Bókastaðir

Hákon konungr, sonr Sigurðar konungs, var tekinn til hǫfðingja yfir flokk þann, er áðr hafði fylgt Eysteini konungi, ok gáfu flokksmenn honum konungsnafn; þá var hann x. vetra. Þar váru þá með honum Sigurðr, sonr Hallvarðz hǫldz af Reyri, ok þeir Andréás ok Ǫnundr, fóstbrœðr Hákonar, Símunarsynir, ok mart annarra hǫfðingja ok vina Eysteins konungs ok Sigurðar konungs. Þeir fóru fyrst upp á Gautland. Ingi konungr kastaði sinni eigu á þat alt, er þeir áttu í Nóregi, ok gerði þá útlaga. Ingi konungr fór norðr í Víkina ok var þar, en stundum norðr í landi. Grégóríús var í Konungahellu við háskann ok varði þar landit.

Eptir um sumarit kómu þeir Hákon ofan af Gautlandi ok fóru til Konungahellu ok hǫfðu allmikit lið ok frítt. Grégóríús var þar í býnum ok stefndi þing fjǫlment við bœndr ok býjarmenn ok krafði sér liðs; honum þóttu menn lítt rœma ok lézk hann illa trúa þeim. Hann fór í brot tveim skipum ok inn í Víkina ok var allóglaðr; hann ætlaði til fundar við Inga konung; hann hafði spurt, at Ingi konungr fór við her mikinn norðan um Víkina. En er Grégóríús var skamt norðr kominn, þá mœtti hann þeim Símuni skálp ok Haldóri Brynjólfssyni ok Gyrði Ámundasyni, fóstbróður Inga konungs. Grégóríús varð þeim feginn mjǫk; hann hvarf þá aptr, ok þeir allir samt, ok hǫfðu xi. skip. En er þeir røru upp til Konungahellu, þá hǫfðu þeir Hákon þing fyrir útan býinn ok sá fǫr þeira. Þá mælti Sigurðr af Reyri: "nú er Grégóríús feigr, er hann ferr í hendr oss með fá liði". Grégóríús lagði at landi gagnvart býnum, ok vildi bíða Inga konungs, þvíat hans var ván, en hann kom eigi. Hákon konungr bjósk við í býnum ok lét Þorljót skaufuskalla vera hǫfðingja í liði því, er var á kaupskipum þeim, er flutu fyrir bœnum, hann var víkingr ok ránsmaðr; en Hákon ok Sigurðr ok allr herrinn var í býnum ok fylkðu á bryggjunum. Allir menn hǫfðu þar gengit undir Hákon.

Þeir Grégóríús røru upp eptir ánni ok létu hefja skipin ofan fyrir straumi at þeim Þorljóti. Þeir skutusk á um hríð, þar til er Þorljótr hljóp fyrir borð ok hans félagar, váru sumir drepnir, en sumir kómusk á land. Þá røru þeir Grégóríús at bryggjum, ok þegar lét Grégóríús skjóta upp bryggjum af sínu skipi undir fœtr þeim Hákonar mǫnnum. Þá fell sá maðr, er merki hans bar, er hann ætlaði til upgǫngu; þá kvaddi Grégóríús til at taka upp merkit Hall, son Auðunar Hallzsonar; hann gerði svá ok bar síðan merkit upp á bryggjur, en Grégóríús gekk þegar eptir honum ok skaut skildi fram yfir hǫfuð honum. En þegar er Grégóríús kom á bryggjurnar ok Hákonar menn kendu hann, þá hopuðu þeir, ok gafsk rúmit þegar ii. vega. En er fleira kom liðit upp af skipum, þá sótti Grégóríús ok hans menn fram, en Hákonar menn hopuðu fyrst ok runnu því næst upp í býinn, en þeir Grégóríús fylgðu þeim ok ráku þá tysvar upp ór bœnum ok drápu mart. Engi var fǫr skǫruligri en sú at máli manna, er Grégóríús fór, fyrir því at Hákon hafði meirr en xl. hundraða manna, en Grégóríús eigi ǫll cccc. Þá mælti Grégóríús við Hall Auðunarson eptir orrostu: "margir menn þykki mér mjúkari í sóknum en þér Íslendingar, þvíat þér eruð óvanari en vér Nóregsmenn, en engir þykkja mér vápndjarfari en þér". Þá kom Ingi lítlu síðarr ok lét drepa marga menn, þá er við Hákoni hǫfðu tekit, en suma lét hann fé gjalda, en hann brendi býi fyrir sumum, en suma rak hann ór landi ok gerði þeim mart ilt. Hákon fór um vetrinn it øfra norðr í Þrándheim ok kom fyrir páskir, ok tóku Þrœndir hann þar til konungs at hafa fǫðurleifð sína, þriðjung Nóregs við Inga konung. Ingi var í Víkinni ok Grégóríús, ok vildi Grégóríús fara norðr at þeim, en margir lǫttu, ok varð ekki ór á þeim vetri.

