Bókastaðir

Í þann tíma, er fylkiskonungar váru í Noregi, hófsk þessi saga; þá réðu feðgar tveir fyrir einu fylki; hét Ólafr hinn eldri, en Ingjaldr hinn yngri; þó var Ingjaldr fulltíða, er sjá saga gerðisk. Ólíkt var þeim feðgum farit; Ólafr konungr var vinsæll, en Ingjaldr var undirhyggjumaðr hinn mesti. Bjǫrn ok Ketill hétu hirðmenn þeirra; hann var kallaðr Bjǫrn hinn sterki; þeir váru lyndislíkir ok Ingjaldr konungr, uppivǫðslu miklir ok tilleitnir. Dóttur átti Ólafr konungr, þá er Ása hét, kvenna fríðust ok vel at sér. Þeir feðgar réðu fyrir Naumdœlafylki.

Ólafr konungr var þá gamall, er hér var komit sǫgunni. Hann hafði átt tvær drótningar, ok var ǫnduð hvártveggi; hét sú Dís, er hann átti síðar, hana hafði fyrr átt Ǫnundr konungr uppsjá af Firðafylki, ok átti við henni tvá sonu, ok hétu Úlfr hvártveggi; þeir réðu nú fyrir Firðafylki, ok þóttisk Ingjaldr eiga þat ríki hálft við brœðr sína í erfð eptir móður sína. Átti hann við þá tvær orrostur, ok hafði í hvárritveggju ósigr.

Bjǫrn er bóndi nefndr; hann bjó í Hrafnistu, hon liggr fyrir Naumudǫlum. Bjǫrn var í hinni meirri bóndatǫlu norðr þar; kona hans hét Þorgerðr, hon var dóttir Bǫðmóðs Framarssonar ok Hrafnhildar Ketils dóttur hœngs. Þau Bjǫrn áttu þá dóttur, er Þórdís hét; hana átti Gautr á Hamri, gildr maðr fyrir sér, þau áttu þann son, at Grímr hét; hann var snemma bæði mikill ok sterkr; áttu þau Bjǫrn ok Þorgerðr fleiri bǫrn.

Þórir hét son þeirra hinn eldri, vænn maðr ok kurteis ok vel at sér um alla hluti; hann var hirðmaðr Ólafs konungs, ok hafði mikil metorð af honum, ok þat til marks um, at Ólafr konungr gaf Þóri sverð, þat er þeir frændr hǫfðu langan tíma átt, ok miklar menjar afhaldit, þat hét Þegn; þat var bæði langt ok breitt, ok beit allra sverða bezt; þat var þrískafit. Lǫngum sat Þórir annan vetr með konungi, en annan hjá feðr sínum.

Hinn yngri son Bjarnar hét Án; hann var snemma mikill vexti ok ekki vænn ok heldr seinligr, en um afl hans var mǫnnum ekki kunnigt, þvíat hann reyndi þat aldri, heldr þótti hann heimsligr; lítit ástríki hafði hann af feðr sínum, en móðir hans unni honum mikit. Ekki þótti mǫnnum hann vera líkr um neitt enum fyrrum frændum sínum, sem var Ketill hœngr ok aðrir Hrafnistu menn, nema á vǫxt.

Ekki lagðisk Án í eldaskála, en þó var hann afglapi kallaðr af sumum mǫnnum; við engar vandisk hann íþróttir; leið svá fram, þar til at hann var níu vetra; hann var þá ekki minni enn Þórir, bróðir hans; hann var harla ósinniligr, lítt var hann ok settr at klæðum, þvíat úti váru á honum bæði kné ok olbogar; en er hann var tólf vetra, hvarf hann á brottu þrjár nætr, svá at engi vissi, hvat af honum varð.

Án gekk í eitt skógar rjóðr, hann sá þar stein einn standa mikinn ok mann hjá einum lœk; hann hafði heyrt nefnda dverga, ok þat með at þeir væri hagari enn aðrir menn; Án komsk þá á millum steinsins ok dvergsins, ok vígir hann utan steins, ok sagði hann aldri skulu sínu inni ná, nema hann smíðaði honum boga svá stóran ok sterkan, sem við hans hœfi væri, ok þarmeð fimm ǫrvar; þat skyldi þeim fylgja, at hann skyldi um sinn hœfa með hvárri, þat er hann skyti til eptir sínum vilja; innan þriggja nátta skyldi þetta gǫrt vera, ok beið Án þar meðan. Svá gerði dvergrinn, sem fyrir var skilit, ok með engum álǫgum; en dvergrinn hét Litr. Án gaf honum skotsilfr nǫkkut, er móðir hans hafði gefit honum; stól vænan gaf dvergrinn Án; síðan fór hann heim, ok bar stólin á baki sér, hlógu menn þá mjǫk at honum. Án gaf móður sinni stólinn, ok kveðsk henni eiga bezt at launa.

