Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1

Maðr er nefndr Þorvarðr krákunef. Hann var íslenzkr maðr ok vestfirzkr at kyni, auðigr at fé ok drengr góðr. Hann fór landa á milli, ok var virðr vel, hvar sem hann kom.

Á einu sumri kom Þorvarðr útan af Íslandi norðr við Þrándheim, ok lagði skipi sínu í Niðarós. Þá var Haraldr konungr Sigurðarson í bœnum ok Eysteinn orri mágr hans, er þá hafði mestan gang með konungi. Eysteinn var son Þorbergs Árnasonar, er allra manna var bezt mentr þeira, er þá fœddusk upp í Noregi.

Þorvarðr leigði sér skemmu ok ruddi skip sitt. Síðan gekk hann á fund Haralds konungs, þar sem hann sat ok drakk; kom hann svá at stofunni, at konungr var úti.

Ok er hann vill snúa inn aftr, mælti Þorvarðr: "Hér er segl, er ek vil at þér þiggit".

Konungr var nǫkkut brúnvǫlvi ok svarar: "Þá ek segl af yðr Íslendingum ok mundi búit við, at þat yrði mér at skaða; gekk þat sundr í siglingu; er þat jafnan hit mesta fals, er þér farit með; nú haf þú sjálfr segl þitt, ok vil ek eigi þiggja."

Eysteinn orri mælti: "Gakk til, herra, ok sjá, ok kann vera at yðr lítisk þá betr, ok er þá of skjótt neitat; ok þess er meiri ván, at þér þiggit þá gripi, at eigi sé sœmiligri, mun hann yðr ok ætlat hafa, — sá einn maðr er hann."

Konungr svarar: "Ek hlýt nú at ráða fyrir mér enn þú fyrir þér." Gekk hann þá inn í stofuna, ok festi ekki orð á honum.

Þá mælti Þorvarðr: "Þǫkk kunnum vér, Eysteinn, at þér þiggit seglit, ef yðr þykkir hæft, þá er þér sjáit, ok gakk með mér".

Eysteinn gerir svá, ok þóttisk eigi sét hafa meiri gersemi í einu segli, ok þakkar vel gjǫfina, ok biðr hann koma til bús síns um vetrinn, ok sjá hýbýli sín suðr á Mœri í Gizka. Er nú kyrt um vetrinn.

Enn er várar, tekr Þorvarðr at búa skip sitt, ok heldr suðr með landi, þegar hann var búinn. Ok er þeir koma suðr fyrir Sólskel, þá siglir Þorvarðr þar til hafs, ok bíða svá byrjar.

Ok einn dag brunar skip fram hjá þeira skipi, ok var alskipat af mǫnnum. Þar stóð upp í stafninum maðr, vænn ok listuligr; sá var í skarlatskirtli rauðum. Sá spyrr, ef Þorvarðr krákunef væri þar á skipi. Hann segir, at svá er, ok fagnar vel Eysteini.

Eysteinn mælti: "Seinn vart þú at sœkja mik heim, ok stíg nú á skip með oss með svá marga menn sem þú vill sjálfr, því at nú er eigi byrvænligt."

Þorvarðr gerir svá; fer nú með nǫkkura menn, ok róa nú til eyjarinnar Gizka. Þar var fyrir búin veizla ágæt, ok er þar fagnaðr mikill; þar váru hús stór ok góð; drukku þeir lengi um kveldit; fóru síðan at sofa.

Ok er á leið nóttina ok morgna tekr, vaknar Þorvarðr, ok sá at Eysteinn var á fótum. Eysteinn mælti: "Ekki er byrligt, Þorvarðr; verit með oss í dag, ok látit mik veðr sjá yðr til handa, ok skulu þér ekki at heldr sitja byri ór hǫndum". Drukku þeir um daginn ok váru kátir.

Þá mælti Eysteinn: "Fyrir þat, Þorvarðr, er þú fórt með mér frá skipi þínu albúnu ok sóttir mitt heimili, sem ek beidda, þá þigg af mér kyrtil þenna." Kyrtillinn var skorinn af nýju skarlati ok allr hlaðbúinn. Þorvarðr þakkaði honum gjǫfina. Eysteinn mælti: "Þetta skal vera kynnisgjǫf, enn ekki segllaunin". Sitja nú þar um daginn í hinum bezta fagnaði.

Ok annan morgin eftir mælti Eysteinn við Þorvarð: "Kyrrir skulu þér vera í dag, því at enn er eigi byrr". Þorvarðr bað hann fyrir sjá. Sátu þeir þar, ok er nú allt meira við haft enn hinn fyrra daginn um drykk ok annan fagnað.

Þá lét Eysteinn bera fram skikkju; þat váru algrá skinn ok vǫndut sem mest ok skarlatsmǫttull undir. Þá mælti Eysteinn: "Þessa skikkju skaltu þiggja, ok launa ek þér nú seglit, því at hon mun þykkja fyrir flestum skikkjum sem seglit, er þú gaft mér, berr af ǫðrum seglum." Þorvarðr þakkaði honum gjafirnar vel.

Leið sá dagr ok nótt. Enn um morgininn snimma er Þorvarðr vakinn, ok er þar kominn Eysteinn, ok mælti: "Nú skal ekki dvelja fyrir yðr, því, at nú er veðr byrvænligt". Tóku nú snæðing, ok drukku, áðr þeir fóru.

Þá mælti Eysteinn: "Eigi varð þér auðit, at konungr þægi seglit at þér; enn þess get ek, ef hann hefði þegit, at hann mundi þann veg svá launat hafa sem ek. Nú hefir þú ekki fyrir þat, er ótíginn maðr veitti þér launin, enn eigi konungr, sem þú hafðir ætlat; enn ek má ekki at því hafa, þótt ek sé ótignari; enn fyrir þann virðingarmun, skaltú þiggja hring þenna." Dró hann þá hringinn af hendi sér, ok gaf honum. Þorvarðr þakkar honum margfaldliga þessa sœmd alla ok stórgjafir, er hann hafði honum veitt.

Síðan lét Eysteinn flytja þá til skips síns, ok gefr þeim vel byri til Íslands; ok var Þorvarðr krákunef hit mesta mikilmenni.

Ok nú um sumarit, er þeir sigldu með landi fram, Haraldr konungr ok Eysteinn orri, ok siglir Eysteinn næst konungi, ok þegar um fram.

Þá mælti konungr: "Hvaðan kom þér segl þat hit góða, er þú hefir"?

Eysteinn svarar: "Hér er nú þat seglit herra, er þér vildut eigi þiggja af Þorvarði."

Konungr mælti: "Ek hefi aldri betra segl sét, ok hefi ek þar neitat mikilli gersemi".

Eysteinn mælti: "Viltú flenza milli seglanna, herra?"

Konungr svarar ok brosti við: "Hví eigi", segir hann. Stóð konungr upp hjá siglunni.

Eysteinn mælti: "Ger þik ekki at undri, ok haf segl, hvárt er þú vill; ok nú vel, at þú vitir, hverju þú hefir neitat."

Konungr þakkaði honum, ok hafði jafnan þetta segl yfir skipi sínu; enn þat varð at konungsskipinu, at seglit stóðsk eigi í kappsiglingu, því at þat skipit var meira enn þar til heyrði; enn þó þótti seglit hin mesta gersemi.