Bókastaðir

Þórðr hét maðr íslenzkr, Þórgrímsson, Hreiðarssonar, þess er Glúmr vá. Þórðr var lítill maðr vexti, ok vænn at yfirliti. Hann átti bróður, er Hreiðarr hét; hann var mikill vexti enn ljótr á yfirlit, ok þótti varla sjálfráði fyrir vits sakir; hann var styrkr at afli, manna fóthvatastr ok hógværr í skapi; var hann jafnan heima. Enn Þórðr bróðir hans var mjǫk í fǫrum: hann var hirðmaðr Magnúsar konungs góða, ok virðr af honum vel.

Á einu sumri, þá er Þórðr bjó skip sitt at Gásum í Eyjafirði, kom þar Hreiðarr bróðir hans. Enn er Þórðr sá Hreiðar, spurði hann, hví hann væri þar kominn.

Hann svarar: "Eigi væra ek hér kominn, nema mér þœtti nauðsynligt erindit".

"Hvert er þat þá"? segir Þórðr.

"Ek vil fara útan með þér", segir Hreiðarr.

Þórðr mælti: "Eigi þykki mér þér sú ferð fallin; vil ek heldr þat til leggja við þik, at þú hafir einn fǫðurarf okkarn, ok er þat meirr enn hálfu meira fé enn ek hefi í fǫrum".

Hreiðarr svarar: "Þá er alllítit vit mitt, ef ek tek þenna fjárskakka, til þess at gefa mik sjálfan svá upp, at láta þína forsjá, ok mun þá hverr maðr draga af mér okkart fé, er ek kann engi forræði, þau sem nýt eru, enn þó óvíst, at ek þola þat vel, ef menn sitja um at lokka af mér fé mitt eða taka með valdi; ok er þér þá eigi betra hlut í at eiga, ef ek ber á mǫnnum, eða gerik aðra óvísu fyrir slíkar sakir; enn síðan sé ek barðr eða meiddr fyrir mínar tilgerðir. Er þat ok sannast, at þér mun torsótt at halda mér eftir, ef ek vil fara".

"Vera kann þat", sagði Þórðr; "enn ekki vil ek at þú getir um ferð þína fyrir ǫðrum mǫnnum, þótt ek láta þetta eftir þér".

Því játtaði Hreiðarr. Enn þegar er hann firði Þórð augum, sagði hann hverjum, er heyra vildi, at hann ætlaði at fara útan með bróður sínum; lǫgðu þat margir menn Þórði til ámælis, ef hann flytti útan afglapa þenna.

Sigldu þeir í haf, þegar þeir váru búnir; urðu þeir vel reiðfara ok tóku Þrándheim. Þetta var þat sama haust, er konungar komu austan, Magnús ok Haraldr.

Ok litlu síðar enn konungar komu til bœjarins, var þat einn morgin snimma, at Hreiðarr var á fótum fyrr enn aðrir vaknaði. Hann mælti: "Vaki þú, bróðir: fátt veit sá, er sefr, enn ek veit tíðindi; ek heyrða fyrir litlu læti mjǫk kynlig".

"Hverju var líkt"? sagði Þórðr.

"Sem kykvendi léti", sagði Hreiðarr, "ok þaut við mjǫk, enn aldrei veit ek, hvat látum var".

"Lát eigi svá undarliga", sagði Þórðr; "þat mun hafa verit hornblástr".

"Hvat skal þat tákna"? sagði Hreiðarr.

Þórðr svarar: "Blásit er oftast til móts eða skipsdráttar".

"Hvat táknar mótit"? segir Hreiðarr.

"Þar eru dœmd vandamál", segir Þórðr, "ok slíkt talat sem konungr þykkisk þurfa at upp sé borit fyrir alþýðu".

"Hvárt mun konungr á mótinu"? segir Hreiðarr.

"Þess þykki mér ván", segir Þórðr.

"Þagat verð ek þá at fara", segir Hreiðarr, "því at þar vilda ek koma, at ek sæi sem flesta menn á einum stað".

"Þá skýtr í tvau horn með okkr", segir Þórðr; "mér þœtti því betr sem þú kœmir þar síðr, er fjǫlmennt væri, ok mun ek hvergi fara".

