Bókastaðir

Enn nú skal segja nǫkkut af Hersteini, at honum létti brátt sóttarinnar, er þeir riðu til þingsins; ferr hann þá í Ǫrnólfsdal.

Þat var einn morgin snemma, at hann var í smiðju, þvíat hann var manna hagastr á járn.

Þá kemr þar bóndi einn, sá er Ǫrnólfr hét, ok sagði svá: "sjúk er kýr mín, ok bið ek þik, Hersteinn, at þú farir at sjá hana; þykkir oss nú gott at þú ert aftr kominn, ok hǫfum vér þá nǫkkut svá iðgjǫld fǫður þíns, er oss varð at mestu gagni".

Hersteinn svarar: "eigi hirði ek um kú þína ok kann ek eigi at sjá, hvat henni er til meins".

Bóndi svarar: "mikill er þó munr, at faðir þinn gaf mér kúna, enn þú vilt eigi sjá hana".

Hersteinn svarar: "ek gef þér aðra kú, ef þessi deyr".

Bóndi svarar: "þat vil ek fyrst þiggja, at þú sjáir þessa".

Hersteinn sprettr þá upp ok verðr hermt við, ok gengr út ok bóndinn með honum; snúa síðan í veg til skógar; liggr þar ein sneiðigata ok skógrinn á tvær hendr. Ok er Hersteinn ferr klifgǫtuna, nemr hann staðar; hann var allra manna skygnastr.

Hann mælti þá: "kom þar fram skjǫldr í skóginum".

Bóndi þagði.

Hersteinn mælti: "hefir þú svikit mik, hundrinn þinn? Nú ef þú ert í nǫkkurum særum at leyna, þá leggsk þú niðr í gǫtuna ok tala ekki orð; enn ef þú gørir eigi þetta, þá mun ek drepa þik".

Bóndinn leggsk þá niðr; enn Hersteinn snýr heim ok kallar á menn sína. Þeir taka vápn sín ok fara síðan í skóginum, ok finna Ǫrnólf í gǫtunni. Þeir biðja hann fara með sér þangat, sem mælt var at þeir skyldu finnask. Nú fara þeir þar til er þeir koma í eitt rjóðr.

Þá mælti Hersteinn til Ǫrnólfs: "eigi vil ek skylda þik til at tala, enn far nú sem fyrir þik var lagit".

Bóndi hleypr þá upp á hól einn ok blístrar hátt. Síðan hlaupa þar fram tólf menn, ok var þar Hœnsa-Þórir fyrir flokki, enn þeir Hersteinn taka þessa menn hǫndum ok drepa. Høggr Hersteinn sjálfr hǫfuð af Þóri ok hefir með sér. Ríða nú síðan suðr til þings ok segja þar þessi tíðindi. Verðr Hersteinn ágætr mjǫk af þessu verki ok fær af virðing mikla sem von var at.

Nú er setit yfir málum manna, ok verða þær málalyktir, at Arngrímr goði verðr sekr fullri sekt, ok allir þeir er at brennunni váru, nema Þórvaldr Oddsson; hann skyldi vera útan þrjá vetr ok eiga þá útkvæmt; gefit var fé fyrir hann ok svá til farningar ǫðrum mǫnnum. Þórvaldr fór útan um sumarit, ok var leiddr upp á Skotland ok þjáðr þar.

Nú eftir þetta var slitit þinginu, ok þykkir mǫnnum Þórðr vel ok skǫruliga hafa fylgt þessum málum.

Arngrímr goði fór ok útan um sumarit, ok er þat eigi ákveðit, hversu mikit fé goldit var; lýkr á þá leið þessum málum.

Ríða menn síðan heim af þingi, enn þeir fara útan sem mælt var, er sekir váru.

Gunnarr Hlífarson sitr nú í Ǫrnólfsdal ok hefir húsat vel; hann hafði selfǫr ok var mannafátt heima.

Jófríðr, dóttir Gunnars, átti sér tjald úti, þvíat henni þótti þat ódaufligra.

