Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 11

Gizurr byskup, sonr Ísleifs, vas vígðr til byskups at bœn landsmanna á dǫgum Óláfs konungs Haraldssonar, tveim vetrum eptir þat es Ísleifr andaðisk. Þann vas hann annan hér á landi, en annan á Gautlandi. En þá vas nafn hans rétt, at hann hét Gisrøðr; svá sagði hann oss.

Markús Skeggjasonr hafði lǫgsǫgu næstr Sighvati ok tók þat sumar, es Gizurr byskup hafði einn vetr verit hér á landi, en fór með fjǫgur sumur ok tuttugu. At hans sǫgu es skrifuð ævi allra lǫgsǫgumanna á bók þessi, þeira es váru fyrir várt minni, en hónum sagði Þórarinn bróðir hans ok Skeggi faðir þeira ok fleiri spakir menn til þeira ævi, es fyrir hans minni váru, at því es Bjarni enn spaki hafði sagt, fǫðurfaðir þeira, es mundi Þórarin lǫgsǫgumann ok sex aðra síðan. Gizurr byskup vas ástsælli af ǫllum landsmǫnnum en hverr maðr annarra, þeira es vér vitim hér á landi hafa verit. Af ástsælð hans ok af tǫlum þeira Sæmundar með umbráði Markúss lǫgsǫgumanns vas þat í lǫg leitt, at allir menn tǫlðu ok virðu allt fé sitt ok sóru, at rétt virt væri, hvárt sem vas í lǫndum eða í lausaaurum, ok gørðu tíund af síðan.

Þat eru miklar jartegnir, hvat hlýðnir landsmenn váru þeim manni, es hann kom því fram, at fé allt vas virt með svardǫgum, þat es á Íslandi vas, ok landit sjalft ok tíundir af gørvar ok lǫg á lǫgð, at svá skal vesa, meðan Ísland es byggt. Gizurr byskup lét ok lǫg leggja á þat, at stóll byskups þess, es á Íslandi væri, skyldi í Skálaholti vesa, en áðr vas hvergi, ok lagði hann þar til stólsins Skálaholtsland ok margra kynja auðœfi ǫnnur bæði í lǫndum ok í lausum aurum. En þá es hónum þótti sá staðr hafa vel at auðœfum þróazk, þá gaf hann meir en fjórðung byskupdóms síns til þess, at heldr væri tveir byskupsstólar á landi hér en einn, svá sem Norðlendingar æstu hann til. En hann hafði áðr látit telja búendr á landi hér, ok váru þá í Austfirðingafjórðungi sjau hundruð heil, en í Rangæingafjórðungi tíu, en í Breiðfirðingafjórðungi níu, en í Eyfirðingafjórðungi tolf, en ótalðir váru þeir, es eigi áttu þingfararkaupi at gegna of allt Ísland.

Ulfheðinn Gunnarssonr ens spaka tók lǫgsǫgu eptir Markús ok hafði níu sumur, þá hafði Bergþórr Hrafnssonr sex, en þá hafði Goðmundr Þorgeirssonr tolf sumur.

Et fyrsta sumar, es Bergþórr sagði lǫg upp, vas nýmæli þat gǫrt, at lǫg ór skyldi skrifa á bók at Hafliða Mássonar of vetrinn eptir at sǫgu ok umbráði þeira Bergþórs ok annarra spakra manna, þeira es til þess váru teknir. Skyldu þeir gørva nýmæli þau ǫll í lǫgum, es þeim litisk þau betri en en fornu lǫg. Skyldi þau segja upp et næsta sumar eptir í lǫgréttu ok þau ǫll halda, es enn meiri hlutr manna mælti þá eigi gegn. En þat varð at framfara, at þá vas skrifaðr Vígslóði ok margt annat í lǫgum ok sagt upp í lǫgréttu af kennimǫnnum of sumarit eptir. En þat líkaði ǫllum vel, ok mælti því manngi í gegn.

Þat vas ok et fyrsta sumar, es Bergþórr sagði lǫg upp, þá vas Gizurr byskup óþingfœrr af sótt. Þá sendi hann orð til alþingis vinum sínum ok hǫfðingjum, at biðja skyldi Þorlák Rúnolfsson Þorleikssonar, bróður Halls í Haukadali, at hann skyldi láta vígjask til byskups. En þat gørðu allir svá sem orð hans kvómu til, ok fekksk þat af því at Gizurr hafði sjalfr fyrr mjǫk beðit, ok fór hann útan þat sumar en kom út et næsta eptir ok vas þá vígðr til byskups.

