Bókastaðir

Saga þeira Hrafns ok Gunnlaugs ormstungu, eftir því sem sagt hefir Ari prestr enn fróði Þorgilsson, er mestr frœðimaðr hefir verit á Íslandi á landnámssǫgur ok forna frœði.

Þorsteinn hét maðr, hann var Egilsson Skallagríms sonar, Kveldúlfs sonar hersis ór Noregi; enn Ásgerðr hét móðir Þorsteins ok var Bjarnardóttir. Þorsteinn bjó at Borg í Borgarfirði. Hann var auðigr at fé ok hǫfðingi mikill, vitr maðr ok hógværr ok hófsmaðr um alla hluti. Engi var hann afreksmaðr um vǫxt eða afl, sem Egill faðir hans, enn þó var hann et mesta afarmenni ok vinsæll af allri alþýðu. Þorsteinn var vænn maðr, hvítr á hár ok eygr manna bezt.

Svá segja fróðir menn, at margir í ætt Mýramanna, þeir sem frá Agli eru komnir, hafi verit manna vænstir, enn þat sé þó mjǫk sundrgreinilegt, því at sumir í þeiri ætt er kallat at ljótastir menn hafi verit. Í þeiri ætt hafa ok verit margir atgervismenn um marga hluti, sem var Kjartan Óláfsson pá ok Víga-Barði ok Skúli Þorsteinsson. Sumir vóru ok skáldmenn miklir í þeiri ætt: Bjǫrn Hítdælakappi, Einarr prestr Skúlason, Snorri Sturluson ok margir aðrir.

Þorsteinn átti Jófríði Gunnarsdóttur Hlífarsonar. Gunnarr hefir bezt vígr verit ok mestr fimleikamaðr á Íslandi af búandmǫnnum, annarr Gunnarr at Hlíðarenda, þriði Steinþórr á Eyri. Jófríðr var átján vetra, er Þorsteinn fekk hennar; hon var ekkja. Hana hafði átt fyrr Þóroddr, son Tungu-Odds, ok var þeira dóttir Húngerðr, er þar fæddisk upp at Borg með Þorsteini. Jófríðr var skǫrungr mikill. Þau Þorsteinn áttu margt barna, enn þó koma fá við þessa sǫgu. Skúli var ellstr sona þeira, annarr Kollsveinn, þriði Egill.

Eitt sumar er þat sagt, at skip kom af hafi í Gufárós. Bergfinnr er nefndr stýrimaðr fyri skipinu, norrœnn at ætt, auðigr at fé ok heldr við aldr. Hann var vitr maðr. Þorsteinn bóndi reið til skips, ok réð jafnan mestu, hver kaupstefna var, ok svá var enn. Austmenn vistuðusk, enn Þorsteinn tók við stýrimanninum, fyri því at hann beiddisk þangat. Bergfinnr var fátalaðr of vetrinn, enn Þorsteinn veitti honum vel. Austmaðrinn hendi mikit gaman at draumum.

Um várit einn dag rœddi Þorsteinn um við Bergfinn, ef hann vildi ríða með honum upp undir Valfell. Þar var þá þingstǫð þeira Borgfirðinga. Enn Þorsteini var sagt, at fallnir væri búðarveggir hans. Austmaðrinn kveðsk þat víst vilja, ok riðu þeir heiman of daginn þrír saman, ok húskarlar Þorsteins, þar til er þeir koma upp undir Valfell til bœjar þess er at Grenjum heitir.

Þar bjó einn maðr félítill, er Atli hét; hann var landseti Þorsteins, ok beiddi Þorsteinn Atla, at hann fœri til starfs með þeim ok hefði pál ok reku. Hann gerði svá.

Ok er þeir koma til búðartoftanna, þá tóku þeir til starfs allir ok fœrðu út veggina. Veðrit var heitt af sólu, ok varð þeim Þorsteini ok Austmanni erfitt. Ok er þeir hǫfðu út fœrt veggina, þá settisk Þorsteinn niðr ok Austmaðr í búðartoftina, ok sofnaði Þorsteinn ok lét illa í svefni. Austmaðr sat hjá honum ok lét hann njóta draums síns, ok er hann vaknaði, var honum erfitt orðit.

Austmaðr spurði, hvat hann hefði dreymt, er hann lét svá illa í svefni.

Þorsteinn svaraði: "Ekki er mark at draumum".

Ok er þeir ríðu heim um kveldit, þá spyrr Austmaðr, hvat Þorstein hefði dreymt.