"Ekki tjár slíkt at mæla", segir Hreiðarr, "fara skulu vit báðir; ekki mun þér betra at ek fara einnsaman; er þér ok mál, at finna Magnús konung vin þinn, er þú hefir enn ekki hitt hann, síðan hann kom til bœjarins, ok ekki fær þú mik lattan þessarrar farar".

Hljóp Hreiðarr þegar í brott. Þórðr sá nú, at hann mun fara verða; gekk hann seint, enn hinn hljóp hart undan, ok var mjǫk langt milli þeira.

Enn er Hreiðarr sá, at Þórðr fór seint eftir, mælti hann: "Þat er þó satt, at illt er litlum at vera, þá er aflit nær ekki, enn þó mætti vera hvatleikinn, ok harla lítit ætla ek þik hlotit hafa af þessu hvárutveggja, ok væri þér betri vænleikr minni, enn knáleikr meiri ok fráleikr, ok mættir þú heldr fara með ǫðrum mǫnnum".

Þórðr svarar: "Eigi veit ek mér verr í hald koma óknáleik minn enn þér afl þitt".

"Handkrœkjumsk vit nú, bróðir", segir Hreiðarr.

Svá gerðu þeir, ok var eigi lengi, áðr Þórði dofnaði hǫndin, ok lét hann laust. Hreiðarr fór þá undan, þar til er hann kom á hæð eina; þar sá hann mannfjǫlda fyrir sér; nam hann þá staðar ok var allstarsýnn á þá menn, er þar váru á mótinu.

Kom þá Þórðr eftir ok mælti: "Gǫngum nú siðliga, bróðir, ok fǫrum báðir samt". Hreiðarr gerði svá.

Enn er þeir kómu á þingit, kenndu margir menn Þórð, ok fǫgnuðu honum vel. Gekk Þórðr þegar á fund Magnúsar konungs, því at hann hafði þá ekki fundit konung, síðan hann kom til bœjarins. Þórðr kvaddi vel Magnús konung, ok tók konungr honum blíðliga.

Þegar skildi með þeim brœðrum, er þeir komu á þingit. Þótti mǫnnum Hreiðarr heldr mikill vexti ok ósinniligr. Varð hann mjǫk skauttogaðr ok fœrðr í reikuð. Hann var margorðr ok hló mjǫk mót áfangi manna; enn þeim þótti eigi því minni skemtan at eiga við hann ok varð nú ógreið ferð hans.

Magnús konungr frétti Þórð tíðinda af Íslandi, ok síðan spurði hann, hvat þeira manna væri í fǫr með honum, er hann vildi hafa til hirðvistar með sér.

"Bróðir minn er í fǫr með mér", segir Þórðr.

"Sá maðr mun vel vera, ef þér er líkr", sagði konungr.

Þórðr mælti: "Ekki er hann mér líkr".

Konungr svarar: "Þó má hann vel vera; eða hvat er ólíkast með ykkr"?

Þórðr mælti: "Hann er mikill maðr vexti, ljótr ok heldr seinheppiligr, sterkr at afli ok lundhœgr".

Konungr mælti: "Þó má honum vera vel farit at mǫrgu".

Þórðr svarar: "Ekki var hann kallaðr vizkumaðr á unga aldri".

"At því fer ek meirr", sagði konungr, "sem nú er; eða hvárt má hann sjálfr annask sik"?

"Ekki hvasst umhyggjulaust", segir Þórðr.

"Hví fluttir þú hann útan"? segir konungr.

"Herra", sagði Þórðr, "hann á fé allt hálft við mik, enn hefir engar nytjar af, ok engi afskifti hefir hann sér veitt um penninga: látit mik með fara sem ek vilda. Nú þótti mér ósannligt at veita honum eigi þenna hinn eina hlut, sem hann beiddisk, at fara með mér, þar sem hann lét mik einn ráða ǫllu okkru gózi. Þótti mér ok líkligt at hann myndi, sem margir aðrir, af yðr gæfu hljóta, ef hann kœmi á yðarn fund".

"Sjá vil ek hann", sagði konungr.

"Svá skal vera", sagði Þórðr, "ok því fór hann higat til þingsins með mér; enn þó er hann nú brott hrjáðr nǫkkut".

Konungr sendi þá eftir honum. Enn er Hreiðarr heyrði sagt, at konungr vildi finna hann, þá bar hann sik upp mjǫk ok sásk lítt fyrir, ok gekk nær á hvat sem fyrir varð. Hann var á þann hátt búinn, at hann var í leistabrókum ok hafði feld grán yfir sér. Enn er hann kom fyrir konung, fell hann á kné fyrir hann ok kvaddi hann vel.