Þá er Án var átján vetra, var hann ǫllum mǫnnum stœrri norðr þar; hvárki hafði honum þá enn vaxit vit né kurteisi; þann vetr hafði Þórir setit í Hrafnistu, ok hafði þá fengit kenningar nafn af sverði sínu, ok var hann kallaðr Þórir þegn.

En um várit bjósk Þórir at fara á konungs fund. Án biðr at fara með honum; en Þórir neitar því þverliga; en er hann fór út til skips, kom Án þar farandi. Þórir spyrr, hvat hann vili þá. Án segisk með honum fara skulu, hvárt er hann leggi þar nǫkkut loforð til eða ekki.

Þórir segir hann hvergi fara skyldu: "kann þú ekki at vera hjá hǫfðingjum," segir hann, "at varla má við þína siðu hœfa heima hér;" Hann tók þá Án, ok batt hann við eina eik heldr sterkliga; ekki brauzk Án við. Síðan fór hann ok eigi langt, áðr hann sá, at Án fór þar, ok dró eptir sér eikina, hafði hann kippt henni upp með rótum.

Þórir mælti þá: "undramaðr ertu, frændi! at afli, en eigi lízk mér þó ráð, at þú farir á konungs fund með þvílíka skapsmuni, sem þú hefir." Þórir skar þá af honum bǫndin, ok mælti: "lítils villtu virða mín orð;" Hann brá þá sverðinu Þegn, ok ógnaði honum með: "þetta sverð mun kenna þér sannsýni, er þú hefir enga áðr, ok mun þat þik ekki mikils meta, ok stemma ferð fyrir þér."

Án mælti: "ekki muntu hræða mik sem sprotafǫrn; ok at þú vitir, hvers ek á kosti við þik, þá skaltu nú sjá þat;" Án þreif þá til Þóris, ok brá honum á lopt, ok hristi hann sem barn, ok mælti: "sjá nú, hvat þú átt undir þér, ef okkr þykkir eigi einn veg!" hann lét hann þá lausan, ok sá Þórir þá, hvert efni í manninum var.

Fóru þeir þá útá skip; en at því hugði Án, hvar hann skyldi þess koma sér, at ǫllum þœtti sér mest mein at. Kaupmenn spurðu, hverr annan, hverr sjá maðr væri.

Án mælti: "því spyri þér mik eigi at? ek kann at segja yðr; ek heiti Án, ok ættaðr úr Hrafnistu, bróðir Þóris þegns;" En þeir kváðusk ekki trúa því; hann kvað þat satt, er hann segði; þeir létu hann skyldu þar velkominn.

Án var klæddr lítt. Þórir bað skera vǫru til klæða honum, svá at hann væri eigi svá afleitinn, ok svá var gǫrt, kom honum þat ekki mjǫk at haldi, þvíat hann festi ófimliga á sik, ok varð honum engi búningsbót at þessu. Vel váru skipverjar til Áns, kunni hann ok eigi annat í móti at leggja.

Þeir Þórir kómu við Naumdœla fylki, ok spurðu þar þau tíðindi, at andaðr var Ólafr konungr, en Ingjaldr var þá einn konungr yfir því ríki, er þeir hǫfðu báðir átt. Þórir mælti þá: "sá lézk þar, er maðr var fremri, ok munda ek eigi norðan hafa farit, ef ek hefði vitat þessi skipti."

Þórir kemr nú at konungs bœnum. Án hafði með sér boga sinn, ok er þeir kómu at hǫllinni, bendir Án upp bogann, er ákafliga var sterkr. Þórir spyrr, hvat þat skyldi. Án kvað þat brátt mundu sýnask; hann lét koma strenginn fyrir brjóst sér, en bogann um herðarnar; skeyti hafði hann í hendi sér, ok er þeir kómu at hallardyrunum, gáfu dyraverðirnir rúm Þóri, en um ferð Áns varð skarkala mikit, þvíat hann breytti ekki búningi sínum; síðan gekk hann at dyrunum fast, en boginn skagði um herðarnar, ok vannsk ekki rúm til í dyrunum, ok varð boginn annathvárt at brotna eða beygjask mjǫk, þvíat dyrnar stóðusk atgǫnguna; þá komsk Án í hǫllina, bendisk boginn, en brotnaði ekki. Án sezk útarliga niðr, en Þórir gekk fyrir konung, ok kvaddi hann.

Konungr tók því vel, ok bað hann fara til ǫndvegis gegnt sér: "skulu þér hér velkomnir með oss; eða hverr var í fǫr með þér, eða hví skilr þessi maðr svá skjótt við þik?"

Þórir mælti: "sá maðr er bróðir minn, ok hefir varla á sér alþýðu hátt."

