Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1
Manega uuaronthe sia iro mod gespon,
that sia uuord godesuuisean bigunnun,
reckean that giruni,that thie riceo Crist
undar mancunneamaritha gifrumida
mid uuordun endi mid uuercun.That uuolda tho uuisara filo
liudo barno loƀon,lera Cristes,
helag uuord godas,endi mid iro handon scriƀan
berethlico an buok,huo sia is gibodscip scoldin
frummian firiho barn.Than uuarun thoh sia fiori te thiu
under thera menigo,thia habdon maht godes,
helpa fan himila,helagna gest,
craft fan Criste:sia uurđun gicorana te thio
that sie than euangeliumenan scoldun
an buok scriƀanendi so manag gibod godes,
helag himilisc uuord:sia ne muosta helitho than mer,
firiho barno frummian,neuan that sia fiori te thio
thuru craft godasgecorana uurđun:
Matheus endi Marcus,so uuarun thia man hetana –
Lucas endi Iohannes;sia uuarun gode lieƀa,
uuirđiga ti them giuuirkie.Habda im uualdand god
them helithon an iro hertanhelagna gest
fasto bifolhanendi ferahtan hugi,
so manag uuislik uuordendi giuuit mikil,
that sea scoldin ahebbeanhelagaro stemnun
godspell that guoda,that ni haƀit enigan gigadon huergin,
thiu uuord an thesaro uueroldi,that io uualdand mer
drohtin diurieeftho derbi thing,
firinuuerc fellieeftho fiundo nith,
strid uuiđerstande:huand hie habda starkan hugi,
mildean endi guodan,thie thes mester uuas,
adalordfrumoalomahtig.
That scoldun sea fiori thuofingron scriƀan,
settian endi singanendi seggean forth,
that sea fan Cristescrafte them mikilon
gisahun endi gihordun,thes hie selƀo gisprac,
giuuisda endi giuuarahta,uundarlicas filo,
so manag mid mannonmahtig drohtin,
all so hie it fan them anginnethuru is ena craht,
uualdand gisprak,thuo hie erist thesa uuerold giscuop
endi thuo all bifiengmid enu uuordu,
himil endi erthaendi al that sea bihlidan egun
giuuarahtes endi giuuahsanes:that uuarth thuo all mid uuordon godas
fasto bifanganendi gifrumid after thiu,
huilic than liudscepilandes scoldi
uuidost giuualdan,eftho huar thiu uuerold scoldi
aldar endon.En uuas iro thuo noh than
firio barnun biforan,endi thiu fiui uuarun agangan:
scolda thuo that sehstasaliglico
cuman thuru craft godesendi Cristas giburd,
helandero best,helagas gestes
an thesan middilgardmanagon te helpun,
firio barnon ti frumonuuid fiundo nith,
uuid dernero dualm.Than habda thuo drohtin god
Romano liudeon farliuuanrikeo mesta:
habda them heriscipieherta gisterkid,
that sia habdon bithuunganathiedo gihuilica,
habdun fan Rumuburgriki giuunnan
helmgitrosteon:saton iro heritogon
an lando gihuem,habdun liudeo giuuald
allon elitheodon.Erodes uuas
an Hierusalemoƀer that Iudeono folc
gicoran te kuninge,so ina thie keser tharod
fon Rumuburgriki thiodan
satta undar that gisithi.Hie ni uuas thoh mid sibbeon bifang
auaron Israheleseđiligiburdi,
cuman fon iro cnuosle,neuan that hie thuru thes kesures thanc
fan Rumuburgriki habda,
that im uuarun so gihorigahildiscalcos,
auaron Israheleselleanruoua,
suitho unuuanda uuini,than lang hie giuuald ehta
Erodes thes rikeasendi radburdeon giheld
Iudeono liudi.Than uuas thar en gigamalod mann,
that uuas fruod gomo,habda ferehtan hugi,
uuas fan them liudeonLeuias cunnes,
Iacobas suneas,guodero thiedo:
Zacharias uuas hie hetan.That uuas so salig man,
huand hie simblon gernogode theonoda,
uuarahta after is uuilleon;deda is uuiƀ so selu
– uuas iru gialdrod idis:ni muosta im erƀiuuard
an iro iuguthedigiƀithig uuerthan –
libdun im faruter laster,uuaruhtun lof goda, uuarun so gihorigaheƀancuninge, diuridon usan drohtin:ni uueldun derbeas uuiht
under mancunniemenes gifrummean,
ne saca ne sundea.Uuas im thoh an sorogon hugi,
that sea erƀiuuardegan ni muostun,
ac uuarun im barno los.Than scolda hie gibod godes
thar an Hierusalem,so oft so is gigengi gistuod,
that ina torohtlicotidi gimanodun,
so scolda hie at them uuiheuualdandes geld
helag bihuereƀan,heƀancuninges,
godes iungerskepi:gern uuas he suitho
that hie it thuru ferahtan hugifremmean muosti.