Konungr svaraði honum hlœjandi ok mælti: "Ef þú átt við mik erindi, þá mæl þú skjótt þat er þér líkar, aðrir menn eigu enn nauðsyn at tala við mik".

Hreiðarr svarar: "Mitt erindi þykki mér skyldast; enn þat er, at ek vilda sjá þik, konungr".

"Þykki þér nú vel þá", sagði konungr, "er þú sér mik"?

"Vel víst", segir Hreiðarr; "enn eigi þykkjumsk ek enn til gerla sjá þik".

"Hvern veg skulum vit þá til haga", segir konungr; "vildir þú at ek stœða upp"?

"Þat vilda ek", segir Hreiðarr.

Konungr stóð upp ok mælti: "Nú mun þú þykkjask gerla mega sjá mik".

"Eigi enn til gerla", sagði Hreiðarr, "ok er þó nú nær hófi".

"Viltú nú", segir konungr, "at ek leggja af mér skikkjuna"?

"Þat vil ek víst", segir hann.

Konungr mælti: "Vit skulum innask þó til nǫkkut áðr um þat mál: þér erut hugkvæmir ok hǫfðingjadjarfir margir Íslendingar, ok veit ek eigi, nema þú virðir mér þetta til ginningar, enn ek vil þat undan skilja".

Hreiðarr svarar: "Engum manni hœfir þat, herra, at ginna þik eða ljúga at þér".

Konungr lagði þá af sér skikkjuna ok mælti: "Hygg þú nú at svá vandliga sem þik fýsir".

"Svá skal vera", segir hann. Hann gekk þá í hring hjá konungi, ok mælti fyrir munni sér oft hit sama: "Allvel, allvel", segir hann.

Konungr mælti: "Hefir þú nú sét mik sem þú vill"?

"At vísu", segir Hreiðarr.

Konungr spurði: "Hversu lízk þér nú á mik"?

Hreiðarr svarar: "Ekki hefir Þórðr, bróðir minn, ofsǫgur frá þér sagt um þat sem vel er".

Konungr mælti: "Nǫkkut muntú at finna um þat, sem nú sér þú, þat er eigi sé í alþýðu viti eða sjónhendi"?

Hreiðarr svarar: "Ekki vil ek; ok þat er sannast, at ek má ekki at finna; því at þannig myndi hverr sik kjósa skapaðan sem þú ert, þótt sjálfr mætti ráða".

"Mikinn tekr þú af", segir konungr.

"Háttung er flestum ǫðrum at oflofaðir sé, ef lofsamliga er við mælt, ef þú átt þetta eigi at sǫnnu", segir Hreiðarr, "sem mér lízk ok ek hefi nú talat".

Konungr mælti: "Finn at nǫkkut, þótt smátt sé".

Hreiðarr svarar: "Þat þá helzt, herra, vil ek til finna, at auga yðart annat er litlum mun ofar enn annat".

"Þat hefir einn maðr fyrr fundit", segir konungr, "enn sá maðr er Haraldr konungr, frændi minn. Nú skal jafnmæli með okkr", segir konungr, "vil ek nú sjá þik; stattú nú ok legg af þér yfirhǫfnina".

Hreiðarr fleygði þegar af sér feldinum; var maðrinn, sem áðr er sagt, ljótr ok limaðr mjǫk; hafði hann hendr miklar ok mjǫk saurgar, því at latliga váru þvegnar, enn klæði eigi hrein. Konungr hugði at honum vandliga.

Þá mælti Hreiðarr: "Herra", segir hann, "hvat þykkisk þú nú mega at mér finna"?

Konungr svarar: "Þat ætla ek, at eigi fœðisk upp ljótari maðr enn þú ert".

"Slíkt verðr mælt", segir Hreiðarr, "eða er nǫkkut þat, sem til fríðinda sé um mik, eftir því sem þú leggr ætlan á"?

Konungr mælti: "Þat sagði Þórðr, bróðir þinn, at þú værir lundhœgr maðr".

"Þat er ok satt", segir Hreiðarr, "ok þykkir mér þat illt, er svá er".

"Þú munt þó reiðask kunna", segir konungr.

"Mæl heill, herra", segir Hreiðarr, "eða hversu langt mun til þess"?