Konungr mælti: "hann skal hér velkominn, ok siti hann hit næsta þér; gerum vér þat fyrir þínar sakir, ok heyrt hǫfum vér getit Áns, ok er hann undramaðr í mǫrgum greinum."

Þórir hittir Án, ok segir honum konungs orð: "ok snú til þín sóma hlut, frændi!"

Án svarar: "ekki munum vér um rúm skipta, enda liggr mér meira til at þiggja vetrvist;" Þórir kveðsk hyggja, at hon mundi til reiðu.

Eigi at síðr gekk Þórir fyrir konung, ok mælti: "vetrvistar vil ek beiða fyrir Án frænda at hans vilja, þó sæti sé kyrt."

Konungr mælti: "til reiðu er honum vetrvist, en hvat er honum annat sæti betra enn hjá þér."

Þórir kvaðsk engan hlut mega í eiga við hann, "hœfir honum þetta gǫr fyrr at vilja einn ráða, ok því var ek tregr til, at hann fœri með mér, at ek vissa at honum var kynliga varit."

Þórir sagði Án konungs orð; Án mælti: "þá er nú vel orðit, ok gaktu, bróðir! til rúms þíns." Þórir gerði svá.

Án var fálátr ok ósiðblendinn, var hann lengstum í rúmi sínu, nema þá hann gékk erinda sinna. Hirðmenn hlógu at honum mjǫk, ok var Ketill foringi at því; Án daufheyrðisk við þat, ok leið svá fram til jóla.

Þá lýsti konungr yfir því, at hann mundi gefa jólagjafir, sem faðir hans hafði gǫrt, kvaðsk svá vilja sína menn at sér hylla; ok affangakveld jóla vitjuðu menn gjafanna allir nema Án. Konungr spurði, því Án vitjaði eigi gjafanna, "skal hann ei gjafir þiggja sem aðrir?"

Þetta var sagt Án; ǫrglaðisk hann þá upp, ok mælti: "gott þykkir mér gull at þiggja." Ekki var maðrinn sinniligr, þar er hann skauzk fram fyrir konunginn; furðu var hann mikill at sjá.

Konungr mælti: "í hverju gall svá hátt, Án! er þú gekkst hér inn um dyr í fyrsta sinn?"

"Í boga mínum," sagði Án; "þvíat svá váru litlar hallardyr yðar, konungr! at hann bendisk allr saman, er ek hafða hann á herðunum, áðr ek komsk inn, ok lét í hátt, er aptr hljóp."

"Þú skalt," sagði konungr, "heita Án bogsveigir."

"Hvat gefr þú mér at nafnfesti?" sagði Án.

"Eignask hér gullhring í alltsaman," sagði konungr, "í nafnfesti ok jólagjǫf, þvíat ek heyrða, hvat þú mæltir áðan, enda muntu allsterkr maðr, svá stórr sem þú ert."

"Þat ætla ek," kvað Án, "at ek sé allsterkr, en ekki veit ek til."

Án tók við, ok þakkaði ekki; hann lék sér at hringnum, ok setti á brynju sér, hann tók gaupnunum til fyrir neðan, ok eitt sinn skauzk hringrinn íbrott; hann fór at leita í forstofuna, en er hann kom aptr, var hann því líkastr, sem hann hefði í saurnum laugask; sessunautar hans spyrja, því hann væri svá ferligr, hann kvað varla atspyrjanda, en síðr segjanda; "en segja munda ek þér, ef þú leyndir;" Hann kveðsk leyna mundu.

Án sagði: "hér mun sannask þat, er sagt er: ‘afgjarnt verðr ǫfundar fé,’ týnt er nú hringnum."

Sessunautr hans mælti: "látum kyrt yfir því."

Án mælti: "svá skal vera, en ekki er mér þetta ætlat, ok vil ek gefa þeim, sem finnr."

Þetta kom fyrir hirðina, ok sagði hverr ǫðrum, en Ketill hló at mjǫk, ok kvað farit hafa, sem von var at, at gefa fóli því gull; hann fór þá, ok leitar at hringnum með hirðinni; þeir þreyngdusk fast í forstofunni.

Án mælti þá: "hverju sætir, at menn ganga hér á hǫndum ok starfa í sauri, enda heldr hér við sviptingar?" honum var sagt, at menn vildu bœta slis hans, ok finna hringinn, Án mælti: "eigi em ek tilminnugr, hér er nú hringrinn á hendi mér, en nú galt ek yðr einn tíma, er þér hafið mik opt dárat."

Hirðmenn kváðusk mjǫk spottaðir; Án kvað svá eiga at vera; síðan varð hvíld á gabbit, en þó dró til hins sama, ok (var) Ketill mest at því.

