Bókastaðir

Litlu síðar búa Baglar austan skútnaherinn, ok hafa hálfan fjórða tug skútna, var þar fyri Nikulás af Lista, Erlingr vikr, Ormr skutilsveinn, Knǫrr hattspjǫrr; ok er þeir komu norðr í Helgasund, þá kom njósn norðan; var þá sagt at Birkibeinar hefði siglt norðan fyri Jaðar; vildi Nikulás þá austr sigla, en Ormr mælti á móti, var þá beðit allan dag til kvelds.

Um nóttina sigldu þeir austr, ok lǫgðu at um myrgininn í Portyrju, þá var á mjǫrkvi mikill ok sá þeir eigi fyrr en Birkibeinar sigldu fyri hǫfnina; brugðu Baglar þá við skjótt, ok ráku af sér tjǫldin, ok snúa austr or hǫfnunum, draga þá upp segl sín, ok stefndu fyrir innan Aur ok þar á fjǫrðinn. Birkibeinar váru þá komnir austr yfir fjǫrðinn, Baglar sigldu þá eptir, ok lǫgðu í Staferni. Birkibeinar sigldu inn til sunda, en skútur þrjár er Baglar áttu sigldu undan þeim.

Bjórólfr bátr ok Eiríkr, Bergr ok Skæringr, þeir báru njósn til konungs, lét hann þegar blása ǫllu liðinu upp á Hauga; spurði hann þá hvert ráð þeir vildi upptaka, hvárt menn vildi ganga á skipin ok berjask við Birkibeina, eða vildi þeir bíða þar í bœnum, sagði þá mundu eiga við liðs mun at etja, "er ok sá til at snúa á land upp, ætla ek ok vera þann beztan."

Þá svarar Arnbjǫrn Jónsson: "gǫngum á skipin þau þrjú stóru, ok tǫkum við sem drengiligast, ok munu þau seint sótt verða, þótt vér hafim lið minna." Þetta ráð líkaði mǫnnum vel; var þá gengit til skipanna; var þá gengit á it mikla skipit, þat er Filippus hafði gera látit, þat var mest af ǫllum; var Arnbjǫrn fram á skipinu við sína sveit.

Birkibeinar lǫgðu at við Hrossanes, ok herklæddusk; ok er menn váru búnir, greiddu þeir atróðrinn, en þegar er þeir komu í skotfœri, flýðu Baglar, ok sóttu upp or bœnum, ok svá upp um Fróðaás, ok létu þar enga menn nema einn, er hét Þorbjǫrn skeifr. Birkibeinar tóku ǫll skipin, ok mikit fé tóku þeir annat, þvíat Baglar bjoggusk skjótt á braut; dvǫldusk Birkibeinar þar um hríð.

Áðr Birkibeinar fóru or Bjǫrgyn, var þat ætlat, at Dagfinnr skyldi sitja í borginni, vildi hann hafa tvau hundruð manna; menn sǫgðu hann eigi þurfa at sitja þar við svá mikit fjǫlmenni; þá bauð Svertingr at halda borgina við hundrað manna, var sá kostr tekinn, at þeir Ívarr boddi ok Erlendr sliðri sátu þar allir.

Baglar þeir er fóru með skútna hernum stefndu norðr með landi; þeir spurðu at Birkibeinar fóru norðan tveim skútum, Ólafr, Jǫrundar bróðir, ok Ólafr smjǫrmagi, þeir hǫfðu sýslu á Vestr-Ǫgðum. Baglar hittu þá, ok eltu aðra upp í Þrymlingum, en aðra við Flostrgafl, ok drápu þá flesta. Nikolás af Lista gaf grið hvárumtveggja Ólafi; en er liðsmenn urðu þess varir, þá veittu þeir þeim atgǫngu, ok drápu þá. Fóru Baglar þá norðr, ok er þeir komu fyri Jaðar, hittu þeir þar Englandsfar eitt, ok ræntu, ok fengu þar mikit fé, annat skip tóku þeir í Kǫrmt, þat var ok Englandsfar.

