nj. 43; þú skalt stela þaðan mat á tvá hesta, 74; bíða þaðan, to bide in a place, Hkv. 1. 22, Ó. T. 6, MS. 623. 60; hann hafði þ. njósnir norðr í Noreg, ok fékk þ. þá eina spurn, Ó. H. 200; annat kann ek þér þ. segja, Edda 24; ok vættir þú þ. fulltings, Blas. 48.
2. metaph., þaðan mátti skilja, thence it could be understood, Fms. xi. 420; þaðan af aldir alask, thence, i. e. thereby, Vþm. 48; skulu vér þaðan at vera, i. e. we will be on that side, Fms. x. 322; þaðan af veit ek, therefrom I know, i. 97; allan helming, eða þaðan af meira, full half and even more, Sks. 63; þaðan af sér Sverrir, at …, Fms. viii. 14.
3. temp. thenceforth; þaðan eru tólf nætr til Þorláks-messu, K. Þ. K. 106; þaðan af, þaðan frá, since; …
Shortened here. Read the full article →
adv. there, = þar.
adv. [Ulf. þaþreh = ἐκειθεν, not = ἐκει], there, an older form = þar; saðr var öngr fyrir þaðra, Sighvat; þar munu vér skína sem sól, ok þaðra mon Kristr sýna oss alla dýrð sína. Hom. (St.); kurum land þaðra, Am. 97; görisk svá brátt, at þaðra eru konur í borginni, Fms. xi. 99; þeir herja þaðra um eyjar ok annes, Fær. 83; þótti hann þaðra í sveitum gildr bóndi, Finnb. 360: also in later poets for the sake of rhyme, slíkt eru brögðin þaðra, Skíða R. 39, 152.
pp., see þefja.
part. stamped, of cloth, Bragi; see þæfa, Eb. 70 new Ed.
f. silence, in endrþaga.
u, f. silence; in endr-þaga, silence in return.
a. silent, = þögull.
mod. þögull, adj. (fem. þögul), silent, Hm. 15.
adv. thither, = þangat.
see þangat.
(að), v. to silence, put to silence (~ mann, börn).
að. to silence; betra er fyrr þagat (from þegja) en annarr hafi ‘þaggat,’ Skálda (Thorodd): the word is freq. in mod. usage, þagga niðr í e-m, to hush one down, silence one.
(að), v. to become silent (konungr ~r við);
síðan er hann ~ði, when he left of speaking.
að, to become silent; konungr þagnar við. Nj. 6; konungr þagnar hvert sinn er Þórólfs er getið, Eg. 54; þá þagna þeir, Ld. 78, Fms. vi. 374; eptir þat þagnaði (þacnaðe Cod.) barnit, Bs. i. 342; síðan es hann þagnaði, left speaking, Íb. 7; hann sezt niðr ok þagnar, Skíða R. 145.
gen. from þögn.
gen., see þögn, silence.
No entry
adj.; the parent-word of the mod. Dan. tavs (silent) has hitherto not been found in the old Icel. literature; it should be þagsi, but most if not all words of that form were obsolete as early as the 12th and 13th centuries, and have disappeared in mod. Icel., as hugsi, staðsi, heitsi …; we believe it is preserved in the corrupted ‘þegn varð’ in the transcript of the Íb., where we propose to read, svá at allir menn myndi ‘þagsi verða’ (= Dan. blive tavse) meðan hann mælti at lögbergi, so that all men would become silent whilst he spoke on the Law-bill, Íb. 7. In an ancient vellum a , with the upper end of the s faint or blotted out, and an n or would be distinguished with difficulty; and as to an Icel. transcriber þagsi was quite an unknown word, while ‘þegu,’ ‘þagu’ were familiar syllables, he would choose the latter; the vellum itself was lost soon after the copy had been taken in A. D. 1651. In Rb. (Ísl. i. 385) the word has been paraphrased into ‘þegja;’ see the Academy, vol. i, p. 278.
No entry
u, f. a keeping silent.
a. silent, discreet.
adj. silent, discreet, Ad. 1, and freq. in mod. usage.
n.
1) bed-cover;
2) thatch, roof.
n. [A. S. þæc; Engl. thack, thatch; Scot. thak; Germ. dach; Dan. tag; see þekja]:—thatch, roof, Edda 2, Nj. 115, Gkv. 3. 2, Fms. viii. 374; spán-þak, torf-þak, timbr-þak.
2. metaph. = baug-þak, Grág. ii. 174.
No entry
f. pl. = þaknæfrar, Hm. 159.
(að), v. to thank (~ e-m e-t).
að, [A. S. þancjan; Engl. thank; O. H. G. dankon; Germ. danken; Dan. takke]:—to thank; þakka e-m e-t; þ. þeim þetta starf, Stj. 496; konungr þakkaði honum kvæðit, Ísl. ii. 230; goðum ek þat þakka er þér gengsk ílla, Am. 53; Rútr minntisk við hana ok þakkaði henni, Nj. 7; vér viljum þakka hingat-kvámu öllum Enskum mönnum, Fms. viii. 250; bændr þökkuðu vel Þorkatli liðveizlu, Orkn.; þakka e-m fyrir e-t, Fms. v. 194, and passim.
f. thanking, thanks.
f. a thanking, Barl. 36.
a. thankful, grateful.
adj. thankful, grateful, Fms. viii. 253, passim in mod. usage.
n. thank-fulness, gratitude.
n. thankfulness, thanks, Bs. i. 322, Th. 25, Karl. 132, 263.
a. = þakklátr.
adj. [Dan. tak-nemmdig], thankful, grateful, Al. 36.
adv. thankfully, gratefully; biðja ~, to be, hard.
adv. thankfully, gratefully. Eg. 106, 162, 198, Sks. 702, Al. 88; biðja þ., to beg hard, Fms. xi. 288.
a. thankful, grateful.
adj. thankful, grateful, Fms. vii. 95, Stj. 496; mörg þakksamlig tíðindi, good news, Fms. viii. 100.
a. thatchless, roofless.
adj. thatchless, roofless, Art. 17.
f. pl. bark used for thatching.
f. pl. bark used for thatching, N. G. L. ii. 138.
No entry
(Þakk-ráðr?), a pr. name = Germ. Tancred, Vkv.
No entry
n.; standa á þambi, with full belly, inflated or blown up, e. g. from drinking.
No entry
að, [þömb], to drink in large draughts; þamba vatn, þamba blátt vatnið.
No entry
gen. from þömb, q. v.
n. sea-weed, sea-wrack.
n. [North. E. tangle; Dan., Scot., and Shetl. tang], kelp or bladder-wrack, a kind of sea-weed; hann var fólginn í þangi, Gullþ. 72, and passim; kló-þang. bólu-þang, belgja-þang, þunna-þang, = fucus vesiculosus, Hjalt.; æti-þang, edible sea-weed: the word is very freq. in mod. usage.
2. poët., hlíðar-þang = trees, Ýt.; hlíð-þang, id., Alm.; þangs hús, láð, ‘tangle-house,’ = the sea. Lex. Poët.
adv. thither, to that place (hann hleypr ~);
hingat ok ~, hither and thither;
~ til, till that time.
also (like hingat, hegat, p. 262) spelt þagat, Eg. 30, 38, 56, 123, Fms. iv. 159, 271, etc.; þigat, Stj. 35; or þegat, Barl. 82, Stj. 27; þengat, Al. 14. l. 9, N. G. L. i. 11; þingat, Fms. viii. 219, Hkr. iii. 238, Niðrst. 5:—thither, to that place, austr þangat, Ó. H. 67; skip er þeir höfðu þangat haft, Eg. 123; hann hleypr þangat, 297; þeir heyrðu þangat manna-mál, 234, Gísl. 15; norðr þagat, Eg. 30; hann bauð þagat fjölmenni, 38; fara þagat, 56; bátinn er þeir höfðu þagat haft, 123; sækja þangat, Hom. 94; ganga þangat, Fms. iv. 159: senda þagat menn sína, id. (þangat, Ó. H. 67, l. c.); liggja þangat undir, Stj. 367: metaph., nema þangat sé virt til elligar, Grág. i. 148. 466.
2. in the phrase, hingat ok þangat, hither and thither, to and fro; hegat ok þegat, Stj. 27, Barl. 82; hingat ok þingat, id., Fms. viii. 219, Hkr. iii. 238; higat ok þigat, Stj. 35.
3. temp., þangat til, ‘thither-to,’ till that time; iðna annat þangat til, Grág. i. 147; þangat til var rúm, Mar.; þangat til, at …, until that …, Fms. iii. 184.
B. COMPDS: …
Shortened here. Read the full article →
No entry
the Norse rendering of the name of the Saxon missionary, but it should have been if properly given, Þakk-brandr (cp. Þak-ráðr), Fms., Ó. T.
m. drift of sea-weed.
a, m. a ‘tangle-float’ drift of sea-weed, Krók. 52.
m. cutting of sea-weed.
m. a cutting of tang or sea-weed, for feeding cattle; sölva-nám eiga Gaulverjar ok þangskurð, Vm. 18.
No entry
a, m. [a mod. word from Germ. ge-danke, whence Dan. tanke; appears about or shortly before the Reformation]:—a thought; hjarta, þankar, hugr sinni, a hymn, freq. in mod. usage, the Bible, Pass., Vídal.
= þann es, þann er.
= þann es, Hm. 128, Hým. 39.
adv. = þann veg;
þann-og, þann-ok, þinn-og, N. G. L. i. 12; þann-inn, Fb. iii. 258, Karl. 552, and in mod. usage; from þann and vegr, cp. hinnug, p. 264; hvern-ig, einn-ig, qq. v.: [þann and vegr]:—that way, thither; þannug, Grág. i. 378; stunda þannug, Sks. 112 new Ed.; halda þannug, Hkr. iii. 381; ef konungr hefði þannog skjótari orðit, Al. 20; úfært þannok, 51; þeir höfðu þann veg farit kaupferð, Fms. iv. 352 (þangat, Ó. H. l. c.); snýr aptr þann veg sem hafnir eru, Fms. iv. 365; sá þar bæ ok fóru þannig, i. 69; þessi tíðindi vóru áðr komin þannig, viii. 233; hann fór sömu nótt þannug sem hann spurði at Jamtr vóru, 67; fara tvívegis þannig, Grág. ii. 367; at þennug horfi andlit sem hnakki skyldi, N. G. L. i. 12.
II. metaph. this way, thus, adverbially; þannug búinn, Al. 16; hann grunar hvárt þanneg mun farit hafa, Ld. 58; Birkibeinar fóru jafnan þannin, Fms. viii. 350; þannin, at sættask fyrst, en …, Rd. 227, Krók. 36; ok afla þannug þess er hann stundar ekki til, Al. 88; eða hví þannig er til skipt, Ísl. ii. 346; and freq. in mod. usage, in which sense I. is obsolete, ‘þangað.’ q. v., being used instead of it. …
Shortened here. Read the full article →
adv.
1) there, at that place (~ var fjölmenni mikit);
~ er, ~ sem, there where;
þeir þóttust þar eiga allt traust er hann var, they thought that all their hope was there where he was;
fig. there, in that case, at that point (lýkr þar viðskiptum þeira);
~ sem, ~ er, whereas; þú gerir þik góðan, ~ sem þú ert þjófr ok morðingi, whereas thou art both thief and murderer;
mun F. annat ráð taka, þar sem hann hefir drepit Njál föðurbróður minn, seeing that he has killed N.;
2) there, thither (var þat ákveðit nær konungr skyldi þar koma);
3) with prep. = an oblique case of the demonstrative pronoun ~ af, therefrom, from that, = af því ~ at, thereat;
~ á, thereupon;
~ eptir, after that, thereafter;
~ fyrir, therefore;
~ í, therein;
~ í móti, in return (~ í móti vil ek eiga hálft dýrit);
~ með, therewith, besides;
~ ór, there from, there out of;
~ til, thereto;
~ til er, to the place where (O. gekk ~ til, er H. var); till, until (konungr ríðr langa leið til er hann finnr eitt hús);
~ um, about that, = um þat (verið eigi ~ um hugsjúkir);
~ undir, there underneath; …
adv. [Ulf. þar = ἐκει, Matth. vi. 20, Luke ix. 4; and þaruh, Matth. vi. 21; A. S. þar; Engl. there; O. H. G. darot; Germ. dort; Dan. der]:—there, at that place; vera, standa, sitja, lifa, … þar, passim; þar var Rútr … þar var fjölmenni mikit, Nj. 2; ok sett þar yfir altari, Fms. vi. 444; þar í Danmörk, xi. 19; þar innan hirðar, id.; koma þar, to be come there, arrive, Eg. 43; hen kom aldri vestr þar (westward thither) síðan, Nj. 14; skal þar kirkju göra sem biskup vill, K. Þ. K. 42; þar er, þar sem, there where, where? þá er þeim rétt at sitja þar er þeir þykkisk helzt mega lúka dómi sínum, Grág. i. 68; þar er sá maðr er í þingi, 151; beit af höndina þar er heitir úlfliðr, Edda 17, K. Þ. K. 42, N. G. L. i. 98, Fms. xi. 19, and passim (see er, sem): of time, nú kemr þar misserum, now the seasons come to that point, Fms. xi. 19.
2. metaph. usages; lýkr þar viðskiptum þeirra, Eg. 750; brutu þar skipit, ‘þar’ varð mann-björg, Nj. 282; lúku vér þar Brennu-Njáls sögu, id.; þar at eins er sá maðr arfgengr, er …, Grág. i. 225; þar er, where, in case, when; þar er menn selja hross sín, 139; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
= fucus saccharius, Hjalt.
n. heap of sea-weed.
n. a heap of sea-weed, Landn. 44, Orkn. 420, Bs. i. 527 (in Arons S. in the foot-note it is fem.)
f. pl. the use of sea-weed.
f. pl. the use of sea-weed; kirkja á þ., Vm. 80.
(að), v. impers., e-m ~r e-t, it is necessary for one, one is in want of (fekk svá mikinn fjárhlut sem honum þótti sér ~).
að, [Germ. dürfen], to need, want; impers., e-m þarfar e-t; torf-skurð eptir því sem þeim þarfar, … sem þarfar búi á Grund, Dipl. v. 14; þann kost er honum þarfaði, Fb. i. 211; sem honum þótti sér þarfa, 208.
2. reflex., alla hluti þá er honum þarfaðisk, Fms. ix. 501, v. l.; sem jörðunni þarfast, Dipl. v. 5, 14: kost sem honum vel þarfast, iii. 14.
m. urine, excrement.
m. ‘need-going,’ urine, excrement, Stj. 642, Fs. 180.
a. needing, in want of (þá er hann þykkist liðs ~ vera).
adj. needing; with gen., liðs þarfi, Fms. xi. 24; ef hann þykkisk hrepps-fundar þarfi, Grág. (Kb.) i. 173; máls þarfi, Skv. 1. 2.
n. pl. things needful, necessaries (keypti sér mat ok önnur ~).
n. pl. things needful, useful things, H. E. ii. 72, Bs. i. 694; hve mörg þ. þeir mætti hafa af Noregi, Fms. vii. 101; honum til þarfinda, for his use, Finnb. 290; með öllum búnaði ok þarfindum, Stj. 574; ef lands-dróttinn leyfir manni nokkur þ. at vinna í mörku sinni, N. G. L. i. 244. þarfinda-hús, n. a hospital, D. N. iii. 78: a necessary, D. N.
(að), v. to be needful, necessary;
refl., ~st, to lack, want, be without, with acc. (svá at vit þarfnimst eigi alla góða hluti).
and þarfnan, see þarna, þarnan.
No entry
m. a need, want, H. E. i. 562 (note); older form þörfnuðr.
a. useful (hann var þeim ~).
adj., fem. þörf, neut. þarft, sounded þart (for it rhymes with mart); [see þurfa]:—useful; mæli þarft eða þegi, Hm. 19: vinna þat er þarft er, Grett. 94; þafr maðr, 92 A; hann var þeim þarfr í öllu því er hann mátti, Finnb. 216; er hann mér þó ekki þarfr, he brings no good to me, Fs. 134; ú-þarfr, useless, mischievous; all-þarfr.
f. = þarfleysa.
u, f. = þarfleysa.
a. needless.
adj. needless, H. E. i. 561.
a. needless, useless (þarflaust eyrendi); at þarflausu, needlessly.
adj. needless; þarflaust eyrendi, Stj. 521; at þarflausu, needlessly, Hom. 13: in vain, 655 xiv. B. 2.
adv. meekly, humbly.
adv. meekly, humbly; biðja þ. Stj. 155. 580, Mar.
a. humble.
adj. humble, thankful, Róm. 266, Hom. (St.)
f. needlessness (láta þat mart eptir börnum, er ~ er).
u, f. needlessness, Gþl. 163; láta þat mart eptir börnum er þ. er, Fb. ii. 13; reikar hugrinn jafnan á því er þ. er í, 655 xi. 3: gen. as adj., þarfleysu-forvitni, -tal, -glens, useless, mischievous, Ld. 170, Fb. i. 312, 400, Grett. 87 new Ed.; þarfleysu upphlaup, Bs. i. 756.
n. = þarfleysa.
n. = þarfleysa; þarfleysi ætla ok þat vera, Ísl. ii. 207.
adv. humbly = þarflátliga.
adv. usefully.
a. useful.
adj. useful, Gþl. 161, H. E. i. 504, Jb. 187 B, passim.
adv. duly, gratefully.
adv. gratefully; eigi var þ. þegit, Sól. 5.
useful, profitable.
adj. useful, profitable, Fms. v. 344.
useful, profitable.
adj. useful, Fms. iii. 53, Jb. 187 C.
m. sea-weed.
a, m. [Dan. tarre; Shetl. tarri- in tarricrook, a fork to gather sea-weed with]:—sea-weed, Lat. alga; þari and þang are almost synonymous; hann grefsk milli tveggja steina, ok berr á sik ofan þarann, Fbr. 103 new Ed., Grág. ii. 358; land eigandi á þara allan, 359; beltis-þari = fucus saccharius; Skíði datt er skyldi hann skjótt á þaranum ganga, Skíða R.; brenna þara, Frissb. 255.
COMPDS: þarabelti, þarabrúk, þaranytjar.
(-s, -ar), m. gut, intestine; cf. enda~, smáþarmar.
m. [A. S. þearmas; provinc. Engl. (Lincolnshire) tharm; Germ. darm; Dan.-Swed. tarm]:—the guts; legg við enda þarms, Pr. 472; enda-þarmr, the end-gut, colon, 473; ok rakti ór honum þarmana, Nj. 275, Fb. i. 530; þá tóku Æsir þarma hans ok bundu Loka með, Edda i. 184; smá-þarmar (q. v.), passim.
adv. there (menn fara ~).
adv. = þar with suffixed -na (q. v.), there; menn fara þarna, kvað hann, men go there, quoth he, Ísl. ii. 356; this form is very freq. in mod. usage.
No entry
f. (qs. þarfnan), a want, need; af þarnan þeirrar tillögu, N. G. L. ii. 62.
No entry
að, (qs. þarfnask), to want, lack, be without; svá at vit þarnimk eigi alla góða hluti, Fms. i. 263; þeir er þarnask sína jartein, Skálda 168; þarnask þess sem hann beiðisk, not to get it, K. Á. 230; en þau þarnast hitt er þarf, Fb. ii. 13; nú léði Guð honum ljóss þess er hann hafði lengi þarnast, Hom, 111.; sem hann þarnask ok hans heimamenn, K. Á. 78; alla bús-búhluti þá er þat bú má eigi þarnask, Grág. ii. 42; nær hann má í frelsi bera hött eða kveif, eða nær hann skal þarnask, when he shall wear it and when he shall want it, Sks. 434 B: impers., tjaldstað ok hrossa-beit sem þeim þarnast, Pm. 38.
adv. = þar es, see þar.
= þar es; see er, p. 131, col. 2, to which add, þars ek em nú til kominn, Fms. xi. 65; þars hann hafði beran skallann fyrir, 132; þars ek em þræll þinn, Hom. (St.)
f. coming there, arrival.
u, f. a coming-there, arrival, Fms. i. 67, vi. 192, Sks. 289, Barl.
adv. in that land.
gen. as adverb, there, in that land, Mork. (in a verse). þarlands-maðr, m. a native of that land, Pr. 120, 408.
a. native.
adj. ‘there-landish,’ native, Fms. i. 192, Hkr. ii. 385, Stj. 86, 654.
No entry
u, f. a ‘there-sitting,’ remaining there, sojourn, Gþl. 404.
f. sojourn (staying) there, at that place.
f. a sojourn (see vist), Nj. 26, Landn. 270, Fms. i. 289, x. 417, Stj. 180.
No entry
adj. a nickname, Fms. ix. 54.
pron.
1) neut. from sá, that, it (~ var einhverju sinni, at);
2) so = svá (sagðist hann mundu vera þeim ~ úþarfr sem hann mætti);
3) conj. that, = at (sagði sönn tíðindi af ferðum Þorgils ok þat hann hafði eltan Hrafn á fjöll upp).
or mod. það, neut. of a demonstr. pron.; the nom. sing. is of a different root, sá, sú (p. 516); the other cases are,—gen. þess, þeirar, þess; dat. þeim, þeiri, því and þí; acc. þann, þá, þat: plur. þeir, þær, þau; gen. þeirra; dat. þeim; acc. þá, þær, þau (mod. þaug): the mod. forms have rr in þeirrar, þeirri, þeirra; but for the olden time they are less correct, as may be seen from rhymes: [Goth. þata; Engl. that; Germ. dass, i. e. daz; Dan. det.]