Þorsteinn segir: "Ef ek segi þér drauminn, þá skaltu ráða hann sem hann er til". Austmaðr kveðsk á þat hætta mundu.

Þorsteinn mælti þá: "Þat dreymdi mik, at ek þóttisk heima vera at Borg ok úti fyri karldyrum, ok sá ek upp á húsin, ok á mœninum álft eina væna ok fagra, ok þóttisk ek eiga ok þótti mér allgóð. Þá sá ek fljúga ofan frá fjǫllunum ǫrn mikinn. Hann fló hingat ok settisk hjá álftinni ok klakaði við hana blíðlega, ok hon þótti mér þat vel þekkjask. Þá sá ek, at ǫrninn var svarteygr ok járnklær vóru á honum; vasklegr sýndisk mér hann. Því næst sá ek fljúga annan fugl af suðrœtt. Sá fló hegat til Borgar, ok settisk á húsin hjá álftinni ok vildi þýðask hana. Þat var ok ǫrn mikill. Brátt þótti mér sá ǫrninn, er fyri var, ýfask mjǫk, er hinn kom til, ok bǫrðusk þeir snarplega ok lengi, ok þat sá ek, at hvárumtveggja blœddi; ok svá lauk þeira leik, at sinn veg hné hvárr þeira af húsmœninum, ok vóru þá báðir dauðir. Enn álftin sat eftir, hnipin mjǫk ok daprleg. Ok þá sá ek fljúga fugl ór vestri; þat var valr. Hann settisk hjá álftinni ok lét blítt við hana, ok síðan flugu þau í brott bæði samt í sǫmu ætt, ok þá vaknaða ek. Ok er draumr þessi ómerkilegr", segir hann, "ok man vera fyri veðrum, at munu mœtask í lofti ór þeim ættum, er mér þóttu fuglarnir fljúga".

Austmaðr segir: "Ekki er þat mín ætlan", segir hann, "at svá sé".

Þorsteinn mælti: "Ger af drauminum slíkt er þér sýnisk líklegast ok lát mik heyra".

Austmaðr mælti: "Fuglar þeir munu vera manna fylgjur; enn húsfreyja þín er eigi heil, ok man hon fœða meybarn fritt ok fagrt, ok man þú unna því mikit; enn gǫfgir menn munu biðja dóttur þinnar ór þeim ættum, sem þér þóttu ernirnir fljúga at, ok leggja á hana ofrást ok berjask of hana ok látask báðir af því efni. Ok því næst man hinn þriði maðr biðja hennar, ór þeiri ætt, er valrinn fló at, ok þeim man hon gift vera. Nú hefi ek þýddan draum þinn, ok hygg eftir munu ganga".

Þorsteinn svarar: "Illa er draumr ráðinn ok óvingjarnlega", sagði hann, "ok mant þú ekki drauma ráða kunna".

Austmaðr segir: "Þú mant at raun um komask, hversu eftir gengr".

Þorsteinn lagði fæð á Austmanninn, ok fór hann á brott um sumarit, ok er hann nú ór sǫgunni.

Um sumarit bjósk Þorsteinn til þings ok mælti til Jófríðar húsfreyju, áðr hann fór heiman: "Svá er háttat", segir hann, "at þú ert með barni, ok skal þat barn út bera, ef þú fœðir meybarn; enn upp fœða, ef sveinn er".

Ok þat var þá siðvandi nǫkkurr, er land var alt alheiðit, at þeir menn, er félitlir vóru, enn stóð ómegð mjǫk til handa, létu út bera bǫrn sín, ok þótti þó illa gert ávalt.

Ok er Þorsteinn hafði þetta mælt, þá svarar Jófríðr: "Þetta er óþínslega mælt", segir hon, "slíkr maðr sem þú ert, ok man þér eigi sýnask þetta at láta gera, svá auðigr maðr sem þú ert".

Þorsteinn svarar: "Veizt þú skaplyndi mitt", segir hann, "at eigi man hlýðisamt verða, ef af er brugðit".

Síðar reið hann til þings; enn Jófríðr fœddi meðan meybarn ákafa fagrt. Konur vildu þat bera at henni, enn hon kvað þess litla þǫrf, ok lét þangat kalla smalamann sinn, er Þorvarðr hét, ok mælti hon: "Hest minn skaltu taka ok leggja sǫðul á, ok fœra barn þetta vestr í Hjarðarholt Þorgerði Egilsdóttur, ok bið hana upp fœða með leynd, svá at Þorsteinn verði eigi varr við, ok þeim ástaraugum renni ek til barns þessa, at víst eigi nenni ek, at þat sé út borit. Enn hér eru þrjár merkr silfrs, er þú skalt hafa at verkkaupi; enn Þorgerðr skal fá þér fari vestr þar ok vist um haf".