Þá fóru þeir norðr til Bjǫrgynjar, ok er þeir reyru at bœnum, skiptu þeir liðinu, reyru sumir at í Tolovík, en sumir lǫgðu utan undir Borg, gengu þá upp hvárirtveggju at borginni. Birkibeinar gengu ámóti út, sóttu Baglar þá at, var þunt skipat fyri; hrukku Birkibeinar inn af veggjunum, ok hljópu inn í meginborgina, Baglar komusk upp á útveggina, ok unnu hana, en er þeir sá at þeir megu eigi vinna at svá búnu meginborgina, þá brendu þeir útborgina, ok skipuðu sínum mǫnnum í kastalann. Birkibeinar hǫfðu drykk lítinn í borginni; Baglar geymdu þar, at þeir næði eigi á braut at komask; sátu nú svá hvárirtveggju um hríð.

Filippus konungr ok þat liðit er upp var elt í Túnsbergi fór it efra um Upplǫnd, ok komu ofan í Sogn; þá spurðu þeir til sinna manna í Bjǫrgyn. Þeir réðu þá til skipa, ok fóru suðr til Bjǫrgynjar.

En er Birkibeinar váru þrotnir at drykknum, þá báðu þeir sér griða, ok buðu at gefa upp borgina. Filippus konungr gaf þeim grið, ok svá, at hverr skyldi hafa þat sem ætti í borginni, en þat sem konungr ætti, skyldi skipta með liðinu. Þá er borgin var uppgefin, ok menn gengu út, þá unnu allir eiða, at engi bæri meira út en hann ætti; þar var í borginni Kristína, dóttir Sverris konungs, ok Skúli, bróðir Inga konungs; þar var ok Margrét, kona Dagfinns, ok Guðríðr, kona Þorsteins Heimness; alls váru þar fjórir tigir kvenna. Baglar tóku þá borgina, ok fengu þar vist mikla, en lítit fé annat. Þórsdaginn brendu þeir borgina, en frjádaginn at kveldi tóku þeir at brjóta borgina, ok allan laugardaginn; þá kom þeim njósn at Hákon jarl fór austan, lǫgðu þeir þá út ǫllu liðinu í Flóruvága.

Birkibeinar brendu ǫll stórskipin í Túnsbergi; þeir hǫfðu Gullbringuna með sér, en er þeir spurðu at Baglar hǫfðu norðr farit, þá skiptu þeir liðinu; var konungrinn eptir með in stœrri skipin, en jarlinn fór norðr með tvítugsessur ok smáskútur.

Þá var á norðrænt; þóttusk Baglar þá vita, at jarli var þat andviðri. Annan dag vikunnar fóru Baglar inn til Borgar, létu þeir þá blása ǫllum bœjarlýð til at brjóta borgina; týsdaginn lǫgðu þeir or bœnum suðr í Sundsvág. Miðvikudaginn var á suðrænt, þá sigldi jarl sunnan, en er hann kom á Harðsæ, þá sá Baglar, ok reyru suðr í móti; hugði jarlinn at þeir mundu vilja berjask, ok hlóðu seglunum; en er Baglar komu í skotmál, þá víkja þeir þvers út eptir firðinum. Birkibeinar reyru út eptir þeim, en þó drógu Baglar undan.

Birkibeinar sigldu norðr til Bjǫrgynjar, en er þeir koma þar, þá váru veittar stórar átǫlur þeim er borgina hǫfðu upp gefit. Dagfinnr eggjaði mjǫk at borgina skyldi upp bœta; var þat ráðs tekit at blásit var til bœjarfólkinu at setja borgarveggina, dag eptir dag. Nú kemr jarli þat í hug, at konungr mundi þykkjask of fáliðr í Víkinni austr, býsk hann þá norðan, en setr eptir Pétr steypi ok Dagfinn til at geyma borgarinnar, er hann fór á braut.

