Maðr hét Ívarr, upplenzkr at ætt ok ættgǫfugr, hann kom til hirðar Ingjalds konungs, ok tók hann vel við honum; ekki var hann þar þá, at Án var með konungi. Ívarr var gjörfiligr maðr; hann lagði hug mikinn á Ásu, ok hafði tilmæli við hana um ráðahag. Konungr tók því seinliga; þau tǫluðu þetta mál með sér.
Konungr mælti þá: "mjǫk leitar þú eptir þessu, ok mun ek gera á kost; þú skalt fara á fund Áns, ok fœra mér hǫfuð hans; en er þú kemr aptr, áttu þessa ráða von, er þú beiðisk, því þá muntu kallaðr mikilmenni ok makligr konungs mágr."
Ívarr kvað eigi auðsóttligt: "eða gefr þú, konungs systir! jáyrði til þessa máls?"
Hon svarar: "ek ætla vera á valdi bróður míns, ef þú kemr þessu erindi fram."
Við þetta fór hann austr í land ok á fund Áns, ok skorar á hann til vetrvistar.
Án spyrr, hverr hann væri, ok kveðsk varla vita kunna, með hverjum hug hverr væri, en lézk óvanr at synja matar: "ek beiðumsk ok ekki forgiptar, fyrr enn ek veit, hversu þegit er, eða veitt er." Ívarr var honum fylgisamr til smíða ok annars.
Þat var eitt kveld, at þeir gengu heim, at Ívarr kom í hug, hvat hann átti at annask; hann hljóp þá at Án, ok hjó til hans; Án gekk skjótara; enn Ívarr hugði, ok var stórfetaðri, ok hjó hann í jǫrðina ok allt í viðarrœtr. Án fann nú atgǫngu hans, ok snýr aptr, ok sagði, at honum þótti eigi vel í hald koma vistar launin.
Án batt hann með bogastreng, ok rak hann heim fyrir sér; hann setti Ívar í fjǫtr um nóttina; en er menn vissu þetta, báðu þeir drepa hann, ok segja hann til þess gǫrt hafa.
Án kvað eigi þat skyldu: "mun þat þá mælt, at ek gerumsk fjandmaðr konungs, ef menn vita eigi sanna sǫgu; vilik þing láta stefna fjǫlmennt, ok konungsmaðr (geri) sǫgu sína, ok geri fyrir ǫllum bert þetta vandræði," ok svá var gǫrt.
Kom Án á þingit, ok leiðir Ívar eptir sér. Án mælti: "seg nú fram allt erindi þitt!" Ívarr gerði svá; þá mæltu allir, at hann hafi sér dauða ráðit.
Án mælti: "nei," sagði hann, "þat skal eigi vera; ek veit, hvers hann á heim at vitja, sem þér heyrðuð;" Hann lét brjóta fótleggi hans allt til knés, ok lét síðan grœða ok snúa fótunum ǫðruvís enn áðr, horfðu þá tær á bak aptr. Án mælti: "stattu nú fyrir mér," ok svá gerir hann. Án mælti: "nú ertu konungs gersemi, er þú ert frá því sem aðrir menn;" Síðan snýr hann andliti hans nǫkkut, ok mælti: "nú ertu til hvorstveggja enda afbragð annarra manna, vænn at yfirliti, enda eigi fœttr sem aðrir menn; hittu nú Ingjald konung; geld ek þik fyrir annan bróðurinn, enda á hann nú hingat einkis at vitja."
Ívarr hitti konung, ok sagði eigi sína slétta.
Konungr mælti: "þat hefik vitat, at menn hafa drepit niðr menn, hverr fyrir ǫðrum; hitt veit ek varla, at slíkar meiðslar hafi gjörfar verit, ok kalla þat konungs gersemar, ok þykki mér engi gersemi í þér, ok far til eigna þinna!"
Konungs systir mælti: "villtu nú eigi unna honum ráðahagsins við mik?" konungr kvað þat eigi sama; "lét Ívarr sér offr framarla treyst hafa, at hann mundi þessu á leið koma, ok váru því engi fjartǫk í hǫfð við þik."