Þorvarðr gerði sem hon mælti. Síðan reið hann vestr í Hjarðarholt með barnit ok fekk Þorgerði í hendr, enn hon lét upp fœða landseta sinn, er bjó inn á Leysingjastǫðum í Hvammsfirði. Enn hon tók Þorvarði fari norðr í Steingrímsfirði í Skeljavík ok vist of haf, ok fór hann þar utan, ok er hann nú ór sǫgunni.

Ok er Þorsteinn kom heim af þingi, þá sagði Jófríðr honum, at barnit er út borit, sem hann hafði fyri mælt, enn smalamaðr var í brott hlaupinn, ok stolit í brott hesti hennar. Þorsteinn kvað hana hafa vel gert, ok fekk sér smalamann annan.

Nú liðu svá sex vetr, at þetta varð ekki víst. Ok þá reið Þorsteinn til heimboðs vestr í Hjarðarholt, til Óláfs pá, mágs síns, Hǫskuldssonar, er þá þótti vera með mestri virðingu allra hǫfðingja vestr þar. Þorsteini var þar vel fagnat sem líklegt var, ok einhvern dag at veizlunni er þat sagt, at Þorgerðr sat á tali við Þorstein bróður sinn í ǫndvegi; enn Óláfr átti tal við aðra menn. Enn yfirgegnt þeim á bekkinum sátu meyjar þrjár.

Þá mælti Þorgerðr: "Hversu lízk þér, bróðir, á stúlkur þessar, er hér sitja gegnt okkr?"

Hann svarar: "Allvel", segir hann, "ok er þó ein fegrst miklu, ok hefir hon vænleik Óláfs, enn hvíti ok yfirbragð várt Mýramanna".

Þorgerðr svarar: "Víst er þat satt, er þú segir, bróðir, at hon hefir hvíti ok yfirbragð várt Mýramanna, enn ei vænleik Óláfs pá, því at hon er ei hans dóttir".

"Hversu má þat vera?" segir Þorsteinn, "enn þó sé hon þín dóttir".

Hon svarar: "Með sannendum at segja þér, frændi", kvað hon, "þá er þessi þín dóttir, enn eigi mín, hin fagra mær"; ok segir honum síðan alt sem farit hafði ok biðr hann fyrigefa sér ok konu sinni þessi afbrigði.

Þorsteinn mælti: "Ekki kann ek ykkr at ásaka um þetta, ok veltr þangat sem vera vill um flesta hluti; ok hafi þit vel yfir slétt vanhyggju mína. Lízk mér svá á mey þessa, at mér þykkir mikil gifta í at eiga jafnfagrt barn; eða hvat heitir hon?"

"Helga heitir hon", segir Þorgerðr.

"Helga hin fagra", segir Þorsteinn. "Nú skalt þú búa ferð hennar heim með mér".

Hon gerði svá. Þorsteinn var þaðan út leiddr með góðum gjǫfum, ok reið Helga heim með honum ok fæddisk þar upp meðr mikilli virðing ok ást af fǫður ok móður ok ǫllum frændum.

Í þenna tíma bjó uppi á Hvítársíðu, á Gilsbakka, Illugi svarti Hallkelsson, Hrosskels sonar. Móðir Illuga var Þuríðr dylla, dóttir Gunnlaugs ormstungu. Illugi var annarr mestr hǫfðingi í Borgarfirði enn Þorsteinn Egilsson. Illugi svarti var stóreignamaðr ok harðlyndr mjǫk, ok helt vel vini sína. Hann átti Ingibjǫrgu, dóttir Ásbjarnar Harðarsonar ór Ǫrnólfsdal. Móðir Ingibjargar var Þorgerðr, dóttir Miðfjarðar-Skeggja. Bǫrn Ingibjargar ok Illuga vóru mǫrg, enn fá koma við þessa sǫgu. Hermundr hét son þeira, enn annarr Gunnlaugr. Báðir vóru þeir efnilegir menn ok þá frumvaxta.