Hákon fór norðan um várit ok hafði nær xxx. skipa. Víkverjar fóru af liði Hákonar með viii. skipum ok herjuðu á Mœri hvára tveggju. Engi maðr munði fyrr herjat hafa verit milli kaupanganna. Jón, sonr Hallkels húks, samnaði bóndaliði ok fór at þeim ok tók Kolbein óða ok drap hvert barn af skipi hans; síðan leitaði hann hinna ok hitti þá við vii. skipum, ok bǫrðusk þeir, en Hallkell, faðir hans, gerði eigi fara til móts við hann, sem þeir hǫfðu mælt; þar fell mart bónda góðra, ok varð sárr sjálfr. Hákon fór suðr til Bjǫrgynjar með liði sínu, ok er þeir kómu til Stjórnveltu, spurðu þeir, at Ingi konungr var áðr austan kominn fyrir fám nóttum ok Grégóríús til Bjǫrgynjar, ok þorðu þeir þá eigi þannug at halda. Þeir siglðu suðr um Bjǫrgyn it ýtra ok hittu þá iii. skipum lagsmenn Inga konungs, er seinni hǫfðu orðit austan. Þar var Gyrðr Ámundason, fóstbróðir Inga konungs, — hann átti Gyríði, systur Grégóríús, — en annarr Gyrðr lǫgmaðr Gunnhildarson, iii. Hávarðr klíningr. En Hákon lét drepa Gyrð Ámundason ok annan Hávarð klíning, en hann hafði Gyrð lǫgmann með sér ok fór austr í Víkina.

En er Ingi konungr spurði þat, þá fór hann austr eptir þeim; þeir hittusk austr í Elfi. Ingi konungr lagði upp í ána eptir inni nørðri kvísl ok gerði njósn fyrir sér um þá Hákon; en Ingi konungr lagði at landi út við Hísing ok beið þar njósnarinnar; ok er njósnarmenn kómu aptr, þá gengu þeir til konungs ok segja, at þeir hefði sét lið Hákonar konungs ok alla skipan þeira, segja, at þeir lágu uppi við stikin ok hǫfðu tengt skutstafna sína upp í stikin; — "þeir hafa ii. austrfararknǫrru ok hafa þá lagt ýzt skipanna"; á knǫrrunum váru húnkastalar, ok svá frammi í stafni á báðum. En er þetta spurði konungr, hvern viðbúnað þeir hǫfðu, þá lét hann blása til húsþings ǫllu liðinu; en er þings var kvatt ok sett, þá leitar konungr ráðs við lið sitt ok kveðr Grégóríús Dagsson ok Erling skakka, mág sinn, ok aðra lenda menn ok skipstjórnarmenn ok segir allan umbúnað þeira Hákonar manna. Grégóríús svaraði fyrst ok birti sinn vilja, segir svá: "fundir várir Hákonar hafa at borizk nǫkkurum sinnum, ok hafa þeir haft optast meira lið ok fengit þó minna hlut í várum skiptum. En nú hǫfum vér miklu meira lið, ok mun þat nú þykkja líkligt þeim mǫnnum, er fyrir skǫmmu hafa mist fyrir þeim góða frændr sína, at hér myni vel bera til um hefnð, þvíat þeir hafa lengi nú áðr rekizk undan oss í sumar; hǫfum vér þat opt mælt, ef þeir biði vár, svá sem nú er sagt at vera myni, at vér myndim hætta til fundar við þá. Nú er þat at segja frá mínu skaplyndi, at ek vil leggja til orrostu við þá, ef þat er eigi í mót konungs vilja, þvíat ek ætla enn, sem fyrr hefir verit, at þeir myni fyrir verða láta, ef vér leggjum skeleggliga at; mun ek þar til leggja, er ǫðrum þykkir torvelligast." At rœðu Grégóríí varð mikill rómr ok létusk allir búnir at leggja til orrostu við þá Hákon. Var þá róit ǫllum skipunum upp eptir ánni, til þess er hvárir sá aðra; þá viku þeir Ingi konungr af árstrauminum út undir eyna; átti konungr þá tal við stýrimenn alla ok bað þá skipa til atlǫgu ok kvaddi þá at Erling skakka, segir, sem satt var, at engi var í því liði vitrari maðr ok kœnni í orrostu, þó at sumir væri enn meiri ákafamenn; veik konungr þá enn rœðunni til fleiri lendra manna, nefndi suma á nafn, en lauk svá rœðu sinni, at hann bað þat hvern til leggja, er hann sá at ráði gegndi, en síðan alla saman verða á eitt sátta.