Chapter 2
Thuo uuarth thiu tid cumanthe thar gitald habdun
uuisa man mid uuordun,that scolda thena uuih godas
Zacharias bisehan.Thuo uuarth thar gisamnod filo
thar te HierusalemIudeo liudo,
uuerodes te them uuihe,thar sea uualdand god
suithe thiulicothiggean scoldun,
herron is huldi,that sea heƀancuning
lethas alieti.Thea liudi stuodun
unbi that helaga hus,endi gieng im thie gierodo man
an thena uuih innan.That uuerod ođer bed
umbi thena alah utanHebreo liudi,
huan er thie fruodo mangifrumid habdi
uualdandes uuilleon.So hie thuo thena uuihrog drog
ald aftar them alaheendi umbi thena altari gieng
mid is rokfatonrikeon theonon:
– frumida ferehtlicofrohon sinas,
godes iungerscipigerno suitho
midi hlutro hugiu,so man herren scal
georno fulgangan –:grurios quamun im,
egison an them alahe:hie gisah thar aftar thiu enna engil godes
an them uuihe innan.Hie sprac im mid is uuordon tuo,
hiet that fruod gumoforoht ni uuari, hiet that hie im ni andriede:'Thina dadi sind ' quathie,
'uualdande uuerthaendi thin uuord so self,
thin theonost is im an thanke,that thu sulica githaht haƀes
an is enes craft.Ik is engil biun,
Gabriel biun ik hetan,thie io for gode standu
anduuard for them alouualden,ne si that hie mi an is arundi huarod
sendean uuillie.Nu hiet he me an thesan siđ faran,
hiet that ik thi thoh gicutdi,that thi kind giboran
fan thinera aldera idisodan scoldi
uuerthan an thesero uueroldi,uuordon spahi.
That ni scal an is liƀe giolithes abitan,
uuines an is uueroldi:so haƀit im uurdgiscapu
metod gimarcodendi maht godes.
Hiet that ik thi thoh sagdithat it scoldi gisith uuesan
heƀancuninges,hiet that gi it hieldin uuel,
tugin thuru treuua,quađ that hie im tyreas so filo
an godes rikeaforgeƀan uuoldi.
Hie quath that thie guodo gumoIohannes te naman
hebbean scoldi,gibod that gi it hietin so,
that kind than it quami,quađ that it Cristes gisith
an thesero uuidun uuerolduuerthan scoldi,
is selƀes sunies,endi quađ that sea sniumo herod
an is gibodscepebethia quamin. '
Zacharias thuo gimaldaendi uuid selƀan sprak
drohtines engil,endi im thero dadio bigan
uundron thero uuordo:'Huo mag that giuuerthan so ' quathie,
'after an aldre?it is unc al ti lat
so te giuuinnanneso thu midi thinon uuordon sprikis.