Þórir var þá eigi lǫngum heima. Eptir þetta sendi konungr tólf menn til hǫfuðs Áni, ok mælti svá: "ek vil senda yðr með þeim hætti á fund Áns, at þér beiðið hann vetrvistar, en hann er stórlyndr, ok mun spyrja, því þér farið svá margir saman: en þér skuluð segja, at þér eigið fé allir saman, ok þér trúið engum til at skipta með yðr nema honum; ok ef hann tekr við yðr, dragið undir yðr aðra jafnmarga af mǫnnum hans með fégjǫfum, ok kalla ek þá sjálfrátt, at þér látið hann eigi rekask undan."
Síðan fóru þeir á fund Áns, ok fóru svá orð með þeim, sem konungr gat til; hann tók þó við þeim, ok váru þeir þar fram um jólin.
Eitt kveld mælti Jórunn við Án: "hvat gestum hyggr þú þetta vera, er þik hafa heimsótt?"
Hann sagði: "þat hygg ek, at þeir séu góðir menn, ok til þess ætlum vér."
Hon kveðsk eigi þat ætla, at þeir muni dyggvir menn heita mega, "ok gruna ek þat, hvárt þeir hafa unnit illvirki, eða ætla þeir til; þvíat hvert sinn er þú gengr frá rúmi þínu, þá sjá þeir eptir þér, ok bregða lit við."
Hann kveðsk eigi þat ætla.
"Enn ber ek meiri ǫnn fyrir þér, enn ek ætlaða," sagði hon, "ek vil þú gangir frá húsi á morgin; (ok ef þeir) gera engan grun á sér, þá mun þetta ekki vera; seg, at þú skalt heim í kveld, ok at þú vilir einn fara; ok ef þeir gera nǫkkurn grun á sér, þá má vita, hverir þeir eru."
Án kvað svá vera skulu.
Um morguninn gekk Án frá húsi, ok er vetrgestir sáu þat, hyggja þeir þá færi á Án, ok fóru heiman í tveim stǫðum, sex í hvárum stað, en sex váru heima af njósnarmǫnnum ok sex af húskǫrlum, er fé tóku til hǫfuðs Áni; váru sex af hvárum í fyrisátrinu; þeir settusk hjá gǫtu Áns.
Jórunn hittir Grím, ok sagði; at henni þótti grunsamlig fǫr þeirra, "ok far þú á njósn;" Hann kvaðsk þess búinn, ok fór í skóg með marga menn, svá at hinir vissu eigi, en sáu þeir hvergi.
Leið nú á kveldit, ok sýndisk þeim mest nauðsyn at fara heim ok gæta tímans, at eigi yrði í ráðit um atfǫrina; þeir kómu heim; Án var þá kominn í ǫndvegi ok ekki frýnn; Grímr var þá ok heim kominn.
Án mælti: "þat mun nú hœfa vetrgestum vorum, at segja erindi sin, ok hvern þeir ætluðu mér dauðann í dag; ek veit nú ráð yður, ok fyrir lǫngu vissa ek svik yður við mik; en eigi hefik dygt hjónaval."
Þeir urðu við at ganga.
Án mælti: "eigi munik drepa hjón (mín), ok fari þau á brott; en konungsmenn gef ek í vald Grími, frænda mínum, ok hafi hann af þeim gaman í dag," Grímr kvað slíkt vel mælt; hann fór til skógar, með þá ok spyrti þá saman alla á einn gálga.
Þetta spyrr Ingjaldr konungr, ok líkar mjǫk illa. Þórir var þá kominn til hirðarinnar, hann var hljóðr, ok þótti mjǫk þrútna málit.
Konungr spyrr, því hann væri svá hljóðr; "vel viljum vér til þín gera sem fyrr."
Þórir sagði: "ekki frýik á þat, en varla verðr þat með hallkvæmd."
Konungr spyrr: "hvat skortir at um þat, sem faðir minn gerði?"
"Ekki leita ek á þetta," sagði Þórir; "en stœrrum gaf faðir þinn mér, sem er sverð þetta."
Konungr sagði: "er þat gersemi mikil?"
"Sjá þú," sagði Þórir.
