Bókastaðir

Hákon konungr hafði til þess skipat í sótt sinni, at lík hans væri flutt til Noregs, ok væri hann grafinn í Bjǫrgyn hjá feðr sínum, ok ǫðrum frændum. Ok þegar af leið há-vetri, ok sjór tók at hœgjask, var fram sett skipit þat it mikla, er konungr hafði vestr haft; ok búit sem skjótligast. Ósku-dag var lík Hákonar konungs tekit ór jǫrðu. Þat var inn þriðja Nonas Martij mánaðar. Gékk þá ǫll hirðin með út um Skálpeið, ok var líkit flutt í báti út til skipsins. Þeir vóru mest fyrir skipinu, Þorgils biskup, Erlingr Álfsson, ok Andrés plytr. Þar var á hirð konungsins, sú er vestr hafði farit. Ok er þeir vóru búnir, létu þeir í haf.

Þeir sigldu út Laugardaginn fyrsta í Fǫstu, ok fengu hǫrð veðr ok þver; ok tóku land suðr í Sila-vági; ok sendu þegar bréf Magnúsi konungi, ok sǫgðu honum þau [in] miklu tíðendi, er í þeirra ferð hǫfðu gǫrzk. Eptir þat fóru þeir norðr til Bjǫrgynjar þegar leiði gaf. Kómu þeir í Laxa-vág um daginn fyrir Benedictus-messu.

Messudaginn røri Magnús konungr í mót þeim, ok Pétr biskup. Var þá skipinu lagt til bœjarins við konungs-garð. Var líkit borit af skipi upp í sumar-hallina. En um morguninn eptir var líkit borit út til Krists-kirkju. Gékk þar með Magnús konungr ok drótningarnar báðar, biskupar, lærðir menn, hand-gengnir menn, ok allr bœjar-lýðr. Vóru þá sungnar sálu-messur. Eptir þat var lík Hákonar konungs jarðat í kórinum í Krists-kirkju. Ok þakkaði Magnús konungr líkferð með mǫrgum fǫgrum orðum, ok talaði snjallt ørendi yfir greptinum. Þar stóð allr lýðr yfir með hryggu hugskoti. Sem Sturla kvað: —

Hákon konungr var jarðaðr þrimr nóttum fyrir Máriumessu. Þá var liðit frá burð ok holdgan várs Herra Jesu Christi, þúshundrað tvau hundruð sex tigir ok þrjú ár, ok þrim nóttum minnr.

Hákon konungr var ekki hár meðal-maðr; vel vaxinn, herði-breiðr, mið-mjór; heldr hár í sessi; ekki fót-langr, nǫkkut út-skeifr; vaxinn mjǫk á þann hátt sem verit hafði Sverrir konungr. Mikilleitr í andliti, lit-góðr, hærðr vel; eygðr mjǫk, ok þó vel.

Ǫllum var hann hugþekkr, þá er honum var gott í skapi; en grimmligr, ok ógurligr, ef hann var reiðr. Hann var hverjum manni kátari, ok vakrari, ok léttari á sér; blíðr maðr var hann við fátœka menn ok þurftuga, svá at aldri var hann í svá þungu skapi, at eigi svaraði hann þeim blíðliga. Hann var tíguligr ok lát-góðr þá er hann sat með ǫðrum hǫfðingjum, hugat-látr ok veg-látr, snjallr maðr, ok vel talaðr á þingum. Manna var hann vitraztr, bæði til laga ok ráða-gerða. Þat mæltu þeir vitrir menn, er sendir vóru til hans af ǫðrum hǫfðingjum, at þeir hefði aldregi hǫfðingja sét, þann er þeim þœtti heldr vera bæði konungr, ok herra, ok félagi.

Hákon konungr lét í mǫrgu bœta lǫg ok lands-rétt í Noregi. Hann lét þat setja í bókina er nú er kǫlluð hin Nýju lǫg. Af tók hann ǫll manndráp ok fót-hǫgg innanlands, ok svá hand-hǫgg; útan œrnar væri sakir til. Engi skyldi sá þrífask í landinu er tœki annars manns eigin-konu. Ætt-víg ǫll lét hann af taka, svá at engi skyldi gjalda annars tilverka, nema bœta at þeim hluta er lǫg segði á hann.