A. That, in the various cases, see Gramm. p. xxi; Óláfr tók því vel, … kvaðsk hennar forsjá hlíta um þat mál, … þat sama haust, … þann dag svaf Unnr í lengra lagi, … nefni ek til þess Björn ok Helga, … eptir þat stóð Unnr upp ok kvaðsk ganga mundu þeirrar skemmu, sem hón var vön at sofa í, bað at þat skyldi hverr hafa at skemtan sem þá væri næst skapi, Ld. 14; því at þeir (they) urðu eigi á annat sáttir, þeir es (those who) fyrir norðan vóru, Íb. 9 (þeir is here repeated, first as personal then as demonstr. relat. pron.); land þat er kallat er Grænland, … hann kvað menn þat mundu fýsa þangat farar, at landit ætti nafn gott, … prest þann er hét Þangbrandr, id. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
= þat þá, that then! hvattá? segir jarl,—þattá! segir Ögmundr, at …, Fms. xi. 118.
= þat es, þat er, = þaz.
= þat es, that which, see er, p. 131, col. 2; allt þatz hann görir, 677. 6; þatz maðrinn af lifir, 3.
= þat es þú, that which thou.
= þat-es-þú, ‘that which thou,’ what thou, Am. 83.
’that not’; ~ at, when … not (til hvers skal ek þjóna honum lengr, ~ at ek fá mála minn falslaust); not even that (~ at þú hafir brœkr þinar).
‘that not’, not even that! þatki þú hafir brækr þínar! Hbl.; þatki ek fá, mála minn falslausan! Mork. 83; at þatki sé, 677. 4; see -gi, p. 199, col. 2.
No entry
that there, see -na; postulinn segir, ‘er þatna,’ is that there? is it? 623. 19.
No entry
n. [akin to þóf, þæfa]: þaufast, að, dep. to grope or fumble.
f. pl. complicated state of things; mæla sik í ~, to talk oneself into troubles.
f. pl. [the etymology and exact sense of this word is not certain, perh. akin to þylja, referring to a lost strong pret. þaul, þulu]:—a long-winded and complex thing; it is, however, only used in metaph. phrases; svá lízk mér sem mínir menn muni hafa mælt sik í þaular um þetta mál meirr enn þú, would have talked themselves into troubles, Fb. i. 348; rekum af oss tjöldin, róum út ór þessum þaular-vági, reisum viðu ok siglum norðr undan, let us row out of this winding creek, hoist sail and stand out northwards! Fms. viii. 130: the mod. phrase, læra, lesa í þaula = læra í belg, to learn, read by rote; as also, þaul-lesinn, adj.; hann er þaullesinn, one who has read a thing through and through, got through a weary task: þaul-reið, f. a riding steadily on like a log, plodding wearily on: þaul-sætinn, adj. sitting log-like without stirring.
f. bustle, wild fray, tumult.
f. [cp. þysja, þeysa, þyss], a bustle, wild fray, mélée; margar þausnir ok þrætur, Róm. 290; nær var ek þausnum þeira, I was present at their fray, Sighvat; var nú eigi þausna-laust, there was no little bustle, Fas. iii. 229; þat má kalla þausnar-vers, þrjátigi at honum ganga, that may be called a hurly-burly song, Skiða R.: in mod. usage the word remains in þjösnast, að, to chafe, rage, rave wildly; and þjösna-legr, adj. coarse, raving: þjösna-skapr, m. coarseness, ravings. From this same root, we believe, comes the mod. Norse ‘tausa,’ Dan. tös, = a romping girl, (from þausa, u, f.?)
No entry
að, or þjösnast, to rush on heedlessly.
a. without tumult.
adj. without tumult, quiet. Fas. iii. 229.
No entry
n. a romping fellow, a nickname, Ann. 1166.
I)
adv.
1) then, at that time (var hón þá fjórtán vetra gömul); þá er, þá es, when (Y. var með þorvaldi, þá er Einarr var veginn); þá ok þá, at every moment (létu sem þeir mundi fara norðir þá ok þá);
2) then, there-upon (et næsta Gunnari sat Njáll, þá Skarphéðinn, þá Helgi, þá Grimr);
3) then, in that case (þykki mér þá vel sýslat, ef þú heyrir orð Svíakonungs);
4) pleonastic, beginning the apodosis, then (ok er Illugi bjóst, þá sat Gunnlaugr í stofu); en af því at…, þá, þá hann miskunn af konunginum, but because…, then he received mercy from the king;
5) when, = þá er (ferr nú til Arna, þá konungr er þar at veizlu).
II)
f. thawed ground (þeir reka spor sem hundar bæði á þá ok hjarni).
III)
from þiggja.
f. [from the verb þeyja; Engl. thaw; Germ. thau, in thou-wind; Dan. tö]:—a thaw, esp. in the sense of thawed ground; þat er einn eykr má draga á þá á sléttum velli, Grág. ii. 362; þeir rekja spor sem hundar bæði á þá. ok á hjarni, Hkr. i. 111.
I)
adv.
1) then, at that time (var hón þá fjórtán vetra gömul); þá er, þá es, when (Y. var með þorvaldi, þá er Einarr var veginn); þá ok þá, at every moment (létu sem þeir mundi fara norðir þá ok þá);
2) then, there-upon (et næsta Gunnari sat Njáll, þá Skarphéðinn, þá Helgi, þá Grimr);
3) then, in that case (þykki mér þá vel sýslat, ef þú heyrir orð Svíakonungs);
4) pleonastic, beginning the apodosis, then (ok er Illugi bjóst, þá sat Gunnlaugr í stofu); en af því at…, þá, þá hann miskunn af konunginum, but because…, then he received mercy from the king;
5) when, = þá er (ferr nú til Arna, þá konungr er þar at veizlu).
II)
f. thawed ground (þeir reka spor sem hundar bæði á þá ok hjarni).
III)
from þiggja.
adv. [Goth. þan and þanuh; A. S. þon, þanne; Engl. then; Germ. dann and denn; Dan. da; from the Germ. dan is formed the mod. Dan. so-dan, lige-dan,—Germ. so-dann, als-dann; and hence again the mod. Dan. verb danne = to form, see Grimm’s Dict. ii. 740]:—then, at that time; var hón þá fjórtán vetra gömul, Nj. 50: þá sá ek, then I saw, Sks. 1; þá sæmi, 11.
2. with er, es, when; þá er hann hafði lýst, Nj. 87; þá er Jesus nálgaðist Jerusalem, Greg. 39; þá es hann lá á nástránum, 56; jafnan, þá er, Nj. 6: or ‘er’ is dropped, eitt sinn þá Sigurðr konungr fór fyrir land fram, Fms. vii. 165; þá hón vildi selja, Dipl. v. 21.
II. then, thereupon, = Lat. deinde; innar frá sat Þráinn, þá Ölfr örgoði, þá Valgarðr, þá Mörðr, þá Sigfússynir, þá Grímr, þá Höskuldr, þá Hafr, þá Ingjaldr, of a row or rank of seats, Nj. 50; þá um víg Auðúlfs, þá um víg Skamkels, þá lýsti hann vígsök, … þá lét hann bera lýsingar-vætti, þá …, 87; þá skal grafa leysingja, því næst …, N. G. L. i. 345, and passim
2. in phrases like, þá ræddi Höskuldr við Rút, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. [þiggja], a quittance, receipt; hvárki með gjöfum né þargum (sic), Anecd. 72 new Ed.: freq. in mod. usage, mín er þága, it is in my interest; or göra e-t í þágu e-s; þú skalt ekki göra það í mína þágu, thou shalt not do it for my sake.
No entry
m. [akin to þá, f.?], a thickness, mugginess, Björn: þámaðr, part. misty; þámað lopt, a misty sky: and þáma, að; það þámar af.
(gen. þáttar, pl. þættir, acc. þáttu), m.
1) a single strand of a rope (skar í sundr átta þáttuna í festinni); fig., þættir ættar minnar, strands of my race;
2) section, division, esp. a section of law (kristinna laga ~);
3) short story (^~ Orms Stórólfssonar).
m., gen. þáttar, dat. þætti, pl. þættir, þátta, acc. þáttu, mod. þætti; [Germ. docht; Dan. tot; cp. Lat. texo, textum]:—a single strand of a rope; ok skar í sundr átta þáttuna í festinni, Bs. i. 599, ii. 111; sneru þær af afli örlög-þáttu, Hkv. 1. 3; öfundar-þáttr, Fms. xi. 442.
II. metaph. a section; þá tvá þótto ástarinnar, Hom. (St.); lifið einir ér, þátta (gen. pl.) ættar minnar, Hðm. 4: esp. a section of law, segja upp lögþáttu alla … skal svá görla þáttu alla upp segja, Grág. i. 2; í þessum þætti, ii. 345; í landabrigðis-þætti, id.; Kristinna laga þátt, K. Þ. K. 140: a short story, þenna þ́tt niðrstigningar Kristr, Niðrst. 110; þáttr Eymundar, Fb. ii. 54; hér hefr upp þátt Styrbjarnar, 70; þáttr Orms Stórólfssunar, i. 521; Alfgeirs þáttr, Ísl. ii. 97, etc. þatta-tal, n. the number of sections in a code of laws, Rb. 4.
n. ‘thawed fell’; henda hrein á ~i, to catch a reindeer on the thawing hill-side.
n. a ‘thawed fell,’ wet and slippery hill; henda hrein í þáfjalli, Hm.
No entry
not then, Sighvat.
adv. that way, thus, = á þá leið.
adv. this way, thus, Stj. 1, 67.
No entry
adj. much thawed (?); or does þá mikla stand for ‘mikla þá’ (see þat A. IV), Gísl. (in a verse).
(að), v. to thaw, = þiðna.
interj. then! yes, then! er ek get þána, then I guess! Hbl. 58; þána is hardly a verb, although Egilsson (Lex. Poët.) explains it = þeyju = I think it will thaw.
(að), v. to smell, sniff.
að, to smell, sniff; þefaði sem hann rekti spor sem hundar, Fær. 170; matr svá lítill at hón þefaði af, Bárð. 175: part., ílla þefaðr, ill-smelling, foul, Fms. x. 208; vel þefaðr, Pr. 473.
f. smelling, smell.
f. a smelling, Stj. 93.
I)
(þafða, þafðr), v. to stir, thicken; remains only in the pp.; hann hafði þá eigi þafðan sinn graut, he had not cooked his porridge thick.
II)
(að), v.
1) to smell;
2) to emit a smell (min fœzla ~r betr hverjum ilm).
1. pret. þafði, = þæfa, remains in the part. þafðr:—to stir, thicken; hann hafði þá eigi þafðan sinn graut, he had not cooked his porridge thick;, Eb. 70 new Ed,; úri þafðr, ‘wave-beaten,’ of the sea-serpent, Bragi.
2. að, to smell, older form for þefa; nasir skyldi þefja ok ilma, Anecd. 4: to emit a smell, mín fæzla þefjar betr hverjum ilm, Sks. 632: part. þefjaðr, vel þ., sweet-smelling, fragrant, 531 B.
3. u, f. a smell, = þefr, Fms. vi. 164.
No entry
in ú-þefjan (q. v.), a stench.
(að), v. to smell, = þefja.
að, to smell, = þefja; nasar þefka daun, Anecd. 8.
m.
1) smell;
2) taste.
m. a smell; ok kenna þó eigi þef af reykinum, Barl. 49; íllr þefr, Bárð. 38 new Ed.; ú-þefr, q. v.; hefir þat þef mest í munninum, Stj, 293, and passim.
a. sweet-smelling.
adj. sweet-smelling, Grett. 96.
No entry
adj. ill-smelling.
a. smell-less, vapid.
adj. smell-less, without scent, vapid.
adv.
1) at once, forthwith (hón gekk ~ til hans);
þá var hann ~ fjarri, then he was already far away;
~ á unga aldri, when quite young;
~ í stað, at once;
Þ. bar merkit ~ eptir honum, immediately after him;
2) ~ er, ~ es, ~ sem, ~ at, as soon as;
3) = ~ er (~ Skapti vissi þetta, gekk hann til búðar Snorra goða).
adv., prop. a gen. of an obsolete noun; [Ulf. þeihs = χρόνος and καιρός]:—at once, forthwith; Höskuldr kallar á hana, farðú hingað til mín, segir hann. Hón gékk þegar til hans, Nj. 2; þegar á morgun, to-morrow presently, Ísl. ii. 147; hann var þá skírðr þegar, 645. 86; þá var hann þegar hvar fjarri …, hann sofnaði þegar, Fms. iv. 337; Þórólfr bar merkit þegar eptir honum, following immediately after him, i. e. next after him, Eg. 297; þegar frá öxlum ofan, Sks. 167, passim: the phrase, þegar-leið-sem, straightway, forthwith, Fms. x. 386, Stj. 94, 101, 267, Barl. 157; see leið.
II. þegar-er, as soon as; þeir eigu at göra orð erfingjum þegar er þeir koma hingat, … þegar er þeir koma til, Grág. i. 215; en þegar er Arnljótr laust við geislinum, þá …, Ó. H. 153.
2. ellipt., leaving the ‘er’ out, and without the notion of immediate time; þegar Skapti vissi þetta, gékk hann til búðar Snorra goða, Nj. 247; en þegar Gregorius kom upp á briggjurnar, þá hopuðu þeir, Fms. vii. 254.
3. hence in mod. usage þegar has become a conj. when; þegar eg hrasa hér, þegar mér ganga þrautir nær, and so passim, where the ancients said ‘er. …
Shortened here. Read the full article →
= þegar er, as soon as.
= þegar es, as soon as, Grág. i. 97, Am. 30.
No entry
a, m. [þiggja], a receiver, keeper; in arf-þegi, far-þ., heið-þ., heim-þ., qq. v.
(þegi, þagða, þagat), v. to be silent (R. þagði við); þegi þú!, be silent!; with gen., þegi þú þeira orða, keep silence from such words, speak not so; ~ yfir e-u, to keep silent about, conceal (kvað hana hølsti lengi hafa, þagat yfir svá góðri ætt).
pres. þegi; pret. þagði; subj. þegði; imperat. þegi, þegiðu; with neg. suff. þegj-attu, Vtkv.; part. þagat(þagt, Anecd. 10, Sks. 562 B); [Ulf. þahan = σιωπαν, σιγαν; Hel. þagjan; O. H. G. dagen; Dan. tie; Swed. tiga; Lat. tăceo; cp. also þagga and þagna]:—to be silent; Rútr þagði við, Nj. 2; þegi, be silent! Art. 22; þegi skjótt (imperat.), Ld. 220; sitja þegjandi, Fms. vii. 160; sá er æva þegir, whoever keeps silence, Hm.; mæli þarft eðr þegi (subj.) … þá hefir hann betr ef hann þegir, … fátt gat ek þegjandi þar, id., and passim.
2. with prep., þegja yfir e-u, to conceal; leyn þessum glæp ok þegi, yfir systir mín, Stj. 520; hafa þagat yfir fundinum, Fms. vi. 273; hvað hana hölzti lengi hafa þagat yfir svá góðri ætt, Ld. 36; mart þat er guðspjalla menninir hafa þagt yfir, Sks. l. c.; þegja af söngum, to leave of singing, Stj. 50.
3. with gen., þegi þú, Þórr, þeirra orða, keep silence from such words, Thor, i. e. do not say so! Thor, Þkv. 18: the law phrase, þegja sik í fjörbaugs-garð, Grág. i. 69.
II. the saving, þungr er þegjanda róðr; þegjanda logn, a still calm, Sks. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. the silent, a nickname, Landn. (Orkn.)
m.
1) thane, franklin, freeman, man; Mörðr kvaddi oss kviðar þegna níu, M. summoned us nine franklins on this inquest; hann lézt eigi vita, hverr ~ hann væri, he said he knew not what person he was; ~ ok þræll, freeman and bondman, all men; ek ok mínir þegnar, I and my men;
2) a good (liberal) man (svá er sagt, at hann sé ekki mikill ~ við aðra menn af fé sínu);
3) liegeman, subject (þeir játuðu skattgjöfum ok gerðust konungs þegnar).
m. [A. S. þegn; Engl. thegn, thane; O. H. G. degan; Hel. þegan; whence Germ. unter-than, Dan. under-dan (?); Gr. τέκνον; the root word remains in Germ. ge-deiben, answering to Gr. τεκειν; Germ. degen (a sword) is quite a different word, being a Romance word, qs. deger, akin to dagger, see Grimm’s Dict. ii. 895, 896]:—a thane, franklin, freeman, man; sá þegn er þenna gyrðil á, Post. 298; þegn kvaddi þegn, Fms. vii. (in a verse); gamall þegn, Stor. 9; ungr þegn, Hm. 159; ef mik særir þegn, 152; þegns dóttir, a man’s daughter, Ó. H. (in a verse); Mörðr kvaddi oss kviðar þegna níu, us nine franklins, nine neighbours, Nj. 238; ek nefni þegn í fimmtardóm, Grág. i. 73; hann lézk eigi vita hverr þegn hann væri, he said he knew not what person he was, Fs. 100: (lítið er mér um þat, veit ek eigi hverr þegn þú ert, Fms. ii. 81); hvat þegna er sjá enn orðfæri maðr? Post. (Unger) 221; prúðr þegn, a brave yeoman, Eb. (in a verse); öndverðr þegn, a brave thane, a brave man, Rafn 193; vígligr þegn, Am. 51; þegiðu Þórir, þegn ertú úgegn, Fms. vi. (in a verse): allit., þegn ok þræll, thane and thrall, i. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, to serve as a þegn (II); ok þegnuðu honum, Stj. 568, v. l.
n. the weregild for a þegn 3.
n. the weregild for a þegn (II), Fms. iv. 313, v. 74, x. 112, Gþl. 21, 130, N. G. L. i. 121, 384, Sks. 253.
2. a tribute to be paid to the king by a þegn; þegngildi ok nefgildi, Ó. H. 141.
No entry
adj. (-liga, adv.), = Germ. under-thanig, (mod.)
m.
1) honour; leggja (fela) e-t undir þegnskap sinn, to swear upon one’s honour, pledge one’s honour to a thing;
2) liberality, generosity (honum eyddist fé fyrir-skapar sakir); reyna þegnskap Flosa, to put Flosi’s generosity to the proof.
m. an honour, = Germ. ehre, as a law phrase; in the law phrase, leggja e-t undir þ. sinn, to swear upon one’s honour, Grág. i. 29, Nj. 150; þegnskapar lagning, and þegnskapar-lagningar-eiðr, an oath upon one’s honour, Grág. i. 30, 321.
2. liberality, generosity; en er honum eyddisk fé fyrir þegnskapar sakir, Vapn. (begin.); hann var vel fjár-eigandi en lítill í þegnskap, Fbr. 35; fara til Svínafells ok reyna þegnskap Flosa (hospitality), Nj. 282.
3. the allegiance of a þegn (II). þegnskapar-maðr, m. a liberal, open-handed man, Grett. 106 A.
f. the duty of a thane towards his liege lord, allegiance (játa e-m þegnskyldu).
u, f. the duty of a thane towards his liege-lord, allegiance; hollosta, þ., ok hlýðni við konung, Gþl. 67; alla þá er í hans þegn-skyldu eru, 62; játa e-m þegnskyldu, Fms. ix. 257; leggja krafir eða þegnskyldur (duties) á e-n, H. E. i. 465.
old dat., sing. and pl., = þessum, to this, to these (á ~ bœ, á ~ mánuðum).
dat., sing. and plur. to this, to them, see þessi; á þeima hlut, Fms. vii. 102; á þeima bæ, ÓH. 106, Fms. viii. 210; með þeima atburð, 233; í þeima flokki, 325; með þeima eiðstaf, Gþl. 14; með þeima hætti, Fms. v. 336, x. 183, 402: plur., á þeima mánuðum, viii. 173; á þeima átta vetrum, 219; gangvegum þeima, Kormak; þeim mönnum, Sks. 60 new Ed.
= þeim es, þeim er.
= þeim es, Hm. 3, Fms. i. 100 (in a verse), vi. 38.
(þær, þau), dem. pron. pl. they, those, answering to the sing. ‘sá, sú, þat’, and ‘hann, hón, þat’;
1) the neut. pl. ‘þau’ as collective for a masc. and fem.; síðan gengu þau (sc. Njáll and Bergthora) inn bæði;
2) ‘þeir’ is frequently used before an adv., or a prep. with its complement; þeir norðr þar, those there in the north; þeir fyrir austan árnar, those east of the rivers;
3) pleonast. before the names of two or more persons; þau Ásgerðr ok Þorsteinn, Asgerd and Thorstein; börn þeira Hildigunnar ok Kára váru þeir Starkaðr ok Flosi, the children of H. and K. were these, S. and F.; þeir feðgar, father and son;
4) ellipt., before the name of a single person; þeir Oddr, O. and his men; frá skiptum þeira Þórðar, about the dealings of Thord and Björn; þau Asgerðr, Asgerd and her son (Thorstein).
