Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 41
"Wæs sīo swāt-swaðuSwēona and Gēata,
wæl-rǣs werawīde gesȳne,
hū þā folc mid himfǣhðe tōwehton.
Gewāt him þā se gōdamid his gædelingum,
frōd fela geōmorfæsten sēcean,
eorl Ongenþīoufor oncirde;
hæfde Higelāceshilde gefrūnen,
wlonces wīg-cræft,wiðres ne truwode,
þæt hē sǣ-mannumonsacan mihte,
hēaðo-līðendumhord forstandan,
bearn and brȳde;bēah eft þonan
eald under eorð-weall.Þā wæs ǣht boden
Swēona lēodum,segn Higelāce.
Freoðo-wong þoneforð oferēodon,
syððan Hrēðlingastō hagan þrungon.
Þǣr wearð Ongenþīoecgum sweorda,
blonden-fexaon bīd wrecen,
þæt se þēod-cyningþafian sceolde
Eofores ānne dōm:hyne yrringa
Wulf Wonrēdingwǣpne gerǣhte,
þæt him for swengeswāt ǣdrum sprong
forð under fexe.Næs hē forht swā þēh,
gomela Scilfing,ac forgeald hraðe
wyrsan wrixlewæl-hlem þone,
syððan þēod-cyningþyder oncirde:
ne meahte se snellasunu Wonrēdes
ealdum ceorleond-slyht giofan,
ac hē him on hēafdehelm ǣr gescer,
þæt hē blōde fāhbūgan sceolde,
fēoll on foldan;næs hē fǣge þā gīt,
ac hē hyne gewyrpte,þēah þe him wund hrīne,
Lēt se heardaHigelāces þegn
brādne mēce,þā his brōðor læg,
eald sweord eotonisc,entiscne helm,
brecan ofer bord-weal:þā gebēah cyning,
folces hyrde,wæs in feorh dropen.
Þā wǣron monige,þē his mǣg wriðon,
ricone ārǣrdon,þā him gerȳmed wearð,
þæt hīe wæl-stōwewealdan mōston.
Þenden rēafoderinc ōðerne,
nam on Ongenþīoīren-byrnan,
heard swyrd hiltedand his helm somod;
hāres hyrsteHigelāce bær. Hē þām frætwum fēngand him fægre gehēt
lēana fore lēodumand gelǣste swā:
geald þone gūð-rǣsGēata dryhten,
Hrēðles eafora,þā hē tō hām becōm,
Jofore and Wulfemid ofer-māðmum,
sealde hiora gehwæðrumhund þūsenda
landes and locenra bēaga;ne þorfte him þā lēan oðwītan
mon on middan-gearde,syððan hīe þā mǣrða geslōgon;
and þā Jofore forgeafāngan dōhtor,
hām-weorðunge,hyldo tō wedde.
Þæt ys sīo fǣhðoand se fēond-scipe,
wæl-nīð wera,þæs þe ic wēn hafo,
þē ūs sēceað tōSwēona lēode,
syððan hīe gefricgeaðfrēan ūserne
ealdor-lēasne,þone þe ǣr gehēold
wið hettendumhord and rīce,
æfter hæleða hryrehwate Scylfingas,
folc-rǣd fremedeoððe furður gēn
eorl-scipe efnde.Nū is ofost betost,
þæt wē þēod-cyningþǣr scēawian
and þone gebringan,þē ūs bēagas geaf,
on ād-fære.Ne scel ānes hwæt
meltan mid þām mōdigan,ac þǣr is māðma hord.
gold unrīmegrimme gecēapod
and nū æt sīðestansylfes fēore
bēagas gebohte;þā sceal brond fretan,
ǣled þeccean,nalles eorl wegan
māððum tō gemyndum,nē mægð scȳne
habban on healsehring-weorðunge,
ac sceall geōmor-mōdgolde berēafod
oft nalles ǣneel-land tredan,
nū se here-wīsahleahtor ālegde,
gamen and glēo-drēam.Forþon sceall gār wesan
monig morgen-cealdmundum bewunden,
hæfen on handa,nalles hearpan swēg
wīgend weccean,ac se wonna hrefn
fūs ofer fǣgum,fela reordian,
earne secgan,hū him æt ǣte spēow,
þenden hē wið wulfwæl rēafode."