Huand uuit habdun aldres erefno tuentig
uuintro an uncro uueroldi,er than quami that uuiƀ ti mi;
than uuarun uuit nu atsamneatsibunta uuintro
gibenkeon endi gibeddeon,sithor ik sea mi te brudi gecos,
so uuit thes an uncro iuguthigigernean ni mahtun
that uuit erƀiuuardegan muostin,
fuodan an uncon flettea.Nu uuit sus gifruodot sind:
habit unc eldi binomanelleandadi,
that uuit sind an uncro siuni gislekitendi an unkon sidon lat,
flesk is unc afallan,fel unsconi, is unca lud gilithan,lik gidrusinot, sind unca andbariodarlicron,
muod endi megincraft,so uuit iu so managan dag
uuarun an thesaro uueroldi:so mi thes uundur thunkit
hui it so giuuerthan mugiso thu mid thinon uuordon sprikis. '
Chapter 3
Thuo uuard that heƀancuningas bodonharm an is muode,
that hie is giuuerkes souundran scolda
endi that ni uuelda gihuggean,that ina mahti helag god
so alaiunganso hie fan erist uuas
selƀo giuuirkean,ef hie so uueldi.
Scerida im thuo te uuitiethat hie ni mohta enig uuord gisprekean,
gimahlean mid is muđu,'er than thi magu uuirđit
fan thinero aldero idiserl afuodit,
kindiung giborankunneas guodes,
uuanom te thesaro uueroldi.Than scalt thu eft sprekan,
hebbean thinera stemna giuuald:ni tharft thu stum uuesan
langron huila.'Thuo uuarth it san gilestid so,
giuuorđan te uuaronso thar an them uuihe gisprak
engil thes alouualdon:uuart ald gumo
spraka bilosid,thuoh hie spahan hugi
bari an is briostun.Bidun allan dag
that uuerod for them uuiheendi uundrodun alla
bihui hie thar so langolofsalig man,
suitho fruod gumofrahon sinan
theonon thorfti,so thar er enig thegno ni deda,
than sea thar an them uuiheuualdandes geld
folmon frumidun.Thuo quam fruod gumo
ut fan them alahe:erlos thrungun
nahor mikilu:uuas im niud mikil
huat he im suodlicasseggean uueldi,
uuisan te uuarun.Hie ni mohta thuo enig uuord gisprecan,
giseggean them gisithea,neuan that hie met is suidron hand
uuisda them uueroda,that sea uses uualdandes
lera lestin.Thia liudi farstuodun
that hie thar habda gegnungogodcundeas huat
forseuuan selƀo,thoh hie is ni mohti giseggean uuiht,
giuuisean te uuaron.Thuo habda hie usas uualdandes
geld gilestid,all so is gigengi uuas
gimarcod mid mannon.Thuo uuarđ san after thiu maht godes
gicuthid is craft mikil:uuarth thiu quena ocan,
idis an iru eldi:scolda im erƀiuuard
suitho godcund gomogiƀidi uuerthan,
barn an burgeon.Bed after thiu
that uuiƀ uurđigiscapo.Scred thie uuintar forth,
gieng thes iares gital.Iohannes quam
an liudeo lioht:lik uuas im sconi,
uuas im fell fagar,fahs endi naglos, uuangun uuarun im uulitiga.Thuo forun thar uuisa man
snella tesamne,thia suasostun mest:
uundrodun thes giuuirkes,bihiu it io mahti giuuerthan so
that under so aldon tuemodan uurđi
barn an giburdeon,ni uuari that it gibod godes
selƀes uuari:ansuoƀun sia garao
that it elcor so uuanlikuuerthan ni mahti.