Svá er sagt frá Gunnlaugi, at hann var snemmendis bráðgerr, mikill ok sterkr, ljósjarpr á hár, ok fór allvel, svarteygr ok nǫkkut nefljótr, ok skapfellegr í andliti, miðmjór ok herðimikill, kominn á sik manna bezt, hávaðamaðr mikill í ǫllu skaplyndi, ok framgjarn snemmendis, ok við alt óvæginn ok harðr, ok skáld mikit ok heldr níðskár, ok kallaðr Gunnlaugr ormstunga. Hermundr var þeira vinsælli ok hafði hǫfðingjabragð á sér.

Ok er Gunnlaugr var tólf vetra gamall, bað hann fǫður sinn fararefna, ok kvaðsk hann vilja fara utan ok sjá sið annarra manna. Illugi bóndi tók því seinlega, kvað hann eigi mundu þykkja góðan í útlǫndum, er hann þóttisk trautt mega semja hann þar heima, sem hann vildi.

Ok einhvern morgin var þat, alllitlu síðar, at Illugi bóndi gekk út snemma ok sá, at útibúr hans var opit, ok vóru lagðir út vǫrusekkar nǫkkurir á hlaðit sex, ok þar lénur með. Hann undraðisk þetta mjǫk. Þar gekk þá at maðr ok leiddi fjǫgur hross, ok var þar Gunnlaugr, son hans, ok mælti: "Ek hefi sekkana út lagit", segir hann. Illugi spurði, hví hann gerði svá. Hann sagði, at þat skyldi vera fararefni hans.

Illugi mælti: "Engi ráð skalt þú taka af mér, ok fara hvergi, fyrr enn ek vil", ok kipti inn aftr vǫrusekkunum.

Gunnlaugr reið þá í brott þaðan ok kom um kveldit ofan til Borgar, ok bauð Þorsteinn bóndi honum þar at vera, ok þat þiggr hann. Gunnlaugr segir Þorsteini, hversu farit hafði með þeim feðgum. Þorsteinn bað hann þar vera þeim stundum sem hann vildi, ok þar var hann þau misseri ok nam lǫgspeki at Þorsteini, ok virðisk ǫllum mǫnnum þar vel til hans.

Jafnan skemtu þau Helga sér at tafli ok Gunnlaugr. Lagði hvárt þeira góðan þokka til annars bráðlega, sem raunir bar á síðan. Þau vóru mjǫk jafnaldrar. Helga var svá fǫgr, at þat er sǫgn fróðra manna, at hon hafi fegrst kona verit á Íslandi. Hár hennar var svá mikit, at þat mátti hylja hana alla, ok svá fagrt sem gullband, ok engi kostr þótti þá þvílíkr sem Helga en fagra í ǫllum Borgarfirði ok víðara annars staðar.

Ok einhvern dag, er menn sátu í stofu at Borg, þá mælti Gunnlaugr til Þorsteins: "Einn er sá hlutr í lǫgum, er þú hefir eigi kent mér: at fastna mér konu".

Þorsteinn segir: "Þat er lítit mál", ok kendi honum atferli.

Þá mælti Gunnlaugr: "Nú skalt þú vita, hvárt mér hafi skilizk, ok man ek nú taka í hǫnd þér ok láta sem ek festa mér Helgu dóttur þína".

Þorsteinn segir: "Þarfleysi ætla ek þat vera", segir hann.

Gunnlaugr þreifaði þá þegar í hǫnd honum ok mælti: "Veit mér nú þetta", segir hann.

"Ger sem þú vilt", segir Þorsteinn, "enn þat skulu þeir vita, er hjá eru staddir, at þetta skal vera sem ómælt ok þessu skulu engi undirmál fylgja".

Síðan nefndi Gunnlaugr sér vátta ok fastnaði sér Helgu, ok spurði síðan, hvárt þá mætti svá nýta. Hann kvað svá vera mega, ok varð mǫnnum mikit gaman at þessu, þeim er við vóru staddir.

Ǫnundr hét maðr, er bjó suðr at Mosfelli. Hann var auðmaðr hinn mesti, ok hafði goðorð suðr þar um nesin. Hann var kvángaðr maðr, ok hét Geirný kona hans, Gnúpsdóttir, Molda-Gnúps sonar, er nam suðr Grindavík. Þeira synir váru þeir Hrafn ok Þórarinn ok Eindriði. Allir váru þeir efnilegir menn; enn þó var Hrafn fyrir þeim í hvívetna. Hann var mikill maðr ok sterkr, manna sjálegastr ok skáld gott, ok er hann var mjǫk rosknaðr, þá fór hann landa á milli ok virðisk hvervetna vel, þar sem hann kom.

