Bókastaðir

Þenna vetr eptir sendir Alexander pávi Absalóni erkibiskupi pallium ok legationem yfir Danmǫrk ok Svíþjóð ok yfir allt Gautland hvárttveggja, kom honum þat fyrir utan fé, en øngum kom fyrr, ok var hann vígðr um fǫstu.

En er sá vetr var liðinn, þá bauð Valdimarr konungr leiðangri út af allri Danmǫrk, ok kom liðit saman í Grœnasundi. Þá vildi Valdimarr konungr eigi fara lengra sjálfr, en bauð liðinu, at menn skyldi vera hlýðnir Knúti konungi, syni hans, ok Absalóni erkibiskupi, ok setti þá hǫfðingja yfir herinn, en hann vildi eigi or landi fara. Síðan fóru þeir til Valagust, ok brendu þar allt upp; þaðan fóru þeir til Usnu, ok brendu þar allt upp, ok svá borgina sjálfa ok allt, þat er bygt var; þá komu þeir Búrizleifr ok Kassamarr, er hertugi var austr á Vindlandi, á fund þeirra Knúts konungs ok Absalons erkibiskups, ok báðu þá miskunnar, ok settu þeim gísla af ǫllum sínum lǫndum, ok gáfu konungi fimmtán hundruð marka, en biskupi fimm hundruð marka til þess, at sú sætt skyldi standa, er fyrr var gǫr við Vindr af hendi Valdimars konungs, ok Vindr hǫfðu síðan sjálfir rofit; játuðu þeir þá friði ǫllum lǫndum þeim, er konungr vildi eigi at þeir herjaði; ok komu aptr á níunda degi, frá því er þeir hǫfðu á brott farit, ok fundu konung á Mǫn. Hann undraði því þeir hefði svá skjótt farit; en þeir sǫgðu honum þau tíðendi, er gǫrzk hǫfðu í þeirra ferð, ok fœrðu honum fé heim ok gísla; en konungr þakkaði þeim sína ferð.

Eptir þetta liðu fimm vetr, svá at leiðangri var eigi útboðit; en í þeim friði, er þá var, gerðu Vindr borgir ok kastala, ok gerðu mǫrg virki í landi sínu, þau er til landvarnar þyrfti. En er Valdimarr konungr spurði þetta, þá vissi hann, at Vindr vildu eigi betr halda þessa sætt enn enar fyrri, bauð hann þá út leiðangri snemma um várit; en er liðit kom saman í Grœnasundi, þá tók Valdimarr konungr sótt, hann átti þá tal við lið sitt, ok bauð þeim at halda fram ferðinni sem áðr, ok setti enn Knút konung, son sinn, hǫfðingja yfir herinn ok Absalon erkibiskup, en þeir vildu eigi við hann skiljask, fyrr enn þeir vissu, hversu sótt hans skipaðisk. Gaf Knútr konungr þá heimleyfi ǫllu liðinu með ráði Absalons erkibiskups.

Valdimarr konungr andaðisk af sótt þessi tvær nónas maji, hann var fœrðr til Hringstaða; ok þar jarðaðr, ok var mjǫk harmdauði alþýðu um alla Danmǫrk. Þá hafði hann verit einvaldskonungr at allri Danmǫrk sex vetr ok tuttugu, en hann hafði átt átta ok tuttugu orrostur, á heiðnum lǫndum, ok brauzk æ við heiðinn lýð meðan hann lifði, ok vildi efla guðs kristni.

Bǫrn Valdimars konungs ok Súffíu drótningar váru þau Knútr konungr ok Valdimarr gamli, er síðan var konungr í Danmǫrk, er einnhverr hefir verit ágætastr konungr hingat á Norðrlǫnd; með honum var Ólafr Þórðarson, ok nam at honum marga frœði, ok hafði hann margar ágætligar frásagnir frá honum. Engilborg var ok dóttir Valdimars konungs Knútssonar, er átti Filippus Frakkakonungr, faðir Lǫðves Frakkakonungs, er vann Damíað. Ǫnnur dóttir Valdimars konungs var Rikiz, er átti Eiríkr Svíakonungr Knútsson: þeirra bǫrn váru Eiríkr Svíakonungr ok Engilborg, er átti Birgir jarl í Svíþjóðu: þeirra bǫrn váru þau Valdimarr Svíakonungr ok Eiríkr ok Rikiz, er átti Hokon ungi Noregs konungr. Þriðju dóttur Valdimars konungs átti Vilhjálmr digri, son Heinreks hertuga af Brúnsvík, bróðir Ottu keisara. Kristófórus hertugi var ok son Valdimars konungs ok Tófu, sem fyrr var sagt, hann var laungetinn; hann andaðisk tíu vetrum fyrr enn Valdimarr konungr faðir hans.