Thuo sprac thar en gifruodit man,thie so filo consta
uuisaro uuordo– habda giuuit mikil –,
fragode niudlicohuat is namo scoldi
uuesan an thesaro uueroldi:'mi thunkit an is uuisu gilik
iac an is gibariethat hie si betera than uui,
so ik uuaniu that ina us gegnungogod fan himile
selƀo sendi.'Thuo sprac san after thiu
muodor thes kindes,thiu thena magu habda
that barn an iro barme:'Hier quam gibod godes ' quat siu,
'fernun iaraformon uuordu,
gibod that hie Iohannesbi godes lerun
hetan scoldi.That ik an minon hugie ni godar
uuendan mid uuihti,ef ik es giuualdan muot. '
Thuo sprac en gelhert man,thie iru gaduling uuas: 'Ni hiet er giouuiht so ' quathie,'adalboranes
uses kunneas eftho cnuosles.Uuita kiesan im ođerna
niudsamana namon:he niote ef hie moti. '
Thuo sprac eft thie fruodo man,thie thar consta filo mahlean: 'Ni giƀu ik that ti rada ' quathie,'rinco nigenon,
that hie uuord godasuuendan biginne;
ac uuit es thiena fader fragon,thie thar so gifruodot sitit,
uuis an is uinseli:thoh hie ni mugi enig uuord gisprekan,
thoh mag hie bi buokstaƀonbrief geuuirkean,
namon giscriƀan.'Thuo hie nahor gieng,
lagda im ena buok an baramendi bad gerno
uuritan uuislicouuordgimerkion
huat sia that helaga barnhetan scoldin.
Thuo nam he thia buok an handendi an is huge thahta
suitho gerno te goda:Iohannes namon
uuislico giuuretendi oc after mid is uuordu gisprak
suitho spahlico:habda im eft es spraka giuuald,
giuuitties endi uuisu:that uuiti uuas thuo agangan,
hard haramscara,thea im helag god
mahtig macoda,that hie an is modseƀon
godes ni forgatithan hie im eft sandi is iungron tuo.
Chapter 4
Thuo ni uuas lang after thiu,ne it all so gilestid uuarđ
so hie mancunneamanaga huila
god almahtiforgeƀan habda,
that hie is himilisk barnherod ti uueroldi,
is selƀes sunosendean uuolda,
te thiu that hie hier alosdial liudstamna,
uuerod fon uuitie.Uuarth is uuisbodo
an GalilealandGabriel cuman,
engil thes aluualdan,thar hie ena idis uuissa,
munilica magat:Maria uuas siu hetan,
uuas iro thiorna githigan.Sia en thegan haƀda
Ioseph gimahlid,guodes cunneas man,
thia Dauides dohtor:that uuas so diurlic uuiƀ,
idis andheti.Thar sia the engil godes
an Nazarethburgbi namen selƀo
gruotta geginuuardiendi sia fan gode quedda:
'Hel uuis thu, Maria ' quathie,thu bist thinon herron lief,
uualdandi uuirđig,huuand thu giuuit haƀis,
idis enstio ful.Thu scealt furi allon uuesan
uuiƀon giuuihid.Ni haƀi thu uuekean hugi,
ni forohti thu thinon ferahe:ni quam ik thi te enigon freson herod, ne dragu ik eni drugi thing.Thu scalt uses drihtnes uuesan
modor mid mannon,endi scalt thena magu fuodean
thes hohen himilcuninges suno.Thie scal Heland te naman
egan mid eldion.Endi ni cumid,
thes uuiden rikies giuuandthes hie giuualdan scal,
mari thiodan.'Thuo sprak im eft thiu magat angegin
uuid thena engel godesidiseo sconiost,
ellero uuiƀo uulitigost:'Huo mag that giuuerthan so ' quat siu,
'that ik magu fuodie?Ne ik gio mannes ni uuarth
uuis an minero uueroldi.'Thuo habda eft is uuord garu
engil thes aluualdenthero idisi tegegnes:
'An thi scal helag gestfan heƀanuuange
cuman thuru craft godes.Thanan scal thi kind odan
uuerthan an thesaro uueroldi.Uualdandes craft
scal thi fan them hohostonheƀancuninge
scadoian mid scimon.Ni uuarth sconera giburd,
ni so mari mid mannon,huand siu cumit thuru maht godes
an thesan uuidun uuerold.'Thuo uuarth thes uuiƀes hugi
after them arundieall gihuorban
an godes uuilleon.'Thann ik hier garu standu ' quat siu,
'te sulicon ambahtscipieso he mi egan uuili.
