Bókastaðir

A audru ari brottfarar Gydinga folks af Egiptalandi ok aa tiunda degi þess ars hofst upp sky þat er yfir tialldbudinne var. ok þa foru synir Jsrael med flocka sina ur eydimork Synay. Ok for fyrst flocksbaufdingi med flocki sinum Naason. hann var af kyni Judas. þa for næst med sinum flocki Natanael. hann var af kyni Jsachar. þa for Eliab med sinn flock. hann var af kyni Zabulon. þa var nidr laugd tialldbud. hana baru synir Gerson ok Merari. þeir voru lærdir menn. þa for Disui med flock sinn. hann uar af kyni Rvbens. þa for Salamid med sinn flock. hann var af kyni Simeons. þa for Elesaphat med sinn flock. hann var af kyni Gads. þa foru lærdir menn þeir er kalladir voru Kaadite. þeir baru saunghus tialldbudarinnar. þa for Helai med sinn flock. hann var af kyni Effraim. þa for Gamaliel med sinn flock. hann var af kyni Ase. þa for Aminadaan med sinn flock. hann var af kyni Dans. i hans flocki for med lidi sinu Faguel. han var af kyni Asser. med Dans flocki for Elkeran med sinum flock. hann var af kyni Neptalim. Medr þessi lidsskipan foru Gydingar iafnan er þeir færdu sinar herbudir. Sky for firir þeim i eydimork Faaran. ok þar settu þeir sinar herbudir. Moyses mællti vit Ozihab son Raguels mags sins. Far þu med oss til þess stadar er gud mun gefa oss. ok munu ver gera til yduar uel. Ozihab svaradi. Eigi mun ek fara med ydr. helldr mun ek fara heim til minnar ættiardar. Moyses suaradi. þat uilldu ner. at þer firirletut oss eigi i þesse for. þuiat ydr er kunnig eydimorkin. huar ver skulum setia vorar herbudir. Nv uilldum ver. at þu værir vorr leidtogi. Enn ef þu kemr med oss til þeirrar iardar er gud hefir oss firir heitid. þa munum ver gefa þier þat er bezt er aa þeirri iordu. er gud gefr oss. Moyses for þa med sinu foruneyti fra fiallinu þriggia daga leid. enn aurk sattmals drottins for firir þria daga at sia firir herbudar stadi. Sky drottins var firir þeim um daga er þeir foru. Ok er aurkin var upptekin. þa mællti Moyses. Ris vpp þu drottinn. ok slitizt i sundr ouinir þinir. ok flyi aller af þinu augliti þeir er þik hata. Enn er aurkin var nidr sett. þa mællti Moyses. Snu aptr þu drottinn til fiolda hers Jsraels.