Einn dag var þat, at þeir brœðr váru tveir úti hjá hǫllinni, þá komu hirðmenn út, ok mæltu: "þú munt sterkr maðr vera, Án!" hann svarar: "vera má, at svá sé, en ekki hefi ek reynt þat."

Þeir mæltu: "villtu glíma við Bjǫrn?"

Hann svarar: "þar skal yðr kost á gera; þér skuluð þjóna mér, ok gera eld stóran fyrir mér." Þeir gera svá, ok buðu honum til at bakask. Hann kvað sér meiri þǫrf mundu, þá er hann kemr frá fanginu, at mýkja sik.

Síðan bjuggusk þeir til glímu í hǫllinni. Án var þá kominn í loðkápu, er móðir hans hafði gefit honum, ekki hafði hann belti um sik, en hon var svá síð, at hann dró hana eptir sér meir enn álnarlangt, tóku ermar fram af hǫndum honum. Bjǫrn hljóp þá at Án, en hann stóð kyrr fyrir. Bjǫrn var allra manna sterkastr; hann greip Án upp, ok kastar honum utar á bálit, svá hann kom at herðunum í eldin niðr, en fœtrnir skullu utar á bálkinn; þá varð hlátr mikill. Án stóð seint upp; ekki sakar hann eldrinn sakir loðkápunnar.

Konungr mælti þá: "eigi þykki mér þú, Án! jafnsterkr sem þú lézt."

Án mælti: "sá þykki mér, konungr! sterkari, er fyrri fellr." Konungr hló þá.

Án lét at sér belti, ok stytti sik upp, ok braut upp ermarnar. Þeir hlaupask þá at í annat sinn. Án dró þá Bjǫrn at sér, ok veifir honum sem barni, ok slǫngar honum síðan utar á eldinn, ok lét hann svá lausan. Hirðmenn hlupu til, ok kipptu honum af eldinum, ok var Bjǫrn brunninn mjǫk. Þeir kváðu mann þenna ærit sterkan; þat fell Án vel í skap sínum, at hann var sterkr kallaðr, ok kvað þá nú mega sjá, at hann vildi, at Bjǫrn bakaðisk við eldinn, ok kvað honum meiri þǫrf enn sér. Án kvað þá vísu:

Nú leið á vetrinn, ok einn dag váru þeir brœðr enn úti staddir tveir saman. Þá mælti Þórir: "unir þú eigi illa við hingatferð þína, þar sem þú hefir sótt hingat háð ok spott?"

Án kveðsk eigi illa við una: "hefik hér þegit gull ok vetrvist góða; en ek hirði eigi um spott þeirra."

Þórir sagði: "ek mun raun til gera, hversu mér þykkir; ek mun gefa þér sverðit Þegn, at þú drepir einhverja tvá konungsmenn, ok setjask sjálfr fyrir sǫkina."

Án mælti: "ek vil sjá sverðit, ok mun ek þat þiggja; en ekki mun ek heita þeim launum."

Ok annan dag um drykkjumál, reis Án upp, ok snýsk at þeim, sem honum sat næst, ok horfir á hann, ok svá gerði hann við alla í hǫllinni; fyrir konungi stóð hann lengst, síðan gekk hann fyrir Þórir, ok leggr sverðit á borð fyrir hann, ok kveðsk ekki hafa vilja; þar varð at hlátr mikill; en Þóri þótti stórilla.

Einn tíma fundusk þeir brœðr tveir saman, ok spyrr Þórir: "því fórtu svá óskapfelliliga, bróðir! ok allt ǫðruvís, enn ek hugða."

Án sagði: "ek hugða at, hver hefnd mér þótti í konungsmǫnnum, ok þótti mér engi; en því horfða ek lengst á konung, at þar var helzt reik á ráðinu, hvárt ek munda afráða."

Þórir mælti: "of heimskr ertu, þvíat konungr er þér velviljaðr."

Án sagði: "ekki þurfu við um hann at rœða, þvíat ek hygg at engi mun verri maðr uppvaxa í Norigi enn konungr sjá;" Skildu þeir þá tal sitt, ok leið at vári.

Þá lætr Ingjaldr konungr þings kveðja; hann stóð upp á þinginu, ok mælti: "þat er mǫnnum kunnigt, at faðir minn er dauðr, ok ek á ríkit þetta, ok vil ek því lýsa, at ek vil þeim ǫllum yfirbœtr veita, er ek hefi afgjört við, ok gefa þeim ok ǫllum yðr góð lǫg, en til ferðar skylda ek yðr mína þegna, ok sækja á fund brœðra minna, ok vér mættum semja friðsamliga vár ríki, ok mun ek fá mínum mǫnnum vistir ok mungát." Hér verðr at góðr rómr.

Þá mælti Án: "vel mun þér þykkja konungr mæla, bróðir!"

Þórir kvað þat upp á finnask.

