Bókastaðir

Egill hét sonr Auns ins gamla, er konungr var eptir fǫður sinn í Svíþjóð; han var engi hermaðr ok sat at lǫndum í kyrrsæti. Tunni hét þræll hans, er verit hafði með Aun inum gamla, féhirðir hans. En er Aun var andaðr, þá tók Tunni óf lausafjár ok gróf í jǫrð. En er Egill var konungr, þá setti hann Tunna með þrælum ǫðrum; hann kunni því stórilla ok hljóp í brot ok með honum margir þrælar, ok tóku þá upp lausaféit, er hann hafði fólgit; gaf hann þat mǫnnum sínum, en þeir tóku hann til hǫfðingja; síðan dreif til hans mart illþýðisfólk, lágu úti á mǫrkum, stundum hljópu þeir í heruð ok ræntu menn eða drápu. Egill konungr spurði þetta ok fór leita þeira með liði sínu. En er hann hafði tekit sér náttstað á einni nótt, þá kom þar Tunni með liði sínu ok hljóp á þá óvara ok drápu lið mikit af konungi. En er Egill konungr varð varr við ófrið, þá snørisk hann til viðtǫku, setti upp merki sitt, en lið flýði mart frá honum. Þeir Tunni sóttu at djarfliga; sá þá Egill konungr engan annan sinn kost, en flýja; þeir Tunni ráku þá flóttann alt til skógar; síðan fóru þeir aptr í byggðina, herjuðu ok ræntu ok fengu þá enga mótstǫðu. Fé þat alt, er Tunni tók í heraðinu, gaf hann liðsmǫnnum sínum; varð hann af því vinsæll ok fjǫlmennr. Egill konungr samnaði her ok fór til orrostu í móti Tunna; þeir bǫrðusk ok hafði Tunni sigr, en Egill flýði ok lét lið mikit. Þeir Egill konungr ok Tunni áttu viii. orrostur, ok hafði Tunni sigr í ǫllum. Eptir þat flýði Egill konungr landit ok út í Danmǫrk á Selund til Fróða ins frœkna. Hann hét Fróða konungi til liðs skatti af Svíum; þá fekk Fróði honum her ok kappa sína. Fór þá Egill konungr til Svíþjóðar; en er Tunni spyrr þat, fór hann í móti honum með sitt lið; varð þá orrosta mikil; þar fell Tunni, en Egill konungr tók þá við ríki sínu; Danir fóru aptr. Egill konungr sendi Fróða konungi góðar gjafar ok stórar á hverjum misserum, en galt engan skatt Dǫnum, ok helzk þó vinfengi þeira Fróða. Síðan er Tunni fell, réð Egill konungr ríkinu iii. vetr. Þat varð í Svíþjóð, at griðungr sá, er til blóts var ætlaðr, var gamall ok alinn svá kappsamliga, at hann var mannýgr, en er menn vildu taka hann, þá hljóp hann á skóg ok varð galinn ok var lengi á viðum ok inn mesti spellvirki við menn. Egill konungr var veiðimaðr mikill; hann reið um daga optliga á markir dýr at veiða. Þat var eitt sinn, at hann var riðinn á veiðar með menn sína; konungr hafði elt dýr eitt lengi ok hleypði eptir í skóginn frá ǫllum mǫnnum; þá verðr hann varr við griðunginn ok reið til ok vill drepa hann; griðungr snýr í móti ok kom konungr lagi á hann, ok skar ór spjótit; griðungr stakk hornunum á síðu hestinum, svá at hann fell þegar flatr ok svá konungr; þá hljóp konungr á fœtr ok vill bregða sverði; griðungr stakk þá hornunum fyrir brjóst honum, svá at á kafi stóð; þá kómu at konungs menn ok drápu griðunginn; konungr lifði litla hríð ok er hann heygðr at Upsǫlum; svá segir Þjóðólfr:

Óttarr hét sonr Egils, er ríki ok konungdóm tók eptir hann; hann vingaðisk ekki við Fróða; þá sendi Fróði menn til Óttars konungs at heimta skatt þann, er Egill hafði heitit honum; Óttarr svarar svá, at Svíar hefði aldregi skatt goldit Dǫnum, segir, at hann myndi ok svá gera; fóru aptr sendimenn. Fróði var hermaðr mikill. Þat var á einu sumri, at Fróði fór með her sinn til Svíþjóðar, gerði þar uprás ok herjaði, drap mart fólk, en sumt hertók hann; hann fekk allmikit herfang; hann brendi ok víða byggðina ok gerði it mesta hervirki. Annat sumar fór Fróði konungr at herja í Austrveg; þat spurði Óttarr, at Fróði konungr var eigi í landinu; þá stígr hann á herskip ok ferr út í Danmǫrk ok herjar þar ok fær enga mótstǫðu; hann spyrr, at samnaðr mikill var á Selundi, stefnir hann þá vestr í Eyrarsund, siglir þá suðr til Jótlandz ok leggr í Limafjǫrð, herjar þá á Vendli, brennir þar ok gerir mjǫk aleyðu. Vǫttr ok Fasti hétu jarlar Fróða; þá hafði Fróði sett til landvarnar í Danmǫrk, meðan hann var ór landi. En er jarlar spurðu, at Svíakonungr herjaði í Danmǫrk, þá samna þeir her ok hlaupa á skip ok sigla suðr til Limafjarðar, koma þar mjǫk á óvart Óttari konungi, leggja þegar til orrostu; taka Svíar vel í mót; fellr lið hvárra tveggju, en svá sem lið fell af Dǫnum, kom annat meira þar ór heruðum, ok svá var til lagt ǫllum þeim skipum, er í nánd váru; lýkr svá orrostu, at þar fell Óttarr konungr ok mestr hluti liðs hans; Danir tóku lík hans ok fluttu til landz ok lǫgðu upp á haug einn, létu þar rífa dýr ok fugla hræin. Þeir gera trékráku eina ok senda til Svíþjóðar ok segja, at eigi var meira verðr Óttarr konungr þeira. Þeir kǫlluðu síðan Óttar vendilkráku. Svá segir Þjóðólfr:

Aðils hét sonr Óttars konungs, er konungdóm tók eptir hann; hann var lengi konungr ok mjǫk auðigr. Var hann ok nǫkkur sumur í víking; Aðils konungr kom með her sinn til Saxlandz; þar réð fyrir konungr, er Geirþjófr hét, en kona hans hét Álof in ríka; ekki er getit barna þeira; konungr var eigi í landinu. Aðils konungr ok menn hans runnu upp til konungs bœjar ok ræntu þar, sumir reka ofan hjǫrð til strandarhǫggs; hjarðarinnar hafði gætt ánauðigt fólk, karlar ok konur, ok hǫfðu þeir þat alt með sér. Í því liði var mær ein undarliga fǫgr; sú nefndisk Yrsa. Fór þá Aðils konungr heim með herfang.

Yrsa var ekki með ambáttum; brátt fannsk þat, at hon var vitr ok vel orðum farin ok allra hluta vel kunnandi; fannsk mǫnnum mikit um hana ok þó konungi mest; kom þá svá, at Aðils gerði brullaup til hennar; var þá Yrsa drótning í Svíþjóð ok þótti hon inn mesti skǫrungr.

Helgi konungr Hálfdanarson réð þá fyrir Hleiðru; hann kom til Svíþjóðar með her svá mikinn, at Aðils konungr sá engan annan sinn kost, en flýja undan. Helgi konungr gekk þar á land með her sinn ok herjaði, fekk mikit herfang; hann tók hǫndum Yrsu drótning ok hafði með sér til Hleiðrar ok gekk at eiga hana; þeira sonr var Hrólfr kraki. En er Hrólfr var þrévetr, þá kom Álof drótning til Danmerkr; sagði hon þá Yrsu, at Helgi konungr, maðr hennar, var faðir hennar, en Álof móðir hennar. Fór þá Yrsa aptr til Svíþjóðar til Aðils ok var þar drótning, meðan hon lifði síðan. Helgi konungr fell í hernaði. Hrólfr kraki var þá viii. vetra ok var þá til konungs tekinn at Hleiðru. Aðils konungr átti deilur miklar við konung þann, er Áli hét inn uplenzki; hann var ór Nóregi. Þeir átti orrostu á Vænis ísi; þar fell Áli konungr, en Aðils hafði sigr; frá þessarri orrostu er langt sagt í Skjǫldunga sǫgu, ok svá frá því, er Hrólfr kraki kom til Upsala til Aðils. Þá søri Hrólfr kraki gullinu á Fýrisvǫllu. Aðils konungr var mjǫk kærr at góðum hestum; hann átti ina beztu hesta í þann tíma; Sløngvir hét hestr hans, en annarr Hrafn; þann tók hann af Ála dauðum, ok var þar undir alinn annarr hestr, er Hrafn hét; þann sendi hann til Hálogalandz Goðgesti konungi; þeim reið Goðgestr ok fekk eigi stǫðvat, áðr hann fell af baki ok fekk bana; þat var í Ǫmð á Hálogalandi. Aðils konungr var at dísablóti ok reið hesti um dísarsalinn; hestrinn drap fótum undir honum ok fell ok konungr af fram, ok kom hǫfuð hans á stein, svá at haussinn brotnaði, en heilinn lá á steininum; þat var hans bani; hann dó at Upsǫlum ok var þar heygðr; kǫlluðu Svíar hannríkan konung; svá segir Þjóðólfr:

Eysteinn hét sonr Aðils, er þar næst réð Svíaveldi. Á hans dǫgum fell Hrólfr kraki at Hleiðru. Í þann tíma herjuðu konungar mjǫk í Svíaveldi bæði Danir ok Norðmenn. Váru margir sækonungar, þeir er réðu liði miklu ok áttu engi lǫnd; þótti sá einn með fullu mega heita sækonungr, er hann svaf aldregi undir sótkum ási ok drakk aldregi at arinshorni.