Konungr tók við ok brá sverðinu, ok mælti: "ekki er þetta ótígins manns eiga."
Þórir sagði: "þiggi þér þá, herra!" konungr sagði: "eigi vil ek þat, þú skalt eiga ok þér lengst fylgja;" Hann gekk at Þóri í hásætinu, ok lagði í gegnum hann, ok lét þar standa sverðit í sárinu; hann mælti: "ýmsir munu við Án sendask sendingar á milli;" Síðan bjó hann skip, ok váru á sextigir manna, ok bað þá fara á fund Áns ok leggja í lægi hans ok teygja hann á skip: "ok segið, at þar sé kominn Þórir, bróðir hans, ok vill leita um sættir; en ef hann kemr í greipr yðr, þá drepið hann, ok er þá goldit nǫkkut fyrir mína brœðr, ef þessir koma fyrir þá; komið snemma dags til Áns!"
Þetta verk mæltisk mjǫk illa fyrir, ok var hann nú kallaðr Ingjaldr hinn illi af hverjum manni; síðan fóru þeir veg sinn.
En áðr um nóttina enn þeir kómu við land, þá dreymdi Án, ok sagði Jórunni: "mér þótti Þórir hér kominn daprligr mjǫk; en ávalt hefir hann komit, er mik hefir dreymt hann; en eigi vilda ek at þeir fœri erindislausir, er hann fœra hingat með slíku móti, (er mér) segir hugr um, því hann sýndisk mér allr blóðugr, ok stóð sverð í gegnum hann;" Hon kvað svá vera mega, at skírir væri draumar hans.
Án spratt upp, ok sagði at menn mundu koma; hann lét búa fjǫgur skip, ok váru tvau við útey, en ǫnnur tvau í leynivogi hjá læginu fyrir bœnum; Án sendi menn í bygðina eptir mǫnnum, at drekka fagnaðarǫl á mót Þóri, ef hann kemr glaðr ok heill, elligar reyna vápn sín. Án var á bœnum, en menn hans á skipum, ok beið hann búinn þess, er at hǫndum kœmi.
Eptir þat sjá þeir, at skip rendi á lægit fyrir bœinn, ok rauðir skildir á. Skipamenn sendu Án orð, at hann kœmi ofan ok fyndi Þóri, bróður sinn, er þar var kominn, at leita um sættir.
Án mælti: "opt hefir hann ekki þann mun metit, (at ganga heim), ok lætr hann nú lítit á skorta;" Þeir kváðu honum svefnhǫfugt. Án kveðsk ganga mundi ofan at skipi, en eigi lengra. Þeir treystusk eigi at ganga at honum, ok skutu Þóri af skipi upp, ok báðu Án taka við vinsending Ingjalds konungs; Án tók Þóri upp, ok mælti; "goldit hefir þú grunnyðgi þinnar, er þú trúðir konungi vel, en annat mun nú skyldara, enn at ávíta þik."
Hann skaut honum í hellisskúta, en hljóp út á skipit, ok brá upp rauðum skildi; hann leggr nú at þeim, ok bǫrðusk þeir, ok fellu mjǫk menn Ingjalds konungs. Einn maðr barðisk á knjánum; Grímr sótti at honum; en sá maðr hjó til hans á knésbótina ok af kálfann með hælbeininu, ok lét hann mundu stirðfœttan, áðr enn grætt væri; þeir drápu hvert manns barn.
Án lét haug gera ok skip í setja ok Þóri í lypting, en konungsmenn á hvárttveggja borð, til þess at þat sýndisk í því, at honum skyldu allir þjóna. Grímr var græddr.
Konungr spyrr nú þessi tíðindi, ok þótti enn eigi mjǫk aukizk hafa sinn sómi eða sæmd.