Einn dag berr svá til, at Þóroddr son Tungu-Odds, ríðr í Þverárhlíð. Hann kemr í Ǫrnólfsdal um farinn veg, ok gengr inn í tjaldit til Jófríðar. Hon heilsar honum vel. Hann sesk niðr hjá henni, ok taka þau tal sín á milli, ok í því kemr sveinn frá selinu ok biðr Jófríði at taka ofan klyfjar með sér. Þóroddr ferr til ok tekr ofan klyfjarnar, enn sveinninn ferr síðan í brott ok kemr til sels.

Gunnarr spyrr, hví honum yrði nú svá fljótt. Hann svarar øngu.

Gunnarr spurði: "sáttu nǫkkut til tíðinda?"

"Alls ekki", kvað sveinninn.

"Nei", sagði Gunnarr, "þannig ertu í bragði, sem nǫkkut hafi þér fyrir augu borit, þat sem þér þykkir umræðu vert, ok seg mér ef svá er; eða er nǫkkut manna komit til bœarins?"

"Øngan sá ek kominn", sagði sveinninn.

"Þú munt nú segja verða", sagði Gunnarr, ok tók sviga einn mikinn, ok ætlar at berja piltinn með; ekki fekk hann af honum heldr enn áðr.

Eftir þat fekk Gunnarr sér hest, ok hleypr á bak, ok ríðr skyndiliga ofan til vetrhúsa með hlíðinni.

Jófríðr getr at líta ferð fǫður síns ok sagði Þóroddi, ok biðr hann ríða á brott; "vilda ek gjarna", sagði hon, "at eigi hlytisk illt af mér".

Þóroddr segisk munu bráðliga ríða.

Gunnarr ber fljótt at ok hleypr af baki; gengr þegar inn í tjaldit. Þóroddr heilsar honum vel; enn Gunnarr tók kveðju hans ok spurði síðan, hví hann væri þar kominn.

Þóroddr sagði, at svá bar til um ferðir hans; "ok vil ek þó ekki gøra til fjandskapar við þik; enn vita vil ek, hverju þú vilt svara mér, ef ek bið Jófríðar dóttur þinnar", segir hann.

Gunnarr svarar: "eigi mun ek gifta þér dóttur mína við þessa meðferðina; hefir nú ok í odda staðisk með oss um hríð".

Síðan reið Þóroddr heim.

Þat var einn dag at Oddr segir, at eigi mundi illa fallit, at hafa nǫkkurar landsnytjar af Ǫrnólfsdal, "þar er aðrir menn hafa sesk á eigur mínar at rǫngu".

Konur sǫgðu þat til liggja; "gørisk fé harðla nytlétt, ok mun þá miklu betr mjólka ef svá er breytt".

"Þá skal þangat fénu halda", sagði Oddr, "þvíat þar eru hagar góðir".

Þá sagði Þóroddr: "ek mun bjóðask til at fylgja fénu ok mun þá óágengiligra þykkja".

Oddr segisk þat gjarna vilja. Ok fara þeir nú með fénu; ok er þeir eru langt komnir, segir Þóroddr, at þeir skyldu þangat halda fénu, at þeir fá versta haga, ok skermsl eru mest.

Nú líðr nóttin af hendi, ok reka þeir heim féit um morgininn; ok er konur hafa mjólkat, þá kveða þær aldri jafnilla nýsk hafa sem þá, ok er þessa eigi oftar freistat. Líða nú svá stundir fram.

Þat var einn morgin snemma, at Oddr kemr at máli við Þórodd son sinn; "þú skalt fara", segir hann, "ofan í sveit ok safna mǫnnum, ok vil ek nú reka menn af eignum vorum, enn Torfi skal fara upp um Hálsa, ok gøra þeim í kunnleika um þenna fund; vér skulum hittask við Steinsvað".

Þeir gøra nú svá; safna þeir liði; fá þeir Þóroddr níu tigi manna; ríða síðan til vaðsins. Þeir Þóroddr koma fyrri til vaðsins.

Hann biðr þá ríða fyrir; "enn ek vil bíða fǫður míns", segir hann.

Ok er þeir koma at garði í Ǫrnólfsdal, er Gunnarr at gøra hlass.

Nú rœðir sveinninn um, er var með Gunnari: "menn fara at bœnum eigi allfáir saman".