"Þat veit ek eigi víst", segir konungr; "helzt ætla ek at þat muni á þessum vetri at berask".

"Seg heill sǫgu", segir Hreiðarr.

Konungr mælti: "Er þú nǫkkut hagr?"

Hreiðarr svarar: "Þat má ek eigi vita, því at ek hefi aldrei reynt".

"Þat þœtti mér þó eigi ólíkligt", segir konungr.

"Seg heill sǫgu!" segir Hreiðarr, "því at svá mun jafnt vera sem þú segir; enn vetrvistar þœttumsk ek þurfa".

Konungr svarar: "Heimilt skal Þórði bróðir þínum, at vera með mér við annan mann eða þriðja, ef hann vill; enn betr þykkir mér þér hent at vera þar, sem heldr er mannfátt".

"Svá má þat kalla í sumu lagi", segir Hreiðarr, "enn eigi mun svá fátt manna, at eigi komi þat upp sem mælt verðr, allra helzt, ef athlœgis er vert; enn ek em maðr ekki orðvarr, ok berr mér jafnan margt á góma. Kann vera, at þeir menn, sem hjá mér eru, þótt eigi sé margir, reiði orð mín óvitrlig fyrir alþýðu, ok spotti mik ok drepi út ferliga, þat er ek mæli eða gerik til gamans. Nú sýnisk mér hitt eigi heimskligra, at vera heldr hjá þeim, er um mik hyggr, sem er Þórðr bróðir minn, þótt þar sé fjǫlmenni, heldr enn þar, þótt menn sé fáir, ok engi til umbóta".

Konungr mælti: "Ráð þú þá, ok fari þit báðir brœðr til hirðar minnar, ef ykkr líkar þat betr".

Þegar hljóp Hreiðarr brott, er hann heyrði þessi orð konungs, ok sagði hverjum manni, er á vildi hlýða, at hans fǫr hefði allgóð orðit á konungs fund, ok einkanliga sagði hann Þórði bróður sínum, at konungr hafði leyft honum at vera með hirðinni um vetrinn.

Þórðr mælti: "Þá skal nú búa þik sœmiliga at vápnum ok klæðum, því at okkr skortir ekki til, ok skipask margr vel við góðan búning; er ok hverjum manni vandara, at búa sik í konungs herbergi enn annarsstaðar, at hann verði eigi hleginn af hirðmǫnnum".

Hreiðarr svarar: "Eigi ferr þú sjáandi eftir, ef þú ætlar, at ek láta skrúðklæði koma á minn búk".

Þórðr mælti: "Skerum til klæða þér vaðmál duganda".

"Nær er þat", segir Hreiðarr.

Tók hann þá, at ráði Þórðar, góð vaðmálsklæði, ok dubbaði sik vel. Sýndisk hann þegar allt ǫðruvís enn áðr, — þó ljótr ok karlmannligr.

Enn þó í fyrstu er þeir brœðr kómu til hirðarinnar, sýndisk konungsmǫnnum óvizkumót á Hreiðari ok varð hann fyrir miklu spotti ok áfangi af þeim, ok leituðu sér marga vega við hann, bæði í hæðiligum orðum ok ǫðrum atvikum, enn hann galt þeim allt slíkt í móti. Enn er þeir fundu, at hann tók jafnan hlœjandi við gabbi þeira, ok sigraði þá alla bæði í þolinmœði, margmælgi ok einkanliga í afraunum, þá létu þeir af áleitni við hann.

Enn er þeir brœðr hǫfðu eigi lengi verit við hirð Magnúsar konungs, þá bar svá til, at hirðmaðr Magnúsar konungs hafði vegit hirðmann Haralds konungs; þaðan af urðu sjálfir konungar missáttir. Var þá lagðr til sættarfundr, at konungarnir sjálfir skyldu finnask ok skipa málinu.

Enn er Hreiðarr heyrði sagt, at Magnús konungr skyldi fara til móts við Harald konung, þá gekk hann þegar fyrir konung, ok mælti: "Nú er sá einn hlutr, er ek vil biðja þik, konungr".

"Hverr er sá"? segir konungr.

"Þat", kvað Hreiðarr, "at fara til sáttarfundarins. Ek hefi ekki verit víðfǫrull, síðan ek kom til yðar; enn mér er mikil forvitni á, at sjá tvá konunga í einum stað".

