Bókastaðir

Fornjótr hefir konungr heitit; hann réð fyrir þeim lǫndum, er kǫlluð eru Finnland ok Kvenland; þat er fyrir austan hafsbotn þann er gengr í norðr til móts við Gandvík; þat kǫllu vér Helsingjabotn. Fornjótr átti þrjá sonu, hét einn Hlér, er vér kǫllum Ægi, annarr Logi, þriði Kári; hann var faðir Frosta, fǫður Snæs hins gamla; hans son hét Þorri, hann átti tvá sonu, hét annarr Nórr en annarr Górr; dóttir hans hét Gói.

Þorri var blótmaðr mikill, hann hafði blót á hverju ári at miðjum vetri; þat kǫlluðu þeir Þorra-blót; af því tók mánaðrinn heiti.

Þat var tíðenda einn vetr at Þorra-blóti, at Gói hvarf í brott ok var hennar leita farit, ok fansk hon eigi. Ok er sá mánaðr leið, lét Þorri fá at blóti, ok blóta til þess, at þeir yrði vissir hvar Gói væri niðr komin; þat kǫlluðu þeir Gói-blót. Einskis urðu þeir vísir um hana at heldr.

Fjórum vetrum síðarr strengdu þeir brœðr heit at þeir skyldu hennar leita; ok skipta svá leitinni, at Nórr skyldi leita um lǫndin en Górr skyldi leita um útsker ok eyjar, ok fór hann á skipum. Hvárr-tveggi þeirra brœðra var fjǫlmennr.

Helt Górr skipum sínum út eptir hafsbotnum ok svá í Allans-haf. Síðan kannar hann víða Svía-sker ok allar eyjar [þær] er liggja í Eystra-salti; eptir þat í Gauta-sker ok þaðan til Danmerkr ok kannar þar allar eyjar; hann fann þar frændr sína, þá er komnir vóru af Hlé hinum gamla ór Hlésey, ok helt hann þá enn fram ferðinni ok spyrr ekki til systur sinnar.

En Nórr, bróðir hans, beið þess, er snjó lagði á heiðar ok skíðfœri gjǫrði gott. Eptir þat fór hann af Kvenlandi ok fyrir innan hafsbotninn ok kvómu þar er þeir menn vóru er Lappir heita, þat er á bak Finnmǫrk. En Lappir vildu banna þeim yfirfǫr ok tóksk þar bardagi; ok sá kraptr ok fjǫlkyngi fylgdi þeim Nór, at óvinir þeirra urðu at gjalti þegar þeir heyrðu heróp ok sá vápnum brugðit, ok lǫgðu Lappir á flótta.

En Nórr fór þaðan vestr á Kjǫlu ok var lengi úti, ok svá at þeir vissu ekki til manna, ok skutu dýr ok fugla til matar sér; fóru þar til er vǫtn hnigu til vestr-ættar af fjǫllum. Þá fara þeir með vǫtnunum ok kvómu at sjá, þar var fyrir þeim fjǫrðr mikill sem hafsbotn væri, þar vóru bygðir miklar, ok dalir stórir gengu at firðinum. Þar var safnaðr fyrir þeim ok réðu þeir þegar til bardaga við Nór, ok fór þeirra skipti eptir vana. Allt fólk fell þar eða flýði, en Nórr ok hans menn gengu yfir sem lok yfir akra. Fór Nórr um allan fjǫrðinn ok lagði undir sik ok gjǫrðisk konungr yfir þeim heruðum, er þar lágu innanfjarðar.

Nórr dvaldisk þar um sumarit þar til er snjáfaði á heiðar; þá stefndi hann upp eptir dalnum, þeim er suðr gengr af firðinum; sá fjǫrðr er nú kallaðr Þrándheimr. Suma menn sína lætr hann fara hit fremra um Mærina; hann lagði undir sik hvar sem hann fór. Ok þá er hann kemr suðr yfir fjallit, þat er var fyrir sunnan dalsbotninn, sótti hann suðr eptir dǫlunum, þar til er hann kom at vatni miklu er þeir kǫlluðu Mjǫrs; þá snýr hann enn vestr á fjallit, þvíat honum var sagt at menn hans hǫfðu farit ósigr fyrir konungi þeim er Sókni hét.