Ingi konungr fór or Túnsbergi ok inn til Oslóar, ok hafði fjǫgur skip, Ógnarbrandinn ok Gullbringuna ok tvau ǫnnur. Hann dvaldisk þar um hríð.

Bǫglum byrjaði vel norðan, en er þeir komu í Þrymlinga, spurðu þeir at Ingi konungr var í Oslu, sigla þá inn ok liggja við Ormeyna, ok ætla at leggja konunginum; síðan sigla þeir inn til Hǫfuðeyjar. Þat var í þann tíma er menn váru komnir í skytninga; var þá blásit í bœnum, hljópu Birkibeinar þá á skip sín, ok heimtusk út undir akkerin, þá lǫgðu Baglar at þeim, ok hjǫggu strengina; veðr var á hvast, þá rak stórskipin inn til Frysju, þar til er ǫll stóðu á leirunum, var konungsskipit eitt sér. Baglar leggja þá at aldjarfliga; létu þá hvárirtveggju ganga allt þat er til vápna hǫfðu; lagði Filippus konungr næst sína skútu; Birkibeinar komu á hana stafnljám, ok drógu hana at sér; þá steig konungrinn fyri borð ok allt liðit; þar fellu átta menn; var konungrinn tekinn af sundi við sínum mǫnnum. Baglar reyru þá frá ok inn til bœjarins, ok tóku þar byrðinga fimm, ok báru á við ok næfrar ok hálm, lustu þar í eldi, ok létu þat reka inn at skipunum, Birkibeinar stungu forkum við eldinum, ok rak þat inn á leirurnar.

Baglar reyru um kveldit út til Hǫfuðeyjar; þá minkaði veðrit, en er flœða tók, flutu skip Birkibeina; reyru þeir til bœjar, ok lágu við akkeri um nóttina.

Um myrgininn gerðu Baglar þat ráð at fara til Túnsbergs, taka þar kaupskip, ok stefna þá at Birkibeinum, ok standa nú øngum mun lægra en þeir; þeir tóku þar kugga tvá ok austfarar skip sjau, tóku þar frá vígin ok háboroðu ok þildu á bitum; báru þá á grjót, ok fluttusk út á fjǫrðinn.

Birkibeinar sigldu þá innan eptir firði, en Baglar utan á móti, en er Birkibeinar koma í skotmál, þá snúa þeir þvers út á fjǫrðinn, bar þá brátt í sundr. Birkibeinar lǫgðu at út í Marfirðinum; þar lágu Birkibeinar við akkeri, en Baglar í bryggjulægi. Birkibeinar hǫfðu vatnfátt; um myrgininn létu þeir síga at skipin; þá kǫlluðu þeir ok báðu Smjorka frænda ryðja hǫfnina. Baglar lǫgðu þá or hǫfninni, ok stungu stǫfnum at nesinu; Birkibeinar reyru þá austr aptr, ok lǫgðu at í Staferni, lágu þeir enn um akkeri. Baglar fylgðu þeim, ok fór allt á sǫmu leið.

Um myrgininn váru hvárirtveggju á landi; þá sá þeir at skip sigldu vestan um Grenmar, eigi færri en þrír tigir; var þá illr kurr í Bǫglum, því at þeim var jarlsins ván.

Birkibeinar mæltu: "hvat er nú, Baglar! sjáit þér sigla nakkvat; verum kyrrir, liggjum allir saman, þat er oss ódaufligra."

Baglar gáfu ekki at því gaum, drógu segl sín, ok sigldu austr yfir Foldina, lǫgðu at í Astishólmum, ok lágu þar nǫkkura nætr. Þat hǫfðu verit byrðinga segl.

Fám dǫgum síðarr kom jarlinn norðan, hitti hann þá konunginn, fór nú með ǫllu liðinu til Túnsbergs, ok dvǫldusk þar um haustit.

