Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 16

Hrókr enn svarti var með Haka konungi; dóttir Haka konungs var Brynhildr. Sveinn hinn sigrsæli hét sá konungr, er beðit hafði Brynhildar, en Haki konungr synjaði; Sveinn strengdi heit, at verða bani þess manns, er ætti Brynhildi, ok svá fǫður hennar. Heðinn hét jarl Haka konungs, en Vífill son hans; hann bað Brynhildar, ok var honum heitit, ef hann verði land fyri Sveini. Hrókr enn svarti var þar ekki kendr, ok var hann í engum metnaði, ok sat í gestasæti.

Þat var einn dag, at hirðin fór á dýraveiðar, en konur á hnetskóg; Brynhildr konungsdóttir sá, hvar maðr stórr stóð við eyk eina; hon heyrði at hann kvað:

Nú mun segja
sonr Hámundar,
hvert eðli var
okkart brœðra:
minn var faðir
miklu fremri,
haukr gjörr at hug,
enn Haki yðvarr.
Vildi engi
við Vífil jafnask,
þóat Hámundar
hjarðar gætti:
sá ek aungan þar
svínahirði
huglausari,
enn Heðins arfa.
Mín var æfi
miklu æðri,
þá er vér Hálfi konúngi
hoskum fylgdum;
bárum allir
eitt ráð saman,
ok herjuðum
hvert land yfir.
Hǫfðu vér allir
haukmanna lið,
hvar sem fróðhugaðr
frama kostaði;
gengu vér ígegnum
með grá hjálma
fullstór ǫll
fóstrlǫnd níu.
Hálf sá ek hǫggva
hǫndum báðum,
hafði ei hilmir
hlífskjǫld fyri sér;
finnr engi maðr,
þó fari víða,
hæfra hjarta
ok hugprúðara.
Mæla virðar,
þeir er vitu eigi,
at Hálfs frami
heimsku sætti;
kann eigi sá
konúng Háleyskan,
er heimsku þrótt
honum eignaði.
Bað hann ei við dauða
drengi kvíða,
né æðruorð
ekki mæla;
engi skyldi
jǫfri fylgja,
nema forlǫgum
fylkis héldi.
Skyldi ei stynja,
þóat stór hlyti
sár í sóknum
siklíngs vinir,
né benjar sér
binda láta,
fyrr enn annars dags
jafnlengd kœmi.
Bað ei hann í her
hǫptum græta,
né manns konu
mein at vinna;
mey bað hann hverja
mundi kaupa
fǫgru gulli
at fǫður ráði.
Voru ei svá margir
menn á skeiðum,
at vér á flótta
fyrir héldum,
þóat miklu lið
minna hefðum,
svá at ellifu
einum gegndi.
Hǫfðu vér allir
enn efra hlut,
hvar sem Hildar
hlífar knúði;
einn vissa ek
jafnsnjallan gram,
Sigurð konúng,
at sǫlum Gjúka.
Margir voru
menn á skeiðum
góðir ok frœknir
með gram sjálfum:
Bǫrkr ok Brynjólfr,
Bǫlverkr ok Haki,
Egill ok Erlíngr
Ásláks synir.
Mest voru mér
manna hugðir:
Hrókr, bróðir minn,
ok Hálfr konúngr:
Styrr ok Steinarr,
sterkir báðir,
snarráðir menn,
synir Gunnlaðar:
Hríngr ok Hálfdán,
Haukar báðir,
réttir dómendr
Dana þjóðar,
Dagr hinn prúði,
Stari ok Steingrímr,
Styrr ok Gauti;
finnr þú aldrí
fríðari drengi.
Valr ok Haukr
í víkíngu
báðir frœknir,
buðlúngs vinir;
fáir mundu þeim
fylkis rekkum
hæfir þikkja
úr Haka veldi.
Hvergi þótta ek
í því liði
opt auðkvisi
ættar minnar;
mik kvóðu þeir
mann snarpastan,
þvíat hverr ǫðrum
hróðrs leitaði.
Vo barr Vemundr,
er vega þorði,
Bjǫrn ok Bersi,
fyri buðlúngi;
fylgdi sínu
sá framligast
lofðúngr liði,
meðan lifa mátti.
Naut eigi svá
aldrs, sem skyldi,
frœkn landreki
við frama dáðir;
tólf vetra nam
tiggi at herja,
en þá var þengill
þrítugr, er dó.
Slíkt kennir mér
at sofa lítit
marga grímu,
ok mjǫk vaka,
er bróðir minn
brenna skyldi
kvikr í eldi
með konúngs rekkum.
Sá hefir dagr um mik
daprastr komit
miklu í heimi,
svá at menn vitu;
muna þikkjumsk vér
allir síðan,
at fylgja máttum
frœðum hollum.
Alls mundi mér
ángrs léttara,
ef ek Hálfs konúngs
hefna mættak,
svá at Ásmundi
eggfránan hjǫr
bruna baugspjót
brjóst raufgaðak.
Hefnt man verða
Hálfs ens frœkna,
þvíat þeir gǫfgan gram
í griðum væltu;
olli morði
ok mannskaða
Ásmundr konúngr
illu heilli.
Þá man reyna,
ok raun gefa,
ef við Sveinn komum
saman í rómu,
hvorir í vígi
verða hæfri,
Hámundar bur,
eðr Haka þegnar.
Segi ek svá kveðit
snotru vífi,
at ek Brynhildar
biðja mundak,
ef vita þœttumsk,
at vildi hún
Hróki unna,
Hámundar bur.
Von væri mér
vitra manna,
snarpra seggja,
ef vér saman ætlim;
þvíat ek fann ei mey
margsvinnari
hvergi landa,
enn Haka dóttur.
Fann ek aldrí,
þó hefik farit víða,
hugþekkri mey,
enn Haka dóttur,
hún er at ǫllu
sem ek æskja man.
Hér þikki ek nú
í Haka veldi
hornúngr vera
hverrar þjóðar;
allir egu
innarr at sitja
hálfu gjarnarr,
enn Hálfsrekkar.