Án sagði: "ek kann þér þat at segja, at nú er hann þeim verst viljaðr, ok þykkisk þann vegin mestu illu mega á leið koma við þá."

Þórir kvað hann ekki afhugaðan við konung.

Eptir þat búask þeir. Án spyrr Þóri: hvert hann vill, at hann fari með hirðinni, "ok yðr ok konungi er ok lítit erindit, ef ek fer svá búinn í brott, ok allósýnt, hversu mér teksk hér vistin meðan; em ek fúsari at fara með yðr, þat mun lengst uppi ok gegna verst."

Þórir kveðsk vilja, at hann fœri, ok halda þeir norðr með konungi, ok liggja undir eyjum nǫkkurum.

Þá mælti konungr, at skyldi reisa hafnarmerki; þá kvað Án vísu:

Þórir mælti: "eigi skaltu þess þurfa, því ek mun gefa þér sverðit Þegn."

Án segir: "ekki þreyr ek at þeim Þegni."

Ketill sagði þá: "ek ætla, at þú þreyir at karlmanni nǫkkurum, ok villtu serða hann," ok gerðu þeir at þessu gys mikit ok dáraskap.

"Eigi er svá," sagði Án; "ekki þreyr ek at þeim Þegni, ek þreyr at Þóri þegn, bróður mínum, því hann er svá grunnhygginn, at hann trúir konungi þessum, en ek veit, at hann mun honum at bana verða."

Síðan koma þeir við Firðafylki; þá sagði Ingjaldr konungr: "ek hygg at vér séum nú komnir í ríki brœðra minna, ok hefik þat spurt, at ekki viljask við oss, ok þykki mér vænst, at vér munum berjask, ok frelsa oss svá af mótgangi þeirra." Margir vildu þá heldr hafa heima setit enn þar komit.

En er þeir brœðr spyrja þat, safna þeir liði í mót Ingjaldi konungi; en Ingjaldr konungr bað gefa mǫnnum at drekka, svá at þeir sé framgjarnir. Þá kom at Án mikit uxahorn, hann kvað vísu:

Konungr mælti: "þetta er vel ort, ok er sá eigi berskjaldaðr, er þú gengr á aðra hǫnd."

Án mælti: "ekki vænti ek, at þat verði því nýt í dag, þóat ek kunna fylgd at veita."

Konungr kvaðsk ekki vita, hvat þegna hann væri.

Án lét hvorutveggja þeirra sýnask mundu; hann lagðisk niðr á skipi, þá aðrir gengu upp at berjask.

Þórir mælti: "allillr er þinn hlutr, hafa fyrst farit hingat, ok liggja nú á skipi, er liðs er þǫrf; ek ætlaða at hugr mundi þik fríða."

Án kvað eigi hirða um orð hans.

Konungr gekk upp, ok kom landherinn á móti þeim; hittusk þeir við skóg nǫkkurn, ok bǫrðusk.

Án stóð upp, ok gekk til skógar, ok á einn stofn; hann sá þaðan yfir liðit hvárttveggja ok tvau merki framborin fyri brœðrum Ingjalds konungs. Án mæltisk við einsaman: "því mun eigi þat ráð, at veita lið Ingjaldi konungi, ok þat þó at honum er mest óþǫrf at, ok hann girnisk sjálfr; ek mun skjóta, ok er meiriván at ek hœfa, þvíat þat sagði sá, er mér gaf bogann ok ǫrvar þessar, at ek munda beinskeytr verða, en þat var dvergrinn, sá er ek hitta fyrr í skóginum í Hrafnistu, en menn ætluðu mik horfinn, at við dvergrinn skiptumsk þessu við, ok skal nú reyna smíðina, er hann leysti sik ok sitt hǫfuð, en áðr vígða ek hann utan steins, lét hann mik skjóta mundu þrjú frægðarskot, ok eitt sinn með hverju skeyti;" Hann skaut ok stefndi á annan þeirra Úlfanna, ok fló ǫrin í gegnum hann, ok í kjǫr at baki honum; fell þá þegar merkit. Án náði ǫrinni, ok strauk til skipanna; ok er menn sáu þat, þá sǫgðu þeir konungi, at hann mundi snærisspjóti lagðr eða skotinn.

Um kveldit kómu menn til skipa; var þá alltíðrœtt um skotit. Án heyrði þat, ok kvað þá mega sœkjask, ef nú er hálfunnit.

Um morguninn eggjaði konungr menn til uppgǫngu, ok kveðsk vænta sigrs. Án var eptir, ok kvaddi hann engi til uppgǫngu. Honum kom í hug, at Ingjaldr konungr mundi þurfa liðs; hann skaut ǫr annarri, kom sú fyrir brjóst Úlfi, ok var hann því óharðskeytari enn furr, at ǫrin stóð þar fǫst; kendu menn skeytit, ok ætluðu þat sem var, at einn maðr mundi eiga bæði skeytin, þótt þat sæisk eigi.