Swā se secg hwatasecgende wæs
lāðra spella;hē ne lēag fela
wyrda nē worda.Weorod eall ārās,
ēodon unblīðeunder Earna næs
wollen-tēarewundur scēawian.
Fundon þā on sandesāwul-lēasne
hlim-bed healdan,þone þe him hringas geaf
ǣrran mǣlum:þā wæs ende-dæg
gōdum gegongen,þæt se gūð-cyning,
Wedra þēoden,wundor-dēaðe swealt.
Ǣr hī gesēgansyllīcran wiht,
wyrm on wongewiðer-ræhtes þǣr
lāðne licgean:wæs se lēg-draca,
grimlīc gryre-gæst,glēdum beswǣled,
sē wæs fīftigesfōt-gemearces.
lang on legere,lyft-wynne hēold
nihtes hwīlum,nyðer eft gewāt
dennes nīosian;wæs þā dēaðe fæst,
hæfde eorð-scrafaende genyttod.
Him big stōdanbunan and orcas,
discas lāgonand dȳre swyrd,
ōmige þurh-etone,swā hīe wið eorðan fæðm
þūsend wintraþǣr eardodon:
þonne wæs þæt yrfeēacen-cræftig,
iū-monna goldgaldre bewunden,
þæt þām hring-selehrīnan ne mōste
gumena ǣnig,nefne god sylfa,
sigora sōð-cyning,sealde þām þe hē wolde
(hē is manna gehyld)hord openian,
efne swā hwylcum manna,swā him gemet þūhte.
Chapter 42
Þā wæs gesȳne,þæt se sīð ne þāh
þām þe unrihteinne gehȳdde
wrǣte under wealle.Weard ǣr ofslōh
fēara sumne;þā sīo fǣhð gewearð
gewrecen wrāðlīce.Wundur hwār, þonne
eorl ellen-rōfende gefēre
līf-gesceafta,þonne leng ne mæg
mon mid his māgummedu-seld būan.
Swā wæs Bīowulfe,þā hē biorges weard
sōhte, searo-nīðas:seolfa ne cūðe,
þurh hwæt his worulde gedālweorðan sceolde;
swā hit oð dōmes dægdīope benemdon
þēodnas mǣre,þā þæt þǣr dydon,
þæt se secg wǣresynnum scildig,
hergum geheaðerod,hell-bendum fæst,
wommum gewītnad,sē þone wong strāde.
Næs hē gold-hwæt:gearwor hæfde
āgendes ēstǣr gescēawod.
Wīglāf maðelode,Wīhstānes sunu: "Oft sceall eorl monigānes willan
wrǣc ādrēogan,swā ūs geworden is.
Ne meahton wē gelǣranlēofne þēoden,
rīces hyrderǣd ǣnigne,
þæt hē ne grēttegold-weard þone,
lēte hyne licgean,þǣr hē longe wæs,
wīcum wunianoð woruld-ende.
Hēoldon hēah gesceap:hord ys gescēawod,
grimme gegongen;wæs þæt gifeðe tō swīð,
þē þone þēodenþyder ontyhte.
Ic wæs þǣr inneand þæt eall geond-seh,
recedes geatwa,þā mē gerȳmed wæs,
nealles swǣslīcesīð ālȳfed
inn under eorð-weall.Ic on ofoste gefēng
micle mid mundummægen-byrðenne
hord-gestrēona,hider ūt ætbær
cyninge mīnum:cwico wæs þā gēna,
wīs and gewittig;worn eall gespræc
gomol on gehðoand ēowic grētan hēt,
bæd þæt gē geworhtonæfter wines dǣdum
in bǣl-stedebeorh þone hēan
micelne and mǣrne,swā hē manna wæs
wīgend weorð-fullostwīde geond eorðan,
þenden hē burh-welanbrūcan mōste.
