Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1

Fornjótr hefir konúngr heitið; hann réð fyrir þeim löndum, er kölluð eru Finnland ok Kvenland;hann rèð fyrir þeim löndum, er kölluð eru Finnland ok Kvenland; þat er fyrir austan hafsbotn þann er gengr í norðr til móts við Gandvík; þat köllu vér Helsíngjabotn.þat köllu vèr Helsíngjabotn. Fornjótr átti þrjá sonu, hét einn Hlér, er vér köllum Ægi, annarr Logi, þriði Kári;Fornjótr átti þrjá sonu, hèt einn Hlèr, er vèr köllum Ægi, annarr Logi, þriði Kári; hann var faðir Frosta, föður Snæs hins gamla; hans son hét Þorri, hann átti tvá sonu, hét annarr Nórr en annarr Górr;hans son hèt Þorri, hann átti tvá sonu, hèt annarr Nórr en annarr Górr; dóttir hans hét Gói. Þorri var blótmaðr mikill, hann hafði blót á hverju ári at miðjum vetri; þat kölluðu þeir Þorra-blót; af því tók mánaðrinn heiti. Þat var tíðenda einn vetr at Þorra-blóti, at Gói hvarf í brott ok var hennar leita farit, ok fanst hon eigi. Ok er sá mánaðr leið, lét Þorri fá at blóti, ok blóta til þess, at þeir yrði vissir hvar Gói væri niðr komin;Ok er sá mánaðr leið, lèt Þorri fá at blóti, ok blóta til þess, at þeir yrði vissir hvar Gói væri niðr komin; þat kölluðu þeir Gói-blót. Einskis urðu þeir vísir um hana at heldr. Fjórum vetrum síðarr strengdu þeir bræðr heit at þeir skyldu hennar leita; ok skipta svá leitinni, at Nórr skyldi leita um löndin en Górr skyldi leita um útsker ok eyjar, ok fór hann á skipum. Hvárr-tveggi þeirra bræðra var fjölmennr. Helt Górr skipum sínum út eptir hafsbotn um ok svá í Allans-haf.Hèlt Górr skipum sínum út eptir hafsbotn um ok svá í Allans-haf. Síðan kannar hann víða Svía-sker ok allar eyjar [þær] er liggja í Eystra-salti; eptir þat í Gauta-sker ok þaðan til Danmerkr ok kannar þar allar eyjar; hann fann þar frændr sína, þá er komnir vóru af Hlé hinum gamla ór Hlésey, ok helt hann þá enn fram ferðinni ok spyrr ekki til systur sinnar.hann fann þar frændr sína, þá er komnir vóru af Hlè hinum gamla ór Hlèsey, ok hèlt hann þá enn fram ferðinni ok spyrr ekki til systur sinnar. En Nórr, bróðir hans, beið þess, er snjó lagði á heiðar ok skíðfæri gjörði gott. Eptir þat fór hann af Kvenlandi ok fyrir innan hafsbotninn ok kvómu þar er þeir menn vóru er Lappir heita, þat er á bak Finnmörk. En Lappir vildu banna þeim yfirför ok tókst þar bardagi; ok sá kraptr ok fjölkýngi fylgdi þeim Nór, at úvinir þeirra urðu at gjalti þegar þeir heyrðu heróp ok sá vápnum brugðit, ok lögðu Lappir á flótta. En Nórr fór þaðan vestr á Kjölu ok var lengi úti, ok svá at þeir vissu ekki til manna, ok skutu dýr ok fugla til matar sér;En Nórr fór þaðan vestr á Kjölu ok var lengi úti, ok svá at þeir vissu ekki til manna, ok skutu dýr ok fugla til matar sèr; fóru þar til er vötn hnigu til vestr-ættar af fjöllum. Þá fara þeir með vötnunum ok kvómu at sjá, þar var fyrir þeim fjörðr mikill sem hafsbotn væri, þar vóru bygðir miklar, ok dalir stórir gengu at firðinum. Þar var safnaðr fyrir þeim ok réðu þeir þegar til bardaga við Nór, ok fór þeirra skipti eptir vana.Þar var safnaðr fyrir þeim ok rèðu þeir þegar til bardaga við Nór, ok fór þeirra skipti eptir vana. Allt fólk fell þar eðr flýði, en Nórr ok hans menn gengu yfir sem lok yfir akra.Allt fólk fèll þar eðr flýði, en Nórr ok hans menn gengu yfir sem lok yfir akra. Fór Nórr um allan fjörðinn ok lagði undir sik gjörðist konúngr yfir þeim heruðum, er þar lágu innanfjarðar.Fór Nórr um allan fjörðinn ok lagði undir sik gjörðist konúngr yfir þeim hèruðum, er þar lágu innanfjarðar. Nórr dvaldist þar um sumarit þar til er snjáfaði á heiðar; þá stefndi hann upp eptir dalnum, þeim er suðr gengr af firðinum; sá fjörðr er nú kallaðr Þrándheimr. Suma menn sína lætr hann fara hit fremra um Mærina; hann lagði undir sik hvar sem hann fór. Ok þá er hann kemr suðr yfir fjallit, þat er var fyrir sunnan dalsbotninn, sótti hann suðr eptir dölunum, þar til er hann kom at vatni miklu er þeir kölluðu Mjörs; þá snýr hann enn vestr á fjallit, þvíat honum var sagt at menn hans höfðu farit úsigr fyrir konúngi þeim er Sókni hét.þá snýr hann enn vestr á fjallit, þvíat honum var sagt at menn hans höfðu farit úsigr fyrir konúngi þeim er Sókni hèt. Þá kvómu þeir í þat héraðr, er þeir kölluðu Valdres.Þá kvómu þeir í þat hèraðr, er þeir kölluðu Valdres. Þaðan fóru þeir til sjófar ok kvómu í langan fjörð ok mjófan er nú heitir Sogn, þar var fundr þeirra Sókna ok áttu þeir þar orrostu mikla, þvíat Sókna brá ekki við fjölkýngi þeirra. Nórr gekk fram hart ok skiptust þeir Sókni höggum við; þar fell Sókni ok mart lið hans.þar fèll Sókni ok mart lið hans.