Þá kvómu þeir í þat héraðr, er þeir kǫlluðu Valdres. Þaðan fóru þeir til sjófar ok kvómu í langan fjǫrð ok mjófan er nú heitir Sogn, þar var fundr þeirra Sókna ok áttu þeir þar orrostu mikla, þvíat Sókna brá ekki við fjǫlkyngi þeirra. Nórr gekk fram hart ok skiptusk þeir Sókni hǫggum við; þar fell Sókni ok mart lið hans.

Eptir þat fór Nórr í fjǫrð þann er norðr gengr af Sogni. Þar hafði Sókni fyrir ráðit er nú heitir Sóknadalr, þar dvaldisk Nórr lengi, ok heitir þar nú Nórafjǫrðr. Þar kom til móts við hann Górr bróðir hans, ok hafði þá hvárrgi þeirra spurt til Gói. Górr hafði ok undir sik lagt land allt ytra, er hann hafði sunnan farit, ok þá skiptu þeir lǫndum með sér brœðr, hafði Nórr meginland allt, en Górr skal hafa eyjar þær allar, er hann ferr stjórnfǫstu skipi milli ok meginlands.

Ok eptir þat ferr Nórr til Upplanda ok kom þar sem nú heitir Heiðmǫrk; þar réð sá konungr fyrir, er hét Hrólfr ór Bjargi, hann var son Svaða jǫtuns norðan af Dofrum. Hrólfr hafði numit á brott af Kvenlandi Gói Þorradóttur; hann fór þegar til móts við Nór ok bauð honum til einvígis; þeir bǫrðusk lengi, ok varð hvárrgi sárr. Eptir þat sættusk þeir, ok fekk Nórr systur Hrólfs en Hrólfr fekk Gói.

Þaðan sneri Nórr aptr til ríkis þess er hann hafði undir sik lagt, þat kallaði hann Noreg; réð hann því ríki meðan hann lifði, en synir hans eptir hann, ok skiptu þeir landi með sér, ok tóku svá ríkin at smækkask, sem konungarnir tóku at fjǫlgask, ok greindusk svá í fylki.

Górr hafði eyjarnar ok var hann því kallaðr sækonungr; hans synir vóru þeir Heiti ok Beiti, þeir vóru sækonungar ok ofstopamenn miklir; þeir gengu mjǫk á ríki sona Nórs ok áttu þeir orrostur margar ok sigruðusk ymsir.

Beiti lagðisk inn í Þrándheim ok herjaði þar, hann lá þar er nú heitir Beitsær ok Beitstǫð, þar lét hann draga skip or Beitstǫð innanverðri ok norðr yfir Eldueið, þar ganga Naumudalir at norðan. Hann settisk í lypting ok helt um hjálmunvǫlinn, ok eignaðisk hann land allt þat er þá lá á bakborða, ok er þat margar bygðir ok mikit land.

Heiti sonr Górs var faðir Sveiða sækonungs, fǫður Hálfdanar ens gamla, fǫður Ívars Upplendinga-jarls, fǫður Eysteins glumru, fǫður Rǫgnvalds jarls hins ríka ok hins ráðsvinna.

Rǫgnvaldr jarl gekk til lands með Haraldi hinum hárfagra, en hann gaf honum yfirsókn um Mœri hváratveggju ok Raumsdal; hann átti Ragnhildi dóttur Hrólfs nefju; þeirra sonr var Hrólfr er vann Norðmandi, hann var svá mikill, at hann báru eigi hestar, því hét hann Gǫngu-Hrólfr; frá honum eru komnir Rúðu-jarlar ok Engla-konungar; þeirra sonr var ok Ívarr ok Þórir þegjandi. Rǫgnvaldr átti ok frillusonu, hét Hallaðr ok Hrollaugr ok Einarr, hann var yngstr.