Hákon konungr lagði meira hug á, at styrkja Guðs kristni í Noregi, en engi konungr fyrir honum, síðan er var inn helgi Óláfr konungr. Hann lét gera kirkju norðr í Trums, ok kristnaði alla þá kirkju-sókn. Til hans kómu margir Bjarmar, er flýit hǫfðu austan fyrir ófriði Tartara; ok kristnaði hann þá, ok gaf þeim einn fjǫrð er Malangr heitir. Hann lét gera kirkju í Ófóta; ok virki við Agðanes. Hann lét ok gera tré-hǫllina í konungs-garði í Niðarósi, ok ǫll hin beztu hús, ok kapellu upp af herbergjum konungs. Hann lét gera kirkju í Guley, norðr frá Bjǫrgyn, ok fœrði þangat Gula-þing.

Hákon konungr lét gera Postulakirkju í konungs-garði af steini í Bjǫrgyn. Hann lét gera Óláfs-kirkju, ok klaustrit með, af sínum kosti. Hann lét ok húsa konungs-garð í Bjǫrgyn með góðum tveim stein-hǫllum, ok mǫrgum stein-húsum ǫðrum. Hann lét gera stein-múr um konungs-garð, ok kastala yfir báðum hliðunum. Hann lét gera Katrínar-kirkju við Sandbrú, ok spítalann, ok gaf þar til tveggja hundraða mánaðamata-ból. Hákon konungr lét al-húsa borgina í Bjǫrgyn, eptir þat er brunnit hafði, ok gera múrinn at tveim hlutum ok víg-skarða, ok gera útborgina. Þá var ok reist af grundvelli Allra-heilagra-kirkja í Vágs-botni með ráði konungs; ok gaf hann þar til hundraðs mánaða-mata-ból í sótt sinni. Hann lét gera kirkju af steini á Ǫgvalds-nesi, er hin fjórða er mest héraðs-kirkja í Noregi.

Hann lét gera stein-múr um Túnsberg, ok kastala yfir portunum; ok Gauta-kastala yfir Dana-kleif. Hann lét ok húsa allt Bergit, ok konungs-garð við Lafranz-kirkju. Hann lét ok gera spítal fyrir sunnan Óláfs-kirkju, ok gaf til þrjátigi marka-ból. Hann lét grafa út djúp við Skelja-stein, svá at nú má kuggum fara, er áðr mátti varla skipum eða smá-ferjum. Hann lét gera Berfœttu-brœðra-kirkju í Túnsbergi, ok var hon síðan fœrð suðr í Dragsmǫrk; ok lét hann þar gera Máriu-kirkju ór steini, ok gaf til fimm-tigi-marka-ból.

Hann lét gera borg á Vackabjǫrgum, ok lét síðan fœra til Nikulas-kirkju, í Osló. Hann gaf þar Óláfs-kirkju predika...; ok lét húsa konungs-garð út á Eyrum í bœnum.

Hann lét húsa Valdis-hólma, ok gera borg í Konunga-hellu í Ragnhildar-hólma, ok húsa konungs-garð í bœnum. Hann lét ok byggja Gull-eyna; ok húsa ok ryðja Ekreyjar, ok gera þar tré-kirkju. Hann lét byggja Mástrandir, ok margar aðrar eyði-eyjar í Víkinni.

Hann lét gera stein-borg í Mjǫrs í hólmanum við Ringis-akr, ok húsa. Hann lét gera veizlu-hǫll á Húsabœ í Skaun á Heiðmǫrk, ok aðra á Ringis-akri. Hann lét gera veizlu-hǫll á Víðheimi í Eyja, ok bú; ok endr-bœta kirkjuna, þvíat áðr var mjǫk at falli komin. Hann lét gera veizlu-hǫll á Steig. Hann lét gera bú á Hofi í Breiðin, ok veizlu-hǫll,..... ok lagði eignir til. Hann lét gera kapellu í Þoptyn, er engi var áðr, ok veizlu-hǫll, ok mǫrg ǫnnur hús góð. Hákon konungr keypti Ló í Uppdali, ok lét gera bú á, ok kapellu, ok veizlu-hǫll. Hann lét ok gera múrinn um Sverris-borg á Stein-bjǫrgum, ok húsa, síðan Baglar hǫfðu brotit.

Jesus Christr, Faðir, ok Sonr, ok Heilagr Andi, geymi ok gæti, signi ok sœmi, slíks herra sál, er svá marga nytsamliga hluti hefir eptir sik leifða! Per omnia secula. Lýkr hér sǫgunni.