Þat var einn morgin at Án var heima á bœ sínum, at hann mælti: "þat hygg ek," sagði hann, "at menn sé í skóginum mjǫk margir, ok má vera, at komi at því, sem mælt er, at mikit er konungs ríkit ok mikil er konungs gipta." Án vekr nú upp húskarla sína, ok mælti: "opt finnsk þat á, at ek em vel kvángaðr; Jórunn hefir opt varat mik við, at ek skylda eigi sitja hér við mótþykki konungs, en ek vildi láta drífa um stafn, sem verða mætti." Síðan tók hann ás einn, ok hjó í sundr, ok telgir handarhald á báðum hlutunum. Án sagði: "þá er vér komum út, mun hringr sleginn um oss, en mér þykkir íllt at flýja; en við Grímr munum eigi vápnum við koma," ok bað hann taka annan trélurkinn, ok svá gerðu þeir.
Þeir sneru nú til sjófar, þá var konungr þar kominn með mikinn mannfjǫlda. Þeir Án ruddu gǫtu fyrir sér, ok lǫmdu á tvær hendr; þótti konungs mǫnnum þar eigi gott at búa undir, en húskarlar sóttu þar eptir, ok váru margir drepnir, en konur komusk á náðir Jórunnar.
Þeir Án ok Grímr kómusk á eina róðrarskútu, ok sáu konungsflotann umhverfis sik, en út miðsyndis var ein njósnarskúta. Án sagði, at honum þœtti vel, at þeir gerði þeim nǫkkurn ǫfundarkrók, sem oss eru settir til meins. Án skaut einum fork, er járni var búinn, undir rangbyrðit á skútunni, ok gerðisk þat skipti á, at sjór kolblár kom í staðinn, ok kǫlluðu menn á konungs skipin, at þeir hjálpi þeim. Án sótti undan út á millum þeirra. Án sagði, at meiri mundi róðr Gríms, ef báðir fœtr hans væri jafnir; hann kvað einskis skyldu ísakna. Án fann eigi fyrr enn hlummarnir á árunum skullu millum herða honum, en Grímr var sprunginn af róðrinum. Án sté nú fyrir borð, ok vildi þat sízt, at konungs menn hefði hendr at honum; þeir sáu at maðrinn var fyrir borð stiginn, en annarr lá dauðr í austrinum; þeir segja konungi þetta.
Hann sagði: "þess var von at Án fyrimyndi oss at hafa hendr at honum, en þó skal honum fyrir allt eitt koma, ok setjum vǫrðu allt með sjónum, at hann komisk eigi á land."
Þetta kom Án í hug, ok snýr þvers til eyjar einnar, er lá utan fyrir, ok komsk þar upp, ok var þá allmáttfarinn. Erpr hét sá, er þar bjó, ok kona hans; ekki var þar fleira manna. Erpr kannar fjǫrur, ok fór með eyk, ok sá at maðr lá mikill á strǫndinni; bóndi ætlaði hann dauðan, ok gekk illa at honum; Án bað hann fara djarfliga.
Erpr sagði: "þú munt hafa hægri sæng haft heima hjá Jórunni;" Hann ekr honum nú heim, ok skǫgðu fœtrnar út af vagninum; kerling bað hann eigi dauðum manni heim aka. Erpr kvað ǫnnur efni í vera, ok sagði henni; hon mælti, at þat mundi gott til fjár, ef við góðan dreng ætti um.
Án hrestisk þar nú mjǫk. Ingjaldr konungr hugði Án dauðan, ok fór hann heim. Án var með karli, ok er hann var heill, flytr Erpr hann til lands; Án kvað þeim vel farit hafa, ok gaf kerlingu gull, en Erpi eyna, ok lét þó meira skyldu verðkaup þeirra í tómi.
Síðan kom Án heim. Jórunn hafði nǫkkut snúit áleiðis á meðan, ok skorti þó mikit á, at risna mætti haldask. Menn fǫgnuðu vel Án; en hann svarar húsfreyju: "ekki hǫfum vér jafnir verit um fjárhagina hingat til við þik;" Hon kvaðsk ekki at því telja, ef hann heldisk við; honum kom nú í hug, at eigi mundi óráðligt, at vitja fjárins í skála Gárans, því honum þótti nú nauðsyn tilbera; hann lét þat nú heim fœra, ok sagði Jórunni: "hér máttu líta á mína eigu," ok segir allan tilburðinn; þótti hann þá eigi félauss, sem menn ætluðu, kom nú í samt lag um fé þeirra sem áðr eða meira.