Baglar gerðu sitt ráð, ok sigldu um myrgininn snemma, ok komu um kveldit í Þrymlinga, hittu þar byrðinga marga, er norðan váru komnir; spurðu þeir þá at jarlinn hafði austr siglt, svá þat, at Pétr steypir ok Dagfinnr sé í Bjǫrgyn, ok létu gera upp borgina; lagði Dagfinnr á allan hug um borgargerðina, því at hann hafði þá sýslu um Hǫrðaland, en Pétr gaf at engan gaum; var hann jafnan yfir at Jónskirkju, því at þar var Ingibjǫrg kona hans. Hákoni jarli var ekki mikit um at brjótask við borgargerðina.

Baglar fóru norðr ok heldr skyndiliga; þeir lágu í Eldeyarsundi, reyru þaðan um kveldit ok um nóttina, ok komu fyri dag til bœjarins; hljópu nú af skipunum ok svá í bœinn ok upp eptir stræti, en sumir fyrir ofan bœinn. Dagfinnr var með sína sveit í borginni, ok urðu þeir þegar varir við, er þeir hljópu í bœinn; blésu þeir þegar herblástr. Birkibeinar vildu til borgarinnar, þeir er í bœnum váru. Baglar komu ámót þeim, ok fellu þar ellifu menn. Pétr hljóp upp or bœnum við sína sveit.

Baglar settusk um borgina, ok biðu lýsingar; en er ljóst var orðit, sóttu þeir at borginni. Þeir buðu Dagfinni grið, en hann lézk engvarra þurfa; var þar nú hǫrð atsókn. Birkibeinar vǫrðusk vel ok drengiliga, þá báru Baglar eld at borginni; fórusk Birkibeinar þá mjǫk af reyk ok mœði; þeir váru ok allir mjǫk sárir; þar var hálfr þriði tugr manna. Dagfinnr bað þeim griða; Baglar sǫgðu þá ekki þurfa griða heldr en um myrgininn. Þá tóku þeir kirkjustiga ofan í bœinn, ok váru þeir settir við borgina, ok gengu menn svá upp.

Þá lét Dagfinnr fara ofan í festi sveininn Hákon, son Hákonar konungs, ok bað gefa honum grið, ok þar með lét hann fara sverð búit er hann sendi Gyrði skjálga, mági sínum. Gyrðr tók við ǫllu samt, sveininum ok sverðinu.

"Gakk til konungs," sagði Dagfinnr, "ok vit ef þú fáir oss grið."

Gyrðr gerði svá; hann bað konunginn gefa Dagfinni grið, bauð þar at veði alla eigu sína. Konungr lét þá blása til húsþings, ok sagði at Baglar skyldu ráða griðum; allir mæltu ámóti. Gyrðr bað eigi at síðr.

"Gakkttu," segir konungrinn, "ok bið Dagfinn ganga hingat einn, ok hafa grið."

Gyrðr sagði þetta Dagfinni; hann svaraði: "eigi vil ek grið hafa, nema vér hafim allir."

Gyrðr sagði nú konungi. Konungr bað liðmenn þá gefa þeim grið, sagði þeim engan frama at drepa fá menn ok þó, áðr illa leikna. Váru þeim þá grið gefin, skyldu þeir ganga út vápnlausir ok yfirhafnalausir; Dagfinnr einn hafði stálhúfu; gengu þeir þá ofan í biskupsgarð, ok unnu þá konungi trúnaðareiða.

Annan dag var brotin ǫll borgin ok borinn sérhverr steinn. Baglar dvǫldusk hálfan mánuð í bœnum, þaðan fóru þeir norðr í Þrándheim; var þar Filippus til konungs tekinn á Eyraþingi.