Konungr svarar: "Satt er þat, at þú ert ekki svá víðfǫrull; enn þó mun ek þér þessa fǫr eigi leyfa, því at þér er ekki fellt, at ganga í greipr mǫnnum Haralds konungs, því (at) vera má at þér verði at því ólið eða ǫðrum; þeir eru mjǫk áleitnir, ok sumir eigi góðgjarnir; em ek hræddr um, ef þú fær harðleikit af þeim, at þá sœki þik reiðin, er þú kennir til, enn mér þœtti gott ef við bærisk, at hon kœmi eigi til þín".

Hreiðarr mælti: "Nú talaðir þú gott orð, konungr; þá skal at vísu fara, ef ek veit þess vánir, at ek reiðumsk".

Konungr svarar: "Mun þú fara, þótt ek banna þér"?

"Eigi at síðr", segir hann.

Konungr mælti: "Ætlar þú at þér muni jafnt við mik at eiga, sem við Þórð bróður þinn, því at þar hefir þú jafnan þitt mál"?

Hreiðarr svaraði: "Því ǫllu betra mun mér við yðr at eiga, sem þér erut vitrari enn hann".

Konungr þóttisk nú sjá, at ekki mundi tjá at letja hann, ok þótti ekki ørvænt, at hann slœgi sér í fǫruneyti með ǫðrum mǫnnum, ef hann bannaði honum at fara með sér, ok sýndisk þá enn óhœgra at veita honum umsjá, ef hann þyrfti nǫkkurs við; ok fyrir því leyfði konungr honum at fara. Hreiðarr varð því feginn.

Var honum þá fenginn hestr til reiðar, enn með því at hann var þungr á baki ok óvanr reiðum, þá kunni hann eigi betra hóf, at ætla hestinum enn hann hleypti svá fyrir, at hestrinn var þegar þrotinn, er þeir váru skammt á leið komnir.

Enn er konungr varð þess varr, þá mælti hann: "Nú berr vel til: fylgi Hreiðari nú aftr til bœjarins, ok fari hann hvergi".

Hreiðarr svarar: "Eigi heftir þetta ferð mína, þótt hestrinn sé þrotinn; kemr mér til lítils mikill fráleikr, ef ek get eigi fylgt yðr".

Fóru þá margir menn til ok lǫgðu fram hjá honum hesta sína, ok vildu reyna fráleik hans, er hann talaði sjálfr svá kappsamliga um. Enn svá lauk, at hann mœddi hvern hest, er frammi var lagðr, ok sátu margir fyrir af sínum hestum.

Enn er þeir komu þar, sem konungar skyldu finnask, mælti Magnús konungr til Hreiðars: "Ver þú mér nú fylgjusamr, ok gakk jafnan hit næsta mér, því at mér segir ekki létt hugr um, hversu ferr, ef menn Haralds konungs ná þér".

Hreiðarr lét svá vera skyldu sem konungr mælti. "Ok þykki mér því betr" segir hann, "sem ek em yðr nærri".

Því næst fundusk konungar, ok tǫluðu sín mál tveir samt. Menn Haralds konungs hǫfðu áðr heyrt sagt frá Hreiðari ok fávizku hans; þótti þeim um hit vænsta, er þeir sá hann þar kominn.

Enn þegar þeir konungar tóku tal sitt, þá gekk Hreiðarr í flokk Haralds manna, ok heimtu þeir hann með sér til skógar, er skammt var þaðan. Þeir skauttoguðu hann mjǫk, enn hrundu honum stundum; enn þar lék á ýmsu sem hann var: stundum fauk hann fyrir þeim sem hálmvisk, stundum var hann fastr fyrir sem veggr, ok brutu þeir frá honum. Enn svá drósk leikrinn um síðir, at þeir gerðu honum heldr harðleikit, ok létu ganga á honum øxarskǫft ok sverðskálpa; námu naddar af umgjǫrðum í hǫfði honum, svá at hann skeindisk af. Hann hló við, ok lét sem honum þœtti þetta hit mesta gaman. Ok er svá hafði fram farit um hríð, tók leikrinn ekki at batna af þeira hendi.

Þá mælti Hreiðarr: "Nú hǫfu vér átt gaman ok góðan leik um stund, ok er nú mál at hætta, því at mér tekr at leiðask þessi rjá. Fǫrum nú til konungs yðars, ok vil ek sjá hann".