Thiuua biun ik thiedgodes.Nu ik thes thinges gitruon:
uuerthe mi after thinon uuordonall so is uuilleo si,
herren mines.Nis mi hugi tuifli,
ne uuord ne uuisa.'So gifragn ik that that uuiƀ antfieng
that godes arundegerno suitho
mid leohtu hugiendi mid giloƀon guodon
endi mid hluttron treuuon.Uuarth thuo thie helago gest,
that barn on iru buosme;endi siu an iro brioston farstuod
iac an iro seƀon selƀo,sagda them siu uuelda
that sea habda giocanathes alouualden craft
helag fan himila.Thuo uuarth hugi Iosepes,
is muod giuuorrid,thie im er thia magat habda
thia idis andhetia,ađalcnuosles uuiƀ
giboht im ti brudi:hie afsuof that that siu haƀda barn under iru:
ni uuanda thes mid uuihtineua that iru that uuiƀ haƀdi
giuuardot so uuarlico:ni uuisse hie uualdandes thuo noh
blithi gibodscipi.Ni uualda sia im te brudi thuo
halon im ti hiuuon,ac began im thuo an is hugie thenkean
huo hie sia thuo farlieti,so iru thar ni uurđi lethes uuiht
odan arƀedies.Ne uuelda sia after thiu
meldon for menigi:andried that sea manno barn
liƀu binamin.So uuas than thero liudeo thau
thuru then aldon eu,Ebreo folces,
so huilik so thar an unrehtidis gihiuuada,
that siu simla thena bedscepibuggean scolda
fri mid iru ferahu.Ni uuas gio thiu fehmea so guod
that siu gio mid them liudion lenglibbean muosti,
uuesan under them uuerode.Thuo bigan im the uuiso mann,
suitho guod gumoIoseph an is muode
thenkean thero thingo,huo hie thea thiornun tho
listion forlieti.Thuo ni uuas lang ti thiu
that im thar an drome quamdrohtines engil,
hebancuninges bodo,endi hiet sia ina haldan uuel,
minneon sia an is muode:'Ni uuis thu ' quathie, 'Mariun uureth,
thiornun thinero– siu is githungan uuiƀ –
ni forhugi thu sia ti hardo;thu scalt sea haldan uuel,
uuardon iro an thesaro uueroldi.Lesti thu inca uuinitreuua
forth so thu dadi,endi hald inkan friunskepi uuel.
Ni lat thu sia thi thiu lethrun,thoh siu undar iru lithion egi
barn an iro buosme.It cumit thuru gibod godes,
helages gestesfan heƀanuuanga:
that is Iesus Crist,godes egan barn,
uualdandes suno.Thu scalt sea uuel haldan,
helaglico.Ni lat thu thi thinan hugi tuiflan,
merrean thina muodgithaht.'Thuo uuarth eft thes mannes hugi
giuuendid after them uuorđon,that hie im te them uuiƀe ginam,
te thera magat minnea:antkenda maht godes,
uualdandes gibod.Uuas im uuillo mikil
that hie sia so helaglicohaldan muosti:
bisorogoda sea an is gisitha,endi sea so subro druog
all te huldi godeshelagna gest,
guodlicon gumon,antthat sia godes giscapu
mahtig gimanodan,that sia an manno lioht
allero barno betstbringian scolda.
Chapter 5
Thuo uuarth fan Rumuburgrikeas mannes
oƀer alla thesa irminthiodOctauianes
ban endi bodscepioƀer thia is bredun giuuald
kuman fan them kesurecuningo gihuilicon,
hemsittendion,so uuido so is heritogon
oƀar all that landscepiliudio giuuieldon.