þær, þau. This is the plur. of the personal pron., answering to sing. hann, hón, þat; gen. þeira and mod. þeirra; dat. þeim; acc. þá, þær, þau; in mod. speech þau is sounded þaug, which form occurs as early as Run. Gramm. of 1651, and often rhymes in mod. poets with words ending in g, e. g. flaug, þaug, Bb. 2. 17: [the A. S. uses the forms hi, hira, him, hi, and so in early South. E., whereas the North. E. has thay, thair, thaim; South. E. and Chaucer hii, here, hem, Morris’ Specimens, p. xv; Dan. de, deres, early Dan. deræ, dat. dem.]
A. They, them, theirs (see Gramm. p. xxi); töluðu þeir mart, ríða þeir heim af þingi; þeir kómu í Fljótshlíð, Gunnarr tók vel við þeim; Njáll mælti til þeirra …, slíkar fortölur hafði hann fyrir þeim, … þeir spurðu þær tíðenda, báðu þær eigi leyna, þær sögðu svá vera skyldu; at þeim muni ílla sækjask at vinna oss, … vér getum þá eigi með vápnum sótta, and so in endless instances.
2. a peculiarity of the Icel. is the constant use of the neut. plur. ‘þau’ as collective for a masc. and fem.; síðan gengu þau inn bæði (i. e. Njall and Bergthora), at hann skyldi breiða yfir þau húðina; …
Shortened here. Read the full article →
= þeir es, þeir er, those who.
= þeir es, Hm. 165 (heilir þeirs hlýddu), Þd.
No entry
or þeisti, a, m. a bird, uria grylle or colymbus grylle L., the sea-pigeon, Edda (Gl.): mod. teisti-kofa, or also þeista, u, f., Fél. i. 19; mod. Norse teiste, Edda (Gl.), passim in mod. usage.
I)
(þak; þakta; þakiðr, þaktr, þakinn), v. to thatch, cover; skjöldum er salr þakiðr, the hall is thatched with shields; ~ sundit alt með skipum to lay the ships right across the sound.
II)
f. thatch, roof.
u, f. a thatch, roof, Nj. 115, Fms. vi. 153, Stj. 60, Sks. 138 new Ed.
I)
(þak; þakta; þakiðr, þaktr, þakinn), v. to thatch, cover; skjöldum er salr þakiðr, the hall is thatched with shields; ~ sundit alt með skipum to lay the ships right across the sound.
II)
f. thatch, roof.
pres. þek; pret. þakði and þakti; subj. þekði; part. þakiðr, þaktr, þakinn: [A. S. þeccan; Engl. theck and thatch; Scot. thack; Germ. decken, dach; O. H. G. dechan; Dan. tække]:—to thatch; skjöldum er salr þakiðr, Gm. 9; þar er þakiðr kryplingr, Fms. v. 160; þekja sundit með skipum, Nj. 273; gulli þakðan sal, Vsp. 63; hann reið a brúna, hón er þökt lýsi-gulli, Edda 38; allt annat, þá er ísum þakt, Sks. 43 new Ed.; þakt reyr eðr hálmi, Fms. vi. 153; þakit gull-spöngum, Ver. 27.
2. [þak. baug-þak], taka fullan baug ok þakðan, en eigi þveiti, Grág. ii. 177.
No entry
m. a kind of thatched shed, D. N. i. 477, 502.
No entry
f. knowledge.
No entry
adj. = þekkiligr, rendering of Lat. ‘delectabilis,’ 655 xxvii. 11.
2. keen, acute; in glögg-þ.
adv. with grace.
adv. with grace; veita þ., Bs.; þiggja þ. þær fórnir, 655 xxiii. 1.
a. handsome; eigi ~, ill-favoured.
adj. [Dan. tækkelig], handsome, lovely, pleasant (Germ. anmuthig), Haustl.; þýðr ok þ., Bs. i. 76; göfugligr maðr ok þ. ok þó ógurligr, Ó. H. 23; manns-höfuð bjart ok þekkiligt, Fms. i. 228; með þekkiligu yfirbragði, x. 232; var líkit bjart ok þekkiligt, xi. 281; eigi þ., ill-favoured, vi. 143; ú-þekkiligr, id.
(-ta, -tr), v.
1) to perceive, espy, notice (ok er konungr þekkir, at sveinninn er heill);
þás bani Fáfnis borg of þátti (old pret. = þekti), when Fafnir’s slayer espied the burg;
2) to comprehend (mátt þú nú þat ~, er fyrr sagða ek þér);
3) to know, recognize (þóttist hón ~ barnit);
4) refl., ~st e-t, to comply with, consent to, accept of (þeir þektust þetta boð gjarna);
~st e-m, to please;
megi þér (dat.) mitt líf ~, may it please thee.
ð, and later t; an older pret. þátti answers to Goth. þagkjan, þahta, and occurs in old poems in four instances, which see below: [Goth. þagkjan = λογίζεσθαι; A. S. þencan, þôhte; Engl. think, pret. thought; Hel. þenkjan, pret. þahta; O. H. G. dankjan; Germ. denken, pret. dachte; whence mod. Dan. tænke; Swed. tänka; whence mod. Icel. þenkja. In the old Norse the sense of ‘to think’ is still undeveloped, and only appears in the borrowed mod. form þenkja; cp. þykkja.]
A. To perceive, know:
I. to perceive, espy, notice, of the senses; þóttuð mér, er ek þátta, Þorkcls liðar dvelja, when I espied them, O. H. L. (in a poem of A. D. 1012); þá er vígligan vögna vátt, sinn bana þátti, Haustl. (middle of the 10th century); þátti liggja á sléttri grundu sér fjarri, he espied (his sword) lying far off on the ground, Geisli (Cod. Holm., in a poem of A. D. 1154); þá er bani Fáfnis borg um þátti, when the slayer of F. espied (or visited) the burg, Og. 18; er harðhugaðr hamar um þekði, when he espied his hammer, Þkv.; er ek höll Hálfs háfa þekða’k, Gkv. …
Shortened here. Read the full article →
a. agreeable, liked; ~ e-m or við e-n (þýðr em ok ~ við sína menn).
adj. agreeable, pleasant, liked; þýðr ok þekkr við sína menn, Fms. x. 420.
2. pliable, tractable, obedient, of a child; hug-þekkr, Ó. H. 16; vera þekkr og hlýðinn; ú-þekkr, disobedient, refractory.
f. agreeableness.
f. a liking; engi þekt mun mér á þeim vera, Fs. 88; ok bauð þeim mikla þekt (a pleasant sensation) er þeir sá líkit, Bs. i. 208; óþekt, a dislike, nuisance: also the being refractory.
(-kta), v. to silence; hann þekti menn af orðum þessum, he forbade men to utter these words.
t, [from þekkja], to know, with the notion to reprove, chide, cp. kenna A. II. 2; nema Þráinn hann þekti menn af orðum þessum, Nj. 141 (þekði, v. l.); þat fær engi gört, at þekta þik af því sem þú tekr upp, … en nú til þess at þú þagnir, Bs. i. 567: in a good sense, to know; sá er hann heyrir fá orð varranna þektir (þekkir, v. l.) hann mörg orð hugrenningarinnar, Sks. 120 new Ed.; þá má hann vel þekta alla vegu, 121.
n. the inner and finer wool.
n. [cp. A. S. and Engl. felt; Germ. filz; Lat. pilus, Gr. πιλος, þ = f, cp. Gr. θήρ = φήρ, Lat. ferus]:—the nap on woollen stuffs; þel er á hnefa bundini eða hlutr feldar, Skálda (Thorodd): in mod. usage þel is the soft fine wool, as opp. to the tog or kemp, on Icel. mountain sheep; úr þeli þráð að spinna, a ditty.
2. metaph. the ‘texture.’ of the mind, disposition; þá varð Pilati þelið kalt, Pass. 19. 6; in the compds, hugar-þel, hjarta-þel, disposition of mind or heart; í þeli niðri, in one’s heart’s core; mér er vel við hann í þeli niðri, at the bottom of my heart I do like him; cp. Ivar Aasen ‘dæ æ godt tæl í den karen,’ there is good stuff in that fellow, metaphor from the texture; fagnaðar-lausir niðr í þel, Skáld H. 3. 4.
3. in náttar-þel, night-time. þel-góðr, adj. good in the þel, of wool; þelgóð ull: metaph., mér er þelgott til e-s, to be well-disposed to one.
No entry
að, [Ivar Aasen tela], in part. þelaðr; refill ný-þelaðr, hangings new and thick (the nap not yet worn off), Dipl. v. 18 (see p. 460, col. 1).
n. ice-hoe.
n. an ice-hoe, Bs. i. 319 (freq. in church-inventories for grave-digging), Vm. 65, 70, 87, 117, 124.
a. unfrozen, thawed, of the ground (illt yfirferðar, þá er þelalaust er).
adj. unfrozen, thawed, Fas. iii. 3.
No entry
f. the Mark of the Thilir (Þilir, q. v.), a county in Norway, Thelemarken, Fms.
m. frozen ground, frost in the ground (var þá allr ~ ór jörðu).
a, m. [akin to þel = nap], frozen ground; vetr svá góðr at engi kom þeli í jörð, Landn. (App.) 324; var þá allr þeli ór jörðu, ok svá blautlent at …, Fms. ix. 511; snælaust á jörðu, var svað a þelanum, viii. 393; en ef jörðin væri fyrir útan allan verma eðr yl, þá væri hón öll í einum þela, Sks. 210; þíða þela ór brjósti e-m, Hom. 107.
2. metaph. obstruction in the chest, catarrh; hafa þela fyrir brjóstinu.
COMPDS: þelahögg, þelalauss.
No entry
u, f. [akin to þollr], a young pine, Norse telle, Lex. Poët., passim, esp. in circumlocutions of women; auðar-þella, hör-þella, mjaðar-þella, Lex. Poët.
n. fine-wood.
n. a collect. = þella, Lex. Poët.
COMPDS: þellisafl, þelliviðr.
No entry
a, m. the sap of young pine-trees, Fms. viii. 33.
No entry
m. pine-wood, B. K. 55.
n. = þelahögg.
n. = þela-högg, B. K. 83.
No entry
n. a cask with curded milk, Björn.
No entry
1. ð, to blow up, inflate the bowels; þ. sig upp; upp-þembðr, puffed-up, inflated:—to ride at a dull pace.
2. u, f. flatulence; upp-þemba.
No entry
m. = þemba; or upp-þembingr; cp. þömb, þamba.
No entry
adj. inflated, blown up. þembi-þrjótr, m. a puffed-up rogue, charlatan, Orkn. (in a verse).
m. poet. prince, king.
m. [A. S. þengel, from þing], prop. captain of a þing (?), a king, prince, only in poets, Edda i. 516, Hkv. 1. 22, Skv. 1. 25; manna-þengill, the peace-maker of man, of Heimdal, Gm.; stól-þengill, Fms. vi. (in a verse).
II. a pr. name, Landn.
(þen; þandi; þaniðr, þandr, þaninn), v. to stretch, extend (~ skinn, húð); ~ vömbina, to distend, fill the belly.
u, f. a kind of axe, Edda (Gl.): a nickname, Fms. xi. 369; cp. þynna.
(þen; þandi; þaniðr, þandr, þaninn), v. to stretch, extend (~ skinn, húð); ~ vömbina, to distend, fill the belly.
pres. þen; pret. þanði, þandi; subj. þendi; part. þaniðr, þandr, þaninn: [A. S. þenjan; O. H. G. denjan; Germ. dehnen; Swed. tänja; Gr. τείνω, τανύω; Lat. teneo, tendo]:—to stretch, extend; hann tók hinnu þunna ok þanði of andlit sér, Clem. 129; þenja vömbina, to distend, fill the belly, Fms. viii. 436; þeir flógu af skinn ok þöndu um Klaufa, Sd. 154; þenja húð, Fas. i. 289; sem blaut húð væri þönd um smá-kvistu, Barl. 81; síðan lét hann þ. línu-streng miðil hæla tveggja, Blas. 46; þ. milli tveggja trjá, … þ. e-n í stagli, Andr. 74, 76.
II. reflex., ok þensk upp sem hvöss hljóðs-grein, Skálda 175.
No entry
f. a thinking, (mod.); um-þenking, reflection.
No entry
t; for the origin of this word see þekkja, which is the true old Norse form; [þenkja is a mod. word from Germ. denken, whence Dan. tænke]:—to think; this word first appears at or shortly before the Reformation; hann kvað sér þenkjast, Skáld H. 7. 5; in the Osvalds S., since in the Bible, in hymns, Pass., Vídal.; skal eg þá þurfa að þenkja, hann þyrmi einum mér, Hallgr.: in Sturl. i. 83 (the Editions) and in Lv. 48 this word is due to a mod. interpolation.
No entry
u, f. [þenja], expansion.
a. useful, convenient.
adj. useful, convenient; er-at mér þerfiligt, it will not do for me, Grett. (in a verse).
No entry
að, = þermlask, Fms. v. 27 (in a verse).
No entry
að, [qs. þerflask, from þarfr, with m = f], to lack, miss, want; with gen., þá er maðr þermlask síns gripar, Grág. ii. 190; hluti þá er þat bú má þermlaz, 43 (þarnask, v. l.); láta e-n þ. handa ok fóta, Sighvat: with dat., allt mál þat er þermlask alþýðligu orðtaki, a phrase not in popular use, i. e. an obsolete phrase, Skálda 199: vvith acc., at engi hlutr þermliz þær báðar, Greg. 6.
a. meet, fit.
adj. meet, fit; bjóða þeim öllum heim til vistar, þat væri þermsligt, Ísl. ii. 387.
f.
1) tern;
2) maid-servant.
u, f. a tern or sea-swallow, sterna hirundo, Grág. ii. 347, Edda (Gl.); spá-þerna, Hkr. i. (in a verse), and in mod. usage: in the local name þern-ey, near Reykjavík.
II. a servant, [Dan. tærne; quite a different word, akin to þirr]:—a maid-servant, Stj. 138, 172, 616, and so in mod. usage.
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to dry, make dry (~ hey, föt);
2) to dry, wipe (griðkona þerði fœtr sína á þúfu); hann þerði blóðit af andlitinu, he wiped the blood off the face; hón tók skikkjuna ok þerði með blóðit alit, and wiped off all the blood with it; ~ sér á e-u, to wipe oneself on or with a thing.
II)
f. towel, = handklæði.
u, f. a towel, Hm. 4, Nj. 176, Sturl. iii. 111, Hkr. iii. 129.
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to dry, make dry (~ hey, föt);
2) to dry, wipe (griðkona þerði fœtr sína á þúfu); hann þerði blóðit af andlitinu, he wiped the blood off the face; hón tók skikkjuna ok þerði með blóðit alit, and wiped off all the blood with it; ~ sér á e-u, to wipe oneself on or with a thing.
II)
f. towel, = handklæði.
ð, in mod. usage að, [Ulf. ga-þairsan; Dan. törre; cp. Lat tergo; Gr. τερσέσθαι; see þurr]:—to dry, to wipe; hann þó sik ok þerrði á hvítum dúk, and wiped himself on a white towel, Fs. 5; er þú þerrir Gram (the sword) á grasi, Fm. 25; hann þerrði blóðit af andlitinu, Fb. ii. 359; þerra sér um brá með hvítri hendi, Hallfred; þerra af sér sveita, Kormak; á þér munu þau þerra þat, they will wipe it out on thyself, of a blot, Ls. 4; griðkona þín þerrir fætr sína á leiði mínu, Fms. i. 254; þ. af oss synda-dust með iðranar-hendi, Hom. (St.); hón þó fætr hans í tarum ok þerrði hári sínu, Greg. 45; Guð mun þerra öll tár af þeirra augum, Rev. xxi. 4; þerra blóð ok sveita af e-m, Blas. 45; hón tók skikkjuna ok þerrði með blóðit allt, Nj. 171; af þerrar (= þerrir) klár öll þeirra tár, ástar koss margan gefr, Hallgr.; hann mælti við konu þá er honum þerrði, of bathing, Sturl. iii. 111.
2. to dry; þerra úti föt, K. Þ. K. 82; þerra hey, Grág. ii. 276; sólin hefir þerrt sanda þessa með sínum hita, Al. 50. Mod. usage distinguishes between þerra, to wipe, and þurka to dry.
(gen. -is, pl. -ar), m.
1) drying; breiða e-t til þerris, to spread it out for drying;
2) dry weather (um haustit kómu þerrar góðir).
m. dryness, of weather, dry weather, esp. such as is wanted in summer for drying hay; it is a household word in Icel.; eptir þat mun verða gott til þerra (gen. pl.) hinn næsta hálfan mánuð, Eb. 150; um kveldit görði þerri góðan ok þornaði heyit, 260; til þerris, for drying, Ld. 290; breiða klæði til þerris, Fms. iii. 184; ú-þerrir, wetness, a wet season; rifa-þerrir, a scorching dry day. þerra-leysi, n. a lack ofþerrir, Bs. i. 144.
m. dry day.
m. a dry day, Eb. 260.
f. wet season.
u, f. want of dryness, a wet season, Ann. 1312; þerrileysi-sumar, a wet summer, id.
a. good for drying, of a season.
adj. good for drying, of a season, Eb. 150; sumar ú-þerrisamt, a wet summer, 258.
n. dry summer (= þerrisamt sumar).
n. a dry summer, Sturl. ii. 81.
gen. sing. from sá, þat;
1) denoting mode, kind, manner, so, thus, of that kind (sér þú nú þess, er þér þykki með undarligu móti); hefi ek nökkut ~ gört, at þér mislíki, have I done aught that it should mislike thee?
2) ~ er, in so far as (hón var allra kvenna kurteisust at öllum hlutum, ~ er hann hafði spurt); ~ þó, at, yet so that (vilda ek helzt hafa atferð ok höfðingskap Hrólfs kraka, ~ þó, at ek helda allri kristni ok trú minni);
3) with a compar. the more, so much the more, = því (~ meirr er hinn drekkr, ~ meirr þyrstir hann).
gen., see þat B.
(~, þetta), dem. pron. this (~ kona, or kona ~);
í þessu, in this moment.
fem. þessi, neut. þetta, a demonstr. pron.
A. THE FORMS.—The Icel., like other Teut. languages, except the Goth., has two demonstr. prons., one simple, sá sú þat, another emphatic or deictic, þessi, þetta (cp. Gr. ὁ and ὅδε, Lat. hic and hicce); the latter is a compound word, the particle -si, sometimes changed into -sa, being suffixed to the cases of the simple pronoun; Dr. Egilsson, in Lex. Poët., first explained that this suffix was the imperative ‘see,’ Goth. sai; þessi, as well as the Engl. thi-s, the-se, tho-se, is therefore qs. the-see, that-see. The forms vary much:
I. the earliest declension is with the suffixed particle, like -gi in ein-gi, q. v., indeclinable; it is mostly so on the Runic stones, where we find the following forms,—dat. þeim-si (huic-ce), Rafn 178; acc. þann-si (hunc-ce), passim; þá-si (hanc-ce): plur. þeir-si (hi-ce); dat. þeim-si (his-ce); acc. þá-si (hos-ce); neut. plur. þau-si (haec-ce), passim: of this declension the vellums have only preserved the dat. sing. neut. því-sa, and the dat. masc. sing. and plur. þeim-a. On the Runic stones the acc. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
= þessi, q. v.; þessor sekt, Gþl. 194; eign þessor, 289; þessor bæn, Hom. 157; þessor tíðendi, Fms. ix. 317, 324; þessor mál, 378; þessor annsvör, x. 392 (twice); þessor orð, 402, Hom. 157; þessor dæmi, Sks. 475; þessor nömn, Hom. 27.
gen. of that kind.
gen. of that kind, Fms. i. 15, Edda 148.
gen. of that kind.
gen. of that kind, such, Hkr. i. 119, Ísl. ii. 391, Íb. 9, Sks. 97, Fms. x. 289.
adv. on this wise.
adv. ‘thusly’ on this wise, thus, Fb. i. 280.
a. of such appearance, such (~ er varningr þinn).
adj. ‘thus-like,’ of such appearance, Lv. 59.
No entry
adj. such-like, Fms. xi. 119.
No entry
gen. þess with the suffixed -na, q. v., Fas. ii. 147.
No entry
u, f. [Ivar Aasen teksla and tængsel], an adze, mod. skar-öx; með smá-öxum eðr þexlum, A.A. 270 (from the Hb.): as a nickname, Landu. (App. 355).
No entry
n., also þeyja, u, f. [þegja], one’s silent mood; in phrases such as, í þeyi niðri, or í þeyju sinni, or í kyrr-þey, quietly, silently.
conj. yet not, = þó eigi; ~ Guðrún gráta mátti, yet G. could not weep; ~ … þótt, not … althouah.
qs. þó-gi, or þó-eigi, yet not, although not; því at álfröðull lýsir of alla daga, ok þeygi at mínum munum, Skm. 4; þeygi er sem þú þrjú bú góð eigir, Hbl. 6; of þeygi of sanna sök, Hm. 119; þeygi ek hana at heldr hefik, 95; fóra fælt þ., Am. 45; glúpnuðu ok grétu þeygi, 73; þeygi vel glýjuð, Vsp. 39; ef maðr færir meybarn fram, ok þeygi sinn ómaga, Grág. i. 281; en þeygi verða þeir óhelgir fyrir áverkum er fyrir standa, ii. 14; veit hann þeygi hverjum hann sparir þat, 623. 21; ok kvað þat þeirra ráð, en þeygi vil ek sitja yðr frýju, Hkr. iii. 397; stendr sá meðal yðar, at ek væra þeygi verðr at leysa skóþveng hans, þótt …, yet not … although …, Hom. (St.); svá es mælt of en íllu verk, at þeygi eru þess verk es viðr … nema, yet not … unless, id.; at þeygi nýtr þótt viljandi vinni, id.; at hann væri í friði en kæmisk þ. á braut, that he should be left at peace, yet not at large, Post. 231; þat man þeygi sjatna, Orkn. (in a verse); þeygi Guðrún gráta mátti, yet G. could not weep, Gkv. 1. 2, 4, 10, Skv. 3. 40, 66; enda er þá eigi örvænt at þeygi lesa ek vel, Skálda (Thorodd).
No entry
this verb occurs only in the infinitive, except as a απ. λεγ. in pret. þá, Gh. 21; [A. S. þawan; Engl. thaw; in North and West Engl. proncd. thow; Germ. thauen; Dan. töe]:—to thaw; nú er margháttað um veðrin, þótti mér élligt vera ok allkallt, en nú þykki mér sem þeyja muni.—Þá mun ávalt þeyja ef þetta verðr at því, Vápn. 21 (the vellum).
II. metaph. to cease; svá þá Guðrún sinna harma, thus Gudrun appeased her woes, Gh. 21; ek frá hungr varga þeyja, the hunger of wolves was appeased, Ó. H. (in a verse), where þeyja rhymes with ey, and cannot therefore stand for þegja = to be silent.
(gen. þeys, pl. þeyir), m. thaw.
m., gen. þeys, Band. (in a verse); dat. þey; [Engl. thaw; Dan. tö]:—a thaw; görði á þey með regni, Þórð. 11 new Ed.; göra þeir vindar um vetrum góðan þey (stóra þeyi ok miklar hlákur, v. l.), Sks. 49 new Ed.; þá var þeyr ok snælaust á jörðu, Fms. viii. 393; í bráða-þeyjum, Eg. 766; hlær ok inn bezti þeyr, Fms. ii. 228; þeyr hafði á verit, ok sá manns-sporin í snjónum, Fs. 41: poët. hjör-þeyr, örva-þeyr, egg-þeyr, geir-þeyr, víg-þeyr, Héðins þeyr, Göndlar þeyr, the storm of sword or spear, a war-storm, i. e. battle of Hedin and G. (a Valkyriur), Lex. Poët. POËT.
COMPDS: þey-láð, þey-rann, n. = the heaven, sky, Lex. Poët.
(-ta, tr), v.
1) to spirt out, gush forth (þeysti E. upp ór sér spýju mikla);
2) to make rush on (þá þeysti hann líð sitt at þeim fram); ~ reiðina, to ride at a gallop; with dat. (~ út úvígum her ór borginni); absol., þeir þeystu þá sem harðast at þeim, they rushed violently on them;
3) refl., ~st, to dash, rush on (þá þeystist eptir allr múgrinn).
t, [answering þjósa, þaus may be suggested, but is lost, cp. þausnir and þysja, þyss]:—to make to spirt out, gush forth; þeysti Egill upp ór sér spýju mikla, Eg. 553; þeysa vörru, to stir the water, in rowing, Hornklofi.
II. to make rush forth, to storm, of warfare; þá þeysti hann lið sitt at þeim fram, Fms. viii. 376; þeysa allan her til borgarinnar, Stj.; þá þeysir hann herinn út af sínu ríki, Þiðr. 160; þeysa reiðina, to ride at a gallop, Róm. 287; Mauri þeysa áreiðina, of an attack of horsemen, 314; síðan þeysa þeir herinn allan upp með Rín, Karl. 390, Fms. vi. (in a verse); þeysa flota at e-m, Ht.: with dat., þeysa út óvígum her ór borginni, Þiðr. 28; þeir þeystu þá sem harðast at þeim, rushed on them, Fms. viii. 417, Barl. 53, Th. 78.
2. absol. þeysa, to ride furiously.
III. reflex. to rush on; þeystisk of bekki, of a river, Am. 25; þá þeystisk eptir allr múgrinn, Fms. viii. 201; er eigi þeystisk allr senn þessi múgr á oss, 415.
2. = part., vera auð-þeystr, to be easy to stir, Stor.: fólk-þeysandi, gunn-þeysandi, a stormer, a warrior, Lex. Poët.
No entry
m. a rusher, stormer; in ör-þeysis, Lex. Poët.
(-tta, -ttr), v. to make sound; ~ lúðr, to blow the trumpet.
t, a causal to þjóta, þaut:—to make sound, þeyta lúðr, to blow the trumpet, Stj. 392, Al. 35; þ. hornum, to blow the horn, Stj. 133; þeyta organ, to blow the organ, Konr.; þeyta röddina, to shout out, Fms. i. 302, 303, Thom. 409, passim.
2. to gallop, to ride fast, Fas. i. 93, and in mod. usage.
No entry
a, m. a trumpeter; lúðr-þ.
No entry
m. = þeytari, Lex. Poët. þeyti-spjald, n. a top.
No entry
u, f. a chilliness from thaw (Jón Guðmundsson).
No entry
adj. thin from thaw, of ice; svelli þeyþunnu, Hallgr.
No entry
or better þei, þei, interj., contr. qs. þegi, þegi (imperat.), tush, tush; freq. in mod. usage.
f. file (~ er smiðar-tól).
n. fresh-curded milk.
COMPDS: þélamysa, þelkerald.
f. file (~ er smiðar-tól).
f., mod. þjöl, gen. þjalar, [A. S. feol; Engl. file; O. H. G. fihala; Germ. feihel and feile; Dan. fil; þ = f]:—a file; þél er smíðar-tól, Skálda, Thorodd, Stj. 160, Mngn. 450, Þiðr. 79; þél harðari, Fms. vi. 84, Lex. Poët., and passim.
(að), v. to file, = sverfa.
að, to file, Þiðr. 79.
No entry
u, f.fresh whey-milk.
(að, or -ta), v. to serve.
t and að, later form for þjóna (q. v.), to serve; hann þénti hátíðis-dag, Nik. 73; þéatu, Fas. iii. 358, Th. 4.
m. servant.
a, m. [Germ. diener; Dan. tjener], a servant, (mod. word.)
No entry
u, f., a later form for þjónusta (q. v.), a service, Th. 3, H. E. i. 561.
No entry
dat. from þú = Lat. tibi, see Gramm. p. xxi.
II. plur. ye, later form for ér, see p. 132, col. 2: in addressing, you; gjörið þér svo vel, please!
No entry
að, to address by þér (ye); cp. þúa.
No entry
dat. = þér (see -na), Fms. vi. 422 (= tibi-met).
No entry
að, to make thick or tight.
No entry
a, m. thick curded milk.
a. tight, watertight, opp. to lekr (í skinnbrókum þéttum).
adj. [Engl. tight, taut; Dan. tæt], tight, opp. to leaking; vátviðri en hús eigi þétt, Bs. i. 316; í skinnbrókum þéttum, water-tight, 330; ok lykr fast ok þétt, Þiðr. 70; skip þétt sem bytta, Krók. 25 new Ed.; ó-þéttr, lög-þéttr, water-tight, of a cask.
2. heavy, close;þétt svör, Ó. H. (in a verse); all-þétt, þéttan, acc. as adverb, closely, hard, Ísl. ii. (in a verse).
No entry
a, m. tightness, thickness.
a. tight (skipin eigi þéttlig).
adj. tight; skipin eigi þéttlig, Fms. ix. 380.
No entry
part. heavy or hard to understand.
dual, ye two, = it, ið.
and þit, dual, ye, passim; the older form is ið or it, see Gramm. p. xxi; see þit.
No entry
part. (remnant of a strong verb, þíða, þeið, þiðit), thawed, free from ice; vóru aldregi svá mikil úlögin at eigi var þiðit um skipin, O. H. L. 12.
(að), v. to thaw, melt away (fyrr en ísa leysti ok sjár tœki at ~).
að, [þíðr], to thaw, melt away; fyrr en ísa leysti ok sjár tæki at þiðna, Orkn. 108; af snjó þeim er eigi kann þ., Al. 155; íss eða snjór, nema þat þiðni svá at þar verði vatn af, K. Á. 6; þiðna ok hitna, Stj. 96; metaph., hjarta þiðnar, 362; þiðni sorgir, may the sorrows melt away, Gh. 20.
No entry
a, m., prop. a he-partridge, = þiðurr (?), but only used as a nickname, and then as a pr. name, Landn.; Þiðranda-bani, the slayer of Th., a nickname, Njarð.
(gen. þiðurs, pl. þiðrar), m. wood-grouse, capercailye.
m., pl. þiðrar; [mod. Norse tjur; Gr. τετράων]:—a partridge. Lat. tetrao perdrix, Edda (Gl.); þiðra (gen. pl.), Gþl. 449: in poets, ben-þ., val-þ., a carrion-bird, Lex. Poët.
(þigg; þá, þágum; þeginn), v.
1) to receive, accept of;
~ e-t af e-m, at e-m, to receive (get) from one, at one’s hands;
~ e-t at gjöf, to receive as a present;
~ e-n undan, to get one relieved, set free (ef þér vilit þessa menn undan ~);
2) absol., to take lodging, receive hospitality for a night (þigg þú hér, Sigurðr!);
3) to accept (þóttist jarl þá vita, at Óðinn mundi þegit hafa blótit).
pres. þigg; pret. þá or þág, þátt, þáttu, Band. 37; pl. þágu; subj. þæi part. þeginn; imperat. þigg, þiggðú: with suff., þi’kk, qs. þigg’k, þik’k-ak, I receive not, Skm. 22; in mod. usage the pret. is weak, þáði, Pass. 16. 1: [Dan. tigge = to beg, tigger = a beggar]:—to receive, accept of; fannka ek mildan mann eða svá matar-góðan, at ei væri þiggja þegit, Hm. 38; gefa e-m e-t at þiggja, Hdl. 2; örr ok fégjarn, ok þotti bæði gott at þiggja ok veita, Fms. iv. 109; við taka né þiggja, xi. 54; bauð ek þér at vera ok þáttu þat ok vart feginn, Band. 37; sælla er að gefa enn þiggja, N. T.
2. ellipt. (hús, gisting understood), þiggja, to take lodging, to receive hospitality for a night; þigg þú hér, Sigurðr, en þú Geitir tak við Grana! Skv. 1. 5.
3. with acc., þiggja e-t, or with prep., þiggja e-t at e-m or af e-m; þáttu at öðrum, thou wast the guest of others, Fas. i. 296 (in a verse); konungr þá Jóla-veizlu í Þrándheimi, Fms. i. 31; sinn vetr þá hvárr heimboð at öðrum fyrir vináttu sakir, Nj. 51; ef goði þiggr grið með þriðjungs-manni sínum, Grág. i. 160; marga góða gjöf hefi ek af þér þegit, Nj. 10; ok þág af þeim mikla sæmd, 281; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. a receiver, Grág. ii. 169: a possessor, owner, Lex. Poët.
No entry
acc. of the pers. pron. = Lat. te; in later vellums and in mod. usage, þig, see Gramm.
v.; see þykkja.
see þykkja.
No entry
m. a ‘thickling’ stout person, of a giant, Bragi (a απ. λεγ.)
n. wainscot, panel, board, partition (þeir brutu upp þilit).
n., mod. þil, [A. S. þil; akin to fjöl, q. v.], a deal, wainscot, plank, partition; þau þili héldusk, Fbr. 82; þilinn öðrum þiljum, 44 new Ed.; þeir brutu upp þilit, Eg. 235; síðan hneig hón upp at þilinu ok mataðisk eigi, Lv. 38; Njáll var komin í rekkju, heyrði hann at öx kom við þilit, Nj. 68; í dyri-stafi eða þili, Bs. i. 508 (Sturl. ii. 49, l. c. þil); milli þilis ok hans, Fs. 7; hvárt viltú heldr liggja við stokk eðr þil(i), Sturl. ii. 207: bekk-þili, skjald-þili, vegg-þili.
No entry
m. pl. the name of a Norse people, the men of Þela-mörk (q. v.), a county in southern Norway (Thulenses?), Fms. passim, Fas. i. 382.
m. wainscot.
m. the wainscot; vóru markaðar ágætar sögur á þiliviðinum ok svá á ræfrinu, Ld. 114.
I)
(þil; þilda; þilitir, þildr, þilinn), v. to cover with deals, to board, plank.
II)
f. deal, plank, planking, esp. on a ship; pl. the deck (far þú undir þiljur niðr).
u, f. a deal, plank, planking, esp. on a ship; þilja Hrungnis ilja, Edda. (Ht.); en er hann kom fram um siglu, þá skautzt niðr þilja undir fótum honum, Fms. viii. 74; þiljo eða þópto, Grág. ii. 171; brjóta árar eða þiljur, 356; sess-þiljur, ‘seat-deals,’ the thwarts or benches in a boat or galley, Hornklofi.
2. pl. the deck; undir þiljur niðr, Ó. H. 225, Fms. vi. 446; þá var Þyri dróttning leidd upp undan þiljum, iii. 11; far þú undir þiljur niðr ok ligg eigi hér fyrir fótum mönnum, Orkn. 148; hann bjó á þiljum frammi, Eb. 196; valr lá þröngt á þiljum, Sighvat.
I)
(þil; þilda; þilitir, þildr, þilinn), v. to cover with deals, to board, plank.
II)
f. deal, plank, planking, esp. on a ship; pl. the deck (far þú undir þiljur niðr).
pres. þil; pret. þilði; part. þiliðr, þilðr, þilinn: mod. þiljaði, þiljað: [A. S. þiljan]:—to cover with deals, to board, plank; tóku frá vígin, háboruðu ok þildu á bitum, Fms. ix. 44; lét þ. skipin ok tjalda, iv. 236; hann þilði alla veggi hússins með þrennum þiljum, Stj. 562; fella innan kofann ok þilja sem vandlegast, Bs. i. 194: þilja allan garðinn af nýju, D. N. iv. 283; hann (the skáli) er þiliðr um endilangt, Fbr. 67 new Ed.; þilinn, 44, l. c.; gólf allt þilið með marmara-steini, Art. 6; þat grjót er höllin var þilin með, Karl. 60; þildir neðan vel, Sks. 88 new Ed.; tvitog-sessa tjölduð ok þiljuð, Hkr. ii. 294 (but better tjölduð ok þilið, Ó. H. 178, l. c.)
No entry
m., poët. a deal-steed, i. e. a ship, Lex. Poët.
n. deck of a ship.
n. the deck of a ship, Fms. ix. 33, Fas. iii. 377, and in mod. usage.
f. deal-board.
f. a deal-board, Fms. iii. 196.
No entry
n., better þvertré, Sturl. ii. 109.
No entry
f., not þynd, as it is sometimes spelt by modern writers, the i is determined by the old rhyme vindr í sal þindar, Edda l. c.; [from þenja, prop. what is stretched out; Lat. tent-orium, although different in sense, seems really to be the same word]:—the diaphragm; the word is very freq. in mod. usage, although not recorded in old writers except in this sole instance; salr þindar, the breast, Edda ii. 363 (in a verse), þindar-lauss, adj. without a diaphragm, one who is never out of breath in running, esp. used as an epithet of the fox.
n.
1) assembly, meeting;
esp. for purposes of legislation, a parliament;
slíta ~i, segja ~ laust, to dissolve a meeting;
2) parish;
3) district, county, shire;
vera í ~i goða, to be in the district of such and such a goði, to be his liegeman, in his jurisdiction;
4) interview, of lovers;
vera í ~um við konu, to have a love intrigue with a woman (þat var talat, at Þorbjórn væri í ~um við Þórdísi);
5) in pl. things articles, valuables (síðan tók hón ~ sín, en Þorsteinn tók hornin).
n. [no Goth. þigg is recorded; A. S. and Hel. þing; Engl. thing; O. H. G., Germ., and Dutch ding; Dan.-Swed. ting.]
A. A thing, Lat. res. In the Icel. this sense of the word is almost unknown, although in full use in mod. Dan.-Swed. ting, where it may come from a later Germ. influence.
II. in plur. articles, objects, things, esp. with the notion of costly articles: þeir rannsaka allan hans reiðing ok allan hans klæðnað ok þing, articles, Sturl. iii. 295; þau þing (articles, inventories) er hann keypti kirkjunni innan sik, Vm. 20; þessi þing gaf Herra Vilkin kirkjunni í Klofa,—messu-klæði, kaleik, etc., 26.
2. valuables, jewels (esp. of a married lady), the law often speaks of the ‘þing’ and the ‘heimanfylgja;’ ef maðr fær konu at lands-lögum réttum … þá skulu lúkask henni þing sín ok heimanfylgja, Gþl. 231; hann hafði ór undir-heimum þau þing at eigi munu slík í Noregi, Fms. iii. 178; siðan tók hón þing sín, 195; eptir samkvámu (marriage) þeirra þá veitti Sveinn konungr áhald þingum þeim er ját vóru ok skilat með systur hans, x. 394; maðr skal skilja þing með frændkonu sinni ok svá heiman-fylgju, N. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to hold a meeting (konungar tóku þar veizlur ok þinguðu við bœndr);
2) to consult, discuss (ekki veit ek, hvat þeir ~);
þeir þinguðu um, hvat at skyldi gøra, they discussed what was to be done.
að, to hold a meeting; þinga um mál manna, Eg. 340; konungar tóku þar veizlur ok þinguðu við bændr, Fms. vi. 191; konungr ferr suðr með landi ok dvalðisk í hverju fylki ok þingaði við bændr, en á hverju þingi lét hann upp lesa Kristin lög, Ó. H. 46; Satan hefir þá þingat við djöfla helvítis ok mælt …, Niðrst. 1; þat er siðr á Íslandi á haustum, at bændr þinga til fátækra manna (see hreppr), Fb. iii. 421.
2. metaph. to consult or parley about, consider; menn sögðu at þeir þinguðu öðrumegin árinnar, Fms. xi. 269; ekki veit ek hvat þeir þinga (what they are discussing), en þat hygg ek at þeir þræti um, hvárt Vésteinn hefði átt dætr einar, eða hefði hann átt son nokkurn, Gísl. 56; þeir þinguðu um hvat at skyldi göra, Fms. vi. 28; hví ætlar þú at Guðmundr þingi svá fast inn þetta, Lv. 51; var lengi þingat, ok at lyktum festu bændr í dóm Erlings, Fms. vii. 302.
No entry
m., only poët., in heim-þingaðr, q. v.
f. debate, holding counsel.
f. a debate, holding counsel, Bs. i. 350.
adv. thither, = þangat.
adv. thither; see þangat.
No entry
n. a parish-vicarage, see B. I. 2.
No entry
f. litigation at a þing, Íb. 8.
No entry
m. a court at a þing, a public court, Grág. i. 127.
No entry
f. a summoning persons to an assembly, to perform public duties there; vanda skal búa í þingakvöð, Grág. i. 142.
No entry
n. = Þingamanna-lið; sá er vestr sat í Þinga-liði, Baut. 349.
m. pl. the housecarles or bodyguard of King Canute and his successors in England.
m. pl. the name of the house-carles or body-guard of king Canute and his successors in England; it was a hired corps of soldiers, like the Wærings in Constantinople, Fb. i. 203, 205, Ó. H. 21, 25, Fms. vi. (in a verse). Þingamanna-lið, n. id., Valla L. 222, Orkn. 84 old Ed., Fb. i. l. c.
m. vicar of a parish.
m. a vicar of a parish (B. I. 2), Sturl. i. 125, H. E. ii. 215.
No entry
u, f. = þingaþáttr, Mork. 174.
No entry
m. a church-toll, H. E. ii. 509, D. I. 276.
No entry
m. (Hkr. l. c.), the name of the interesting record in Mork. 174.
No entry
m. the section of law referring to the parliament, Jb. 5, Gþl.
No entry
n. = þingfararkaup, Gþl. 11.
n. a fee for travelling to the parliament.
n. a fee for travelling to the parliament, as a law term, being a tax levied from every franklin, out of which those were paid who had to go up to the parliament on public business, whether as jurors, judges, or otherwise; every ‘þing-heyjandi’ received his fee from this source, the amount being regulated by the distance from the place of the assembly, or by the number of day’s-journeys each man had to travel, Grág. i. 24, cp. Jb. 52. A census was taken (about A. D. 1100) in Iceland of all the franklins who had to pay the þing-tax, which shewed that there were at that time 4,500 cottagers and proletarians not included, Íb. 17; a man who paid no such tax could neither sit as ‘neighbour’ or judge, Grág. i. 50; ef bóndi á fé minna, en hann eigi þingfarar-kaupi at gegna, ok …, K. Þ. K. 4. For Norway see Gþl. Þingfarab. ch. 2.
No entry
m. pl., or Þingmanna-lið, n. the Thingmen, the king’s house-carles in England, Orkn. ch. 37, Hkr. ii. 15.
No entry
n. adj. an error for vingott, Rd. 289, v. l.
f. contempt of the þing.
f. contempt of court, a law phrase, Grág. i. 5, Nj. 150.
n. = þingboð.
n. a summons to a þing, N. G. L. i. 55.
