Bókastaðir

Hákon Aðalsteinsfóstri var þá á Englandi, er hann spurði andlát Haraldz konungs, fǫður síns; bjósk hann þá þegar til ferðar. Fekk Aðalsteinn konungr honum lið ok góðan skipakost ok bjó hans fǫr allvegliga, ok kom hann um haustit til Nóregs. Þá spurði hann fall brœðra sinna ok þat, at Eiríkr konungr var þá í Víkinni; siglði þá Hákon norðr til Þrándheims ok fór á fund Sigurðar Hlaða-jarls, er allra spekinga var mestr í Nóregi, ok fekk þar góðar viðtǫkur, ok bundu þeir lag sitt saman; hét Hákon honum miklu ríki, ef hann yrði konungr. Þá létu þeir stefna þing fjǫlment, ok á þinginu talaði Sigurðr jarl af hendi Hákonar ok bauð bóndum hann til konungs. Eptir þat stóð Hákon sjálfr upp ok talaði; mæltu þá ii. ok ii. sín á milli, at þar væri þá kominn Haraldr inn hárfagri ok orðinn ungr í annat sinn. Hákon hafði þat uphaf síns máls, at hann beiddi bœndr at gefa sér konungsnafn ok þat með, at veita sér fylgð ok styrk til at halda konungdóminum, en þar í mót bauð hann þeim, at gera alla bœndr óðalborna ok gefa þeim óðul sín, er byggja. At þessu ørendi varð rómr svá mikill, at allr búandamúgrinn œpði ok kallaði, at þeir vildu hann til konungs taka, ok var svá gǫrt, at Þrœndir tóku Hákon til konungs um alt land; þá var hann xv. vetra; tók hann sér þá hirð ok fór yfir land. Þau tíðendi spurðusk á Uplǫnd, at Þrœndir hǫfðu sér konung tekit slíkan at ǫllu, sem Haraldr inn hárfagri var, nema þat skilði, at Haraldr hafði allan lýð í landi þrælkat ok áþját, en þessi Hákon vildi hverjum manni gott ok bauð aptr at gefa bóndum óðul sín, þau er Haraldr konungr hafði af þeim tekit. Við þau tíðendi urðu allir glaðir, ok sagði hverr ǫðrum, flaug þat sem sinueldr alt austr til landzenda. Margir bœndr fóru af Uplǫndum at hitta Hákon konung, sumir sendu menn, sumir gerðu orðsendingar ok jartegnir, allir til þess, at hans menn vildu gerask. Konungr tók því þakksamliga.

Hákon konungr fór ǫndurðan vetr á Uplǫnd, stefndi þar þing, ok dreif alt fólk á hans fund, þat er komask mátti; var hann þá til konungs tekinn á ǫllum þingum; fór hann þá austr til Víkr. Þar kómu til hans Tryggvi ok Guðrøðr, brœðrasynir hans, ok margir aðrir, er upp tǫlðu harma sína, þá er hlotit hǫfðu af Eiríki, bróður hans. Eiríks óvinsælð óx æ því meir, sem allir menn gerðu sér kærra við Hákon konung ok heldr hǫfðu sér traust til at mæla, sem þótti. Hákon konungr gaf konungsnafn Tryggva ok Guðrøði ok ríki þat, sem Haraldr konungr hafði gefit feðrum þeira; Tryggva gaf hann Ránríki ok Vingulmǫrk, en Guðrøði Vestfold, en fyrir því, at þeir váru ungir ok bernskir, þá setti hann til gǫfga menn ok vitra at ráða landi með þeim, gaf hann þeim land með þeim skildaga, sem fyrr hafði verit, at þeir skyldi hafa helming skylda ok skatta við hann. Fór Hákon konungr norðr til Þrándheims, er váraði, it øfra um Uplǫnd.