Þá var svá mikit hallæri í Þrándheimi, at þeir fóru braut eptir vetrnætr suðr með landi; þá gerðu þeir skútur suðr á njósn, var þar fyrir Bjorgólfr bátr, Birgir af Stǫngum, Brynjólfr nef, þeir hǫfðu spurt at Pétr var í Stafangri. Baglar lǫgðu at í Mostr, ok spurðu at Pétr steypir var ekki í bœnum um nætr, en sat þar um dǫgum; þá róa þeir út í Herfili, ok tók þá þar andviðri, ok lágu þar fjórar nætr. Þá reyru þeir suðr í Fjǫrbyrjusund ok inn í iðra váginn.

Pétr steypir hafði gengit til óttusǫngs ok hlýddi formessu, ok sveit hans; drífa var á svá myrk, at þeir urðu eigi fyrr varir við, en Baglar gengu af skipum; þá sá Birkibeinar ok sǫgðu Petri, hljóp hann þá þegar út, ok tók á rás upp or bœnum, ok allir þeir. Baglar hljópu eptir, ok drápu þar níu menn. Petri var svá nær komit, at hann kastaði kyrtlinum ok beltinu; Baglar fundu eigi beltit, en kyrtilinn hǫfðu þeir heim til bœjarins.

Konungsdóttir hugði at Pétr mundi fallinn, áðr henni var sagt. Dvǫldusk Baglar þar um nóttina, fóru síðan til Bjǫrgynjar.

Þeir konungr ok Hákon jarl fóru austan úr Víkinni, ok komu norðr litlu fyri jól. Þeir lágu lengi í Seleyjum, en er Baglar spurðu til Birkibeina, fóru þeir or bœnum, ok lágu um nóttina í Bárðarsundi, reyru um daginn í Hvísvíkr; þá var á sunnanveðr; sigldu Birkibeinar þá ok lǫgðu at í Eldeyjarsundi. Þá spurðu þeir at Baglar váru fyri sunnan Storð, reyri jarl þá suðr með ǫll léttiskipin. Jarl lagði at við Títólfsnes um kveldit, spurði hann þá, at Baglar váru eigi um farnir. Baglar reyru suðr um nóttina, ok hugðu Birkibeina mundu vera alla samt í Eldeyjarsundi, reyru þeir þá um nóttina til Títólfsness.

Arnbjǫrn fór fyrstr með fjórum skútum, þá varð vǫrðr Birkibeina varr við ok kallaði hátt: "af tjǫldin, hér ferr ófriðr." Þeim Bǫglum þótti þetta undarligt; rendu þá skúturnar fram fyri hǫfnina, sá þeir þá elda á landi ok skipin er bar við eldsljósinu ok hǫmluðu nú at um.

Þá kallar Bjǫrgólfr bátr á þá: "hvat liði er þetta?" segir hann. Birkibeinar hǫfðu þá starfsamt, tóku af sér tjǫldin ok lǫgðu viðuna ok svǫruðu engu. Bjǫrgólfr kallaði annat sinn ok þriðja.

Þá svarar maðr: "lát eigi svá, lát eigi svá, maðr," segir hann, "þú verðr varr við."

Nú þóttusk Baglar vita at Birkibeinar mundu vera, ljósta nú í árum ok róa út; var þá ok komit fyri hǫfnina lið þeirra allt; Birkibeinar róa þá eptir ok létu ganga lúðrana, Baglar reyru þá engum mun at minna; svá var myrkt at þeir kendusk eigi ok fóru náliga skipin ǫll saman. Reyru Baglar út með landi, en Birkibeinar stefndu á fjǫrðinn; bar þá í sundr með þeim; vissu Birkibeinar ekki til, hvert Baglar sneru.

Pétr kom þá til þeirra í Eikundasundi, ok stýrði þá skútu; hann reyri þá upp á skip Hreiðars sendimanns; þá kallaði einn maðr af skipi Pétrs: "hví róa djǫflar yðrir fyrir oss í alla nótt?" ok tekr upp stein ok kastar ok kemr á þann er sitr í fyrirúminu á skipi Hreiðars; róa þeir engum mun at minna. Þeir Pétr kendu þá eigi. Reyru þeir Hreiðarr fyrir innan Mostr ok Helgi Birgisson. Arndórr foka sneri aptr norðr ok inn í Teknafjǫrð ok hljópu þar á land.

