Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 31

Eyvindr skreyja kallaði þá hátt: "leynisk Norðmannakonungr nú, eða hefir hann flýit, eða hvar er nú gullhjálmrinn"? Gekk Eyvindr þá fram ok Álfr bróðir hans með honum, ok hjoggu til beggja handa ok létu, sem óðir eða galnir væri. Hákon konungr mælti hátt til Eyvindar: "haltu svá fram stefnunni, ef þú vilt finna Norðmanna-konung"; svá segir Eyvindr skáldaspillir:

Baðat valgrindar vinda
veðrheyjandi Skreyju,
gumnum hollr né golli,
Gefnar sinni stefnu —
ef svipkenni svinnan
sigminnigr vilt finna,
fram halt, Njóts, at nýtum
Norðmanna gram þannig.

Var þá ok skamt at bíða, at Eyvindr kom þar, reiddi upp sverðit ok hjó til konungs. Þórálfr skaut við honum skildinum ok stakraði Eyvindr við, en konungr tók sverðit Kvernbít tveim hǫndum ok hjó til Eyvindar ofan í hjálminn, klauf hjálminn ok hǫfuðit alt í herðar niðr. Þá drap Þórálfr Álf askmann. Svá segir Eyvindr skáldaspillir:

Veitk at beit enn bitri
byggving meðaldyggvan
bulka skíðs ór bǫðum
benvǫndr konungs hǫndum;
ófælinn klauf Ála
éldraugs skarar hauga
gollhjǫltuðum galtar
grǫnduðr Dana brandi.

Eptir fall þeira brœðra gekk Hákon konungr svá hart fram, at þá hrǫkk alt fólk fyrir honum. Slær þá í lið Eiríkssona felmt ok flótta því næst, en Hákon konungr var í ǫndverðri sinni fylking ok fylgði fast flóttamǫnnum ok hjó títt ok hart; þá flaug ǫr ein, er fleinn er kallaðr, ok kom í hǫnd Hákoni konungi upp í músina fyrir neðan ǫxl, ok er þat margra manna sǫgn, at skósveinn Gunnhildar, sá er Kispingr er nefndr, hljóp fram í þysinum ok kallaði: "gefi rúm konungsbananum", ok skaut fleininum til Hákonar konungs, en sumir segja, at engi viti, hverr skaut; má þat vel ok vera, þvíat ǫrvar ok spjót ok allz konar skotvápn flugu svá þykt sem drífa; fjǫlði mannz fell af Eiríkssonum bæði á vígvellinum ok á leið til skipanna ok svá í fjǫrunni, ok fjǫlði hljóp á kaf; mart komsk á skipin, allir Eiríkssynir, ok rǫru þegar undan, en Hákonar-menn eptir þeim; svá segir Þórðr Sjáreksson:

Varði varga myrði
vítt, svá skal frið slíta,
(jǫfur vildu þann eldask)
ǫndurt folk (at lǫndum).
Starf hófsk upp, þás arfi
ótta valdi (á flótta)
golls (en gramr vas fallinn)
Gunnhildar kom sunnan.
Þrot vas sýnt, þás settusk
sinn róðrs við þrǫm stinnan
(mannr lét ǫnd ok annarr
ófár) búendr sárir.
Afreks veit, þats jǫfri
allríkr í styr slíkum
gǫndlar Njǫrðr, sás gerði,
gekk næst, hugins drekku.
Chapter 32

Hákon konungr gekk út á skeið sína, lét þá binda sár sitt, en þar rann blóð svá mjǫk, at eigi fekk stǫðvat, ok er á leið dag, þá ómætti konung, sagði hann þá, at hann vill fara norðr á Álreksstaði til bús síns, en er þeir kómu norðr at Hákonarhellu, þá lǫgðu þeir þar at, var þá konungr nær lífláti, kallaði hann þá á vini sína, ok segir þeim skipan þá, er hann vill hafa á um ríkit; hann átti dóttur eina barna, er Þóra er nefnd, ok engan son; hann bað þá senda þau orð Eiríkssonum, at þeir skyldu konungar vera yfir landi, en hann bað af þeim virkða vinum sínum ok frændum, — "en þótt mér verði lífs auðit, segir hann, þá mun ek af landi fara ok til kristinna manna ok bœta þat, er ek hefi brotit við guð, en ef ek dey hér í heiðni, þá veiti mér hér grǫpt þann, er yðr sýnisk". Ok lítlu síðarr andaðisk Hákon konungr þar á hellunni, sem hann hafði fœddr verit. Hákon konungr var svá mjǫk harmaðr, at bæði vinir ok óvinir grétu dauða hans ok kǫlluðu, at eigi myndi jafngóðr konungr koma síðan í Nóreg. Vinir hans fluttu lík hans norðr á Sæheim á Norðr-Hǫrðaland ok urpu þar haug mikinn ok lǫgðu þar í konung með alvæpni sitt ok inn bezta búnað sinn, en ekki fé annat; mæltu þeir svá fyrir grepti hans, sem heiðinna manna siðr var til, vísuðu honum til Valhallar. Eyvindr skáldaspillir orti kvæði eitt um fall Hákonar konungs, ok svá þat, hversu honum var fagnat; þat eru kǫlluð Hákonarmál ok er þetta uphaf:

Gǫndul ok Skǫgul
sendi Gautatýr
at kjósa of konunga,
hverr Yngva ættar,
skyldi með Óðni fara
ok í Valhǫll at vesa.