Konungr mælti: "fyrir lǫngu vissa ek, at Án mundi atgjörfismaðr vera." Konungr sendi eptir honum, ok segir at hann ætti ágætlaun fyrir at hafa. Sendimenn sáu, at Án var þá kominn á bát, ok eigi allnærri þeim; þeir sǫgðu honum konungs orð ok kveðju, at hann mundi virðingu mœta fyrir framgǫngu sína.

Án mælti: "ek mun eigi fara á konungs fund, þvíat hann mun mér unna gálgans fyrir mitt starf."

Menn kómu aptr, ok sǫgðu konungi; hann segir: "eigi var hann fjargætr, ok vilda ek, at eigi gerði hann fleiri launvígin við gǫfga menn, ok ætlaða ek brœðrum mínum líf ok eiga ríki undir þeim."

Þórir mælti: "illa ferr þér, vildir þú heldr sjálfr gǫrt hafa; ekki var þat um hríð, at eigi vildir þú þá feiga."

Konungr svarar: "hefði hann uppgengit með oss, væri hann verðr sæmdar, en fyrir launvíg væri hann verðr bana."

Þórir kveðsk ætla, at jǫfn laun mundi hann honum fyrirhyggja.

Ingjaldr tók eignir brœðra sinna, ok setti menn yfir fylkit; síðan var orpinn haugr eptir þá, er heitir Úlfahaugr.

Konungr var á skipum ok búinn til burtfarar. Ketill kveðsk vilja hitta vin sinn, er skamt bjó þaðan í brott.

Konungr svarar: "lát eigi sein at þér, þvíat vér siglum snart."

Ketill hafði skeyti Áns í hendi sér; hann kom at bœ bónda eins skamt frá skipunum; ekki var honum sá kunnr. Bóndi heilsaði honum, ok spurði at nafni.

Hann svarar: "ek heiti Án bogsveigir, er þú munt nú heyrt hafa getit af skotum mínum."

Bóndi svarar: "án mættum vér hafa verit þinna skota hér, þvíat hǫfðingjar várir váru vinhollir; en ver með oss í nótt!" hann kvað þat mundu þekkjask. Ekki var þar fleira manna enn kona hans ok dóttir, hon hét Drífa.

Nú er at segja frá Án, at hann rœr á einn leynivog, ok kom at þeim sama bœ, ok nam nú staðar, ok hlýðir til tals manna.

Gestrinn tók til orða: "er sjá dóttir þín, bóndi?" "svá er satt," sagði hann.

"Ek ætla mér at byggja rekkju með henni í nótt, ok mun yðr eigi betr boðit;" Karli kveðsk ekki mikit um þat; Ketill kveðsk gǫrt hafa meiri stórvirki, enn ná rekkju hennar.

Ok er Án heyrir þetta, drap hann hǫgg á dyr, ok gekk at dyrunum; þræll gekk til hurðar ok allt út mjǫk, áðr hann sá manninn; hann spyrr hinn at nafni; sá kveðsk Án heita.

Þrællinn sagði: "hér er mikit um Ánagang, svá hét ok sá, er kominn er inni." Án sagði svá vera mega, ok gekk inn, ok settisk gegnt Katli.

Bóndi spyrr hann at nafni; þessi nefndisk Án. Bóndi sagði: "hér er Ánótt mjǫk, eða villtu með oss vera?" hann kveðsk þat þiggja mundu; "en hafa verð ek dvǫl nǫkkura, áðr enn ek mǫtumsk, eða hefir hann Án nefnzk, Ketill!" hann sagði: "ek brá því í gaman."

Án mælti: "þetta hefir vel at móti borit um fundi okkra; vorum við í einni vist báðir, ok leitaðir þú eptir nǫkkurum hlutum um atgjörfi mína, ok þóttisk þú ekki af því sjá, heldr hitt at ek væri skiptingr, en ek em þó atgjörfismaðr, ok kann ek lækning at gera vel at kvennsemi; ek heyrða áðan, at þú leitaðir eptir við dóttur bónda um hjáhvílur;" Hann tók nú lyrg honum, ok lét hann skurka út, ok kvað vísu:

Hann batt hann, ok rak af honum hárit, ok bar í tjǫru ok mælti, at svá skyldi hverr fljúga, sem fjaðrar væri; hann stakk úr honum annat augat, síðan geldi hann hann; eptir þat leysti hann hann, ok fekk honum tvá stafi: "en ek mun taka við skeyti mínu." Án mælti: "þat kalla menn konungs gersemi, ef nǫkkut er annars afbragð; en þér er nú brugðit nǫkkut; ok því sendi ek þik nú svá búinn Ingjaldi konungi, ok geld ek honum þik fyrir annan bróður sinn, hvenær sem fyrir annan er goldit."