Þá bjó suðr á Hjalla í Ǫlfusi þeir Þóroddr hinn spaki Eyvindarson ok Skafti, son hans, er þá var lǫgsǫgumaðr á Íslandi. Móðir Skafta var Rannveig, dóttir Gnúps Molda-Gnúpssonar, ok vóru þeir systra synir Skafti ok Ǫnundarsynir. Var þar vinátta mikil með frændsemi.

Þá bjó út at Rauðamel Þorfinnr Selþórisson, ok átti sjau sonu, ok vóru allir efnilegir menn. Þeir hétu svá: Þorgils, Eyjólfr ok Þórir, ok vóru þeir mestir menn út þangat. Ok þessir menn, er nú eru nefndir, vóru allir uppi á einn tíma.

Ok þessu næst urðu þau tíðindi, er bezt hafa orðit hér á Íslandi, at landit varð alt kristit, ok alt fólk hafnaði fornum átrúnaði. Gunnlaugr ormstunga, er áðr var frá sagt, var nú ýmist at Borg með Þorsteini, eða Illuga fǫður sínum á Gilsbakka, sex vetr, ok var hann þá átján vetra, ok samdisk þá mikit með þeim feðgum.

Maðr hét Þorkell svarti. Hann var heimamaðr Illuga ok náfrændi, ok hafði þar upp vaxit. Honum tœmdisk arfr norðr í Vatnsdal í Ási, ok beiddi hann Gunnlaug fara með sér, ok hann gerði svá, ok riðu norðr tveir saman í Ás ok fengu féit, ok greiddu þeir féit af hǫndum, er varðveitt hǫfðu, með atgǫngu Gunnlaugs.

Ok er þeir riðu norðan, gistu þeir í Grímstungum at auðigs bónda, er þar bjó. Ok um morgininn tók smalamaðr hest Gunnlaugs, ok var þá sveittr mjǫk, er þeir fengu. Gunnlaugr laust smalamanninn í óvit. Bóndi vildi eigi svá búit hafa ok beiddi bóta fyri. Gunnlaugr bauð at gjalda bónda mǫrk. Bónda þótti þat oflítit. Gunnlaugr kvað þá vísu:

Þessi varð sætt þeira, sem Gunnlaugr bauð, ok riðu þeir suðr heim við svá búit.

Ok litlu síðar beiddi Gunnlaugr fǫður sinn fararefna í annat sinn.

Illugi segir: "Nú skal vera sem þú vilt," segir hann. "Hefir þú nú heldr samit þik ór því sem var".

Reið Illugi þá heiman skjótt ok keypti skip hálft til handa Gunnlaugi, er uppi stóð í Gufárósi, at Auðuni festargram. Þessi Auðun vildi eigi utan flytja sonu Ósvífs hins spaka eftir víg Kjartans Ólafssonar, sem segir í Laxdœla sǫgu, ok varð þat þó síðar enn þetta. Ok er Illugi kom heim, þá þakkaði Gunnlaugr honum vel. Þorkell svarti réðsk til ferðar með Gunnlaugi, ok var fluttr varnaðr þeira til skips; enn Gunnlaugr var at Borg, meðan þeir bjoggu skipit, ok þótti glaðara at tala við Helgu, enn vera í starfi með kaupmǫnnum.

Einhvern dag spurði Þorsteinn Gunnlaug, ef hann vildi ríða til hrossa með honum upp í Langavatnsdal. Gunnlaugr kvaðsk þat vilja. Nú ríða þeir tveir saman, þar til er þeir koma til selja Þorsteins, er heita á Þorgilsstǫðum. Ok vóru þar stóðhross, er Þorsteinn átti, fjǫgur saman, ok vóru rauð at lit. Hestr var allvænlegr ok lítt reyndr. Þorsteinn bauð at gefa Gunnlaugi hestinn; enn hann kvaðsk eigi hrossa þurfa, er hann ætlaði af landi. Ok þá riðu þeir til annarra stóðhrossa. Var þar hestr grár með fjórum merum, ok var sá beztr í Borgarfirði, ok bauð Þorsteinn at gefa þann Gunnlaugi.

Hann svarar: "Eigi vil ek þessi heldr enn hin; eða hví býðr þú mér eigi þat, er ek vil þiggja?"

"Hvat er þat," segir Þorsteinn: Gunnlaugr mælti: "Helga hin fagra, dóttir þín".

Þorsteinn svarar: "Eigi man svá skjótt ráðask," segir hann, ok tók annat mál; ok riðu heimleiðis ofan með Langá.