Uton nū efstanōðre sīðe
sēon and sēceansearo-geþræc,
wundur under wealle!ic ēow wīsige,
þæt gē genōgenēan scēawiað
bēagas and brād gold.Sīe sīo bǣr gearo
ǣdre geæfned,þonne wē ūt cymen,
and þonne geferianfrēan ūserne,
lēofne mannan,þǣr hē longe sceal
on þæs waldendeswǣre geþolian."
Hēt þā gebēodanbyre Wīhstānes,
hæle hilde-dīor,hæleða monegum
bold-āgendra,þæt hīe bǣl-wudu
feorran feredon,folc-āgende
gōdum tōgēnes:"Nū sceal glēd fretan
(weaxan wonna lēg)wigena strengel,
þone þe oft gebādīsern-scūre,
þonne strǣla storm,strengum gebǣded,
scōc ofer scild-weall,sceft nytte hēold,
feðer-gearwum fūsflāne full-ēode."
Hūru se snotrasunu Wīhstānes
ācīgde of corðrecyninges þegnas
syfone tōsomneþā sēlestan,
ēode eahta sumunder inwit-hrōf;
hilde-rinc sumon handa bær
ǣled-lēoman,sē þe on orde gēong.
Næs þā on hlytme,hwā þæt hord strude,
syððan or-weardeǣnigne dǣl
secgas gesēgonon sele wunian,
lǣne licgan:lȳt ǣnig mearn,
þæt hī ofostliceūt geferedon
dȳre māðmas;dracan ēc scufun,
wyrm ofer weall-clif,lēton wǣg niman,
flōd fæðmianfrætwa hyrde.
Þǣr wæs wunden goldon wǣn hladen,
ǣghwæs unrīm,æðeling boren,
hār hilde-rinctō Hrones næsse.
Chapter 43
Him þā gegiredanGēata lēode
ād on eorðanun-wāclīcne,
helmum behongen,hilde-bordum,
beorhtum byrnum,swā hē bēna wæs;
ālegdon þā tō-middesmǣrne þēoden
hæleð hīofende,hlāford lēofne.
Ongunnon þā on beorgebǣl-fȳra mǣst
wīgend weccan:wudu-rēc āstāh
sweart ofer swioðole,swōgende lēg,
wōpe bewunden(wind-blond gelæg)
oð þæt hē þā bān-hūsgebrocen hæfde,
hāt on hreðre.Higum unrōte
mōd-ceare mǣndonmon-dryhtnes cwealm;
swylce giōmor-gydlat. con meowle
. . . . .wunden heorde . . .
serg (?) cearig sǣldegeneahhe
þæt hīo hyre . . . . gas hearde
. . . . . edewælfylla wonn . .
hildes egesanhyðo
haf midheofon rēce swealh (?)
Geworhton þāWedra lēode
hlǣw on hlīðe,sē wæs hēah and brād,
wǣg-līðendumwīde gesȳne,
and betimbredonon tȳn dagum
beadu-rōfes bēcn:bronda betost
wealle beworhton,swā hyt weorðlīcost
fore-snotre menfindan mihton.
Hī on beorg dydonbēg and siglu,
eall swylce hyrsta,swylce on horde ǣr
nīð-hȳdige mengenumen hæfdon;
forlēton eorla gestrēoneorðan healdan,
gold on grēote,þǣr hit nū gēn lifað
eldum swā unnyt,swā hit ǣror wæs.
Þā ymbe hlǣw riodanhilde-dēore,
æðelinga bearnealra twelfa,
woldon ceare cwīðan,kyning mǣnan,
word-gyd wrecanand ymb wer sprecan,
eahtodan eorl-scipeand his ellen-weorc
duguðum dēmdon,swā hit ge-dēfe bið,
þæt mon his wine-dryhtenwordum herge,
ferhðum frēoge,þonne hē forð scile
of līc-hamanlǣne weorðan.
Swā begnornodonGēata lēode
hlāfordes hryre,heorð-genēatas,
cwǣdon þæt hē wǣreworuld-cyning
mannum mildustand mon-þwǣrust,
lēodum līðostand lof-geornost.