Brynhildr, dóttir Haka konungs, sagði fǫður sínum þat, er hon hafði heyrt, ok kvað þar mundu kominn einn af Hálfsrekkum; en er konungr vissi þat, þá leiddi hann Hrók til sætis í ǫndugi, ok var hann þá í hinum mesta kærleik við konung. Hrókr hinn svarti fekk Brynhildar, dóttur Haka konungs.

Eptir um várit fór Hrókr með her ímóti Sveini hinum sigrsæla, ok áttu þeir orrostu; þar fell Sveinn, en Hrókr kom aptr með sigri til Haka konungs. Eptir um sumarit hǫfðu þeir her úti, Sǫlvi konungr ok Haki konungr ok Hrókr hinn svarti, Eysteinn konungr ok Útsteinn með honum; þeir fóru til Noregs, áttu orrostu við Ásmund konung, ok feldu hann.

Hjǫrr hét son Hálfs konungs, er þá var konungr yfir Hǫrðalandi. Hrókr ok Útsteinn váru lengi síðan í víkingu, ok váru enir mestu ágætismenn. Dóttir Hróks hins svarta ok Brynhildar var Gunnlǫð, móðir Hrómundar Gripssonar.

Chapter 17

Hjǫrr konungr Hálfsson átti Hagnýju, dóttur Haka konungs Hámundarsonar. Hjǫrr konungr fór í konungastefnu; en meðan fœddi Hagný tvá sonu, ok váru svartir ok furðu ljótir, ok hét annarr Hámundr, en annarr Geirmundr. Þá fœddi ambátt ok son, ok hét Leifr; hann var enn fríðasti; drótning keypti um sonu við ambátt, ok fœrði þann konungi.

Konungr fór enn annat sinn í leiðangr, þá váru sveinarnir þrévetrir. Leifr gugnaði, svá sem á aldr hans leið; en Hámundr ok Geirmundr váru geysimiklir ok orðvísir.

Bragi skáld kom þar at heimboði. Þat var einn dag, at karlar allir fóru á skóg, en konur á hnetskóg, ok var ekki heima manna í hǫllinni, nema Bragi sat í ǫndugi, en drótning leyndisk þar, ok var hulin klæðum. Leifr sat í hásæti, ok lék sér at gulli, en Hámundr ok Geirmundr váru í hálminum niðrá gólfinu; þá fóru þeir til Leifs, ok skúfuðu honum úr sætinu, ok tóku þeir af honum gullit allt; hann grét þá. Þá stóð Bragi upp, ok gekk þartil, er drótning lá, ok drap staf ofaná klæðin, ok kvað:

Tveir eru,
ok trúek vel báðum,
Hámundr ok Geirmundr
Hjǫrvi bornir,
en Leifr þriðl,
Loðhattarson,
fœddir eigi þú
þann mǫg, kona!

Síðan skipti Hagný aptr sveinunum við ambátt; en er Hjǫrr konungr kom heim, þá barr hon sveinana til hans, ok sagði, at þeir váru hans synir.

Konungr svarar: "berr íbrott!" sagði hann, "eigi sá ek slík heljarskinn;" Þeir váru báðir svá kallaðir síðan.

Þeir váru miklir afreksmenn at afli, ok mikil ætt er frá þeim komin á Íslandi; Þórir á Espihóli var son Hámundar; þaðan eru komnir Espelingar. Geirmundr heljarskinn nam Meðalfellsstrǫnd í Breiðafirði; Yri hét dóttir hans, ok er þaðan mikil ætt komin.