No entry
m. a member of a community or þing; skyldu þingunautar eiga hvar saksóknir saman, Íb. 9, Grág. i. 84, 101, Fms. vii. 138.
2. a parishioner, Stat. 242, K. Þ. K. 170; men of the same bishopric, Dipl. ii. 14.
No entry
f. = þinghá (q. v.), Fb. ii. 184, Fms. viii, 183, v. l. 4.
No entry
m. a nickname, Fas. i. 314.
n. ‘assembly-summons’, in the shape of a stick, cross, or axe.
n. [Swed. ting-kafle], an ‘assembly-despatch,’ in the shape of a stick, cross, or axe; þar fór um landit þ. nökkut, at allir menn skyldi til þings koma, Fms. i. 149; skera (upp) þ., Ó. H. 105, 121, 151, N. G. L. i. 63; stefna þing, ok hafa upp hafit þ. fyrir fimmt, Gþl. 451, Js. 41; kross eðr þ, skal eigi yngri maðr bera enn tólf vettra, N. G. L. i. 139.
pp. presented at an assembly.
part. presented at an assembly; hvalr banvænn af þingbornu skoti, Grág. ii. 371.
No entry
f. a protocol, (mod.)
f. bank or slope at an assembly-place.
u, f. the ‘parliament-brink,’ a law term; at all old places where parliament was held there was a ‘brink’ or high place where the law was read, speeches made, or proclamations and declarations issued to the assembled people (the Tynwald in the Isle of Man is just such a spot), this place was called the ‘thing-brink’ (at the alþing it was called the Lögberg or ‘Hill of laws’); lýsa í þingbrekku, … stefna um í þingbrekku til dóms, Grág. (Kb.) i. 99; ganga í þingbrekku ok nefna vátta, 107 hann skal til segja þrjú vór í þingbrekku, svá at meiri hlutr þing-heyjanda heyri, ii. 158; Egill Skallagrímsson gekk í þingbrekku um daginn eptir … þá stóð Egill upp ok mælti svá …, Eg. 734; þá gengr Glúmr í þingbrekku ok nefnir vátta, Glúm. 387; at þinglausnum í þingbrekku stóð Þorsteinn upp ok mælti, Þorst. Síðu H. 174; leiða í brekku, to lead to the brink or hill of laws, i. e. to proclaim; ef þræli er frelsi gefit ok er hann eigi leiddr í lög eða brekku, Grág. i. 358.
No entry
m. a house or town where a meeting is held, D. N. i. 486.
No entry
m. a ‘meeting-day,’ a day on which a þing is held, Gþl. 107; stefna e-m þingdag, to summon, Mar.
f. a quarrel at a public meeting.
u, f. a lawsuit in a public court, Hrafn. 12, Fb. i. 443.
f. a quarrel at a public meeting.
f. = þingdeila, Nj. 86, Ld. 298.
a. belonging, to a certain county (þing).
adj. belonging to a certain county (þing), Grág. i. 159.
f. journey to the þing.
f. a journey to a þing. Eg. 765.
f. domicile in a þing-community.
f. a law term, domicile in or allegiance to a ‘þing-community. In the Icel. Commonwealth every franklin had to declare his allegiance to one of the priests, and to say of what community he was a member; yet the word was political rather than strictly geographical, for the ‘þings,’ like the ‘godords,’ were not strictly geographical divisions, Grág. i. 164: hence the phrase, spyrja at þingfesti e-s. to speer after a man’s þingfesti, call on him to declare it, as also ganga við þ. e-s, to acknowledge one’s þ. (of the priest), Grág. (Kb.) i. 3, 43, 132, Nj. 87; því at einu er rétt at hafa þingfesti í öðrum fjórðungi heldr enn er maðr býr, ef goða er þat lofat þeim at lögbergi at taka þriðjungs-mann útan-fjórðungs, Grág. i. 165, which last passage is evidently a ‘novella.’
No entry
n. an assembly, = þingheimr, Hkr. i. 261.
No entry
adj. able to go to the þing; þá var Gizurr biskup eigi þ., Sturl. i. 204 (Bs. i. 69); þ. hestr, Grág. i. 52; eiga þingfært, referring to outlaws (sekr maðr) who were not allowed to appear at a þing (cp. vargr í véum), Grág. ii. 78.
f. = þingferð.
f. = þingferð, Grág. i. 46, ii. 34; um þingfarir, at the season of alþing, Grett. 136 A (um þing Ed.)
COMPDS: þingfararbalkr, þingfararfé, þingfararkaup.
No entry
u, f. = þingför, N. G. L. i. 62, Js. 39.
a. n., in the phrase, eiga ~, to have free admission to the þing.
n. adj., in the phrase, eiga þ. = eiga þingfært, Js. 39.
No entry
m. a ‘þing-how,’ hill of laws, a Norse local name, D. N. v. 957, perh. = þingbrekka.
(pl. -hár), f. a þing-district or community (konungr fór í allar ~r ok kristnaði þarallan lýð).
f. (also spelt þingá; see há):—a þing-district or community, originally a shire having a meeting or parliament of its own, the word is esp. freq. in Norway (in Icel. abbreviated into ‘þing’), Hkr. i. 147; konungr fór í allar þinghár ok kristnaði þar allan lýð, Ó. H. 102; krafði leiðangrs um ena nörðstu þinghá, 198; hann fær ór þinghá sinni sjau tigi manna, Hrafn. 11; á Hálogalandi í enni nyrztu þinghá, Fms. viii. 183; herboð fór á sjau nóttum frá hinum synnzta vita í hina nörztu þ. á Hálogalandi, Fagrsk. 20, D. N. passim; þinghá thus chiefly refers to the old small þing-communities, almost synonymous to fylki. þinghá-maðr, m. = þingheyjandi, Grág. i. 51 (see há).
m. the assembly at a þing.
m. the assembly at a þing; lagði svá nær at allr þ. myndi berjask, Nj. 163, Eg. 765; ef þingheimrinn berðisk, Ísl. ii. 172, Fbr. 145, Al. 156.
No entry
f. the consecrated precincts or boundary of a public assembly; nú er sén ferð Tungu-Odds, ríðr Þórðr þá í móti honum, ok vill eigi at hann; nái þinghelginni, Ísl. ii. 172; at flokkr Hafliða væri kominn á Völluna efri ok ætlaði at bíða þar ok verja vígi alla þinghelgina, Sturl. i. 38.
2. the ceremony of hallowing an assembly at the first meeting (cp. helga þing); goði sá er þinghelgi á þar, hann skal þar þing helga enn fyrsta aptan, Grág. i. 100; goði sé búinn at ganga þá til þ., to proceed to the consecration of the þing, K. Þ. K. 96.
No entry
m. a horse used on a journey to the þing, Grág. i. 441.
m. a ‘þing-performer’, any person who visits a þing, on a summons to perform any public duty.
part. a ‘þing-performer,’ the law term for any person who visits a þing, on a summons to perform any public duty: every priest had to appear with a certain retinue of franklins, in order that there should always be present a sufficient number of neighbours, judges, witnesses, etc.; in return for such duty the persons attending received a fee, and were exempted from paying the þing-tax (þingfararkaup), which was defrayed by the franklins who stayed at home, Grág. i. 24, 46, 116, (Kb.) ii. 158; a priest had a right, at the spring meeting, to call on the ninth part of his liege-franklins to follow him to the alþing, Grág. i. 116.
2. ‘Ecclesiastes’ is rendered by þingheyjandi, Greg;. 71.
No entry
m. the assembly standing in a circle, N. G. L. i. 80.
n. a house in which a meeting is held, esp. a Jewish synagogue.
n. a house in which a meeting is held, Fb. ii. 49 (where it is an error for hús-þing, Ó. H. 45, l. c.); the word is rare in old writers, because parliaments of old were held in the open air: the word is esp. used of the Jewish synagogue, Greg. 48, Mar.: also for the Roman praetorium or a judgment-hall, John xviii. 28; so also in mod. usage, cp. Jb. 21.
No entry
m. a nickname, Ann. Nord. Oldk. 171.
No entry
part. a herald, 655 iv. 2.
No entry
n. = þingfarar-kaup, Grág. ii. 42.
m. = þingveizla.
m. = þingveizla, Eg. 733, v. l.
n. the public standard of value, as fixed at a þing.
n. the public standard of value, as fixed or proclaimed at a ‘þing;’ kyr ok ær at þinglagi því sem þar er í því héraði, K. Þ. K. 172 (cp. fjár-lag, verð-lag); þinglags-eyrir, Grág. (Kb.) ii. 246; þinglags-hestr, a horse of average value, D. I. i. 203.
f. pl. the dissolution of a parliament (skal hann eigi fara af þingi fyrir ~).
f. pl. the dissolution of a parliament; skal hann eigi fara af þingi fyrir þinglausnir, Grág. i. 25, Nj. 113; at þinglausnum, Þorst. Síðu H. 174; ok þegar at þinglausnum dró gékk hann í búðir, Lv. 56; þinglausna-dagr, the last day of the parliament, Grág. i. 6, Sturl. ii. 98 C.
m. one who breaks his engagement to attend a meeting.
a, m. a law term, a ‘meeting-belier,’ one who breaks his engagement to attend a meeting or court when summoned (cp. A. S. wærloga = a truce-breaker): also used metaph., hann varð ok eigi þinglogi, he was no engagement-breaker, Fms. xi. 22, Sturl. i. 142 (in a verse); ok er at nefndum degi kom þá varð jarl eigi þ., 48; varða hrönnum höfn þingloga, i. e. the haven belied them not, they got safe into harbour, Hkv. 1. 29 (Bugge).
n. the conclusion (end) of a þing.
n. pl. = þinglausnir, Eg. 353.
No entry
m. [Germ. dingleute], = þingheimr, D. N. ii. 282.
m.
1) a person present at an assembly, a member of parliament;
2) a liegeman belonging to this or that þing-community (þeir vóru þingmenn Þorgeirs goða).
m. a person present at an assembly, a member of parliament; þeir gengu til lögbergs ok aðrir þingmenn, Nj. 15; þingmenn ok dómarinn, Gþl. 172, Bs. i. 755 (the members of the alþing), and passim (see þingfesti); þingmanna dagleið, a day’s journey for a man travelling to the parliament, Jb. 10.
2. a liegeman belonging to this or that þing-community; a franklin is said to be the ‘þingmaðr’ of such and such a priest (goði); þar sátu þingmenn Rúnólfs í hverju húsi, Bs. i. 20; hann var þ. Styrmis frá Ásgeirsá, Band, (begin.); ek spyr goða alla hverr sér kenni N.M. at þingmanni eða þriðjungs-manni, Grág. (Kb.) i. 40; þeir vóru þingmenn Þorgeirs goða, Lv. (begin.); Guðmundr (the priest) var því vanr, at ríða norðr um héruð á várin ok hitta þingmenn sína, ok ráða um héraðs-stjórn, 17; þingmenn Geitis, Vápn. 19; sendir Geitir orð þingmönnum sínum, 15, Eg. 724, passim; ef goði vill segja þingmann sinn brott or þingi við sik, Grág. i. 165, Nj. 261, Sturl. ii. 35, passim; see þingfesti. þingmanna-leið, f. a day’s journey for a þingmaðr, see the remarks s. v. þingför and þingfarar-kaup; but used in Icel. as a general measure of distance, answering to about twenty Engl. …
Shortened here. Read the full article →
n.
1) the boundary or precincts of a public assembly;
2) district jurisdiction (ef maðr tekr hjú ór öðru ~i).
n. the boundary or precincts of a public assembly (= þing-helgi); þá eru þeir af þingi er þeir eru ór þingmarki, Grág. i. 25; goð: skal kveða á þingmörk hver eru, ok skal hann svá þing helga sem alþingi, ok skal hann kveða á hve þing heitir, 100; gefa nafn þinginu ok kveða á þingmörkin, 116; allar sakir sem í þingmarki görask skal lýsa í þingbrekku, ii. 96; með þessum orðum ok þingmörkum helguðu laugfeðgar hans alþingi, Landn. (App.)
2. the boundary of a district or jurisdiction; sá goði er þing á í enu sama þingmarki, Grág. i. 164; ef maðr tekr hjú ór öðru þingmarki, 460.
No entry
n. a case presented at a public court, N. G. L. i. 90.
No entry
u, f. the ‘Þing-Mary’s-mass,’ = the 2nd July, from the alþing being held at that time, Icel. Almanack.
n. a public meeting.
n. a public meeting, MS. 656 B. 2.
n. provisions on a journey to the þing.
n. provisions on a journey to the þing, Eg. 733 B.
f. a riding to attend parliament.
f. = þingför, a riding to attend parliament, Grág. i. 491, Nj. 174, Ld. 236, Hrafn. 11, Landn. 330 (App.), passim.
a. n., in the phrase, eiga ~ = eiga þingfœrt.
n. adj., eiga þingreitt = eiga þingfært, Grág. ii. 17.
No entry
adj. influential in the parliament, Sturl. ii. 126.
n. dissolution of a public meeting.
n. the dissolution of a public meeting, N. G. L. i. 224.
No entry
f. a nickname, Fms. ix. 419.
No entry
n. pl. a debate or business at a meeting; Þjaza þ., the speech or counsel of Th., i. e. gold, Bm.
No entry
(þing-skapan, f. = þingsköp, Ann. 1271 A), f. the regulation of a þing, Eg. 725.
No entry
n. an appeal to a þing; öll þau mál er hingat eru skotin at þingskotum réttum, Gþl. 18.
n. pl. the rules or regulations of a parlament.
n. pl. the rules or regulations of a parliament; enda er rétt at lýsa annan dag viku ef menn vilja þat í þingsköpum hafa, Grág. i. 18; þat er ok rétt at þeir hafi þ. þau er þingheyendr verða á sáttir, 103. Eg. 725; hann skal ok upp segja þingsköp hvert sumar, ok aðra þáttu alla, Grág. i. 12. þingskapa-þáttr, m. the section of law referring to the þingsköp, Grág. (Kb.) i. 38 sqq.
f. = þinghá.
f. = þinghá, Grág. i. 286, 461, Landn. 259, N. G. L. passim, þingsóknar-maðr, m. = þinghá-maðr, N. G. L. i.
m. a place where a parliament is held.
m. a place where a parliament is held, Jb. 9, Fs. 110: as to a Runic stone erected in such a place, see Baut. 807.
f. a summons to a þing.
n, f. a summons to a þing, Gþl. 24, Fs. 9; þingstefnu-vitni, -váttr, N. G. L. i. 32, 217, Gþl. 475.
f. = þingstaðr.
f. = þingstaðr, Grág. i. 122, Eg. 741, Fær. 17, Glúm. 394, Ísl. ii. 193, Fms. xi. 85.
n. the passing of a law by a public meeting.
n. the act of passing a law by public meeting (cp. vápna-tak, lófa-tak); lét hann í lögréttu þann sama Kristin-rétt lögleiða með réttu þingtaki, 671. 17, Rb. 62.
No entry
að, to accept as law, of a public meeting, H. E. i. 422.
f. entertainment at an assembly.
u, f. entertainment at an assembly (of the franklins by the priest), Eg. 733.
f. the week during which the parliament sits.
u, f. the week during which the parliament sits, Grág. i. 245 (the alþingi lasted two weeks).
f. = þingfesti.
f. a domicile in a þing-community, Grág. i. 19, Eg. 733; see þingfesti.
n. a fine for not appearing when summoned.
n. a fine for not appearing when summoned, N. G. L. i. 56, Gþl. 21.
a. n., in the phrase, eiga ~, to be allowed to be present at a þing, of an outlaw.
n. adj., in the phrase, eiga þingvært, to be allowed to be present at a þing, of an outlaw, Grág. ii. 84.
m. ‘parliament-field’, a place where the þing sat.
m. [cp. the Manx Tynwald, Shetland Tingwall]:—the ‘parliament-field,’ the place where a þing sat, it answers in sense to mod. ‘parliament-house’ but parliaments and courts of old time were held in the open air on a plain, hence the name; áðr sól er komin á þingvöll, Grág. i. 33; þá er næstir búa þingvellinum, 115, Fb. i. 191; þat er forn réttr, at únnaðr ór fylkjum öllum skolo göra vébönd hér á þingvelli, N. G. L. i. 127.
II. a local name, Landn., Sturl.
No entry
n. thoughtlessness, stupidity; þrysvar hann drakk í þinku-leysi, Egilsson’s Poems.
(þin, þitt), poss. pron. thy, thine; ~ heljar-karl, thou hell-carle!; hundrinn ~, thou dog!.
þín, þitt, possess. pron.; older and better þínn, þín, þítt, see minn: [Goth. þeins; Engl. thine; Germ. dein; Dan. din]:—thine, thy; þínum drengskap, Nj. 16; dóttur þinnar, 23; þinnar íllsku, 82; föður þíns, 108; fá mér leppa tvá ór hári þínu, 116, and passim.
B. There was also a different use of ‘þinn’ in the vocat., viz. in addressing a person generally in connexion with some word of abuse; þinn heljar-karl, thou hell-carle! Fb. i. 212; þitt íllmenni! Fs. 36; þinn skelmir! 166; also placed after the noun, even with the suffixed article, hefir þú svikit mik, hundrinn þinn! Ísl. ii. 176; mun fóli þinn nokkurum manni grið gefa? Ld. 220; dyðrillinn þinn, Fms. ii. 279; klifar þú nökkvat jafnan mannfýla þin! Nj. 85; hirð eigi þú þat, milki þinn, thou milksop! 182; alldjarfr er þjófrinn þinn, Fms. vii. 127; hvat vill skelmir þinn? Fs. 52; hvat mun þjófr þinn vita til þess? Eb. 106; lydda þin, Krók. 7: also freq. in mod. Dan., Norse, and Swed., e. g. Dan. din hund! din skjelm! dit afskum! ☞ In Norway, even in a sense of compassion, nú frys du í hel, ditt vesle ting! gakk heim-atter, din krok = thou, poor fellow! but more freq. …
Shortened here. Read the full article →
adv. poet. hither, = þenna veg.
þinnog, adv. thither, = þannig, Sdm. 3, Hkv. 2. 48, Vtkv. 9.
m. the edge-rope of a net.
m. [telna, Ivar Aasen; akin to þenja], the edge-rope of a net; hann hljóp yfir net-þinolinn, … hleypr hann yfir þinulinn, Edda 40; oddnets þinull, Edda (in a verse).
m.
1) a kind of resinous fir-tree;
2) fig. bow.
m. [tinar, Ivar Aasen], a kind of resinous fir-tree, of which bows and hoops were made, Edda ii. 483; mold-þinorr, the earth-tree, of the tree Ygdrasil, Vsp. (the reading ‘Miðgarðs-orm,’ in the paraphrase Edda 44, refers to a form ‘mold-þinull’ = earth-string, i. e. a serpent).
2. metaph. a bow, being made of the wood of this tree; Fiðrinn skaut bogann með bíldör, ok kom á þinorinn ok brast í sundr boginn, Ó. T. 59 (Fms. x. 362).
No entry
m. [þjarfr], an’unleavened’ fellow, a word of abuse, Edda i. 530.
No entry
= þerna (q. v.), Edda i. 532 (562), Rm.
m. thistle (þistlar ok illgresi).
m. [A. S. þistel; Engl. thistle; Germ. distel; Dan.-Swed. tidsel, tistel]:—a thistle; vertú sem þistill, Skm. 31; ‘carduus,’ þat köllu vér þistil, Stj. 635; þistla ok íllgresi, Sks. 549; þorna ok þistla, Eluc. 45; verða nökkut vínber saman lesin af þyrnum ellegar fíkjur af þistlum, Mattli. vii. 16; þyrna ok þistla skal hún bera þér, Gen. iii. 18: a local name, Þistils-fjörðr, Landn.
dual, ye two, = it, ið.
or þið, the older and true form is it or ið (q. v.), the þ being borrowed from the preceding verb, as in ér, þer; thus, in alliteration, ið munuð alla eiða vinna, Skv. 1. 31, and spelt so in vellums, e. g. Sæm. (Kb.); þá er it finnisk, Fms. xi. 21; er it tókuð þá, 623. 24; meguð ið sjálfir, Fms. xi. 21; skuluð ið, Ísl. ii. 339 (Heiðarv. S.): but usually þit or þið, e. g. Fms. i. 189 (eleven times in one page); cp. ykkr, ykkar, p. 725.
No entry
= því, see þat C; and in compds, þí-líkr = þvílíkr.
(þídda, þíddr), v. to melt, thaw (síðan vóru eldar görvir ok þídd klæði manna).
u, f. a thaw, mild weather; á Þorranum vóru hér svo miklar þiður, að grasið fór að spretta kringum bæi, en það fékk fljótan enda á Góunni, a letter from western Icel. of March 11, 1873; cp. valt er ‘Þorra þíð-vindi,’ Hallgr.
(þídda, þíddr), v. to melt, thaw (síðan vóru eldar görvir ok þídd klæði manna).
d, bíða þíða rhyme together, Skáld H. 1. 2; originally a strong verb þíða, þeið, of which only remains the part. þiðinn, q. v.: to melt, thaw, of ice, snow; þíða snjó, Fms. iii. 180; Jökull kvazk eigi inn vilja at þiða á sér snjó, Fs. 55: síðan vóru eldar görvir ok þídd klæði, 52; hann færðisk at eldinum ok vildi þíða sik, id.; var eldr upp kveyktr ok þídd klæði þeirra, Fbr. 14 new Ed.; hann þíddi þann mikla þela, Hom. 107; þá tekr jörð at þíða frosnar grasrætr, Sks. 48; þíða (not þýða) allra hjörtu til ástar, Edda (pref.) 149.
a. not ice-bound, thawed (ísum þakt eða þítt); meðan áin er þíð, whilst the river is open.
þið, þítt, adj. not ice-bound, thawed; meðan áin er þíð, whilst the river is open, Grág. ii. 267; hvert þat er ísum þakt eða þítt, Sks. 182; á þíðum sjá, Fb. i. 489; í vök þíðri í Nið, Fms. vii. 2; thus written in the vellums l. c., not ‘þyðri’ as in the Ed.
a. like thee.
= þínlíkr, like thee, Fms. v. 336; ó-þínsligr, unlike thee, unworthy of thee, Ísl. ii. 198.
No entry
adj. ‘thine-like,’ like thee, Bjarn. 43 (MS. þuílíkt, Ed. þérlíkt).
f. poet. cart-pole.
f. [O. H. G. dihsila; Germ. deichsel; old Swed. þistl; Lat. tēmo qs. tesmo (?); the inflexive l is a diminutive]:—a cart-pole, remains only in the poët. compd sár-þisl, a ‘wound-stick,’ i. e. a sword, Ísl. ii. 389 (in a verse).
No entry
adv. such, Stj., Bs.: = þvílíkr, q. v.
No entry
að, a later form from þjökka, see below; þjaka and taka make a rhyme, Pass. 23. 12: [Ivar Aasen tjaaka]:—prop. to thwack, thump, smite, hence to afflict: with acc., þóknist honum að þjaka, þitt hold örkumslum með, Pass. l. c.: with dat., þeir hafa bæði hrakt og hrjáð, hrundið og þjakað honum, Pass. 9. 7.
2. in the part. þjakaðr, worn, fainting, exhausted; móðr ok þjakaðr af umgangi þeirra, Fas. ii. 452; var hón þjökuð mjök, of one saved from drowning, Þórð. 62; hann var þjakaðr mjök af kulda, Bs. i. 331; þjakaðr af göngu ok erviði, Fb. iii. 366; var hann mjök þjakaðr, Bárð. 17 new Ed.
No entry
see þél.
No entry
n. [a for. word, þ = z or c; mid. H. G. schappel; old Fr. chapel, whence Fr. chapeau]:—a wreath, Al. 70.
No entry
að, to knead with the feet; þ. moldinni saman; corrupt from þjaka (?).
a.
1) unleavened, of bread;
2) fresh, of water;
3) insipid, flat.
þjarf, þjarft, adj. [A. S. þeorf; old Fr. derve; Germ. derb]:—unleavened, of bread; þjarft brauð ok akr-súrur, Hom. 82; súrt brauð en eigi þjarft, 83.
2. fresh, of water, opp. to salt; bauð hann þjörfum vötnum fram at fljóta, Sks. 628 B.
3. metaph. insipid, flat, vile (cp. Dan. flau), of a person; kalla mann þjarfan, Edda i. 530; so also þirfingr. The change in the mod. Germ. derb = rude, harsh, is curious; in O. H. G. and in mid. H. G. the word, according to Grimm, Dict. s. v., was only used in its proper sense = azymos, as also in A. S.
No entry
n. a wrangling, strife, contest.
f. quarrel (gøra þjörku).
1. u, f. a quarrel, Edda 110; þjörku-drjúgr, pugnacious, quarrelsome, Hom. (St.); göra þjörku, Am. 49.
2. að, to quarrel, wrangle; þ. um e-ð, to wrangle about a thing.
No entry
or þjörkun, f. a wrangling.
(að), v. to handle roughly (~ at e-m).
að, to handle roughly; þ. at e-m, Fas. iii. 203.
No entry
a, m. the giant of that name, the father of Skaði, see the Edda, Hdl., Ls., Hbl.
(þjá, þjáða, þjáðr), v. to constrain, enthral, enslave; hann var þjár til vinnu, he was forced to work as a bondsman.
þjáði, þjáð, [for the root see þýr, þjóna], to constrain, enthral, enslave; hann var þjáðr til vinnu, he was worked as a bondsman, Fms. i. 78; son (acc.) Loðinn vildi hann (nom.) þjá undir þrældóm, 289; sveinarnir vóru þjáðir ok undu þeir ílla, Eg. 235; þat fólk var lengi síðan þjáð í Vindlandi, Fms. vii. 195; hann vildi selja oss í þrældóm, ok hét oss afarkostum ok lima-láti ef vér vildim eigi þjásk, iii. 158; lét Rögnvaldr þjásk en Úlfr eigi, i. 289; mörg er þjóð of þjáð, Hkm. 21.
II. to chastise; hann þjáði sinn líkama í mörgum hlutum, Fb. ii. 431; pínast ok þjást, to feel great pain, Stj. 131.
III. part. þjáðr, ör-þjáðr, sár-þjáðr. stricken, worn, smarting, of sickness, grief, or the like.
No entry
a, m. the name of the servant and follower of Thor, Edda; and also as a pr. name, Baut.; the word prop. means a delver, digger, Germ. delber, delben, = to delve, dig: the names Þjálfi and Röskva (q. v.) indicate that Thor was the friend of farmers and the god of agriculture.
No entry
adj. [cp. Germ. delken = to knead], ‘kneaded,’ soft, manageable; esp. in the compd ó-þjálgr, refractory, unmanageable.
No entry
adj. = þjálgr; ó-þjáll, unhandy, unmanageable.
m. snare, trap, toil.
a, m. a rare word, the sense of which is somewhat doubtful, a delve (?); Manar þjálmi, the delve of Mono, i. e. the sea; hregg-þjálmi, the delve of the gale, i. e. the sky; þangs-þ., the delve of the sea-weed, i. e. the sea, the surf, Lex. Poët.: in prose the word occurs once,—hverja þjálma nær eðr firr Heinrekr egnir fyrir fætr Thome erkibiskupi, Thom. 361, where it seems to mean a caltrop or a pit-fall (?).
f. bondage, servitude, oppression (þján á þrældómr).
f. [þjá], bondage, servitude, Hkr. iii. 315; þján útlendra höfðingja, Ó. H. 189; selja í þján ok þrældóm, Stj. 639; þján ek þrælkan, Fms. xi. 253.
2. affliction = þjáning, Bb. 1. 23; á-þján, q. v.
f. affliction, distress.
f. affliction; leita Guðs í þinni þ., Karl. 542: freq. in mod. usage, also of severe pain, hann komst urn aptaninn í sælu-hús og þó með þjáningu, Espól. s. a. 1720; þjáninga-laust, -lítið, painless, in little pain.
n. the thickest part of the thigh.
n. [A. S. þeôh; Engl. thigh], the thigh, but in usage generally the podex, in plur.; hann logar allr um þjóin, Mar.; þat skarðit sem er í milli þjóa þér, Ölk. 37; ef maðr höggr mann klámhögg um þjó þver, Grág. ii. 12; kláði hleypr um allan búkinn, einna mest um þjóin … draga striga-dúk milli þjóanna á sér, Fb. i. 212; hælarnir liggja uppi við þjóin, of a cripple, Ó. H. 246, Mar.: sing., fótrinn með öllu þjóinu, Fb. i. 262; bar oxina niðr hjá þjói hestsins, Sturl. iii. 314.
II. metaph. the crook at the end of a scythe, which is fixed in the handle.
(pl. -ir), f. people, nation (allar þjóðir ok tungur); ~ eru þrír tigir, thirty make a ‘þjóð’; ~ veit, ef þrir ‘ro, what three know, all the world (soon) knows.
f., dat. þjóðu, so always in old writers, mod. þjóð; [Ulf. renders ἔθνος by þjuda; A. S. þeôd; Hel. þiôd; O. H. G. diot]:—a people, a nation; þessar þjóðir er svá heita, Rusci, Polavi, Fms. i. 142; þú spenr allar þjóðir frá blótum, 623. 25; heiðnar þjóðir, heathen people, 625. 170, Post. 293, N. T.; öll Kristileg þjóð, N. G. L. ii. 22; Tyrkir, ok Blökumenn, ok mörg önnur íll þjóð, Fb. ii. 126; með mikinn her ok marga ílla þjóð, 127; með öllum þjóðinn, Stj. 67; vísaðu þeir mörgum þjóðum á réttan veg, Barl. 29; allar þjóðir þjóna yðru valdi, Róm. 117; af öllum þjóðum ok tungum, 119; hinn sjúki svaraði á þá tungu, sem hann hefði með þeirri þjóðu fæddr verit, Pr. 458; allar skepnur … allar þjóðir, 461; þjóð veit ef þrír’ro, a saying, Hm, 6l; þjóð eru þrír tigir, thirty make a þjóð, Edda. 108; allri þjóðu, Ýt.; heldr er honum þægr í hverri þjóðu (among any people), sá er á hann trúir, Post. (Unger) 290; hann er lofaðr af allri þjóðu Gyðinga, id.; mikla þjóð, a mighty people, Stj. 116; suðr-þjóðir, the southerners, Akv.: Lat. turma is rendered by þjóð, Róm. 269; fira þjóð, a community of men, Lex. Poët.; þyrja þjóð yfir, Skm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. the county Thy or Thy-herred in Denmark, Fms. xii.
m. poet. prince, ruler.
m. [Ulf. renders βασιλεύς by þjûdans; A. S. þeoden; Hel. thiudan; cp. Ulf. þjudinassus and þjudan-gardi = βασίλεια, þjudanôn = βασιλεύειν]:—a king, the ruler of a þjóð (þjuda); the word is only used in poets. In the remotest times each tribe or shire had a special king or ruler (fylkir); then in later times they formed a league under one king; and þjóðann and þjóð-konungr (q. v.) seem to be the words denoting such a king, konungr being the general popular name; vinr þjóðans, Ad. 11; Gotna þ., Akv. 21; þjóðans sonr, 22: þjóðans rekkar, Gkv. 1. 18; þjóðans synir, Fms. iii. (in a verse).
2. in the old Hm. a good, a great man; þjóðans barn, Hm. 14; þjóðans kona, 149; þing ok þjóðans mál, 116.
No entry
n. nationality, a mod. word; cp. bróðerni, faðerni.
f. great river, chief river.
f. a great river, chief river, Ver. 17 (Gen. ii. 10); þrjár þjóðár falla þorp yfir meyja Mögþrasis, Vþm. 49 (certainly not = þjóðir; the passage reminds one of Gen. ii. 10); þjóðár fnæstu eitri, Þd.; nú heita þat þjóðár er svá eru stórar, at …, N. G. L. ii. 133; fyrr skolu allar þjóðár falla upp, en …, proverbs of an impossibility (cp. ἄνω ποταμων ἱερων χωρουσι παγαί), Kormak.
f. high road.
f. a high road, Grág. ii. 264, Landn. 81, passim.
m. good man, brave fellow.
m. a good man, brave fellow, Flóv. 30.
f. = þjóðbraut.
u, f. = þjóðbraut, Ld. 66, Gþl. 82, 407, 408, Jb. 180.
No entry
adj. very glad, Fas. ii. 80 (in a verse).
a. very good, excellent.
adj. very good, excellent, brave, Am.
No entry
a, m. a great artist, master-craftsman; hann er þjóðhag., or as adj., hann er þjóðhaga smiðr.
a. masterly in skill or craft.
adj. masterly in skill or craft, Sturl. iii. 29.
n. public (main) gate.
n. a public gate, Jb. 262 A.
m. great king, sovereign.
m. a great king, a sovereign. Ýt., Hðm. 4, Skv. 1. 1, 3. 33, 34, Fms. i. 3; af honum munu margir þ. fæðask, Stj. 115.
a. very famous.
adj. very famous, Skv. 3. 36.
n. great country.
n. [A. S. þeodland], an empire; keisari er æztr konunga, þar næst er konungr sá er ræðr fyrir þjóðlandi, … ei má þá kalla þjóðkonunga er skatt-konungar eru, Edda 93; ertú þá meiri konungr enn þinn faðir, ef þú ræðr tveimr þjóðlöndum (i. e. Norway and Denmark), Fms. i. 88, Rb. 340; Knútr inn ríki tók skatt ok skuld af þeim þjóðlöndum er auðgust vóru á Norðrlöndum, Ó. H. 130.
f. high road, esp. on the sea (sigldu þeir ~ til líðandisness).
f. the high road, esp. on the sea; sigldu þeir þ. til Líðandisness, Eg. 81; þat er komit af þ., 369; þar er sjá mátti útan af firði af þ., Ó. H. 46; á sjó með skipi skipuðu, hón skal fara þ. bæði nætr ok daga, Gþl. 83; er hann siglir þ. hit ytra, Fagrsk. 60: on land, Grág. ii. 331, Fms. xi. 413, Gþl. 83.
a. much hated, execrated.
adj. much hated, execrated; þegi þú, þjóðleið! Gkv. 1. 24.
f. great lie, slander, calumny.
f. a ‘great lie,’ Mag. 57: a calumny, slander, en þagmælskr um þjóðlygi, Ad. 1.
f. hearty welcome.
f. a hearty welcome, Hm. 4.
No entry
n. adj. very many.
n. brave man.
n. a brave man; þeir vóru allir þ., Bs. i. 55, v. l.
a. glorious.
adj. glorious, Fsm. 36.
a. very excellent.
adj. very excellent, Geisli.
n. excellent plan (þetta þykkir mér ~).
n. an excellent plan, Eg. 765, Fms. xi. 263.
No entry
m. the ‘great rearer’ of charms, of a dwarf, Hm.
No entry
a, m. a great, lordly, princely man, Edda (Gl.); hjörleiks hvati, hann er þjóðskati (not blóðskati), Höfuðl.
n. great poet.
n. a great poet; slik þjóðskáld sem um mik hafa ort. Fms. vi. 366; hevr þjóðskáldit! kvattú svá, gröm skömm, ekki eru þær hendingar jafnháfar, 386; þá muntú verða þ. ok yrkja lof um marga höfðingja, iii. 103, and so in mod. usage.
No entry
m. = þjóðkonungr, Ó. H. (in a verse).
m. master-craftsman, great artist.
m. a master-craftsman, great artist; Þórðr var umsýslumaðr mikill ok inn mesti þ., of a shipwright, Þórð. 10 new Ed.; hann var hinn mesti þ., Fb. ii. 73, and in mod. usage; cp. þjóðhagr.
f. a meeting of the whole people, public meeting.
u, f. a meeting of the whole people, a public meeting: in the allit. phrase, á þingi eða þjóðstefnu, Grág. ii. 170 (Ísl. ii. 380).
a. very strong.
adj. very strong, Edda (Ht.)
adv. in the sight of all people, openly.
adv. in the sight of all people, openly; róa undan eyjunni þ., Glúm. 394; reið maðr at þeim þ., Ld. 376: openly, vehemently, blása þ., Sks. 52 new Ed., v. l.
a. open, clear, vehement.
adj. open, clear; mátti heyra mikinn lúðra-gang ok þ. ákall (clear, undisguised, vehement), Al. 12.
No entry
f. pl. popular stories, (mod.)
No entry
f. = þjóðleið, Leiðarv. 16.
m. high road, = þjóðbraut.
m. = þjóðbraut, N. G. L. ii. 131, 132, Ó. H. 206, passim.
very well, excellently.
adv. very well, excellently: skemta e-m þ., Bjarn. (in a verse); Sæmuudi er mart þjóðvel gefit, Fs. 17.
m. poet. the great wolf.
m. the great wolf, Gm. 21 (cp. Þjóð-úlfr, a pr. name).
(að), v. to call one a thief.
að, to call a theif, Karl. 378, v. l.
No entry
m. the section in the law about thefts, N. G. L., Jb. 71.
(gen. -ar), m. theft.
m. theft, Ld. 142; þjófnaðar-mál, Jb. 442.
(-s, -ar), m. thief.
m. [Goth. þjubs; A. S. þeóf; Engl. theif; O. H. G. diup; Germ. dieb; Dan. tyv; Swed. tjuf: cp. Goth. þjubjó = λάθρα; þauf and þóf (qq. v.) seem to be kindred words]:—a thief; þjófar ok íllmenni, Nj. 32; vándr hefi ek verit, en aldri hefi ek þjófr verit, 74; mætti honum sök á gefa, ef hann léti fara sann-reyndan þjóf, Fms. vii. 115; rangt sýnisk mér at svá mikill þjófr gangi undan, … mikit kapp leggr þú á með þjófnum, ok muntú íllt at sök hafa, Fbr. 86, 87; þú hefir verit þjóír ok morðingi, Nj. 74; þat er víkinga háttr at afla fjár með ránum eðr svörfum, en þat er þjófa háttr at leyna eptir, Fb. i. 412; þjófa færsla, Gþl. 533; þjófa-gröf, fylgsni, a den of thieves, Greg. 39, Hom. 154, cp. Glúm. ch. 17, 18, Eb. 18; sauða-þjófr, a sheep-stealer; rummungs-þjófr, an inveterate thief (cp. hann stelr öllu sem steini er léttara). In ancient times thieves were particularly detested, and no mercy was shewn to them, theft being punished by hanging, see Fbr. l. c. (cp. the late Engl. penalty of death for sheep-stealing); and minor theft by branding with hot iron on the cheek, N. G. L. ii. 168; or by chopping off feet and hands, cp. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. = þjófnaðr, Gþl. 137.
No entry
adj. (-liga, adv.), thievish.
n. the name of a thief.
n. a being called thief, Fms. iii. 140.
m. a partaker with thieves (illa er þá, ef ek em ~).
m. an accomplice (cp. Germ. diebs-genosse, Dan. hæler), such as a receiver of stolen goods, Grág. ii. 190; ef maðr flytr þjóf yfir óduldr, þá hefir hann fyrir-gört húð sinni ok heiti þ., Gþl. 418: the saying, þjófrinn þrífst en þjófs-nautrinn aldri, the thief may thrive but the thief’s accomplice never, i. e. he is even worse than the thief himself; ílla er þá ef ek em þjófsnautr, Nj. 75.
No entry
part. thievishly hidden, N. G. L. i. 254.
No entry
adj. thievish.
f. thievish concealment of a thing.
n. pl. thievish concealment of a thing, Grág. i. 416, Dropl. 14.
a. thievish.
adj. thievish, Al. 69, Fms. v. 322, Fas. iii. 372.
No entry
a. pl. an abetting a thief (Dan. hæleri), Grág. ii. 190, Jb. 417.
m. theft.
m. id., Grág. i. 457, ii. 136, Rd. 285.
f. thief’s halter (hanga í þjófsnöru).
u, f. a thief’s halter, Bs. i. 225.
pp. stolen.
part. stolen, Grág. ii. 137, Gþl. 536.
No entry
f. a case of theft, Glúm. 365, Grág. i. 84, ii. 190; aldregi fyrnisk leynd þjófsök, id.
(að), v.
1) to serve (settist hann heima ok ~ði ekki konungi); ~ til e-s, to serve, pay homage to (kvaðst hann skyldr at ~ til konungs); to deserve (launa þeim sem þeir hafa til ~t); ~ undir e-n, to serve under one;
2) to attend on as a servant, wait on (hón ~ði honum eigi verr enn bónda sínum).
að, [A. S. þenian; O. H. G. diunon; Germ. dienen; mod. Dan. tjene, Swed. tjäna, mod. Icel. þéna; the proper Dan. form would be tyne]:—to serve; settisk hann heima ok þjónaði ekki konungi, Eg. 83; þessi guðin er þú þjónar, serves, worships, Fms. i. 97; líf ok dauði þjóna Dróttni, 623. 27; þjóna Guði, Stj. 375; þjóna til e-s, to serve, pay homage to, of allegiance; kvaðsk hann skyldr at þ. til konungs, Fms. ix. 431; engi vildi til þeirra þjóna upp frá því, xi. 334; þeir er til hans (i. e. Christ) þjóna, Mar.; þjóna til hans né annarra, Fms. iv. 23: þjóna undir e-n, to serve under one, Sturl. ii. 4: absol., Jb. 383.
2. to attend on as a servant, wait on, with dat., Stj. 441; hón þjónaði honum eigi verr enn bónda sínum, Nj. 62; lét göra honum laug ok þjónaði honum sjálfr, Fms. vi. 303; þ. at konungs-borði, Fb. ii. 428; þ. fyrir borði, Fms. vii. 84: in Icel. households chiefly used of maid-servants, cp. Ld. ch. 11.
3. in eccl. sense, to perform service; þjóna kirkju (dat.), Bs. i. 179, Hom.; þ. kapellu, D. N. ii. 338.
f. service, attendance.
f. a serving, service, attendance, Hkr. iii. 79, Stj. 424, 440 (v. l.), Karl. 517, Mar.; þjónunar-maðr, a servant, Fas. i. 375.
No entry
a, m. a servant, Gd. 19 (Germ. diener).
f. service, = þjónan.
f. = þjónan, Hkr. iii. 325, Fms. i. 137, vi. 94, Stj. 376, 424.
(-s, -ar), m. servant, attendant.
m. [A. S. þen], a servant, attendant, Hkr. iii. 365, Fms. x. 277, Gþl. 76, N. G. L. i. 70, Sks. passim, Greg. 50, MS. 623. 21.
f.
1) service (vera í e-s þjónostu);
2) divine service (guðs ~);
3) the eucharist.
1. u, f., þjónasta, Hom. 134, [O. H. G. dionost; Hel. þjonost; Germ. dienst; Dan. tjeneste]:—service, attendance, Nj. 268, Eg. 28, 112, Fms. vi. 36, passim.
2. in Icel. households a maidservant who assists a male servant is called the þjónusta of that man.
II. divine service, esp. the mass, Ld. 334, Sturl. iii. 84; Guðs þjónusta, a holy service, esp. the viaticum, for the sick or dying, Sól. 60; þjónustu bann, a ban, interdict, H. E. i. 414; þjónustu buðkr, þjónustu-hús, -ker, a pyx for the eucharist, Am. 29, 42, 52, 54, 59, 100, Dipl. v. 12, Stj. 564.
COMPDS: þjónustubundinn, þjónustuembætti, þjónustufólk, þjónustufullr, þjónustugjöld, þjónustugörð, þjónustukona, þjónustulauss, þjónustumaðr, þjónustumjúkr, þjónustumær, þjónustusamr, þjónustusemd, þjónustuskyldr, þjónustustúlka, þjónustusveinn, þjónustutekja, þjónustuverk.
2. að, to administer the sacrament to a sick or dying person.
No entry
part. bound in service, allegiance, Ó. H. 288, Fær. 138.
No entry
n. divine service, church service, Fms. ii. 200.
No entry
n. servant-folk, Stj. 282.
No entry
adj. serviceable, attentive, faithful as a servant, Fms. viii. 235, Stj. 376, 466, Eg. 269, Hkr. iii. 97.
No entry
n. pl. wages for service, Fb. ii. 231.
No entry
f. a holy service, H. E. i. 237, Sturl. ii. 5, and so in mod. usage.
No entry
u, f. a female servant, Fms. i. 67, 231, Edda 148, Stj. 112.
No entry
adj. without sacrament, of a sick person, N. G. L. i. 347, Fms. viii. 103: of a church, þá standi kirkjan þjónustulaus, let the church stand without services, K. Á. 48.
No entry
m. a man-servant, Edda 28, Eg. 236: a liegeman, Eg. 14.
No entry
adj. officious, obliging, Fas. iii. 303.
No entry
f. a maid-servant, Fms. ix. 477, Stj. 423.
No entry
adj. ready to serve, ministering, Fms. vi. 136.
No entry
f. dutifulness, Str.
No entry
adj. in duty bound, Hkr. iii. 57.
No entry
= þjónustumær.
No entry
m. a page, male servant, Eg. 237, Fms. iii. 28.
No entry
u, f. a taking of the sacrament, Bs. i. 189, 441, Hom. 141.
No entry
n. performance of service, Greg. 37.
No entry
a, m. a nickname, Fms. x. 156.
(-s, -ar), m. bull.
m. [Gr. ταυρος; Dan. tyr; Swed. tjur], a bull, Hým. 14; prop. a young bull, um þjór …, nú er þjórr í yxna tali þar til er hann er fimm vetra gamall, N. G. L. ii. 68; þá reis hér upp rauðr uxi …, þá reiss upp þjórr nokkurr, Vápn. 51: as a ship’s beak, hann hafði þjórs-höfuð á stafni, Landn. 300; whence the local names, Þjórs-á, Þjórsár-dalr; Þjórs-dælir, m. pl. the men from Th., Landn.
No entry
m. the haunch of an ox, Haustl.
f. carcass of a whale, = fjós.
f. = fjós (q. v.), the carcase of a whale, Jb. 320.
m. anger, fury, vehemence.
m. [cp. A. S. þeostru, þystru, = darkness; Germ. düster], anger, fury; þjóta af þjósti, with fury, of a river, Am.; þjósti keyrðr, Glúm, (in a verse); þjóstr skyli lagið fyrir brjósti, Orkn. (in a verse); krýp ek til kross frá þjósti, Likn. 30; æ var þ. í brjósti, Bs. ii. (in a verse); hón svarar með miklum þjósti, in great anger, excitement, Fb. i. 547; andvarpa af þjósti miklum, Sks. 225; landsynningr blæss af þjósti, id.
II. in pr. names, Þjóst-úlfr, the grim wolf (?); Þjóst-arr, Landn.
No entry
adj. chafing, angry.
adv. furiously.
adv. chafingly, angrily, Sks. 226.
(þýt; þaut, þutum; þotinn), v.
1) to emit a loud or whistling sound, of the wind, surf, waves, leaves of trees; øxin þaut, the axe whistled; á þaut af þjósti, a river roared with fury; reiðar-þrumur ~, the thunder roars; úlfar, vargar ~, the wolves howl; ~ í horn, to blow a horn or trumpet (áðr halr hugfullr í horn um þaut);
2) to rush; ~ upp, to dart up, start up (þá þutu upp allir);
3) ~ á, to burst on one like a storm, = dynja á (varði mik trautt, at svá skjótt mundi á ~, sem nú er).
pres. þýt; pret. þaut, þauzt, þaut, pl. þutu; subj. þyti; part. þotinn: [A. S. þeótan, cp. Ulf. þut-in, þut-haurn, = Gr. σάλπιγξ; Dan. tude]:—to emit a whistling sound, e. g. of the wind, surf, waves, leaves of trees; vindr þýtr, Grág. ii. 170; sjár, alda, brim þýtr, Lex. Poët., Gm. 21; öxin þaut, the axe whistled, Fs. 62; öxar tvær þutu hátt á öxa-tré, Sturl. 1. 158; vindr kom á þá ok þaut í spjótunum, iii. 83; víða þaut jörðin af þeirra hljóðan, resounded, Stj. 434; þjótandi strengleikr, of tunes, Sks. 632; þaut borgin af hljóðfærum, Konr.; í því er hann féll, þá þaut mjök ok glumdi, Stj. 46; nú heyra þeir at þaut í slöngu Búa, Ísl. ii. 408; nú þýtr undin, Fas. i. 204, cp. Fbr. 111 new Ed.; jötuns háls-undir (the waves) þjóta, Stor. 3; þat þýtr fyrir regni, it whistles for rain, Stj. 594; á þýtr af þjósti, Am.; þjótandi fors, Gsp.; þjótanda haf, Sks. 54, 137 new Ed.; reiðar-þrumur þjóta, Art. 80; þjótandi kvern, of a mill, Fas. i. 493 (in a verse).
2. to howl, of a wolf; sem úlfar þyti, Karl. 140; þar heyrir þú varga þjóta, Gkv. 28 (Dan. ulvene tude), cp. ulfa-þýtr; hölkn (monsters) þutu, Hým. …
Shortened here. Read the full article →
f. the name of a vein.
f. the name of an artery; á æði þeirri er þ. heitir, Bs. i. 644; see the remarks s. v. vind-æðr.
No entry
a, m. the thudder, whistler, a nickname, Landn.
No entry
m. the whistler, a name of the wind, Edda (Gl.)
2. a shed to dry clothes in.
No entry
u, f. stringy meat, Björn, (akin to þjós?)
No entry
u, f. an island in Norway; whence Þjóttar-greppr, Þjóttar-kjöptr, the name of a ship from that island, Ann. 1209.
No entry
adj. broad-thighed, Fms. vii. (in a verse).
No entry
m. the bight of a scythe; ljórinn brotnaði í þjóbugnum.
No entry
m. the ‘thigh-knobs,’ buttocks, Korm. 120, Fms. ii. 6, Fs. 48, Fb. ii. 364, Fas. i. 93, Bs. i. (in a verse), Stj. 512.
m. the thigh bone.
m. the thigh bone, Bs. i. 344, Grett. 176 new Ed.
No entry
see þjokkr, þykkr.
No entry
u, f. a nickname, Landn. 238.
No entry
að, [þykkr, m.; cp. A. S. þaccian; Chaucer to thack], to thwack, thump, beat, chastise, = þjaka, q. v.; þjökka skal hræsinn nið með hrísi, whack a self-willed son with the rod, Sighvat. (see hrís.)
No entry
adj. thick, = þykkr, q. v.
No entry
see þjarka.
I)
f. fog; mist (væta mikil ok ~).
II)
(að), v.
1) to move, with dat. (Hrútr þokaði nú bústað sínum);
2) to move oneself, move, = þokast ~ at e-m, to go near to, approach; fram þoki herr, let the men move forwards; þú skalt ~ fyrir konu þessi, thou shall give place to this woman; ~ undan e-m, to give way, yield to one; þokar áleiðis um e-t, it goes well (húskarlinn kvað vel ~ áleiðis um heilsu manna); afleiðis þokar um kurteisi karlanna, it goes backwards with the manners if men;
3) to change, alter (eigi skal fornum samkomu-málum ~);
4) refl., þokast, to be displaced (þokast þá nökkut steina-sørvit); lítt þokaðist á um mannfallit, it made little progress.
1. u, f. [Dan. taage; can Engl. fog be the same word? cp. þel]:—a fog, mist; þoku dregr upp, Fb. i. 212; verði þoka … þá kom þoka mikil móti þeim, Nj. 20; leggr þoku yfir, Glúm. 368; hafa þeir þokur miklar en vinda litla, Ld. 74; var þoka yfir héraðinu ok vindr af hafi, Ísl. ii. 307; væta mikil ok þoka, Eg. 128; ór miðri þokunni, Stj. 306; sunnan-þoka, fog drifting from the south, Hrafn. 6; þoka ok myrkr, Fms. x. 339; þoku-fall, Thom. 454; þoku mugga, a muggy mist; myrkviðris-þoka, a mirky, pitch-dark fog: the saying, mart býr í þokunni, Ísl. Þjóðs.
2. a grey-coloured ewe is in Icel. called þoka.
COMPDS: þokufullr, þokuland, þokulaust, þokumaðr, þokumyrkr, þokumyrkvi, þokumystr, þokusamr, þokutýsdagr, þokuvísur.
2. að, to move, with dat.; Hrútr þokaði nú bústað sínum, Ld 66; skal hann eiga öngan kost at þoka (viz. garði) optar, to change abode again, N. G. L. i. 231: of a sitting person, en er bóndi sá þat, þokaði hann um manns-rúm, Vígl. 25; draugrinn hafði þokat at Þorsteini um þrjár setur, Fb. i. 417; þeir er næstir sátu urðu at þoka undan, to give way, give place to one, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to think so and so of, like; ymsa vega ~ menn þat, men think variously of it; konungr ~r ekki mitt mil, he likes it not;
2) ~ með e-m, to side with one, take one’s part (hvárra líðsmenn þokkuðu með sínum höfðingja);
3) refl., ~st, to be liked (hann kemr sér í tal við menn, ok ~ðist hann vel).
að, [akin to þekkja, þykkja, qq. v.], to be so and so disposed, to think of, like; ýmsa vega þokka menn þat, sumir segja at …, men think variously of it, some say …, Fms. i. 59; sé ek þat at konungr þokkar ekki mitt mál, he likes it not, vi. 243.
2. hvárra liðsmenn þokkuðu með símnn höfðingja, sided with, took his part, Fms. vi. 220; þokkar húskarlinn heldr með Birni, en Þorkell með Þórði, Bjarn. 42.
II. reflex., e-m þokkask, to be liked; hann kemr sér í tal ok kunnleika við menn, ok þokkaðisk hann vel, he was well liked, Orkn. 262; biskup várr hefir oss því heitið, at vér skolum þá kennimenn hafa sem oss þokkask, þat er forn réttr, who are liked by us, whom we like, N. G. L. i. 416; vel þokkaðr af e-m, Fms. vii. 299; ílla þokkaðr, ill-liked; þær krásir verða svá hverjum þokkaðar sem hugr hans beiðir, 656 A. ii. 12.
pp., ~ e-m, af e-m, liked by one; illa ~, ill-liked.
adj., in á-þokkaðr = áþekkr.
f. reparation, redress.
f. reparation, redress, for a small offence, Gþl. 359, 521.
a. engaging, amiable.
adj. engaging, well-favoured, amiable.
No entry
n. favour, grace, Hom. 143.
f. mistress, paramour.
u, f. a mistress, paramour, Fb. iii. 237.
No entry
adj. (-liga, adv.), [Dan. tækkelig], well-favoured, also clean, nice.
m. lover.
m. a lover, Karl. 417.
a. well-liked, popular (~ af e-m).
adj. well-liked, popular, Fas. i. 315.
f. popularity.
f. popularity., Landn. 47.
a. in good favour, well-beloved (~ af alþýðu).
adj. in good favour, well-beloved, Eg. 256, Fms. i. 116, ix. 246, Ó. H. 71.
m.
1) thought, opinion;
2) liking; leggja þokka til e-s, á e-n, to take a liking for (Leifr lagði þokka á konu þú, er Þórgunna hét); mér er þú vel í þokka, I like thee well;
3) consent, good-will (hann tók riki með alþýðu þokka of síðir);
4) enmity, discord, = þykkja.
a, m. a thought, but only used with the notion of liking; lagði hvárt þeirra góðan þokka til annars, took a liking for one another, Ísl. ii. 205; Leifr lagði þokka á konu þá er Þórgunna hét, Þorf. Karl. 382; mér er þú vel í þokka, I like thee well, Fb. i. 529; e-m fellr e-ð vel í þokka, to like well; konungi féllsk vel í þokka til Þormóðar, Fbr.
2. a consent, good-will; hann tók ríki með alþyðu þokka of síðir, Fms. x. 401; þeir blótuðu börnum sínum til djöfla þokka, Rb. 388; hverfa eptir þokka e-s, 645. 77.
3. mood, disposition; áhyggju-þokki, an anxious mood; reiði-þokki, a wrathful mood; fegins-þokki, gladsome mood; hug-þokki, mind, disposition; ó-þokki, a loathing, dislike; skæðr þokki, an evil mood.
II. = þykkja, with a notion of enmity; hann minnisk nú á þokka þann allan er görzk hafði milli þeirra bræðra, Fms. xi. 15.
COMPDS: þokkabót, þokkagóðr, þokkagæð, þokkakona, þokkaligr, þokkamaðr, þokkasamr, þokkasæld, þokkasæll.
No entry
1. adj. = þekkr; in er at mér þokkt þjóða sinni, Stor.
2. m. a mood, = þóttr, q. v.; í föstum þokk, in surly mood, Stor.; væri betr at ek þegða þokks, þat hefir hverr er verðr er loks, I had better not speak my mind, Mkv.
a. agreeable.
adj. agreeable, Hom. (St.)
a. foggy, misty.
adj. misty, Stj. 11.
No entry
n. a fog-land, Fms. xi. (in a verse).
No entry
n. adj. without fog, clear, Sturl. ii. 108.
No entry
m. a man of the mist who shuns the light, i. e. a bad man, Skálda (in a verse).
n. murky fog.
n. a mirky fog, Stj. 112, Fms. ii. 141.
m. = þokumyrkr.
a, m. id., Fms. ii. 141.
No entry
n. (an error for -myrkr, for mistr is spelt with i, not y?), fog-mist, Mar. 1051.
a. foggy.
adj. foggy, Niðrst. 102.
No entry
m. ‘mist-Tuesday,’ i. e. the second Tuesday after Easter, D. N. passim.
No entry
the name of a poem, the Lay of the Mist, Fb. i. 212.
n. patience, endurance (hann bað Sturlu hafa ~ við ok bíða); þat er einskis manns ~, no man can bear that; cf. úþol.
n. patience, endurance; hann hafði við gott þol ok mikit, Fær. 346; hann bað Sturlu hafa þol við ok bíða, Sturl. ii. 131, Stj. 579, Fas. iii. 77; ó-þol, impatience.
2. of bodily endurance; þat er einskis manns þol, no man can bear that, Fms. iii. 190; þykki mér lítil þol (plúr.) í þeim mönnum sem drekka verða um nætr, Fas. i. 79.
(þolda, þolt or þolat), v.
1) to bear, endure, suffer (~ högg, mannraun dauða); reyna, hvárt hann þyldi járn eða eigi, to try whether he could bear iron or not; ~ hart, to suffer hardship; hversu þoldi S. í brennunni, how did S. bear the burning?;
2) ~ e-m e-t, to bear it at one’s hand (kann verap at þá sá nökkurir svá röskvir, at ei þoli jarli allan ósóma); ~ eigi lög, not to bear the law; eigi skal þat, ok skal ~ Snorra lög, S. shall have the benefit of the law;
3) to feel at rest, be still or quiet; þá œðist dýrit svá at þat þolir hvergi, so that it has no rest; fylgdi svá mikill verkr, at hann mátti hvergi kyrr þola, so great pain that he could nowhere remain quiet.
pres. þoli, pret. þolði, subj. þylði (þølði); part. þolt, later form þolat; [Goth. þulan = ἀνέχεσθαι, στέγειν; A. S. þoljan; Old Engl. and Scot. thole.; O. H. G. doljan, dolon; Dan. taale; Germ. dulden; Lat. tulisse, tol-erare; Gr. τλα- in τληναι, etc.]:—to bear, endure, suffer; reyna hvert hann þyldi járn eðr eigi, whether he could bear it or not, Fms. vii. 250; hvárt Þrændir þyldi atgörða-laust, ef …, vi. 38; ok þoli skor, Grág. ii. 188; at þau (the ships) þeyldi (i.e þøldi) mannfarminn, Fms. viii. 380, v. l.; mannraunir er hann hafði þolat, vi. 19; hversu þoldi Skarphéðinn í brennunni … vel fyrst en þó lauk svá at hann grét, Nj. 270; ef slíkt þolist, Ísl. ii. 406; eigi er þat þolanda (gerund.), it is intolerable, K. Á. 36; spyrr hversu lengi hann hafði þat áfelli þolt, Fms. x. 226; lengi höfu vér þolt þeirra ofsa, 237; þau hafa mart högg þolt í dag, 360; hversu hart þeir hafa þolat, Fas. i. 339.
2. þola e-m e-t, to bear it at one’s hand; kann vera at þá sé nokkurir svá röskvir at eigi þoli jarli allan ósóma, Fms. i. 208; munt þú skora mér á hólm ok þola eigi lög, Nj. 87; eigi skal þat ok skal þola Snorra lög, let us ‘thole’ the law to Snorri, i. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. a sufferer, Skálda (= accusative).
a. tolerable, to be tolerated.
adj. (-liga, adv.), tolerable, H. E. i. 457; eigi rétt eðr þolanligt, to be tolerated, Bs. i. 281.
a. lasting, durable; enduring (þrekinn ok ~ við vás ok erviði).
adj. one who holds out longest, lasting, durable; skjöldr þjokkr ok þolinn, Karl. 97: enduring, þrekinn ok þolinn við vás ok erviði, Róm. 330, Fms. ii. 69: of one who never gets exhausted, never loses his breath, of a runner, horse, or the like, minn hestr er þolnari en þinn.
adv. with patience.
adv. patiently, Fms. ix. 278, Rb. 382, MS. 623. 54, passim in mod. usage.
a. patient.
adj. [Dan. taalmodig], ‘thole-moody,’ patient, enduring, Stj. 158, Fb. ii. 261, Greg. 20, passim esp. in eccl. writers, N. T., Vídal.
II. masc. the clench-nail by which the blade is fastened to the haft of a clasp-knife; þolinmóðr í kníf, Edda ii. 494; þolin-móðrinn brotnaði.
No entry
f. patience, long-suffering, Ld. 256, Fms. x. 217, Sks. 12, Mar. passim, N. T., Pass., Vídal.
m. fir-tree, tree in general.
m. [Ivar Aasen toll; cp. þöll, þella], a fir-tree, esp. a young fir, see Ivar Aasen, Edda (Gl.); but in poets of trees in general; er und þolli stendr, Vsp. (of an ash); ask-þollr, an ash-tree, Lex. Poët.; álm-þollr, an elm-tree, id.
2. [A. S. þol; Engl. thole], a wooden peg, Hým. 13 (the peg on which the cauldron was hung): esp. the thole of a row-boat, the pin on which an oar works, árar leika í þollum (Dan. told).
II. freq. in poët. circumlocutions of a man: poët. compds, hjálm-þollr, seim-þ., hring-þ., = a man, Lex. Poët.
No entry
adj. enduring, persevering.
No entry
n. patience.
No entry
adj. impatient, having no endurance.
n. lack of endurance.
n. lack of endurance, unsteadiness, Grett. 118.
f. trial of one’s patience.
f. a trial, Bs. i. 45.
f. rowing bench, thwart.
see þópta.
(þorða, þorat), v. to dare, have the courage to do a thing (þorði hann þó ekki at synja þeim gistingar).
pres. þori, pret. þorði; subj. þyrði, older þørði; part. þorat (þort?): with neg. and personal suff., þoriga ek, I dare not, Vkv.; [cp. Engl. dare; the Dan. lurde, = to dare, is formed from the pret.]:—to dare, have the courage to do a thing; with infin., þoriga ek at segja nema þér einum, Vkv.; þora mun ek þann arm verja, Ó. H. (in a verse); þorði hann ekki at synja þeim gistingar, Fbr. 19; get ek at hann hafi ekki þorat at koma á minn fund, 33;, en skal þessi enn gamli þora at sjá í mót vápnum, Ld. 280; ek þorða at leggja mik í hættu, Fs. 4; hann þorir at berjask, Gullþ. 50; þora man ek at heimta fé þetta, Nj. 31; var engi svá grimmr at þyrði á hann at ráða, Fms. ii. 174; þar hafði engi maðr þorat at nema fyrir landvættum, síðan Hjörleifr var drepinn, Landn. 272: leaving out the infin., ef þeir fá þann kvið at þeir mætti eigi ganga enda þörði þeir eigi, Grág. ii. 158.