Eptir andlát Valdimars konungs Knútssonar tók Knútr son hans ríki yfir allt Danaveldi, ok þjónuðu honum allir Danir. En er Friðrekr keisari spurði andlát Valdimars konungs, þá sendi hann þegar menn til Knúts konungs, bað hann vera sinn mann, ok halda af honum Danaríki. Þá ræddi Knútr konungr þetta við Absalon erkibiskup, hverju hann skyldi um svara, ok við aðra ráðgjafa sína; en þeir réðu honum, at hann skyldi svara vægiliga, ok segja svá: at keisarinn mætti vel gefa honum svá mikit vald, at hann yrði hans maðr, en fyrir Danmǫrk þyrfti hann ekki hans maðr at verða. Fóru þá sendimenn keisarans heim með þessum svǫrum Knúts konungs.

En meðan þessir menn váru í ferðinni, þá sendi Búrizláfr af Vindlandi sinn mann, er Príða hét, til keisarans, ok sagði honum kveðju sína, ok sagði, at hann mundi þat skjótt gera, at Knútr konungr af Danmǫrk yrði maðr keisarans, eigi síðar enn fyrir jafn lengð. Keisarinn þakkaði honum orð sín, ok kysti sendimann, ok gaf honum hest góðan ok brynju, skjǫld ok hjálm, ok ǫll vǫnduð hervápn; hann gaf honum skinn góð, ok klæddi hann vel, lét hann síðan heim fara, ok bað hann segja hertuga Búrizláf, sínum enum kærasta manni, at hann héldi þat vel, sem hann hafði heitit keisaranum.

Eptir þetta bauð Búrizláfr út her miklum, ok vildi fara til Ræinga, ok vinna þat ríki undir sik. En er Rængar spyrja þetta, þá sendi Jarizmarr menn til Absalons erkibiskups, at segja honum, at Austrvindr váru úti með her miklum, ok biðu Vestrvinda, ok ætluðu at herja á þá; bað hann erkibiskup hjálpa þeim, ef hann vildi halda landinu. Erkibiskup bað þá verða við hraustliga, ok sagðisk koma mundu at veita þeim. Eptir þetta bauð erkibiskup út liði, ok sigldi til Vindlands í mót Búrizláfi. Búrizleifr hafði fimm hundruð skipa, ok beið þá enn Vestrvinda. En er erkibiskup kom til móts við Búrizleif, tóksk þar harðr bardagi, ok lauk svá, at Búrizleifr flýði undan með fimm tigum skipa, en þeir erkibiskup tóku ǫll ǫnnur, en sumt liðit komsk á land, en sumt drukknaði, en mestr hluti var drepinn. Þessi bardagi var um várit um Piskis daga. Síðan skiptu Danir fé því ǫllu, er þeir hǫfðu fengit, ok fóru heim.

Þetta hit sama sumar bauð Knútr konungr út leiðangri af Danmǫrk, ok fór fyrst til Ræinga, ok bauð þeim at fara með þeim til Valagust; þaðan hafði Knútr konungr lið mikit, ok fór síðan til Valagust, ok herjaði þar, ok lét þar brenna allt. Þeir lágu lengi um borgina; Absalon erkibiskup fór á land upp með sitt lið; hann brendi tvær borgir, þær er settar váru við veginn þeirra í Flatsmynni; en er þær váru brendar, þá fór hann aptr til konungs.

Þá kom Búrizleifr á landit; hann sendi menn til erkibiskups ok lagði við hann stefnu, þá var erkibiskup á skipum, en Búrizleifr ætlaði at svíkja erkibiskup á þessi stefnu, ok þótti þá unnit allt, ef hann yrði afráðinn; hann bað erkibiskup fara á land upp, ok talask þar við, ok kallaðisk mjǫk mundu hans forsjá hlíta um sætt þeirra Knúts konungs; en erkibiskup vildi eigi á land ganga, því at hann grunaði þat, sem var, at Búrizleifr mundi um svik búa, ok varð ekki tal þeirra. En Búrizleifr hafði svá hólpit borg sinni, at hann lét flytja til vist, meðan stefnan stóð við Dani.

Pétrsmessudag sótti Knútr konungr at borginni, ok barðisk, ok fekk eigi þar unnit hana, ok lá þar síðan sex daga kyrr, en fór síðan í braut, því at þá var mjǫk lokit vistum; en Vindr lǫgðu eptir, ok drápu sex tigu manna af Dǫnum. Síðan fór Knútr konungr heim með allt lið sitt.

Þetta haust bauð Knútr konungr út leiðangri, sjau nóttum fyrir Mikjálsmessu, ok fór til Rœnga, ok hafði þaðan lið mikit, ok fór þaðan til Tribuðiz ok svá upp á Tripipen, ok herjaði þar, ok brendi landit allt, hann reið til kaupstaðar þeirra ok brendi hann. Þá mœttisk þar allt lið Knúts konungs, ok láu þar þrjár nætr, en skip þeirra láu við Strælu; en um morguninn eptir fóru þeir til Tíkareyjar, ok vildu brenna upp Voztrósu, en veðr var í móti, ok máttu þeir því eigi brenna. Búrizleifr spurði þetta, ok fór til með tveim skipum, ok vildi gera sætt við Knút konung, en þar bjuggu raunar svik undir. Þá hafði Knútr konungr eigi vist til at fœða lið sitt, ok fór síðan heim til Danmerkr.