Chapter 2

Eptir þat fór Nórr í fjörð þann er norðr gengr af Sogni. Þar hafði Sókni fyrir ráðit er nú heitir Sóknadalr, þar dvaldist Nórr lengi, ok heitir þar nú Nórafjörðr. Þar kom til móts við hann Górr bróðir hans, ok hafði þá hvárrgi þeirra spurt til Gói. Górr hafði ok undir sik lagt land allt ytra, er hann hafði sunnan farit, ok þá skiptu þeir löndum með sér bræðr, hafði Nórr meginland allt, en Górr skal hafa eyjar þær allar, er hann ferr stjórnföstu skipi milli ok meginlands.Górr hafði ok undir sik lagt land allt ytra, er hann hafði sunnan farit, ok þá skiptu þeir löndum með sèr bræðr, hafði Nórr meginland allt, en Górr skal hafa eyjar þær allar, er hann ferr stjórnföstu skipi milli ok meginlands. Ok eptir þat ferr Nórr til Upplanda ok kom þar sem nú heitir Heiðmörk; þar réð sá konúngr fyrir, er hét Hrólfr ór Bjargi, hann var son Svaða jötuns norðan af Dofrum.þar rèð sá konúngr fyrir, er hèt Hrólfr ór Bjargi, hann var son Svaða jötuns norðan af Dofrum. Hrólfr hafði numit á brott af Kvenlandi Gói Þorradóttur; hann fór þegar til móts við Nór ok bauð honum til einvígis; þeir börðust lengi, ok varð hvárrgi sárr. Eptir þat sættust þeir, ok fekk Nórr systur Hrólfs en Hrólfr fekk Gói.Eptir þat sættust þeir, ok fèkk Nórr systur Hrólfs en Hrólfr fèkk Gói. Þaðan sneri Nórr aptr til ríkis þess er hann hafði undir sik lagt, þat kallaði hann Noreg; réð hann því ríki meðan hann lifði, en synir hans eptir hann, ok skiptu þeir landi með sér, ok tóku svá ríkin at smækkast, sem konúngarnir tóku at fjölgast, ok greindust svá í fylki.rèð hann því ríki meðan hann lifði, en synir hans eptir hann, ok skiptu þeir landi með sèr, ok tóku svá ríkin at smækkast, sem konúngarnir tóku at fjölgast, ok greindust svá í fylki.