Þá mælti Gunnlaugr: "Vita vil ek," segir hann, "hverju þú vill svara mér um bónorðit".

Þorsteinn svarar: "Ekki sinni ek hégóma þínum," segir hann.

Gunnlaugr mælti: "Þetta er alhugi minn, enn eigi hégómi."

Þorsteinn svarar: "Vita skyldir þú fyrst, hvat þú vildir. Ertu ei ráðinn til utanferðar? ok lætr þó sem þú skylir kvángask. Er þat ekki jafnræði með ykkr Helgu, meðan þú ert svá óráðinn, ok man því ekki verða á litit".

Gunnlaugr mælti: "Hvar til ætlar þú um gjaforð dóttur þinnar, ef þú vilt eigi gifta syni Illuga svarta? eða hvar eru þeir í Borgarfirði, er meira háttar sé enn hann?"

Þorsteinn svarar: "Ekki fer ek í mannjǫfnuð, segir hann; enn værir þú slíkr maðr sem hann, þá myndi þér ei frá vísat."

Gunnlaugr mælti: "Hverjum vilt þú heldr gifta dóttur þína enn mér?"

Þorsteinn svarar: "Margt er hér gott mannval. Þorfinnr at Rauðamel á sjau sonu ok alla vel mannaða."

Gunnlaugr svarar: "Hvárgi þeira Ǫnundar né Þorfinns er jafnmenni fǫður míns, því at þik skortir sýnt við hann. Eða hvat hefir þú í móti því, er hann deildi kappi við Þorgrím goða Kjallaksson á Þórnesþingi, ok við sonu hans, ok hafði einn þat er við lá?"

Þorsteinn svarar: "Ek støkta í brott Steinari, syni Ǫnundar sjóna, ok þótti þat heldr mikilræði".

Gunnlaugr svarar: "Egils nauztu at því, fǫður þíns, enda man þat fám bóndum vel endask at synja mér mægðar".

Þorsteinn svarar: "Hafðu í frammi kúgan við þá uppi við fjǫllin, enn þat kemr þér fyri ekki hér úti á Mýrunum".

Um kveldit koma þeir heim. Ok um morguninn ríðr Gunnlaugr upp á Gilsbakka ok bað fǫður sinn ríða til kvánbœna með sér til Borgar.

Illugi svarar: "Þú ert óráðinn maðr, þar sem þú ert ráðinn til utanferðar, enn lætr nú sem þú skulir starfa í kvánbœnum, ok veit ek, at slíkt er ekki við skaplyndi Þorsteins".

Gunnlaugr svarar: "Ek ætla þó utan alt eins, ok líkar mér ekki, utan þú fylgir þessu".

Síðan reið Illugi heiman með tólfta mann ofan til Borgar, ok tók Þorsteinn vel við honum.

Um morguninn snemma rœddi Illugi til Þorsteins: "Ek vil tala við þik".

Þorsteinn svarar: "Gǫngum upp á borgina ok tǫlum þar". Ok svá gerðu þeir. Gunnlaugr gekk með þeim.

Þá mælti Illugi: "Gunnlaugr frændi minn kveðsk hafa vakit bónorð við þik fyri sína hǫnd, at biðja Helgu dóttur þinnar; enn nú vil ek vita, hvern stað eiga skal málit. Er þér kunnig ætt hans ok fjáreign vár. Skal hvárki til spara af várri hendi staðfestu né manna forráð, ef þá er nærr enn áðr".

Þorsteinn svarar: "Þat eitt finn ek Gunnlaugi, at mér þykir hann vera óráðinn," segir hann; "enn ef hann væri þér líkr í skaplyndi, þá mynda ek lítt seinka".

Illugi svarar: "Þetta man okkr verða at vinslitum, ef þú synjar okkr feðgum jafnræðis".

Þorsteinn svarar: "Fyri þín orð", segir hann, "ok okkra vingan, þá skal Helga vera heitkona Gunnlaugs, enn eigi festarkona, ok bíða þrjá vetr; enn Gunnlaugr skal fara utan ok skapa sik eftir góðra manna siðum; enn ek skal lauss allra mála, ef hann kemr ei svá út, eða mér virðisk eigi skapferði hans".

Ok við þetta skilja þeir. Ríðr Illugi heim, enn Gunnlaugr til skips. Ok er þeim gaf byr, létu þeir í haf ok kvámu skipi sínu norðr við Noreg ok sigldu inn eftir Þrándheimi til Niðaróss, ok lágu þar í lægi ok skipuðu upp.