Ketill leitar til skipanna, ok sagði konungi, ok báru honum vitni stafir hans, at hann var stirðr orðinn, en sjón var sǫgu ríkari um augu hans ok eystu, at á brott var hvárttveggja. "Afhendr ertu mér," sagði konungr, ok rak hann á brott frá sér.

Nú er at segja frá Án, at hann mælti við bónda: "þér tókuð vel við mér, ok skyldir þú eigi íllt af mér hljóta, skulu við eyða bœinn, ok fara í skóg, þvíat konungsmenn munu brátt koma hér;" Ok svá gerðu þeir. Án var þessu nærgætr; því konungr sendi menn þegar um nóttina, ok brendu þeir upp bœinn, ok fóru aptr síðan.

Konungr mælti við sína menn: "ef Án hefir undan komizk, þá legg ek þrjár merkr silfrs til hǫfuðs honum, ok geri ek hann útlægan um allan Norig." Þetta spyrsk nú víða. Konungr kom heim í sitt ríki.

Án var með karli, ok húsar upp bœ hans um sumarit. Án var svá búinn hversdagliga, at hann var í hvítu pillzi, þat var svá sítt, at þat nam hæl, þá var hann í grám pillzungi, hann tók ofan á miðjan kálfann, þá var hann í rauðum kyrtli, hann tók ofan á kné; yzt var hann í vondum vǫruvoðarstakki, hann tók ofan á mitt lær; hann hafði hatt á hǫfði ok viðarøxi í hendi. Maðrinn var furðu stórr ok kallmannligr ok ekki dávænn.

Þat var einn dag, at Án mætti úti Drífu karlsdóttur, þrjár konur gengu með henni; hon var kvenna vænst ok vel búin; hon var í rauðum kyrtli ermalǫngum ok ekki niðr víðum, síðum ok miðþrǫngum; hon hafði hlað um enni ok hærð kvenna bezt. Þær hlógu at honum mjǫk, ok dáruðu klæðabúnað hans.

Drífa mælti þá: "hvaðan gekktu at nú, ferfaldr?" "frá smíðum," sagði Án. Í því kom bóndi at, ok bað þær eigi skúlka hann. Án kvað þá vísu:

"Ekki þykki mér," sagði Án, "kyrtill þinn fara betr enn stakkr minn, þvíat hann liggr neðan at bakstakki þínum;" Síðan skildu þau at sinni.

En er upp var húsaðr bœrinn, talar bóndi til Áns um haustit, at honum væri heimilt þar at vera um vetrinn, "ok hefir þú vel til þess unnit." Án kvað þat þiggja mundu. Honum leizk vel á karlsdóttur, þóat hon hefði kalzat hans klæðasniðit, ok var hann sér um þat vorkunlátr.

En um várit lýsti hann yfir því, at hann mundi á brottu ok annat fyrir sik leggja: "en ef svá verðr, sem mér er grunr á, at dóttir þín sé með barni, þá eru þar fáir blóramenn, ok vil ek ganga við faðerni; ok ef þat er sveinn, þá sendið til mín, þá er þér spyrið nǫkkura mína staðfestu, ok fylgi hringr þessi til hjartteigna; en sjá þú sjálfr fyrir, ef mær er."

Ok síðan ferr hann á brott, ok austr á skóg; þar liggr úti stígamaðr, er Garan heitir; ok um daginn, er Án gengr um skógargǫtuna, sá hann, at maðr gekk í svig við hann; sá hafði svartan skjǫld ok hjálm á hǫfði, en boga í hendi, ǫrvamæli á bak; hann sá hinn nýkomna, ok skaut þegar í skjǫld hans broddǫr, ok vart í gegnum skjǫldinn; Án gerði hœfing eptir, ok skaut í gegnum skjǫldinn, ok kom í aflvǫðvann á honum, svá at hann varð sárr.

Stígamaðr mælti, honum þótti þessi þǫrfum harðskeytari, ok lagði vápn sín, ok hitti þenna mann, ok spurði hann at nafni; hann kveðsk Án heita. Garan segisk heyrt hafa nafn hans: "ok ertu víðfrægr."

Án sagði: "heyrt hefi ek ok þín getit, ok jafnan at illu."

Garan sagði: "fyrir góðu muntu verða af mér, vil ek bjóða þér til mín, ok eigum félag saman, ok munu við miklu áleiðis koma."

Án sagði: "ærit mun um þat, ef við viljum illa gera."

Þeir kómu til skála, er stóð í skóginum, ok var þar hniginn hurð á gátt; þeir gengu inn, ok skorti þar eigi fé, vápn eða hlífar. Án sá þar steina tvá, annan hærra enn annan. Án spyrr, hvat þeir skyldi.