Chapter 3

Górr hafði eyjarnar ok var hann því kallaðr sækonúngr; hans synir vóru þeir Heiti ok Beiti, þeir vóru sækonúngar ok ofstopamenn miklir; þeir gengu mjök á ríki sona Nórs ok áttu þeir orrostur margar ok sigruðust ymsir. Beiti lagðist inn í Þrándheim ok herjaði þar, hann lá þar er nú heitir Beitsær ok Beitstöð, þar lét hann draga skip or Beitstöð innanverðri ok norðr yfir Eldueið, þar ganga Naumudalir at norðan.Beiti lagðist inn í Þrándheim ok herjaði þar, hann lá þar er nú heitir Beitsær ok Beitstöð, þar lèt hann draga skip or Beitstöð innanverðri ok norðr yfir Eldueið, þar ganga Naumudalir at norðan. Hann settist í lypting ok helt um hjálmunvölinn, ok eignaðist hann land allt þat er þá lá á bakborða, ok er þat margar bygðir ok mikit land.Hann settist í lypting ok hèlt um hjálmunvölinn, ok eignaðist hann land allt þat er þá lá á bakborða, ok er þat margar bygðir ok mikit land. Heiti sonr Górs var faðir Sveiða sækonúngs, föður Hálfdanar ens gamla, föður Ívars Upplendínga-jarls, föður Eysteins glumru, föður Rögnvalds jarls hins ríka ok hins ráðsvinna.

Chapter 4

Rögnvaldr jarl gekk til lands með Haraldi hinum hárfagra, en hann gaf honum yfirsókn um Mæri hváratveggju ok Raumsdal; hann átti Ragnhildi dóttur Hrólfs nefju; þeirra sonr var Hrólfr er vann Norðmandi, hann var svá mikill, at hann báru eigi hestar, því hét hann Göngu-Hrólfr;þeirra sonr var Hrólfr er vann Norðmandi, hann var svá mikill, at hann báru eigi hestar, því hèt hann Göngu-Hrólfr; frá honum eru komnir Rúðu-jarlar ok Engla-konúngar; þeirra sonr var ok Ívarr ok Þórir þegjandi. Rögnvaldr átti ok frillusonu, hét Hallaðr ok Hrollaugr ok Einarr, hann var yngstr.Rögnvaldr átti ok frillusonu, hèt Hallaðr ok Hrollaugr ok Einarr, hann var yngstr. Haraldr hinn hárfagri fór á einu sumri vestr um haf at hegna víkíngum, er honum leiddist úfriðr þeirra, er herjuðu í Noreg um sumrum, en váru á vetrum í Hjaltlandi eðr Orkneyjum; hann lagði undir sik Hjaltland ok Orkneyjar ok Suðreyjar; hann fór allt vestr í Mön ok eyddi Manar-bygðina. Hann átti þar margar orrostur, ok eignaðist lönd svá langt vestr, at engi Noregs-konúngr hefir lengra síðan. Ok í einni orrostu fell Ívarr, son Rögnvalds jarls.Ok í einni orrostu fèll Ívarr, son Rögnvalds jarls. En er Haraldr konúngr sigldi vestan, þá gaf hann Rögnvaldi jarli í sonar-bætr Hjaltland ok Orkneyjar, en Rögnvaldr jarl gaf Sigurði, bróður sínum, bæði löndin; hann var stafnbúi Haralds konúngs. Konúngr gaf Sigurði jarls-nafn, er hann fór vestan, ok var Sigurðr eptir vestr.