"Þat skal verða aldri", sǫgðu þeir, "svá fjandligr maðr sem þú ert, at þú sjáir konung várn, heldr skulu vér fœra þinn óvin til heljar".

Honum fannsk þá fátt um, — þóttisk sjá at þeir ætluðu þessu fram at fara, sem þeir sǫgðu; var nú svá komit, at honum rann í skap, ok reiddisk hann. Greip þá hǫndum þann þeira, er mest sótti at honum ok verst lék við hann; varp hann þeim á loft, ok fœrði niðr at hǫfðinu svá hart, at heilinn lá þegar úti, ok var dauðr. Enn þeir urðu hræddir, sem eftir váru, ok þótti hann varla mennskr maðr at afli; stukku þeir allir á brott, ok fóru til Haralds konungs, ok sǫgðu at drepinn var hirðmaðr hans.

Hann svarar: "Drepit þá þann, er þat gerði".

"Hann er eigi í hendi", sǫgðu þeir; "hann er nú brottu".

Þat er frá Hreiðari at segja, at hann fór þegar þeir skildu, á fund Magnúsar konungs, ok sagði honum sitt efni.

Konungr mælti: "Hvárt veizt þú nú, hvernig er at reiðask".

"Já", segir hann, "nú veit ek þat".

Konungr mælti: "Hvárt þótti þér nú svá gott at reiðask, sem ek fann at þér var mikil forvitni á"?

Hreiðarr svarar: "Illt þótti mér, ok þess var ek fúsastr, at drepa þá alla".

"Þat kom mér beint í hug", sagði konungr, "at þú mundir illa reiðask; enn þó er nú svá komit, at ek treystumsk eigi til at þín verði gætt, ef þú ert með hirðinni, þá er vér finnumsk, því at Haraldr frændi er brǫgðóttr, ok er vant at sjá við ráðum hans. Nú vil ek fá þér fǫruneyti, ok senda þik á Upplǫnd til lends manns míns, þess er Eyvindr heitir, at hann haldi þik fyrir Haraldi konungi. Kom þá til mín, er ek sendi þér orð".

Hreiðarr fór nú þar til er hann kom til Eyvindar, ok tók hann við honum eftir orðsending Magnúsar konungs.

Konungar urðu vel ásáttir um hit fyrra vígit, ok var þat sett ok samit; enn um mál Hreiðars kom ekki ásamt með þeim; beiddi Haraldr konungr bóta fyrir hirðmann sinn, enn Magnús konungr sagði, at hans menn hefði valdit upphǫfum ok sǫkum ǫllum; lét því síðr þann bœtanda, er veginn var, at hann kallaði þá alla hafa fyrirgert sér, er í móti hǫfðu verit Hreiðari, þótt hann hefði alla þá drepit. Skildu þeir at sinni við þat, at Magnús konungr neitaði þverliga bóta fyrir manninn.

Eigi liðu langar stundir, áðr Haraldr konungr varð víss, hvar hann var niðr kominn. Gerði hann síðan ferð sína ok kom á Upplǫnd til Eyvindar með sextigu manna. Þat var snemma um morgin, því at hann ætlaði at koma á óvart; enn þat varð ekki svá, því at Eyvindr þóttisk vita, at Haraldr konungr mundi leita eftir manninum; var hann á engri stundu varbúinn við hans kvámu; kom honum þegar njósn um ferðir konungs, er hann var norðan kominn; hafði hann stefnt at sér mǫnnum í skóga, þá er nær váru bœnum; skyldi hann gera þeim mark til, ef hann þyrfti manna við.

Þat er sagt einn dag, nǫkkuru áðr Haraldr konungr kom þar, at Hreiðarr bæði Eyvind fá sér silfr nǫkkut ok gull. Eyvindr spurði, ef hann væri hagr?

Hreiðarr svarar: "Þat sagði mér Magnús konungr, at ek mynda vera hagr, enn ekki má ek annat til vita, því at ek hefi aldrei við leitat, enn ek trúi því, sem hann sagði, því at hann myndi vita".

Eyvindr mælti: "Þú ert mjǫk undarligr maðr; nú mun ek fá þér smíðarefni; enn þú fá mér aftr silfrit, ef smíðin ónýtisk, enn ella njót sjálfr".