Birkibeinar lǫgðu inn í hǫfnina ok biðu þar dags. Um myrgininn eltu Birkibeinar upp í Vaðilsey Arnbjǫrn, bróður Sǫrkvis snáps; þar fell Arnbjǫrn við fimmta mann. Birkibeinar fóru leið sína norðr til Bjǫrgynjar.

Baglar komu um myrgininn í Haugasund með sínu liði, þá komu þar til konungs bréfamenn Nikulásar biskups, lét konungr lesa upp bréfin; var þat þar á at þeir skyldu sættask, Birkibeinar ok Baglar, ok hvárigir skyldi ǫðrum mein gera; þá var skamt til jóla. Baglar skiptu liði sínu um jólin á Agðir, eptir þat fara þeir austr til Túnsbergs, ok dvǫldusk þar um vetrinn.

Nikulás biskup hafði farit áðr um sumarit norðr til Þrándheims, á fund Þóris erkibiskups; kom þat ásamt með þeim, at þeir skyldu leggja á allan hug at þeir sættisk, Birkibeinar ok Baglar; fór Nikulás biskup þá austr aptr, hófusk þá upp bréfsendingar millum manna.

Um várit fór Nikulás biskup út til Túnsbergs á fund Filippus, áttu þeir þá stefnur sín á milli.

Þá mælti konungr: "herra biskup!" segir hann, "hvern stað á sættar umleitan þessi, er þér farit með?"

Biskup svaraði: "herra," segir hann, "þat er upphaf at, at þér erut þrír hǫfðingjar, skal sinn þriðjung lands hafa hverr yðar; skulut þér, herra, hafa Víkina ok Upplǫnd, ok er þat ekki jafnt er Þrándheimr er; þar er nú sultr ok seyra, en hér er árferð góð. Vér erkibiskup hǫfum þat hugsat at þér skulut fá Kristínar, dóttur Sverris konungs, er af beztri ætt er komin í Noregi; mætti svá verða at þit ættið sonu samt, mun mǫnnum þá þykkja lítils um vert ætt Bárðar Guttormssonar eða Fólkviðar lǫgmanns; hefir oss lengi verit þungt at eiga við Birkibeina, en ef þér vilit þetta fyrst miðla, kann vera at svá búim vér um, at þeir miðli meira annat sinn."

Konungi þótti þetta áheyriligt.

Biskup ferr nú norðr til Bjǫrgynjar með góðu fǫrunauti, hann kom sér í tal við Inga konung ok Hákon jarl, bar þetta upp fyri þá ok segir svá: "Filippus frændi várr vill nú uppgefa með minni fyritǫlu alla mótstǫðu við yðr; fellsk honum vel í skap at binda við yðr tengðir, ef þér vilit gipta honum Kristínu, dóttur Sverris konungs; nú má hann vera yðr, herra, styrksmaðr mikill, hvers sem þér kunnit krefja."

Þeir konungr ok jarl váru fátalaðir um þetta: sǫgðu at ekki mundi sú sætt verða, at eigi væri Ingi einn konungr yfir landi. Biskup talaði hérum mjúkliga; las fyrst smám ok smám munina fyri þeim; kom þat helzt ásamt með þeim at Filippus skyldi fá meyjarinnar, ef þat væri hennar vili, ok hafa þvílíkt af landi, sem haft hafði Eiríkr jarl, bróðir Sverris konungs, ok þvílíka nafnbót sem Ingi konungr vill gefa honum.

Þótti Birkibeinum biskup taka allt frekara en þeir jáðu; kom svá at þetta var talat á þingum, flutti Nikulás biskup málit. Birkibeinar skutu við orðum heldr óvingjarnligum, ok báðu níðinginn þegja, sǫgðu hann nú sem fyrr ótryggjan. Biskup gaf engan gaum at hvat þeir sǫgðu.