Gizurr vas vígðr til byskups, þá es hann vas fertøgr. Þá vas Gregóríus septimus páfi. En síðan vas hann enn næsta vetr í Danmǫrku ok kom of sumarit eptir hingat til lands. En þá es hann hafði verit fjóra vetr ok tuttugu byskup, svá sem faðir hans, þá vas Jóan Ǫgmundarsonr vígðr til byskups fyrstr til stóls at Hólum; þá vas hann vetri miðr en halfsextøgr. En tolf vetrum síðarr, þá es Gizurr hafði alls verit byskup sex vetr ens fjórða tegar, þá vas Þorlákr vígðr til byskups; hann lét Gizurr vígja til stóls í Skálaholti at sér lifanda.

Þá vas Þorlákr tveim vetrum meir en þrítøgr, en Gizurr byskup andaðisk þremr tegum nátta síðarr í Skálaholti á enum þriðja degi í viku quinto Kalend. Junii. Á því ári enu sama obiit Paschalis secundus páfi fyrr en Gizurr byskup ok Baldvini Jórsalakonungr ok Arnaldus patriarcha í Híerúsalem ok Philippus Svíakonungr, en síðarr et sama sumar Alexíus Grikkjakonungr; þá hafði hann átta vetr ens fjórða tegar setit at stóli í Miklagarði. En tveim vetrum síðarr varð aldamót.

Þá hǫfðu þeir Eysteinn ok Sigurðr verit sjautján vetr konungar í Norvegi eptir Magnús fǫður sinn Óláfsson Haraldssonar. Þat vas tuttugu vetrum ens annars hundraðs eptir fall Óláfs Tryggvasonar, en fimm tegum ens þriðja hundraðs eptir dráp Eadmundar Englakonungs, en sextán vetrum ens sétta hundraðs eptir andlát Gregóríus páfa, þess es kristni kom á England, at því es talit es. En hann andaðisk á ǫðru ári konungdóms Fóku keisara, fjórum vetrum ens sjaunda hundraðs eptir burð Krists at almannatali.

Þat verðr allt saman tuttugu ár ens tolfta hundraðs. Hér lýksk sjá bók.

Chapter 12

Þetta es kyn byskupa Íslendinga ok ættartala: Ketilbjǫrn landnámsmaðr, sá es byggði suðr at Mosfelli enu øfra, vas faðir Teits, fǫður Gizurar ens hvíta, fǫður Ísleifs, es fyrstr vas byskup í Skálaholti, fǫður Gizurar byskups. Hrollaugr landnámsmaðr, sá es byggði austr á Síðu á Breiðabólstað, vas faðir Ǫzurar, fǫður Þórdísar, móður Halls á Síðu, fǫður Egils, fǫður Þorgerðar, móður Jóans, es fyrstr vas byskup at Hólum.

Auðr landnámskona, es byggði vestr í Breiðafirði í Hvammi, vas móðir Þorsteins ens rauða, fǫður Óleifs feilans, fǫður Þórðar gellis, fǫður Þórhildar rjúpu, móður Þórðar hesthǫfða, fǫður Karlsefnis, fǫður Snorra, fǫður Hallfríðar, móður Þorláks, es nú es byskup í Skálaholti, næstr Gizuri. Helgi enn magri landnámamaðr, sá es byggði norðr í Eyjafirði í Kristnesi, vas faðir Helgu, móður Einars, fǫður Eyjolfs Valgerðarsonar, fǫður Goðmundar, fǫður Eyjolfs, fǫður Þorsteins, fǫður Ketils, es nú es byskup at Hólum, næstr Jóani.

Þessi eru nǫfn langfeðga Ynglinga ok Breiðfirðinga: Yngvi Tyrkjakonungr. Njǫrðr Svíakonungr. Freyr.

Fjǫlnir, sá es dó at Friðfróða. Svegðir. Vanlandi.

Vísburr. Dómaldr. Dómarr.

Dyggvi. Dagr. Alrekr. Agni.

Yngvi. Jǫrundr. Aun enn gamli.

Egill vendilkráka. Óttarr. Aðísl at Uppsǫlum.

Eysteinn. Yngvarr. Braut-Ǫnundr.

Ingjaldr enn illráði. Óláfr trételgja. Halfdan hvítbeinn Upplendingakonungr.

Goðrøðr. Óláfr. Helgi.

Ingjaldr, dóttursonr Sigurðar Ragnarssonar loðbrókar. Óláfr enn hvíti. Þorsteinn enn rauði.

Óleifr feilan, es fyrstr byggði þeira á Íslandi. Þórðr gellir. Eyjolfr, es skírðr vas í elli sinni, þá es kristni kom á Ísland.

Þorkell. Gellir, faðir þeira Þorkels, fǫður Brands, ok Þorgils, fǫður míns, en ek heitik Ari.