Án setr nú njósnir allavega frá sér. Ingjaldr konungr frétti þetta, ok hafði hann gæzlur á sér, ok svaf í skála hjá hirð sinni.
Án fylgdi smíðum sínum sem fyrr; ok eitt kveld, sem hann gekk frá smíðinni, sá hann í ey einni eld brenna; honum kom í hug, at konungr mundi enn vitja eða snǫttungar mundu leggjask á fé hans; hann forvitnask um, ok fór til sjófar einsaman, ok tók sér bát, ok nær til eyjarinnar. Hann sá þar mann sitja við eldstó ungligan ok mikinn; sá var í skyrtu ok línbrók; hann mataðisk; silfrdiskr stóð fyrir honum; hann hafði kníf tannskeptan, ok stakk upp úr katlinum, ok át af slíkt er honum sýndisk, en kastar aptr í, er kólnaði, en tók þá annat upp.
Án þótti hann eigi varliga búa um sik; hann skaut til hans, ok kom í stykkit, er hann vá upp úr katlinum, ok datt þat í ǫsku niðr; hann leggr skeytit niðr hjá sér, ok mataðisk sem áðr. Án skaut ǫr annarri, ok kom hon í diskinn fyrir hann, ok fell hann í tvá hluti; þessi sat ok gaf engan gaum at þessu; þá skaut Án hinni þriðju, ok kom sú í knífskeptit, er aptr stóð úr hendi honum, ok fló heptit í tvá hluti.
Þá mælti sjá hinn ungi maðr: "þessi maðr gerði mér mein, en sér lítit gagn, er hann spilti kníf mínum;" Hann þreif upp boga sinn, en Án kom í hug, at eigi var víst, hvar óskytin ǫr geigaði; hann gekk ǫðrumegin eikarinnar, ok lét hana á millum þeirra. Sjá hinn ungi maðr skaut hinni fyrstu ǫr, svá Án hugði at koma mundi á hann miðjan, ef hann hefði beðit; ǫnnur þótti honum sem komit mundi hafa fyrir bringspalir honum, en hin þriðja í augat, ok stóðu svá allar til í eikinni, þar sem Án hafði staðit.
Þá mælti sá hinn ungi maðr: "hitt er þeim ráð, er skaut at mér, at sýna sik nú, ok hittumsk við, ef hann á við mik sakir;" Síðan gekk Án fram, ok tóku til glíma, ok var þeirra atgangr mjǫk sterkligr. Án mœddisk skjótara, þvíat hinn var stinnleggjaðr ok sterkr. Án bað þá hvílask, en hinn ungi maðr lézk búinn til hvárstveggja, ok þó réð Án.
Hann spyrr: "hvert er nafn þitt?" hann kveðsk Þórir heita, en sagði fǫður sinn heita Án, "eða hverr ertu?" "ek heiti Án," sagði hann.
Ungi maðr sagði, "þat mun satt vera, at margs góðs muntu án vera, ok ertu nú án sauðarins þess, er ek tók."
Án sagði: "hirðum ekki um heiptarmál! ok er þetta lítils vert, eða hverjar hefir þú jarteignir, ef þú finnr fǫður þinn?"
"Ek ætla finnask muni sǫnn merki sǫgu minnar, en þó em ek eigi skyldr þér at sýna," sagði Þórir.
Án lét þat betr sama at sýna, hvat til marks væri um faðerni hans. Þórir sýnir honum hringinn. Án sagði: "sǫnn er þessi merki, at fǫður þinn hefir hér fyrir hitt, ok fǫrum heim ok vitjum betra herbergis."
Þeir gera nú svá, ok koma heim, ok sátu menn hans ok biðu eptir honum með ugg ok ótta, því þeir vissu eigi, hvat af honum var orðit. Án settisk í ǫndvegi, ok Þórir hjá honum; Jórunn spyrr, hverr sjá maðr væri hinn ungi. Án bað hann sjálfan segja til nafns síns.
Hann sagði: "Þórir heiti ek, ok em ek son Áns."
Hon mælti: "kemr at því, sem mælt er, at hverr er auðgari enn þykkisk; ekki sagðir þú mér at þú ættir þenna son, en þó hygg ek ekki aukasmíði vera munu at honum ok togið af honum! eða hversu gamall ertu?" "átján vetra," sagði Þórir.