Erkibiskup var þá ok norðan kominn, lagði hann ok mikinn hug á um sættargerðina; kom svá at sættarfundr skyldi vera í Hvítingseyjum, skyldu þar til koma hvárirtveggju, svá ok erkibiskup ok Nikulás biskup; hittusk þeir þar um haustit; lágu Birkibeinar við Hvítingsey, en Baglar við Nauteyna, fóru þá menn á millum, ok því næst fundusk þeir sjálfir.

Birkibeinar váru miklu fjǫlmennari, tǫluðu þá biskupar ok sǫgðu upp hver sætt ætluð var; var þá sem opt kann verða at hvárumtveggjum þótti nakkvat dregin sín orð; veittu Birkibeinar þá orskurð at Filippus skyldi hafa land (eigi) lengra norðr en til Rygjarbits ok eigi suðr lengra en til Svínasunds; hann skyldi ok niðr leggja konungs nafn, en hafa slíka nafnbót sem Ingi konungr vildi gefa honum. Þessi sætt var svardǫgum bundin, svá ok um manna aftǫkur flokka ámillum, þá skyldu hvárigir hefna né heimta gjǫld fyri, svá um fjár uptekt, hvárir sem tekit hǫfðu. Unnu þeir nú sættareiðana, fyrst hǫfðingjarnir, Ingi konungr ok Hákon jarl ok Filippus, síðan lendir menn ok sýslumenn, tvennar tylftir af hvárum; lauk svá þinginu at grið váru sett ok tryggðir veittar, mælti þar fyri Gunnarr grjónbakr.

Annan dag eptir festi Filippus sér Kristínu konungsdóttur.

Þá gerðisk kurr í hvárutveggja liðinu af þeim mǫnnum, er félausir váru ok hǫfðu þó nafnbœtr; var þá þat ráð gert, at eptir um várit skyldu þeir herja til Suðreyja ok afla sér fjár; ætluðusk þá til menn af hvárutveggja liðinu.

Þá gerðu þeir ok sitt ráð Pétr steypir ok Hreiðarr sendimaðr; hann átti Margrétu, dóttur Magnúss konungs; ætluðu þeir at fara út í Jórsalaheim; skildusk þá at svá mæltu; fóru Baglar austr, en Birkibeinar til Bjǫrgynjar.

Baglar kǫlluðu Filippus þá konung sem áðr. Eptir um várit gerði Filippus tvær skútur norðr til Bjǫrgynjar móti Kristínu konungsdóttur; var þar fyri Eysteinn Róason, Hámundi bust, Grundi féhirðir; fór konungsdóttir austr til Víkr. Filippus gerði brullaup sitt í Oslu; þar kom þá austan af Gautlandi Margrét drótning er átt hafði Sverrir konungr, hon var dóttir Eiríks konungs ins helga; hon var ok móðir Kristínar.

Þat sumar fóru þeir í víking í Suðreyjar, Þormóðr þasramr ok Þormóðr fýlbeinn, Óspakr suðreyski, þessir váru af Birkibeinum; en af Bǫglum var Eiríkr Tóvason ok Eiríkr ok Erlendr píkr, Bergr maull, Nikulás gilli, þeir hǫfðu tólf skip.

Einum vetri síðar fóru þeir af landi braut Pétr steypir ok Hreiðarr, ok hǫfðu tvau skip, ok kom hvergi aptr.

Þann vetr er Erlingr steinveggr andaðisk þá fóru Baglar litlu fyri jól austr til Víkr; þá dvǫldusk eptir þeir menn er skyld eirindi þóttusk eiga.

Sǫrkvir snápr hafði farit inn í Harðangr; fór hann suðr þaðan á lítilli skútu, ok þeir þrettán saman. Þá hafði lén á Rogalandi Styrkar stagnál; hann spurði til fara Sǫrkvis, ok fór at leita hans; þeir sásk við Barðhólma; Styrkarr reyri eptir ok elti þá suðr í Karmsund, tók þá at nátta, lagði Styrkarr at í Bœ, settu upp skipit ok fóru til húss; þeir lágu í stofunni.

