Bókastaðir

Magnús konungr var um vetrinn í Suðreyjum, þá fóru menn hans um alla Skotlandzfjǫrðu fyrir innan eyjar allar bæði byggðar ok óbyggðar ok eignuðu Nóregs konungi eylǫnd ǫll. Magnús fekk til handa syni sínum Sigurði Bjaðmynju, dóttur Mýrkjartans konungs Þjálbasonar, Írakonungs; hann réð fyrir Kunnuktum. Eptir um sumarit fór Magnús konungr liði sínu austr í Nóreg. Erlendr jarl varð sóttdauðr í Niðarósi ok er þar jarðaðr, en Páll í Bjǫrgyn. Skopti Ǫgmundarson Þorbergssonar var lendr maðr ágætr; hann bjó í Gizka á Sunn-Mœri; hann átti Guðrúnu, dóttur Þórðar Fólasonar; bǫrn þeira váru Ǫgmundr, Finnr, Þórðr, Þóra, er átti Ásólfr Skúlason; sønir Skopta váru inir mannvænstu menn í œsku.

Steinkell Svía-konungr andaðisk nær falli Haraldanna. Hákon hét sá konungr, er næst var í Svíþjóð eptir Steinkel konung. Síðan var Ingi konungr, sonr Steinkels, góðr konungr ok ríkr, allra manna mestr ok sterkastr; hann var þá konungr í Svíþjóð, er Magnús var í Nóregi. Magnús konungr talði þat hafa verit landaskipti at fornu, at Gautelfr hefði skilt ríki Svíakonungs ok Nóregs-konungs en síðan Væni til Vermalandz; talðisk Magnús konungr eiga alla þá byggð, er fyrir vestan Væni var, þat er Sunndalr ok Norðdalr, Véar ok Varðynjar ok allar markir, er þar liggja til; en þat hafði þá langa hríð legit undir Svíakonungs veldi ok til vestra Gautlandz at skyldum; en Markamenn vildu vera undir Svía-konungs veldi sem fyrr. Magnús konungr reið ór Víkinni ok upp á Gautland ok hafði lið mikit ok frítt; en er hann kom í markbyggðina, herjaði hann ok brendi, fór svá um allar byggðir; gekk fólk undir hann ok svǫrðu honum lǫndin. En er hann kom upp til vatsins Vænis, leið á haustit. Þá fóru þeir í Kvalðinsey ok gerðu þar borg af torfi ok viðum ok grófu díki um. En er þat virki var gǫrt, þá var þar flutt í vistir ok ǫnnur fǫng, þau er þyrpti. Konungr setti þar í ccc. manna, ok váru þeir hǫfðingjar fyrir Finnr Skoptason ok Sigurðr ullstrengr ok hǫfðu it fríðasta lið, en konungr snøri þá út í Víkina.

En er Svía-konungr spurði þetta, þá bauð hann liði saman, ok fóru þau orð um, at hann myndi ofan ríða, en þat frestaðisk; þá kváðu Norðmenn þetta:

En er ísa lagði á vatnit Væni, þá reið Ingi konungr ofan ok hafði nærr xxx. hundraða manna. Hann sendi orð Norðmǫnnum þeim, er í borginni sátu, bað þá fara í brot með fangi því, er þeir hǫfðu, ok aptr í Nóreg. En er sendimenn báru konungs orð, þá svarar Sigurðr ullstrengr, sagði, at Ingi myndi ǫðru við koma, en vísa þeim brot sem hjǫrð i haga, ok kvað hann nærr áðr mundu ganga verða. Sendimenn báru aptr þau orð til konungs. Síðan fór Ingi konungr út í eyna með allan herinn. Þá sendi hann annat sinni menn til Norðmanna ok bað þá í brot fara ok hafa vápn sín, klæði ok hesta, en láta eptir ránfé alt. Þeir neittu þessu; en síðan veittu þeir atgǫngu ok skutusk á. Þá lét konungr bera til grjót ok viðu ok fylla díkit; þá lét hann taka akkeri ok drengja við ása langa ok bera þat upp á timbrvegginn; gengu þar til margir menn ok drógu sundr vegginn. Þá váru gǫrvar eisur stórar ok skotit logandi brǫndum at þeim. Þá báðu Norðmenn griða, en konungr bað þá út ganga vápnlausa ok yfirhafnarlausa; en er þeir gingu út, þá var hverr þeira sleginn límahǫgg. Fóru þeir brot við svá búit ok heim aptr í Nóreg; en Markamenn allir snørusk þá aptr undir Inga konung. Þeir Sigurðr ok hans félagar sóttu á fund Magnús konungs ok segja honum sínar ófarar.

Þegar um várit, er ísa leysti, fór Magnús konungr með liði miklu austr til Elfar ok helt upp eptir inni eystri kvísl ok herjaði alt veldi Svía-konungs. En er hann kom upp á Foxerni, þá gengu þeir upp á land frá skipum; en er þeir kómu yfir á eina, þá er þar verðr, þá kom móti þeim herr Gauta, ok varð þar orrosta, ok váru Norðmenn ofrliði bornir ok kómu á flótta ok var drepit mart við fors einn. Magnús konungr flýði, en Gautar fylgðu þeim ok drápu slíkt er þeir máttu. Magnús konungr var auðkendr, manna mestr; hann hafði rauðan hjúp yfir brynju, hárit silkibleikt ok fell á herðar niðr. Ǫgmundr Skoptason reið á aðra hlið konungi; hann var ok manna mestr ok fríðastr; hann mælti: "gef mér hjúpinn, konungr". Konungr segir: "hvat skal þér hjúprinn?". "Ek vil hafa, segir hann, gefit hefir þú mér stœrrum". Þar var svá háttat, at vellir sléttir váru víða, ok sásk þeir þá ávalt Gautar ok Norðmenn; þá váru enn kleifar ok skógarkjǫrr ok fal þá sýn; þá fekk konungr Ǫgmundi hjúpinn, ok fór hann í. Síðan riðu þeir fram á vǫlluna; þá snøri Ǫgmundr þvers brot ok hans menn; en er Gautar sá þat, þá hugðu þeir þat konung vera, ok riðu þannug allir eptir; reið þá konungr leið sína til skips, en Ǫgmund dró nauðuliga undan ok kom þó heill til skipa. Helt Magnús konungr síðan ofan eptir ánni ok svá norðr í Víkina.

Annat sumar eptir var lǫgð konungastefna við Konungahellu í Elfi, ok kom þar Magnús Nóregs-konungr ok Ingi Svíakonungr, Eiríkr Sveinsson Dana-konungr, ok var sú stefna bundin með griðum. En er þingit var sett, þá gengu konungar fram á vǫllinn frá ǫðrum mǫnnum ok tǫluðusk við lítla hríð; gengu þá aptr til liðs síns, ok var þá gǫr sættin, at hverr þeira skyldi hafa þat ríki, sem áðr hǫfðu haft feðr þeira, en hverr þeira konunga bœta við sína landzmenn rán ok mannskaða, en hverr þeira síðan jafna við annan. Magnús konungr skyldi fá Margrétar, dóttur Inga konungs; hon var síðan kǫlluð Friðkolla. Þat var mál manna, at eigi hefði sét hǫfðingligri menn, en þeir váru allir. Ingi konungr var einna mestr ok þrekuligastr ok þótti hann ǫldurmannligastr; en Magnús konungr þótti skǫruligastr ok hvatligastr; en Eiríkr konungr var einna fegrstr; en allir váru þeir fríðir, stórir menn ok gǫfugligir ok orðsnjallir — ok skilðusk at svá búnu.