Hon sagði: "þat ætla ek at ek muna kalla þik hálegg, þvíat ek hefi engum séð hærra til knés."
Hann sagði: "þetta nafn líkar mér, ok muntu gefa mér nǫkkut í nafnfesti, at menn kalli mik svá;" Hon sagði, þat skyldu satt, ok gaf honum gull mikit.
Án spyrr Þóri at um uppfœði hans með karli; hann kvað þat orð á hafa verit, at þar fæddisk upp dóttir; "þvíat Ingjaldr konungr vildi drepa mik, ok flýðik því norðan, sem verða mátti." Þar var Þórir um vetrinn.
Án mælti eitt sinn: "eigi nenni ek at fœða þik upp sitjanda lengr, ef þú leggr ekki fram;" Hann kveðsk eigi til hafa í fémunum nema hringin. Án kvað sér betra þykkja, at hafa sendifǫr nǫkkura: "sýnisk mér sem þú værir skyldr til at hefna nafns þíns á Ingjaldi konungi; ætla ek at þér verði auðit helzt af vorri ætt, þvíat þat er reynt, at við konungr leggjumsk aldri hendr á; ok ekki þarftu hingat at vitja, nema hefndin komi fram, hvárt sem þú átt skylt við mik eða eigi. Sverðit Þegn skaltu eiga, ok ef þú kemr þessu verki fram, þá er þar systir konungs, haf þú hana með þér, ok gjalt henni son fyrir bróður!"
Þórir kvað þetta gera mundu, ok helt með skip albúit í hernað, en at hausti hafði hann fimm skip vel skipuð; hann var yfrit djarfr maðr ok sterkr ok hinn mesti hervíkingr.
Hann kom á bœ Ingjalds konungs á náttarþeli, ok bar eld at skálanum; vǫknuðu menn við reykinn. Ingjaldr konungr spyrr, hverr fyrir eldinum réði. Hann kvað Þórir hálegg þar vera.
Konungr segir: "vera má at þessi gneisti hafi flogit af Drífu karls dóttur, því þar hefir mér lengi grunr á verit; ok má vera at oss verði fullelda um þat lýkr."
Þórir kveðsk á þat viljaðr, at sjatnaði illvirki hans. Ingjaldr konungr lét þá brjóta upp stokkana, ok bera á skálahurðina, ok kvað eigi vilja inni brenna; þá hlupu menn út. Þórir var nær staddr, þá er konungr kom út, ok hjó hann banahǫgg.
Hann tók brott Ásu, ok hafði með sér ok mikit fé, ok sendi hvárttveggja fǫður sínum; hann tók vel við Ásu, en Þórir leggsk í hernað, ok vann mǫrg framaverk; hann var ágætr maðr, ok þótti líkr fǫður sínum. Þórir kom með þat til Áns, at hann var orðinn stórauðigr, ok fekk þar góðar viðtǫkur.
Hann var þar um vetrinn, en at vári sagði hann Áni, at hann vill á brott ráðask, "ok gef ek þér upp eignir allar; en þú girnsk eigi eignir þær, sem Ingjaldr konungr hefir átt!"
"Þvíat skamt mun at bíða, at eytt mun fylkiskonungum; ok er betra at gæta sinnar sæmdar, enn at setjask í hærra stað ok þaðan minkask; en ek mun fara norðr í Hrafnistu til eigna minna. Erp skaltu annask ok fóstra þinn ok móður;" Síðan fór Án norðr, en Þórir varð gildr maðr.
Án kom norðr í eyna, ok átti hann þar dóttur, þá er Mjǫll hét, móður Þorsteins, Ketils sonar raums, fǫður Ingimundar hins gamla í Vatnsdal. Án átti opt at berja um þær skinnkyrtlur norðr þar, ok þótti hann hinn mesti maðr fyrir sér. Son Þóris var Ǫgmundr akraspillir, faðir Sigurðar bjóðaskalla, ágæts manns í Noregi, ok lýkr hér við sǫgu Áns bogsveigis.