Hiet man that all thia elilendiun maniro vođil suohtin,
helithos iro handmahalangegin iro herren bodon,
quami te them cnuosla gihuethanan hie cunneas uuas,
giboran fan them burgion.That gibod uuarth gilestid
oƀer thesa uuidun uuerold.Uuerod samnode
to allero burgo gihuem.Forun thia bodon oƀar all
thia fan them kesurecumana uuarun,
buokspaha uueros:An brief scriƀun
suitho niudliconamono gihuilican,
ia land ia liudi,that im ni mahta alettian man
gumono sulica gambraso imo scolda geldan gihuie
helitho fan is hobde.Thuo giuuet im oc mid is hiuuiskie
Ioseph thie guodo,so it god mahtig
uualdand uuelda:suohta im thia uuanamon hem,
thia burg an Bethlem,thar iro bethero uuas
thes helithes handmahalendi oc theru helagun thiernun,
Mariun thera guodun.Thar uuas thes marien stuol
an erdagonađalcuninges
Dauides thes guoden,than lang thie hie thena drohscepi thar
erl undar Ebreonegan muosta,
haldan hohgisetu.Sea uuarun is hiuuisces,
cuman fan is cnuosle,kunneas guodes
bethiu bi giburdion.Thar gifran ik that sia thiu berehtun giscapu
Mariun gimanodunendi maht godes,
that iro an them sithesuno odan uarth,
giboran an Bethlehembarno strangost,
allero cuningo craftigost:cuman uuarth thie mario
mahtig on manno lioht,so is er managan dag
bilithi uuarunendi bocno filo
giuuorđan an thesaro uueroldi.Tho uuas it all giuuarod so
so it er spaha mangisprokean haƀdun,
thuru huilik odmuodihie thit erthriki herod
thuru is selƀes craftsuokean uuelda,
managero mundboro.Thuo ina thiu moder nam,
biuand ina mid uuadiuuiƀo scoinosta,
fagaron fratohonendi ina mid iro folmon tuem
legda lieflicoluttilna mann,
that kind an ena cribbiun,thoh hie habdi craft godes,
manno drohtin.Thar sat thiu muodor biforan,
uuiƀ uuacoiande,uuardoda selƀo,
held that helaga barn:ni uuas iru hugi tuifli,
thero magat iro muodseƀo.Thuo uuarth managon cuth
oƀer thesa uuidun uuerold,uuardos anfunden
thia thar ehuscalcosute uuarun
uueros an uuahtuuuiggeo gomean,
fehes after felde:gisahun finistri an tue
telatan an lufte,endi quam lioht godes
uuanom thuru thiu uolkanendi thia uuardos thar
bifieng an them felde.Sia uuurdun an forohton tho
thia man an iro muode:gisahun thar mahtigna
godes engil cuman,thie im tegegnes sprak,
hiet that im thia uuardosuuiht ni andriedin
lethes fan them liohte:'Ik scal iu ' quathie, liebara thing
suitho uuarlicouuilleon seggian,
cuthian craft mikil:Nu ist Crist giboran
an thesaro selƀun naht,salig barn godes,
an thesaro Dauides burg,drohtin thie guodo.
That is mendislomanno cunnies,
allero firio fruma.Thar gi ina findan mugun
an Bethleemburgbarno rikost:
hebbeat that te tegne,that ik iu gitellian mag
uuaron uuordon,that hie thar biuundan ligiđ
that kind an enero cribbun,thoh hie si cuning oƀar all
erđun endi himilesendi oƀar eldibarn,
uueroldes uualdand.'Reht so hie thuo that uuord gisprak,
so uuarth thar engilo ti them enonunrim cuman,
helag heriscepifan heƀanuuange,
fagar folc godes,endi filu spracun
lofuuord managliudeo herren.
Aƀhuoƀun thuo helagan sang,thuo sia eft te heƀanuuange
uundun thuru thiu uuolkan.Thea uuardos hordun
huo thiu engilo craftalmagtigna god
suitho uuarlicouuordon loƀodun:
'Diuritha si nu ' quathun sia,'drohtine selƀon
an thiem hohostonhimilo rikea,
endi friđu an erđufirio barnon,
guoduuilligon gumon,thie thia god ankenneat
thuru hluttran hugi.'Thia herdos forstuodun
that sea magtig thinggimanod haƀda,
blithi gibodscepi:giuuitun im te Betleem thanan
nahtes sithon;uuas im niud mikil
that sea selƀan Cristgisehan muostin.