Haraldr hinn hárfagri fór á einu sumri vestr um haf at hegna víkingum, er honum leiddisk ófriðr þeirra, er herjuðu í Noreg um sumrum, en váru á vetrum í Hjaltlandi eða Orkneyjum; hann lagði undir sik Hjaltland ok Orkneyjar ok Suðreyjar; hann fór allt vestr í Mǫn ok eyddi Manar-bygðina. Hann átti þar margar orrostur, ok eignaðisk lǫnd svá langt vestr, at engi Noregs-konungr hefir lengra síðan. Ok í einni orrostu fell Ívarr, son Rǫgnvalds jarls. En er Haraldr konungr sigldi vestan, þá gaf hann Rǫgnvaldi jarli í sonar-bœtr Hjaltland ok Orkneyjar, en Rǫgnvaldr jarl gaf Sigurði, bróður sínum, bæði lǫndin; hann var stafnbúi Haralds konungs. Konungr gaf Sigurði jarls-nafn, er hann fór vestan, ok var Sigurðr eptir vestr.

Sigurðr jarl gjǫrðisk hǫfðingi mikill, hann gjǫrði félag sitt við Þorstein rauð, son Ólafs hins hvíta ok Auðar ennar djúpúðgu, ok unnu þeir Katanes allt ok mikit annat af Skotlandi, Mærhæfi ok Ros; þar lét hann gjǫra borg á sunnanverðu Mærhæfi.

Þeir mæltu fund sín á milli, Sigurðr ok Melbricta tǫnn Skota-jarl, at þeir skyldu finnask ok semja sín mál í ákveðnum stað við xl. manna hvárr. Ok þá er nefndr dagr kom, hugsaði Sigurðr Skota vera ótrúa. Hann lét búa átta tigi manna á fjórum tigum hesta.

Ok þá er Melbricta gat at líta, mælti hann við sína menn: "Nú erum vér sviknir af Sigurði, þvíat ek sé tvá manns-fœtr á hverri hross-síðu, ok munu menn vera hálfu fleiri en farar-skjótar; herðum nú hugina, ok leitum at hverr hafi mann fyrir sik áðr vér látimsk;" ok þeir bjuggusk við eptir þat.

Ok er Sigurðr sá ráðagjǫrð þeirra, mælti hann við sína menn: "Nú skal fara af baki helmingr liðs várs, ok koma í opna skjǫldu þá er saman lýstr liðinu, en vér munum ríða at sem harðast ok støkkva í sundr fylkingu þeirra."

Ok svá tóksk; ok var þar bardagi harðr, ok eigi langr áðr Melbricta fell ok hans fǫruneyti, ok lét Sigurðr festa hǫfuð þeirra við slagálar til ágætis sér. Ok þá riðu þeir heim ok hrósuðu sigri.

Ok er þeir vóru á leið komnir, þá vildi Sigurðr keyra hestinn við fœti sínum, ok lýstr hann kálfanum á tǫnnina, er skagði or hǫfði Melbricta, ok skeindisk; Ok í þat sár laust verkjum ok þrota, ok leiddi hann þat til bana; ok er Sigurðr hinn ríki heygðr á Ekkjals-bakka.

Guðþormr hét son Sigurðar, hann réð einn vetr lǫndum ok dó barnlauss. Ok er Rǫgnvaldr Mæra-jarl spurði andlát þeirra feðga, sendi hann vestr Hallað, son sinn, ok gaf Haraldr konungr honum jarls-nafn. Ok er Hallaðr kom vestr, settisk hann í Hrossey, en víkingar fóru um eyjarnar ok yfir á Nes, drápu menn ok rændu. En er búendr kærðu skaða sinn fyrir Hallaði jarli, þá þótti honum torvelt at rétta þeirra hlut ok leiddisk honum tignin; hann veltisk or jarldóminum ok tók hǫlds-rétt, ok fór aptr til Noregs, ok þótti hans ferð hin hæðiligsta.