"Já", sagði Gunnarr, "svá er þat", ok gengr heim til bœarins, ok tók boga, þvíat hann skaut allra manna best af honum, ok þar helst til jafnat, er var Gunnarr at Hlíðarenda.

Hann hafði þá húsat vel bœinn; enn gluggr var á útihurðinni, sváat maðr mátti rétta út hǫfuð sitt. Hann stóð við hurðina með bogann.

Nú kemr Þóroddr at bœnum, ok gengr at dyrum við fá menn, ok spyrr ef Gunnarr vill nǫkkura sætt bjóða.

Hann svarar: "ek veit eigi at ek eigi nǫkkut at bœta; enn hitt væntir mik, áðr þér fáit mitt vald, at griðkonur mínar muni stungit hafa nǫkkura þína félaga svefnþorni áðr ek hnigi í gras".

Þóroddr svarar: "satt er þat, at þú ert afbragð flestra manna, þeira sem nú eru uppi; enn þó má koma svá margt lið á móti þér, at þú getir eigi við staðit, þvíat faðir minn ríðr at garði með mikit lið, ok ætlar at drepa þik".

Gunnarr svarar: "vel er þat; enn þat munda ek vilja, at ek hefða mann fyrir mik áðr ek hnigi at velli; enn eigi gruna ek þat, þótt faðir þinn haldi lítt sættirnar".

"Hina leið er", sagði Þóroddr, "at vér viljum gjarna sættask, ok rétt nú fram hǫndina með góðum vilja þínum, ok gift mér Jófríði dóttur þína".

Gunnarr svarar: "eigi kúgar þú dóttur mína af mér; enn eigi væri þat fjarri jafnaði boðit sakir þín, þvíat þú ert góðr drengr".

Þóroddr svarar: "eigi mun þat svá virt af góðgjǫrnum mǫnnum, ok kann ek mikla þǫkk fyrir, at þú takir þenna kost með þeim máldǫgum sem því hœfir".

Ok nú við umtǫlur vina sinna, ok annat þat, at honum þótti Þóroddr jafnan vel farit hafa með sínu máli, þá verðr þat af, at Gunnarr réttir fram hǫndina, ok lúka svá þessu máli.

Nú í þessu kemr Oddr í tún, ok snýr Þóroddr þegar í mót fǫður sínum, ok spyrr, hvat hann ætlar? Hann kveðsk ætla at brenna bœinn ok svá mennina.

Þóroddr svarar: "á aðra leið er nú komit málinu, ok eru vit Gunnarr nú sáttir", ok segir nú allt hve komit er.

"Heyr hér á endemi", segir Oddr, "væri þér þá verra, at eiga konuna, þótt Gunnarr væri drepinn áðr, er mestr var vor mótstǫðumaðr, ok hǫfum vér illt at verki at hefja þik".

Þóroddr svarar ok mælti: "við mik skaltu nú fyrst berjask, ef eigi kemr ǫðru við".

Ganga menn nú í milli ok sætta þá feðga. Urðu þær málalyktir, at Jófríðr er gefin Þóroddi, ok líkar Oddi stórilla. Fara nú heim við svá búit. Eftir þat sitja menn at boði, ok unir Þóroddr allvel sínu ráði.

Ok at vetri afliðnum ferr Þóroddr útan, þvíat hann hafði spurt at Þórvaldr bróðir hans var í hǫftum, ok vildi leysa hann með fé. Hann kemr til Noregs ok kom eigi út síðan, ok hvárgi þeira brœðra.

Oddr tók nú at eldask mjǫk; ok er hann spurði þat, at hvárgi sona hans mundi tilkoma, tók hann sótt mikla, ok er at honum tók at þrøngva, mælti hann við vini sína, at þeir mundi flytja hann upp á Skáneyjarfjall, þá er hann væri dauðr, ok kvaðsk þaðan vildu sjá yfir tunguna alla; ok svá var gørt.

Enn Jófríðr Gunnarsdóttir var síðan gefin Þórsteini Egilssyni at Borg, ok var hinn mesti kvennskǫrungr.

Ok lýkr þar Hœnsa-Þóris sǫgu.