Hákon konungr dró saman her mikinn í Þrándheimi, er váraði, ok réð til skipa; Víkverjar hǫfðu ok her mikinn úti, ok ætluðu til móts við Hákon. Eiríkr bauð ok liði út um mitt land, ok varð honum ilt til liðs, þvíat ríkismenn margir skutusk honum ok fóru til Hákonar, en er hann sá engi efni til mótstǫðu í móti her Hákonar, þá siglði hann vestr um haf með því liði, er honum vildi fylgja, fór hann fyrst til Orkneyja ok hafði þaðan með sér lið mikit; þá siglði hann suðr til Englandz ok herjaði um Skotland, hvar sem hann kom við land; hann herjaði ok alt norðr um England. Aðalsteinn Englakonungr sendi orð Eiríki ok bauð honum at taka af sér ríki í Englandi, sagði svá, at Haraldr konungr, faðir hans, var mikill vinr Aðalsteins konungs, svá at hann vill þat virða við son hans. Fóru þá menn í milli þeira konunganna, ok sættusk á þat með einkamálum, at Eiríkr konungr tók Norðimbraland at halda af Aðalsteini konungi ok verja þar land fyrir Dǫnum ok ǫðrum víkingum. Eiríkr skyldi láta skírask ok kona hans ok bǫrn þeira ok alt lið hans, þat er honum hafði fylgt þangat. Tók Eiríkr þenna kost, var hann þá skírðr ok tók rétta trú. Norðimbraland er kallat fimtungr Englandz. Hann hafði atsetu í Jórvík, þar sem menn segja, at fyrr hafi setit Loðbrókar-synir. Norðimbraland var mest byggt Norðmǫnnum, síðan er Loðbrókar-synir unnu landit; herjuðu Danir ok Norðmenn optliga þangat, síðan er vald landzins hafði undan þeim gengit. Mǫrg heiti landzins eru þar gefin á nórœna tungu, Grímsbœr ok Hauksfljót ok mǫrg ǫnnur.

Eiríkr konungr hafði fjǫlmenni mikit um sik, helt þar fjǫlða Norðmanna, er austan hafði farit með honum, ok enn kómu margir vinir hans síðan af Nóregi. Hann hafði land lítit. Þá fór hann jafnan í hernað á sumrum, herjaði á Skotland ok Suðreyjar, Írland ok Bretland, ok aflaði sér svá fjár. Aðalsteinn konungr varð sóttdauðr; hann hafði verit konungr xiv. vetr ok viii. vikur ok iii. daga. Síðan var konungr í Englandi Játmundr, bróðir hans; var honum ekki um Norðmenn; var Eiríkr konungr eigi í kærleikum við hann, ok fóru þá þau orð um af Játmundi konungi, at hann myndi annan hǫfðingja setja yfirNorðimbraland. En er þat spurði Eiríkr konungr, þá fór hann í vestrvíking ok hafði ór Orkneyjum með sér Arnkel ok Erlend, sonu Torf-Einars. Síðan fór hann í Suðreyjar ok váru þar margir víkingar ok herkonungar, ok réðusk til liðs með Eiríki konungi. Helt hann þá ǫllu liðinu fyrst til Írlandz ok hafði þaðan lið slíkt, er hann fekk; síðan fór hann til Bretlandz ok herjaði þar. Eptir þat siglði hann suðr undir England ok herjaði þar sem í ǫðrum stǫðum, en alt lið flýði, þar sem hann fór. Ok með því at Eiríkr var hreystimaðr mikill ok hafði her mikinn, þá treystisk hann svá vel liði sínu, at hann gekk langt á land upp ok herjaði ok leitaði eptir mǫnnum. Óláfr hét konungr sá, er Játmundr konungr hafði þar sett til landvarnar; hann dró saman her óvígjan ok fór á hendr Eiríki konungi ok varð þar mikil orrosta, fellu mjǫk enskir menn, ok þar sem einn fell, kómu iii. af landi ofan í staðinn, ok inn øfra hluta dagsins snýr mannfallinu á hendr Norðmǫnnum, ok fell þar mikit fólk, ok at lykðum þess dags fell Eiríkr konungr ok v. konungar með honum; þessir eru nefndir: Gothormr ok synir hans ii., Ívarr ok Hárekr; þar fell ok Sigurðr ok Rǫgnvaldr; þar fell ok Arnkell ok Erlendr, synir Torf-Einars. Þar varð allmikit mannfall af Norðmǫnnum, en þeir, er undan kómusk, fóru til Norðimbralandz ok sǫgðu Gunnhildi ok sonum hennar þessi tíðendi.

En er þau Gunnhildr urðu þessa vǫr, at Eiríkr konungr var fallinn, ok hann hafði áðr herjat land Engla-konungs, þá þykjask þau vita, at þeim mun þar vera eigi friðvænt; búask þau þá þegar í brot af Norðimbralandi ok hafa skip þau ǫll, er Eiríkr konungr hafði átt, hǫfðu lið þat ok alt, er þeim vildi fylgja, ok óf lausafjár, er þar hafði saman dregizk í skǫttum á Englandi, en sumt hafði fengizk í hernaði. Þau halda liði sínu norðr til Orkneyja ok staðfestusk þar um hríð. Þá var þar jarl Þorfiðr hausakljúfr, sonr Torf-Einars. Tóku þá synir Eiríks undir sik Orkneyjar ok Hjaltland ok hǫfðu skatta af, ok sátu þar um vetrum, en fóru í vestrvíking á sumrum, herjuðu um Skotland ok Írland; þess getr Glúmr Geirason: