Bókastaðir

Eiríkssynir tóku þá konungdóm yfir Nóregi, síðan er Hákon konungr var fallinn. Var Haraldr mest fyrir þeim at virðingu ok hann var ellztr þeira, er þá lifðu. Gunnhildr, móðir þeira, hafði mjǫk landráð með þeim; hon var þá kǫlluð konungamóðir. Þá váru hǫfðingjar í landi: Tryggvi Óláfsson austr í landi ok Guðrøðr Bjarnarson á Vestfold, Sigurðr Hlaðajarl í Þrándheimi, en Gunnhildarsynir hǫfðu mitt land. Inn fyrsta vetr þá fóru orð ok sendimenn milli þeira Gunnhildarsona ok þeira Tryggva ok Guðrøðar, ok var þar alt mælt til sætta, at þeir skyldu hafa þvílíkan hlut ríkis af Gunnhildarsonum, sem þeir hǫfðu áðr haft af Hákoni konungi. Glúmr Geirason er maðr nefndr; hann var skáld Haraldz konungs ok hreystimaðr mikill; hann orti vísu þessa eptir fall Hákonar:

Þessi vísa varð allkær, en er þetta spyrr Eyvindr Finnzson, kvað hann vísu, er fyrr er ritin:

Var sú vísa ok mjǫk flutt. En er þat spyrr Haraldr konungr, þá gaf hann Eyvindi þar fyrir dauðasǫk, alt til þess at vinir þeira sættu þá með því, at Eyvindr skyldi gerask skáld hans, svá sem hann hafði áðr verit Hákonar konungs; var frændsemi milli þeira mikil, svá at Gunnhildr var móðir Eyvindar, dóttir Hálfdanar jarls, en móðir hennar var Ingibjǫrg, dóttir Haraldz konungs ins hárfagra. Þá orti Eyvindr vísu um Harald konung:

Gunnhildarsynir sátu mest um mitt land, þvíat bæði þótti þeim ekki trúligt, at sitja undir hendi Þrœndum eða Víkverjum, er mestir hǫfðu verit vinir Hákonar konungs, en stórmenni mart í hvárum tveggja stað. Þá fóru menn at bera sættarboð í milli þeira Gunnhildarsona ok Sigurðar jarls, þvíat þeir fengu engar skyldir áðr ór Þrándheimi, ok varð þat at lykðum, at þeir gerðu sætt sína, konungar ok jarl, ok bundu svardǫgum. Skyldi Sigurðr jarl hafa slíkt ríki af þeim í Þrándheimi, sem hann hafði fyrr haft af Hákoni konungi; váru þeir þá sáttir kallaðir. Allir synir Gunnhildar váru kallaðir sínkir, ok var þat mælt, at þeir fæli lausafé í jǫrðu; um þat orti Eyvindr skáldaspillir:

Þá er Haraldr konungr spurði um vísur þessar satt, þá sendi hann orð Eyvindi, at hann skyldi koma á fund hans, en er Eyvindr kom, þá bar konungr sakar á hann ok kallaði hann óvin sinn, — "ok samir þér þat illa, segir hann, at veita mér ótrúnað, þvíat þú hefir áðr gǫrzk minn maðr". Þá kvað Eyvindr vísu:

Haraldr konungr lét festa sér fyrir mál þetta sinn dóm. Eyvindr átti gullhring mikinn ok góðan, er kallaðr var Moldi; hann hafði verit tekinn lǫngu áðr ór jǫrðu; hring þann segir konungr at hann vill hafa, ok var þá engi annarr kostr á. Þá kvað Eyvindr:

Fór þá Eyvindr heim, ok er ekki þess getit, at hann fyndi síðan Harald konung.

Gunnhildarsynir tóku kristni á Englandi, sem fyrr var ritit. En er þeir kómu til forráða í Nóregi, þá fengu þeir ekki áleiðis komit, at kristna menn í landi, en alt þar, er þeir kómu því við, þá brutu þeir niðr hof ok spiltu blótum ok fengu af því mikla óvináttu; var þat á þeira dǫgum, at árferð spiltisk í landi, þvíat konungar váru margir, ok hafði hverr þeira hirð um sik, þurptu þeir mikils við um kostnað, ok váru þeir inir fégjǫrnustu, en ekki heldu þeir mjǫk lǫg þau, er Hákon konungr hafði sett, nema þat er þeim þótti fellt. Þeir váru allir inir fríðustu menn, sterkir ok stórir, íþróttamenn miklir; svá segir Glúmr Geirason í drápu þeiri, er hann orti um Harald Gunnhildarson:

Optliga fóru þeir brœðr allir saman, en stundum sér hverr; þeir váru menn grimmir ok hraustir, orrostumenn miklir ok mjǫk sigrsælir.

Gunnhildr konungamóðir ok synir hennar váru opt á tali ok málstefnum ok réðu landráðum, ok eitt sinn spyrr Gunnhildr sonu sína: "hvernug ætli þér at láta fara um ríki í Þrándheimi?; þér berið konunganǫfn, svá sem fyrr hǫfðu haft langfeðgar yðrir, en þér hafið lítit lið ok land ok eruð margir til skiptis. Víkina austr hafa þeir Tryggvi ok Guðrøðr ok hafa þeir þar nǫkkura tiltǫlu fyrir ættar sakir, en Sigurðr jarl ræðr ǫllu í Þrœndalǫgum, ok veit ek þat eigi, hver skylda yðr berr til þess, at láta jarl einn ráða ríki svá mikit undan yðr; þykki mér þat undarligt, er þér farið hvert sumar í víking á ǫnnur lǫnd, en látið jarl innan landz taka af yðr fǫðurleifð yðra. Lítit myndi Haraldi þykkja, er þú ert eptir heitinn, fǫðurfǫður þínum, at setja jarl einn af ríki ok lífi, er hann vann allan Nóreg undir sik ok réð síðan til elli". Haraldr segir: "þat er eigi svá, segir hann, at taka Sigurð jarl af lífdǫgum, sem at skera kið eða kálf. Sigurðr jarl er ættstórr ok frændmargr, vinsæll ok vitr; vætti ek, ef hann spyrr með sǫnnu, at hann á ófriðar ván af oss, þá eru þar allir Þrœndir, sem hann er; eigum vér þar þá ekki ørendi, nema ilt eina; lízk mér svá, sem engum várum brœðra þykki tryggt, at sitja undir hendi þeim Þrœndum". Þá segir Gunnhildr: "vér skulum þá fara alt annan veg með váru ráði, gera oss minna fyrir. Haraldr ok Erlingr skolu sitja í haust á Norð-Mœri; mun ek ok fara með yðr; skulu vér þá ǫll saman freista, hvat at sýslisk". Nú gera þau á þessa leið.

Bróðir Sigurðar jarls hét Grjótgarðr; hann var yngri miklu þeira ok virðr minna, hafði hann ok ekki tígnarnafn, en hann helt þó sveit ok var í víking á sumrum ok fekk sér fjár. Haraldr konungr sendi menn inn í Þrándheim á fund Sigurðar jarls með vingjǫfum ok vinmælum, segir, at Haraldr konungr vill leggja við hann þvílíka vináttu, sem áðr hafði Sigurðr jarl haft við Hákon konung; þat fylgði ok orðsending, at jarl skyldi koma á fund Haraldz konungs, skyldu þeir þá binda at fullu vináttu sína. Sigurðr jarl tók vel sendimǫnnum ok vináttu konungs, segir þat, at hann mátti ekki fara á fund konungs fyrir fjǫlskyldum sínum, en sendi konungi vingjafir ok orð góð ok blíð í móti vináttu hans. Fóru sendimenn í brot. Þeir fóru á fund Grjótgarðz ok fluttu til hans it sama ørendi, vináttu Haraldz konungs ok heimboð ok þar með góðar gjafir. En er sendimenn fóru heim, þá hét Grjótgarðr ferð sinni. Ok at ákveðnum degi kømr Grjótgarðr á fund Haraldz konungs ok Gunnhildar; var þar við honum tekit allfeginsamliga; var hann þar hafðr í inum mestum kærleikum, svá at Grjótgarðr var hafðr við einkamál ok marga leynda hluti, kømr þar niðr, at sú rœða var uppi hǫfð til Sigurðar jarls, sem þau hǫfðu áðr samit, konungr ok drótning, tǫlðu þau fyrir Grjótgarði, hversu jarl hafði hann lítinn mann gǫrt, en ef hann vildi vera í þessu ráði með þeim, þá segir konungr, at Grjótgarðr skyldi vera jarl hans ok hafa ríki þat alt, er áðr hafði Sigurðr jarl haft; kom svá at þau sǫmðu þetta með einkamálum, at Grjótgarðr skyldi halda njósn til, nær líkast væri at veita atferð Sigurði jarli ok gera þá orð Haraldi konungi. Fór þá Grjótgarðr heim við svá búit ok þá gjafir góðar af konungi.

Sigurðr jarl fór um haustit inn í Stjóradal ok var þar á veizlum. Þaðan fór hann út á Ǫgló ok skyldi þar taka veizlur.

Jarl hafði jafnan mikit fjǫlmenni um sik, meðan hann trúði illa konungum. Með því at þá hǫfðu farit vináttumál með þeim Haraldi konungi, þá hafði hann nú ekki mikla sveit manna. Grjótgarðr gerði þá njósn til Haraldz konungs, at eigi myndi í annat sinn vænna at fara at jarli. Ok þegar á sǫmu nótt fóru konungarnir, Haraldr ok Erlingr, inn eptir Þrándheimi ok hǫfðu skip iiii. ok lið mikit, sigla um nóttina við stjǫrnuljós. Kom þá Grjótgarðr til móts við þá, kómu ofanverða nótt á Ǫgló, þar sem Sigurðr jarl var á veizlu, lǫgðu þar eld í hús ok brendu bœinn ok jarl inni með ǫllu liði sínu, fóru braut árdegis um morgininn út eptir firði ok svá suðr á Mœri ok dvǫlðusk þar langa hríð.