Garan sagði: "þar hefi ek reynt hryggafl nǫkkurra manna, er mik hafa heimsótt."

Án sagði: "illmannliga bjóttu við þína gesti, eða hvárr mundi þér hœfiligri steinninn at láta áhallask;" Hann kveðsk ekki á því ætlun haft hafa, en lét sér þó hinn hærra betr fallinn vera fyrir hæðar sakir.

Þá er liðit á dag mjǫk; Garan sagði: "nú skulum við matbúa; eða hvárt villtu heldr taka vatn eða gera eld." Án kvað þat sjálft áleggjask, at hann gerði eldinn, þvíat hann kveðsk því vanr verkinu; ok er hann var lagztr niðr, þá kastaði hann sverðinu á bak sér, at hann hafði at vápni; hann heyrði hvin upp yfir sér, hjó stígamaðrinn til hans, ok kom á sverðit, ok þat hlífði honum.

Þá hljóp hann upp, ok mælti: "eigi ertu nú trúr, ok vildir þú nú skjótt skipta félaginu, ok hafða ek þó lítit til saka; má vera at nú gistir þú bóndasteininn há í kveld."

Þar var hǫrð sókn, ok vildi hvárr firra sik steininum: þá bar Garan at steininum. Án sté á rist honum, en rak hendrnar á bringu honum, ok bendi hann um steininn; gekk þá í sundr hryggrinn í honum. Án gekk af honum dauðum; hann hjó af honum hǫfuðit, ok dró hann út, ok stakk nefinu í klof honum, at hann gengi eigi dauðr.

Leið af nóttin. Án var þar um sumarit, ok gerði engum manni mein, ok lét ekki sjá sik.

En er haustaði, læsti hann aptr skálanum, ok fór í brott, ok vildi aðra vetrvist hafa, hann kom aptan dags til ekkju einnar auðigrar, er Jórunn hét; hann var þar um nóttina, ok duldisk.

En er húsfreyja kom í skála, spurði hon gestinn at nafni; hann sagði slíkt, er honum sýndisk; hon gekk frá, ok sneri aptr, ok mælti: "því fórtu hingat? þat er mitt hugboð, at þú munt vera Án bogsveigir;" Hann lét þat satt; "hví fórtu hingat?" segir hon; "þér er þetta ekki traust fyrir konungi."

Án kveðsk ætla, at eigi mundi meira viðþurfa; "mun ek til hætta at vera, ef þér gefið leyfi til."

Hon mælti: "ekki mun ek spara mat við þik."

Þar var hann um hríð, ok var tiltakasamr, ok sá um bú hennar, ok var þat með miklu ráði.

Án mælti: "hér vilda ek vera í vetr með yðr, ok gerask eigi setumaðr með ǫllu."

Hon kvað honum eigi þar hent: "er konungr er í eptirsjá um þik, vér megum þér lítit;" Hann lézk ætla, at Ingjaldr konungr mundi honum ekki grand gera. "Eigi mun ek mat spara við þik," en lét hann sjálfan mundu gæta sín.

Hann gerðisk umsýslumaðr hinn mesti; síðan teksk tal með þeim; hann segir, at honum lystr því í skap, at mæla til ráðahags við hana; hon kvað þat mundu gǫrt at frænda ráði, ok mjǫk nær hennar hugþokka, en engi latti, ok tókusk ráðin.

Án var hinn mesti umgangsmaðr ok stórhagr; hann átti naust í skógi skamt frá bœnum, ok smíðaði þar skip; jók brátt mikin fram drátt fjár ok virðingar; hann átti fjǫgr bú stór, ok með honum var þrjátigir vígra manna á hverju búi. Fylkismenn þeir, er þar váru, hǫfðu hann sér at forstjóra; hann var vinsæll ok stórlyndr.

Ingjaldr konungr spyrr þetta, ok leitar eptir honum. Þórir, bróðir hans, fór opt austr þangat með sættarboðum, ok var ástúðigt með þeim brœðrum.

Þá var andaðr Bjǫrn, faðir þeirra, í Hrafnistu, ok varðveitti búit Gautr, mágr þeirra, ok Þórdís, systir þeirra. Grímr, son þeirra, var mikill, vænn ok sterkr, ok kvað engan af sínum frændum sér jafn skapfeldan sem Án; hann fór á fund hans, Án tók vel við honum, ok dvaldisk hann þar lengi; hann var vinsæll.

Þórir bað opt Án, at hann skyldi vægja til við konung: "ok stoðar þér ekki, bróðir! af því ek sé gǫrla hans skaplyndi grimt til þín."

"Auðna mun ráða með okkr konungi," sagði Án; "en þú trúir honum til vel; vilda ek heldr at þú varðveittir bú okkur;" En þat varð ekki.