2. with acc., but only of the pronoun ‘þat;’ engi myndi þat þora, at segja honum …, no one would dare that, to tell him …, Hkr. (pref.): freq., and in mod. usage, eg þori það ekki, I dare not that, dare not do it.
f. daring, courage.
f. daring, courage, Bs. i. 42, Al. 15; þoranar-raun, Ld. 92: neut., svá mikit þoran, Mar. 491.
m. the greater part, main part (alir ~ liðsins; mestr ~ manna).
a, m. so the vellums with a single r; the mod. form is þorri, but less correct, for the word is akin to þyrja, q. v.:—the greater part, main part, of a crowd, multitude, assembly, or the like; allan þora. (thus the vellum) landsins, the main part of the land, Fms. vii. 177; allr þori liðsins, Trist.; var þat mestr þori múgsins, viii. 411 (þori, Fb. ii. 687, l. c.); mestr þori var á land rekinn fjárins, Finnb. 244; en mikill þori var þat er þær sögðu eins báðar, Landn., Hb. 320; lætr hann brott flytja mestan þora fjárins, Al. 28; mestr þori manna, Barl. 26, N. G. L. ii. 418; hann má oss þjóna at miklum þora. for a great deal, Norske Saml.; and so freq. in mod. usage, það er mestr þorri búinn, the most part ready, all but ready.
(-s, -ar), m.
1) thorn (þornar ok þistlar);
2) spike, esp. the tongue of a buckle, pin of a brooch (þorni n í belti);
3) the letter þ.
m. [Ulf. þaurnus = ἄκανθα; A. S. þorn; Engl. thorn; O. H. G. and Germ. dorn; Dan. torn]:—a thorn; þorna ok þistla, Eluc. 45; með þornum, Greg. 31; þorn ok klungr, Stj. 38, 47, passim; hag-þorn, cp. þyrnir.
II. metaph. a spike; með hvössum þornum, Sks. 419: esp. the tongue of a buckle, pin of a brooch, hón þóttisk taka þorn einn or serk sínum, Hkr. i; þorninn gekk í sundr í sverðfetlinum, Sturl. iii. 163; þorninn í belti þiuu, Pr. 431; poët., þorns þöll, þorna Freyja, Þ;rúðr …, the fairy of the fibula, i. e. a lady, Lex. Poët., and in mod. usage; þorn-reið, þorn-grund, poët. = a lady, Lex. Poët.
2. the letter þorn (see Þ), Skálda 168, Edda ii. 365.
(að), v. to become dry, dry ~up.
að, to become dry, Glúm. 364, Eb. 260, Bs. i. 339, Ísl. ii. 131, 364, Greg. 58, Al. 95, Sks. 28, Barl. 78, Stj. 589.
2. metaph. in the rhyming phrase, morna ok þorna, to ‘peak and pine,’ Fas. ii. 235.
3. part. þornaðr, dried; dauðr ok þornaðr limr, Fms. i. 229.
No entry
f. = þornkrúna, Symb. 22, Hom. (St.)
No entry
u, f. a crown of thorns, Ann. 1274.
n.
1) an isolated farm;
2) in foreign countries, a thorp or village (Írar hlaupa saman í eitt ~);
3) an open, unsheltered place (hrørnar þöll, sú er stendr þorpi á).
n. [Ulf. þaurp = ἀγρός, once in Nehem. v. 16; A. S. and Hel. þorp; Old Engl. thorp; O. H. G. and Germ. dorf; Lat. turba is taken to be the same word: this word, we think, was originally applied to the cottages of the poorer peasantry crowded together in a hamlet, instead of each house standing in its own enclosure, like the ‘tún’ or ‘bær’ or ‘garðr’ of the ‘búandi,’ hence þorpari = a churl (see below); the etymological sense being a crowd, throng, as seen in þyrpast, þyrping (qq. v.), as also in Lat. turba]:
I. a hamlet, village, rarely of an isolated farm; fóru þau um kveldit í annat þorp skamt þaðan, … Þorsteinn hét þar bóndi, Hkr. i. 189 (in East-Norway), Fms. x. 219; margir vóru búendr þar í þorpinu, Ó. H. 151; til Níðaróss, þar var þorp nokkut sett ok kaupstaðr, Fms. x. 294; um þorp ok um bæi (Scotland), Orkn. 78; in Edda 108, þorp ef þrír eru, …
2. when used of foreign countries it means a thorp or village; borgir, kastalar, þorp, Fms. vii. 94; þorp ok tún, Sks. 631; Írar hlaupa saman í eitt þorp, Ld. 78; borg eða þorp, Stj. 96, 183; þar (in Frisland) varð brátt fyrir þeim þorp eitt ok bygðu þar margir bændr, Eg. …
Shortened here. Read the full article →
a. boorish, clownish.
adj. (-liga, adv.), boorish, clownish, Hkr. iii. 129, Al. 119.
m. clownishness.
m. clownishness, Sks. 276: mod. villainy.
m. cotter, peasant, boor, churl (þorparar ok verkmenn).
a, m. a cottier, peasant, boor, churl, clown, of the lower peasantry; búandkarl eða þ., Fms. ii. 48; þorparar ok verkmenn, opp. to ríkir búendr, Ó. H. 212; þorpari (opp. to hæverskr maðr), Sks. 276, 317; ‘colonus’ and ‘miles gregarius’ are rendered by þ., Róm. 132, 152; þorpara sonr, þorpara sveinn. a term of contempt, Fms. viii. 221, Fas. i. 150.
2. metaph. a villain, so in mod. usage.
COMPDS: þorparaligr, þorparaskapr.
m. churl.
m. = þorpari, a churl, Fms. x. 372, Þiðr. 231. þorpkarl-ligr, adj. churlish, Hkr. iii. 129.
n. the great sacrifice when Thorri began (in heathen times).
n. the great sacrifice when Thorri begins (in heathen times), Fas. i. 17.
No entry
f. pl. calm, frosty weather, said to prevail in this month.
No entry
m. the month Thorri, Fb. i. 22, Rb. 516.
No entry
m. the thrall of Th., i. e. the last day of Thorri, see Almanack, 1873, Feb. 22.
m. the fourth winter month, the first after midwinter.
a, m. [perh. from þverra þorrinn = the month of the waning or ‘ebbing’ winter]:—the name of the fourth winter month, the first after mid-winter; of thirty days, beginning on a Friday and ending on a Saturday inclusively; in the old calendar Þorri is entered as beginning between the 9th and 16th of Jan., and the next month, Góe (q. v.), between the 8th and 15th of Feb., see H. E. i. 595; but in the new style, in Icel. Almanack, the first day of Thorri, 1873, is Friday, Jan. 24, and the last, Saturday, Feb. 22; mið-þorri, the middle of the month Th., Edda 103, Grág. ii. 306, Rb. 46, Landn. 324: the name of this month is still the common term in Icel., the names of Jan. and Feb. being almost unknown in Icelandic country life; Þorra-dægrin þykja löng | þegar hann blæs á norðan, a ditty, see Gói. For the mythical origin of this month, see Orkn. (begin.) and Fb. i. 21, 22.
COMPDS: Þorrablót, Þorrakyrrur, Þorramánuðr, Þorraþræll.
(-s, -ar), m. cod, codfish.
m., proncd. þoskr, and spelt so, Edda ii. 623; [Dan. torsk]:—a codfish, Edda (Gl.), Grág. ii. 359; passim in old and mod. usage, þorsk-höfuð, þorsk-lifr, þorsk-lýsi, a cod’s head, liver, oil: þorska-bítr, m. nickname of a great fisher, Eb.: Þorska-fjörðr, m. a local name in western Icel., Landn.: Þorskfirðingar, m. pl. the men from Th.: Þorskfirðinga-saga, u, f., Landn., see Index.
m. thirst.
a, m. [Ulf. þaurstei = δίψις; A. S. þurst; Dan. törst; Germ. durst; Engl. thirst]:—thirst, Fms. iii. 96, vi. 350; hungr ok þorsti, passim.
a. not thirsty.
adj. ‘taintless,’ having slaked one’s thirst, Gsp.
a. given to thirst, thirsty.
adj. given to thirst, thirsty, Lækn. 471 (spelt þostlátr): of food, causing thirst, það or þostlátt.
n. rush; in phrase, sitja (standa) í þot við e-n, to sit (stand) ready to make (? or meet) an attack.
n. [þjóta], a rush; upp-þot, a great uprising, a great stir; sitja í þot (better þrot = þraut) við e-n, Fas. iii. 177.
I) adv.
1) yet, though, nevertheless, still (þeir vóru síð búnir ok sigldu þó í haf);
2) connected with other particles; ok þó, and besides, and even, to boot (í Nóregi er lítil bygð ok þó sundrlaus); mörgum mönnum ófróðum ok þó óvitrum, ill-informed and unwise as well; er þó, since yet, considering that (kvazt hjá bóndum skyldu vera, er þó buðu þeir honum svá góða kosti);
3) conj., þó at, contracted þót, þótt, although, even though, with subj. (hann rengdi til augum, þó at úskygn væri); halda máttu þessu sæti, þótt hón komi sjalf til, though she comes herself into the hall; dropping the ‘at’; þó þú sért lítillar ættar, although thou art of low extraction.
II) from þvá.
conj. [Goth. þau or þau-h = ἄν, ni-þau = οὐκ ἄν; A. S. þeah; Engl. though; O. H. G. doh; Germ. doch; Dan. dog; the Icel. being a contracted form; this particle was originally pronominal, the h being a suffix; see Grimm’s Gramm. iii. 176, 177.]
A. Though, yet, but yet, nevertheless; hefir mér þó tvennt um sýnzt, … en þó hefi ek í einum stað á stofnat, Nj. 3; þeir vóru síð búnir, ok sigldu þó á haf, 281; en þó vil ek mik eigi frá kjósa, Fms. vi. 10; ok fengit þó minna hlut, vii. 256; en ef eigi náir þeim, þá er þó rétt, at…, Grág. i. 207; svá þó (yet so) at biskup væri skaðlauss, Dipl. v. 2; en ef þeir setja lík niðr þó at hváru, nevertheless, N. G. L. i. 347; eigi var skegglauss Þorvaldr bóndi þinn, ok réttú þó honum bana, Nj. 52; ok vartú þó vetri ellri, Fms. vii. 119.
II. connected with other particles:
1. er þó, ‘as though,’ considering that, yet after all, or the like; er þó hafði hann tekit við Birni, Eg. 166; er þér þreytið þetta mál þó svá mjök, Fms. vii. 169; er þó buðu þeir honum svá góða kosti, ix. 398; þú hrópar sonu Njáls ok sjálfan hann er þó er mest vert, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
see þó (B).
n.
1) crowding, thronging, pressing; leiðist mér ~ þetta, this crowding wearies me;
2) wearisome, endless struggle (þar kemr enn þófinu, at).
n. a beating or thickening of cloth; Bárðr minn á Jökli leggstu á þófið mitt, Ísl. Þjóðs., and freq. in mod. usage.
II. metaph. a wearisome, endless struggle; leiðisk mér þóf þetta, Nj. 92, Sturl. i. 101, Grett. 134; þar kemr enn þófinu, at …, Fms. xi. 429, Grett.
No entry
a, m. a stamper.
m. felt hood.
m. a felt hood, Fms. iv. 76, ix. 445, Nj. 179.
m. felt cloak.
m. a felt cloak, Sturl., Bs. i. 667.
m.
1) felt;
2) saddle-cloth of felt.
a, m. felt; þeir skáru sér stakka ór þófum, Bs. i. 667, passim.
2. esp. of felt used as a saddle-cloth; þófa á tvá hesta, Vm. 177; slær við beisli, lætr þófa á bak hestinum, Hrafn. 7; hann léttir söðlinum upp af þófanum, Sturl. iii. 295.
COMPDS: þófahöttr, þófastakkr.
No entry
að, to thicken, of cloth, etc.
No entry
f. a pleasure; vel-þóknan, good-will.
No entry
að, dep. [þykkja, þótti, cp. þokki], to be pleased; vita hversu Frey þóknisk til þin, Fms. ii. 74; Ólafi þóknaðisk vel tal þeirra, O. was well pleased with their talk, i. 220; þóknaðisk hvárt öðru vel, 102, N.G.L, ii. 421.
see þopta.
u, f., better þopta, for optar, þopta make a rhyme; now sounded þótta:—a rowing bench, aptr stökk þjóð um þoptur, Hallfr.; þessi maðr var hárr á þoptu, Fms. ii. 180; mörk fyrir þoptu hverja, þat heita þoptu-gjöld, N. G. L. i. 103: allit., þóptu ok þilju, Grág., passim.
No entry
a, m. a bench-fellow, Edda (Gl.)
No entry
m., gen. Þórðar, a pr. name, see Þórr (B).
m. the god Thor.
m., gen. Þórs, dat. and acc. Þór, but Þóri dat., Bragi; in Runic inscriptions spelt Þur; [A. S. þunor; Engl. thunder; North. E. thunner; Dutch donder; O. H. G. donar; Germ. donner; Hel. thunar; Dan. Tor, in tor-den; cp. Lat. tŏno and tonitrus; the word Þór-r is therefore formed by absorption of the middle n, and contraction of an older dissyllabic Þonor into one syllable, and is a purely Scandinavian form; hence in A. S. charters or diplomas it is a sure sign of forgery when names compd with þur- appear in deeds pretending to be of a time earlier than the Danish invasion in the 9th century; although in later times they abound; the Engl. Thurs-day is a later form, in which the phonetic rule of the Scandin. tongue has been followed; perh. it is a North. E. form. There is a short essay by Jacob Grimm on the etymology of this word.]
A. The god Thor, the god of thunder, keeper of the hammer, the ever-fighting slayer of trolls and destroyer of evil spirits, the friend of mankind, the defender of the earth, the heavens, and the gods, for without Thor and his hammer the earth would become the helpless prey of the giants. …
Shortened here. Read the full article →
m. Thursday.
m. [A. S. Þunresdæg; O. H. G. Donares-tac, Toniris-tag; mid. Germ. Donres-tac; mod. Germ. Donners-tag; Dutch Donder-dag; Swed.-Dan. Tors-dag; in Engl. also contr. Thursday]:—Thursday, dies Jovis, N. G. L. ii. 347, Rb. 572, Fms. ix. 317, passim; Helgi-Þórsdagr, Holy Thursday, Ascension Day, Js. 11, Fms. ix. 526, D. N.; Skíri-Þórsdagr, Dan. Skjertorsdag, Thursday in Passion-week, passim.
No entry
a, m. a bird, cp. Óðins-hani.
No entry
n. the temple of Jove, Clem., Al.
No entry
u, f. a mod. poët. word, from Dan. torden, the din of Thor, i. e. thunder, Bjarni.
I) conj. contr. from þó at, although; see þó 3.
II) from þykkja.
although, see þó (B. III).
No entry
adj. rude and haughty.
No entry
adj. arrogant.
I) m.
1) thought, mind;
2) displeasure, anger.
II) from þykkja.
a, m. [Engl. thought]
1. thought, mind; geð-þótti, hug-þótti, disposition.
2. haughtiness, anger; engi þótti né ofrkapp, Karl. 210, Mar.: and so in mod. usage.
COMPDS: þóttaligr, þóttafullr.
m. = þótti; mæla sinn þótt, to tell one’s mind.
m. = þótti; í föstum þótt (= or þokk?), in a surly mood, Stor.; mæla sinn þótt, to tell one’s mind, Fb. i. 50.
No entry
although thou, see þó (B. III. 4).
No entry
að, dep. = þermlast, D. N. i. 317.
(að), v. to trudge, trample.
að, to lumber along, walk heavily, like a bear, Fas. iii. 275, Hallfred (Fs. 105), Ísl. ii. 272 (in a verse).
f. trampling.
or þrömmun, f. a lumbering along, Am. 17.
No entry
m. [Germ. dram; Lat. trab-s, see Grimm, Dict. ii. 1332]:—a ‘beam-hawk,’ i. e. a ship, poët., Leiðarv. 16.
n. quarrel.
m. = þrapt, [cp. Engl. to threap = to wrangle.]
n. quarrel.
n. a quarrel, Edda 110; cp. þrátta and þræta.
No entry
n. a quarrel, litigation; opt er þras á þingum, Hallgr.: an idle quarrelling; þetta er ljóta þrasið! leiðinda-þras, a tiresome wrangle.
(pres. þrasi), v. to talk big, to rage (hví þrasir þú svá, Þórr!).
pres. þrasi, [O. H. G. drason], to talk big, make a bold show; hví þrasir þú svá, Þórr? Ls. 59.
2. mod. to quarrel, wrangle.
No entry
a, m. (= þrasir), a pr. name, Landn.
No entry
m. [cp. Ulf. þrasa-balþei = pugnacity, temerity], a sturdy fighter; in poët. compds, líf-þrasir (one who is hard to kill?), ör-þrasir, dólg-þrasir.
No entry
að, to rummage, better þröska; þótti henni þraskað um híbýli sín, Grett. 141 C.
No entry
að, to hold on sturdily, stubbornly.
I) (pl. -ir), f. hard strugggle, great exertion, labour, hard task (ek mun láta þik vinna til ráðahags þessa ~ir nökkurar);
þola ~ir, to suffer hardshps;
gera ~ til e-s, to try hard;
berjast til ~ar, to fight to the end.
II) from þrjóta.
f. a struggle, great exertion, labour, hard task; þú sel manninn fram, ok lát mik eigi þurfa þraut til, Ld. 44; leggit á mik nokkura yfirbót eða þraut, Fms. i. 119; svá mikla þraut at leiða mikit lið í orrostuna aptr, x. 371; þola þrautir, Al. 92, Sks. 23 new Ed.; göra þraut til e-s, to try hard: ok mun ek nú eigi optarr þraut til göra, Lv. 69: in legends (such as that of Hercules) the labour or ‘task’ to be performed is called þraut, Bret. 22, 24; nú mun ek göra sem fornir menn, at ek mun láta þik vinna til ráða-hags þessa þrautir nökkurar, Eb. 132; leggja þraut fyrir e-n; thus, e. g. the twelve labours of Hercules are ‘þrautir.’
II. with prepp.; í þraut, in or with a desperate struggle, in the end, finally; ódrjúgr í allar þrautir, opp. to ‘í fyrstunni,’ Fms. viii. 134; öruggr í allri þraut, i. 305; hann gékk undan þeim í þraut, Eb. 320; at vísa djöflum til þrautar við mik, Fms. i. 305; eigi munu vér sigrask á þeim til þrautar, Fær. 75; berjask til þrautar, to fight to the end, Fas. ii. 535. Hkr. iii. 90, Fms. vi. 256. þrautar-laust, n. adj. without a struggle, easily, Fms. ii. 268, vi. 160.
a. good in straits.
adj. persevering, Rd. 308, Sks. 383, Fs. 161, 184.
adv. = þrautarlaust.
n. adj.; var þat eigi þ., it was not without a struggle, Eb. 172, Fas. ii. 478.
I)
(þrá, þráða, þráðr), v. to long, yearn (slá ekki slíku á þik, at ~ eptir einni konu);
refl., þrást á e-t, to long for a thing.
II)
f. longing, yearning;
leggja þrár í e-t, to yearn after a thing.
III)
n. obstinacy (Hrafn harðnaði í sínu þrái við biskup);
í ~ e-m, in defiance of, in spite of (gerði þat hverr í ~ öðrum);
honum þótti þat mjök gert í ~ sér, in his despite, in order to thwart him;
ganga á ~, to veer round and become contrary, of wind (því næst gekk veðr á ~).
1. n. a throe, hard struggle, obstinacy; en ef menn vilja þrá sitt til leggja, ok vilja heldr vera í banni en lausn taka, H. E. i. 238; ef hann stendr í því með þrái, 232; ef þú staðfestisk í þinu þrái, Stj. 285; Rafn harðnaði í sínu þrái við biskup, Bs. i. 761.
2. the phrase, í þrá, in defiance of; görði þat hverr í þrá öðrum, in spite of, in defiance of one another, Sturl. ii. 12; honum þótti þat mann-skaði mikill, ok mjök gört í þrá sér, and in his despite, in order to thwart him, Ó. H. 94; ganga á þrá, to veer round and become contrary, of wind; því næst gékk veðr á þrá, ok rak þá inn aptr undir Niðarhólm, Fms. ii. 207.
2. f. [þreyja], a throe, pang, longing; mikilliga þrá eðr helstríð, Stj. 38; böl er beggja þrá, Ls. 59; ljótar nornir skópu oss langa þrá, Skv. 3. 7; leggja þrár á e-t, to yearn after a thing, Flóv. 77; þrár hafðar er hefi til þins gamans, Fsm. 50; margr fær þrá fyrir litla stundar-fýsn, Mag.
B. [A. S. þreâ or þreow, in lic-þrowere = a leper; cp. A. S. þrower, a martyr], rottenness, decay; in iík-þrá, ‘body-decay,’ leprosy. …
Shortened here. Read the full article →