En at vári bauð Knútr konungr út leiðangri af Danmǫrku, þar var þá enn í liði Absalon erkibiskup ok Ásbjǫrn biskup ok margir aðrir ríkir menn; þeir hǫfðu mikinn her, ok fóru til Valagust, ok brendu tveimmegin árinnar, ok fóru svá fram til Steinborgar, ok brendu landit allt; en Búrizleifr komsk nauðuliga undan; hann kastaði sér af hestsbaki yfir einn garð, ok komsk svá í borgina; þá kom at ríðandi Knútr konungr ok Absalon erkibiskup, en Búrizleifr báknaði þá til þeirra, ok bað sér friðar, ok beiddisk at tala við þá, en þeir báðu hann senda menn til þeirra með ørendum sínum, slíkum sem hann vildi flytja láta.

Ok er sendimenn hans komu til Ásbjarnar biskups, báðu þeir hann flytja mál Búrizleifs við konung ok erkibiskup, at þeir gæfi honum leyfi til at ganga út af borginni at tala við þá; þeir sǫgðusk vildu tala við hann með trú, ok sǫgðusk eigi vera svá ótrúir sem hann. Búrizleifr segir, at hann vill gjarna halda trú við þá, ok bað taka stefnu meðal konungs ok hans, ok kveðsk mundu koma á þriggja nátta fresti á fund Knúts konungs. Knútr konungr sagði, at hann vill þá stefnu setja honum, en þó vill hann brenna landit á meðan, eptir því sem hann hefir áðr ætlat, ok bœ þann, er stóð fyrir borginni. Búrizláfr bað konung brenna þat, er hann vildi, en hann sagðisk þó vilja koma á konungs fund, en bað konung gefa frið bœjum þeirra ok musterum, þeim er þar váru.

Þá komu konur af bœjum, ok fellu til fóta konunginum, ok báðu at hann léti eigi brenna bœina, ok þat veitti konungr þeim. Eptir þetta fór konungr á land upp at brenna, ok var á landi uppi um nóttina, ok brendi þar víða; en um morguninn eptir fór konungr til skipa; þá kom Búrizláfr á fund Knúts konungs ok erkibiskups, ok bað þá miskunnar, ok setti þá konungi gísla, enna beztu manna sonu, er á váru landinu, ok gaf konungi þrjú hundruð marka, en erkibiskupi átta hundruð marka. Tók þá Knútr konungr vald ok gæzlu yfir ǫllu Vindlandi, ok fór síðan heim til Danmerkr.

En um várit fyrir páska, þá kom Búrizláfr á fund Knúts konungs í Róiskeldu, ok var með honum um páskana í allmiklum kærleikum, ok bar sverð fyrir konunginum. En er Búrizláfr fór heim, gaf Knútr konungr honum góðar gjafir; skildu þeir með vináttu.

En annat vár eptir um fǫstu tók Búrizláfr sótt, þá sendi hann orð ráðgjǫfum sínum, ok átti tal við þá, ok sagði, ef hann risi upp úr þeirri sótt, at hann vildi finna Knút konung, en ef þess yrði eigi auðit, þá bað hann konunginn skipa landinu, eptir því sem hann vildi; hann bað ok konunginn fyrir guðs sakir veita bǫrnum sínum vináttu, ok skipta ǫllu þeirra í millum, eptir því sem hann vill, því at hann sá at Jarizmarr bróðir hans hafði þess atnotit, at hann var jafnan trúr Knúti konungi. Af þessi sǫmu sótt andaðisk Búrizláfr hertugi um fǫstu. Eptir þetta fóru menn Búrizláfs á fund Knúts konungs, ok sǫgðu honum andlát Búrizláfs, ok þær orðsendingar, er hann hafði sendt til Knúts konungs, ok báðu konung hjálpa sonum hans, ok skipta svá ǫllu þeirra í milli, sem hann vildi. Síðan tóku þeir stefnu í milli sín við Vorðungaborg, kom þar þá Nikulás ok Heinrekr, synir Búrizláfs, ok skipti Knútr konungr þá landinu meðal þeirra, ok setti til gæzlu menn með þeim.

Hafði nú Knútr konungr sett sína gæzlu ok forsjá yfir allt Vindland með ráði Absalons erkibiskups, ok er nú landit allt undir þeirra valdi. En í þeim bardǫgum ǫllum, er þeir áttu við Vindr, síðan Valdimarr konungr Knútsson lézk, þá var Absalon erkibiskup formaðr ok ráðgjafi Knúts konungs, ok eigi hefði þeir þvílíkan sigr unnit, ef eigi hefði hann við varit, því at hann hefir mestr hermaðr verit náliga ok bardagamaðr hingat á Norðrlǫnd.

Nú lýkr hér at segja frá Danakonungum.