Hreiðarr var nú byrgðr í einu húsi, ok var hann þar at smíðinni, enn áðr enn algert yrði þat, er hann vildi smíða, kom þar Haraldr konungr, sem áðr var sagt. Eyvindr tók blíðliga við konungi, ok gerði honum góða veizlu.

Ok er þeir sátu við drykk, mælti Haraldr konungr til Eyvindar: "Er nǫkkurr sá maðr hér, er Hreiðarr heitir? Mun þú hafa vináttu (vára), ef þú selr oss þann mann fram nauðungarlaust".

"Eigi er hann nú hér", sagði Eyvindr.

"Ek sér þat", segir konungr, "at hann er eigi hér í stofunni; veit ek ok eigi síðr, at hann er í þínum herbergjum ok í þínu valdi, ok þarftú eigi þess at dylja".

"Enn þótt svá sé", segir Eyvindr, "þá geri ek ekki þann mun ykkarn Magnúsar konungs, at ek selja þér fram þann mann undir øxi, er hann bauð mér at veita hald ok traust".

Gekk Eyvindr þá út ór stofunni. Enn er hann kom at því húsi, er Hreiðarr var byrgðr í, þá brauzk hann á hurðina, ok kallaði, at hann vildi á brott þaðan.

"Þegi þú", segir Eyvindr; "Haraldr konungr er hér kominn, ok vill drepa þik".

Hreiðarr brauzk út eigi at síðr, ok lézk hitta vilja konung.

Eyvindr sá, at hann myndi brjóta upp hurðina, ef hann væri eigi út látinn. Gekk hann þá til ok lauk upp ok mælti: "Gramir munu taka þik, er því hrapar svá til banans, at þér má ekki við hjálpa".

Hreiðarr gekk inn í stofuna fyrir Harald konung, ok kvaddi hann ok mælti síðan: "Herra", segir hann, "takit af mér reiði yðra, því at ek er þér felldr fyrir margs sakir, ef þú vill snúa þinni vináttu til mín. Mun ek þá gera þat, er þú vill mik til senda, þótt mannhætta þykki í vera. Nú er hér einn gripr, er ek vil þér gefa".

Ok setti hann á borðit fyrir konung; þat var svín, gert af silfri ok gyllt.

Þá mælti konungr, er hann leit á svínit: "Þú ert hagr maðr, svá at trautt hefi ek sét jafnvel smíðat með því móti sem er".

Fór þá svínit um stofuna, ok sýndi maðr manni, ok tala allir eitt um, at eigi þóttusk hafa sét þess kyns smíði fegra.

Þá mælti konungr: "Taka mun ek sættir af þér, Hreiðarr; þykki mér gott at senda þik til stórvirkja. Þú ert maðr styrkr ok ófœlinn, at því er ek hygg".

Nú kom svínit ǫðru sinni aftr fyrir konung; tók hann þá upp ok hugði at smíðinni enn vandligar. Sá hann þá, at þat var gyltr ok spenar á; sá hann, at þetta var gert til háðs við hann; fleygði hann þegar á brott svíninu, ok mælti: "Hafi þik allan trǫll, ok standi menn upp ok drepi hann".

Hreiðarr greip svínit ok mælti: "Hvat þá annat enn ek hafa sjálfr grip minn, ef þú vill engu launa, konungr, nema illu".

Kvað hann þegar úti annat orð, ok fór brott af bœnum. Haraldr konungr ok hans menn hlupu út eftir honum, ok ætluðu at drepa hann. Enn er þeir komu út, var þar fyrir Eyvindr með fjǫlmenni, svá at þeir máttu ekki halda eftir Hreiðari.

Skildu þeir Haraldr konungr ok Eyvindr svá, at konungi líkaði illa, enn Hreiðarr létti sinni ferð eigi fyrr enn hann kom á fund Magnúsar konungs. Ok er þeir fundusk, frétti konungr, hversu farit hafði með þeim Haraldi konungi. Enn Hreiðarr sagði til allt hit sanna, ok sýndi konungi svínit.

Konungr mælti: "Harðla hagliga er þetta smíðat, ok hefnt hefir Haraldr konungr frændi várr mjǫk grimmliga minni háðungar, enn í þessu er ǫllu saman, ok eigi er þú alláræðislítill, ok þó með ǫllu hugkœmr, ok aldri ætla ek, at fífl muni svá fara, hversu heimskliga sem þú lætr".