Þeir Sǫrkvir viku aptr ok leita þeirra, lǫgðu at í Bœ ok kendu þar skip Styrkars; gengu síðan heim til bœjarins. Sǫrkvir gekk fyrst inn í stofuna, hann greip ofan kesjur tvær, ok hljóp út með, ok bað þá at sækja, sagði ærit lið; tóku þá sleða ok ráku fyri dyrrin; þeir Styrkarr hljópu upp ok tóku vápn sín, hugðu þeir at fjǫlmenni væri úti, varð því ekki af útgǫngunni. Þeir settu borð við stofuglugginn, fóru þar út nǫkkrir menn. Baglar rufu stofuna, ok báru þar inn grjót, þá tóku þeir næfrar, ok lustu þar í eldi ok báru í glugguna, svá at ljóst var í stofunni; váru þeir þá sumir særðir, en margir drepnir. Þar fell Styrkarr ok þeir sautján. Sǫrkvir varð sárr; níu mǫnnum gáfu þeir grið.

Þann sama vetr eptir jól, fyri sætta sumarit, þá bjó smiðr einn á Nesjum.

Þat var eitt kveld, at þar kom maðr einn ríðandi ok bað hann gistingar, ok bað hann gera sér hestgang. Búandi kvað þat vel mega; þeir stóðu upp er langt var til dags, ok tóku til smíðar.

Búandi spurði: "hvar varttu í fyrri nótt?" "í Meðaldal," sagði gestr; þat var norðarliga á Þelamǫrk.

Smiðrinn mælti: "þú munt vera inn mesti lýgimaðr, því at þetta má engan veg vera." Þá tók hann ok smíðaði, ok smíðaðisk ekki sem hann vildi. Hann mælti: "aldri smíðaðisk mér svá fyrr," sagði hann.

Gestrinn mælti: "smíðaðu sem sjálft vill fara," ok urðu meiri hestskúarnir en hann hefði fyrr séna, en er þeir báru til, þá var sem hœfði hestinum, þá skúaðu þeir hann. Þá mælti gestrinn: "þú ert ófróðr maðr," segir hann, "ok óvitr; hví spyrr þú einskis?"

Smiðr mælti: "hvat manna erttu? eða hvaðan erttu kominn? eða hvert skaltu fara?"

Hann svarar: "norðan em ek at kominn or landi, ok hér hefi ek nú lengi dvalzk í Noregi, en ek ætla nú at fara austr í Svíaveldi, ok lengi hefi ek nú á skipum verit, en nú mun ek verða at venjask hestinum um hríð."

Smiðrinn mælti: "hvert ætlar þú í kveld?" "austr í Sparmǫrk," segir hann.

"Þat mun eigi satt," segir búandi, "þvíat þat fær varla riðit á sjau dǫgum." Hann steig þá á hestinn; búandi mælti: "hverr ertu?"

Hann svaraði: "hefir þú heyrt getit Óðins?"

"Heyrt hefi ek hann nefndan," segir búandi.

"Hér máttu nú hann sjá," segir gestrinn, "en ef þú trúir eigi því er ek hefi sagt þér, þá sé nú er ek hleypi hesti mínum yfir garðinn."

Hestrinn hopaði til; þá keyrði hann hestinn sporum, ok rendi honum at; hestrinn hljóp yfir garðinn, ok kom hvergi við, sjau álna var garðstaurrinn hár, en aldri sá hann hann síðan.

Fjórum nóttum bǫrðusk þeir síðarr í Lenrum, Sǫrkvir konungr ok Eiríkr konungr. Þessa frásǫgn sagði smiðrinn sjálfr Filippó jarli þann sama vetr í Túnsbergi, en sá sagði oss er þá heyrði á. Bœrinn heitir í Píslum, en búandinn, sá er hestskúana gerði, hét Þórðr vettir.