Chapter 5

Sigurðr jarl gjörðist höfðíngi mikill, hann gjörði félag sitt við Þorstein rauð, son Ólafs hins hvíta ok Auðar ennar djúpúðgu, ok unnu þeir Katanes allt ok mikit annat af Skotlandi, Mærhæfi ok Ros;Sigurðr jarl gjörðist höfðíngi mikill, hann gjörði fèlag sitt við Þorstein rauð, son Ólafs hins hvíta ok Auðar ennar djúpúðgu, ok unnu þeir Katanes allt ok mikit annat af Skotlandi, Mærhæfi ok Ros; þar lét hann gjöra borg á sunnanverðu Mærhæfi.þar lèt hann gjöra borg á sunnanverðu Mærhæfi. Þeir mæltu fund sín á milli, Sigurðr ok Melbricta tönn Skota-jarl, at þeir skyldu finnast ok semja sín mál í ákveðnum stað við xl. manna hvárr. Ok þá er nefndr dagr kom, hugsaði Sigurðr Skota vera útrúa. Hann lét búa átta tigi manna á fjórum tigum hesta; ok þá er Melbricta gat at líta, mælti hann við sína menn: "Nú erum vær sviknir af Sigurði, þvíat ek sé tvá manns-fætr á hverri hross-síðu, ok munu menn vera hálfu fleiri en farar-skjótar;ok þá er Melbricta gat at líta, mælti hann við sína menn: "Nú erum vær sviknir af Sigurði, þvíat ek sè tvá manns-fætr á hverri hross-síðu, ok munu menn vera hálfu fleiri en farar-skjótar; herðum nú hugina, ok leitum at hverr hafi mann fyrir sik áðr vær látimst;" ok þeir bjuggust við eptir þat. Ok er Sigurðr sá ráðagjörð þeirra, mælti hann við sína menn: "Nú skal fara af baki helmíngr liðs várs, ok koma í opna skjöldu þá er saman lýstr liðinu, en vér munum ríða at sem harðast ok stökkva í sundr fylkíngu þeirra."Ok er Sigurðr sá ráðagjörð þeirra, mælti hann við sína menn: "Nú skal fara af baki helmíngr liðs várs, ok koma í opna skjöldu þá er saman lýstr liðinu, en vèr munum ríða at sem harðast ok stökkva í sundr fylkíngu þeirra." Ok svá tókst; ok var þar bardagi harðr, ok eigi langr áðr Melbricta fell ok hans föruneyti, ok lét Sigurðr festa höfuð þeirra við slagálar til ágætis sér.ok var þar bardagi harðr, ok eigi langr áðr Melbricta fèll ok hans föruneyti, ok lèt Sigurðr festa höfuð þeirra við slagálar til ágætis sèr. Ok þá riðu þeir heim ok hrósuðu sigri. Ok er þeir vóru á leið komnir, þá vildi Sigurðr keyra hestinn við fæti sínum, ok lýstr hann kálfanum á tönnina, er skagði or höfði Melbricta, ok skeindist; Ok í þat sár laust verkjum ok þrota, ok leiddi hann þat til bana; ok er Sigurðr hinn ríki heygðr á Ekkjals-bakka. Guðþormr hét son Sigurðar, hann réð einn vetr löndum ok dó barnlauss.Guðþormr hèt son Sigurðar, hann rèð einn vetr löndum ok dó barnlauss. Ok er Rögnvaldr Mæra-jarl spurði andlát þeirra feðga, sendi hann vestr Hallað, son sinn, ok gaf Haraldr konúngr honum jarls-nafn. Ok er Hallaðr kom vestr, settist hann í Hrossey, en víkíngar fóru um eyjarnar ok yfir á Nes, drápu menn ok rændu. En er búendr kærðu skaða sinn fyrir Hallaði jarli, þá þótti honum torvelt at rétta þeirra hlut ok leiddist honum tignin;En er búendr kærðu skaða sinn fyrir Hallaði jarli, þá þótti honum torvelt at rètta þeirra hlut ok leiddist honum tignin; hann veltist or jarldóminum ok tók hölds-rétt, ok fór aptr til Noregs, ok þótti hans ferð hin hæðiligsta.hann veltist or jarldóminum ok tók hölds-rètt, ok fór aptr til Noregs, ok þótti hans ferð hin hæðiligsta.