Bókastaðir

Óláfr var einn konungr yfir Nóregi eptir andlát Magnús bróður síns. Óláfr var maðr mikill á allan vǫxt ok vel vaxinn; þat er allra manna sǫgn, at engi maðr hafi sét fegra mann eða tíguligra sýnum; hann hafði gult hár sem silki, ok fór afarvel, bjartan líkam, eygðr manna bezt, limaðr vel, fámálugr optast ok ekki talaðr á þingum, glaðr við ǫl, drykkjumaðr mikill, málrœtinn ok blíðmæltr, friðsamr meðan hans ríki stóð; þess getr Steinn Herdísarson:

Þat var siðr forn í Nóregi, at konungs hásæti var á miðjum langpalli; var ǫl um eld borit; en Óláfr konungr lét fyrst gera sitt hásæti á hápalli um þvera stofu; hann lét ok fyrst gera ofnstofur ok strá gólf um vetr sem um sumar. Um daga Óláfs konungs hófusk mjǫk kaupstaðir í Nóregi, en sumir settusk at uphafi. Óláfr konungr setti kaupstað í Bjǫrgyn; gerðisk þar brátt mikit setr auðigra manna ok tilsiglingar kaupmanna af ǫðrum lǫndum; hann lét reisa þar af grundvelli Kristskirkju, ina miklu steinkirkju, ok var at henni lítit gǫrt, en hann lét algera trékirkjuna. Óláfr konungr lét setja Miklagildi í Niðarósi ok mǫrg ǫnnur í kaupstǫðum, en áðr váru þar hvirfingsdrykkjur; þá var Bœjarbót in mikla hvirfingsklokka í Niðarósi. Hvirfingsbrœðr létu þar gera Margrétarkirkju, steinkirkju. Á dǫgum Óláfs konungs hófusk skytningar ok leizludrykkjur í kaupstǫðum, ok þá tóku menn upp sundrgørðir, hǫfðu drambhosur lerkaðar at beini; sumir spentu gullhringum um fótleggi sér, ok þá hǫfðu menn dragkyrtla, láz at síðu, ermar v. alna langar ok svá þrǫngvar, at draga skyldi við handtugli ok lerka alt at ǫxl upp, hávir skúar ok allir silkisaumaðir, en sumir gullagðir. Mǫrg ǫnnur sundrgørð var þá.

Óláfr konungr hafði þá hirðsiðu, at hann lét standa fyrir borði sínu skutilsveina ok skenkja sér með borðkerum, ok svá ǫllum tígnum mǫnnum, þeim er at hans borði sátu; hann hafði ok kertisveina, þá er kertum heldu fyrir borði hans ok jammǫrgum, sem tígnir menn sátu upp. Þar var ok stallarastóll útar frá trápizu; þar sátu stallarar á ok aðrir gœðingar ok horfðu innar í mót hásæti. Haraldr konungr ok aðrir konungar fyrir honum váru vanir at drekka af dýrahornum ok bera ǫl ór ǫndugi um eld ok drekkja minni á þann, er honum sýndisk; svá segir Stúfr skáld:

Óláfr konungr hafði c. hirðmanna ok lx. gesta ok lx. húskarla, þeira er flytja skyldu til garðzins þat er þurpti, eða starfa aðra hluti, þá sem konungr vildi. En er bœndr spurðu konung þess, fyrir hví hann hefði meira lið en lǫg váru til eða fyrri konungar hǫfðu haft, þá er hann fór á veizlur, þar sem bœndr gerðu fyrir honum — konungr svarar svá: "eigi fæ ek betr stýrt ríkinu ok eigi er meiri ógn af mér en af fǫður mínum, þótt ek hafa hálfu fleira lið en hann hafði, en engi pynding gengr mér til þess við yðr eða þat, at ek vilja þyngja yðrum kostum".

Sveinn konungr Úlfsson varð sóttdauðr x. vetrum eptir fall Haraldanna. Þar næst var konungr í Danmǫrk Haraldr hein, sonr hans, iiii. vetr, þá Knútr, sonr Sveins, viii. vetr, ok er sannheilagr; þá Óláfr, inn þriði sonr Sveins, viii. vetr; þá Eiríkr góði, iiii. sonr Sveins konungs, enn viii. vetr. Óláfr Nóregskonungr fekk Ingiríðar, dóttur Sveins Dana-konungs; en Óláfr Dana-konungr Sveinsson fekk Ingigerðar, dóttur Haraldz konungs, systur Óláfs Nóregs-konungs. Óláfr Haraldzson, er sumir kǫlluðu Óláf kyrra, en margir Óláf bónda, hann gat son við Þóru Jóans-dóttur; sá var nefndr Magnús; var sá sveinn inn fríðasti sýnum ok allmannvænn; óx hann upp í hirð konungs.