J þui bili gerdizt gnadd i folkinu. ok hormudu sitt erfide ok maugludu i gegn drottni. Ok firir þui laust gud þa elldingu. ok brann enn yzti hlutr herbudanna. þa kalladi lydrinn til Moysen. at hann skylldi þeim uit hialpa. Moyses bad þa firir þeim til almattigs guds. at hann byrgi þeim. ok þa slocknadi þegar elldrinn. Moyses kalladi þann stad bruna. Gydingar girntuzt þa slatr at eta. ok mælltu þa. Huerr mun gefa oss slatr at eta. Endrminnumzt uer fiska þeirra er ver atum aa Egiptalandi. i hug koma oss kocumeris ok pepones ok porti ok tepi ok adrir hlutir þeir er ver atum aa Egiptalandi. Vit þesse þeirra ord reiddizt gud þeim. Moyses mælti þa. Firir hui kallar þu drottinn aa þræl þina. hui finn ek eigi myskun firir þier. firir hui lagdir þu drottinn firir mik byrdi lyds þessa allz. Eda huort gat ek allan þenna mannfiolda. þar er þu mælir vit mik. ber þu þa i þinum fadmi ok fær þu þa til þeirrar iardar. er þu suardir fedrum þeirra. Eda huadan mun mer koma suo mikit slatr at gefa suo miklum mannfiolda. þuiat þeir grata i gegn mer ok mæla. Gef þu oss slatr at eta. Nv ma ek eigi einn bera allan lyd þenna. þuiat hann er mer hardla þvngr. eda synizt þier eigi suo drottinn. Bid ek þik drottinn minn. at þu drepir mik ok finna eg myskunn firir þinum augum. at eigi kueliumzt ek af suo miklum illum hlutum. Gud mælti þa vit Moysen. Kalladu saman lydinn firir mitt auglit. lxx. haufdingia lydsins. þa er þu veizt at meistarar ero ok olldungar lydsins. ok leid þa til dura tialldbudarianar. ok lat þa þar standa hia þier. at ek stiga nidr ok mælag vit þik. ok mun ek færa af anda þinum. ok mun ek segia þeim. at þeir beri byrdi lydsins. at eigi þyngizt þu einn af þessu erfidi. þu skalt ok mæla vit lydinn. Hvggizt þier. þuiat aa morgin munu þer eta slatr. þuiat ek heyrdag þa segia. Huerr mun gefa oss slatr at eta. gott var oss aa Egiptalandi. Nv mun drottinn gefa ydr slatr at eta. eigi einn dag eda tuo. v. eda. x. eda. xx. helldr allan manud. þar til er ut ferr fnykr um nasar ydrar. þuiat þier rakud aa brutt drottin þann er aa millum ydvar var. ok grættut þer hann. ok gretut þier firir honum ok mælltud. Firir hui erum uer aa brutt farnir af Egiptalandi. Moyses mællti vit drottin. Sex hundrut þusunda er þessi lydr fotganganda lids. ok segir þu drottinn þeim suo. Gefa mun ek ydr slatr at eta allan manud. Huort mun allr sauda fioldi eda nauta vera aflatinn. at þeim vinne þaurf til fædzlu. eda munu aller fiskar siofar samnazt saman i einn stad. at þeir sedizt af. Drottinn suaradi. Huort er ostyrk hond drottins. Mitt mal mun med verki fyllazt. ok mun synazt huort min haund er ostyrk. Moyses gerdi sem gud baud. at hann samnadi saman. lxx. manna. þeirra er hofdingiar voru firir lidinu. ok let þa standa firir tialldbudinne. þa ste drottinn nidr i skyi ok mælti vit hann. A brutt mun ek færa af anda þeim er i Moysi er. ok mun ek gefa. lxx. manna.

Ok þa er heilagr andi huilizt i þeim. munu þeir spa. ok eigi munu þeir fyrr aflata. Tueir menn uoru eptir i herbudum. þeir er Moyses hafdi nefnda til vtfarar af þeim. lxx. manna. er adr var fra sagt. annar þeirra het Helldab. enn annar Medab. yfir þa kom heilagr andi. ok toku þeir at spa heima i herbudunum. þa tok sa madr til orda er Josue het. hann uar Nuns son. hann var þionn Moysi ok ualidr einn af fleirum ok mællti. Heyrdv drottinn minn Moyses. Banna þu þeim at þeir spai er heima ero. Huat talar þu firir mier. huerr veitti at allr lydr spadi nema gud. at hann gefi þeim anda sinn. Ok eptir þat huarf Moyses i herbudirnar. ok allir haufdingiar med honum. þa liet gud koma coturnices af sæ i herbudir Gydinga. ok þar umhuerfis suo vitt sem dagleid ueri. þeir flugu i loptinu tueggia alna halt upp af iordunni. þa reis lydrinn upp ok samnadi saman coturnicibus ok bio sier til fædzlu. ok var þa slatr gnogt ollum lyd. ok eigi þraut þa þessa fædzlu medan þeir uoru i eydimork. Firir þessa girnd þeirra uaktizt vpp hefnd drottins vit lydinn. þa laust gud lydinn bradum bana. ok do þar þa mikill mannfioldi. firir þat er þeir girntuzt slatr at eta. þann stad kolludu þeir girndar grafar. þuiat þar grofu þeir þa menn. er þar do ok girnzt hofdu slatr at eta. Moyses for med lidi sinu ur girndar graufum ok i þann stad er kalladr var Maserad.

Ok er Moyses uar þar kominn. þa maugladi Maria systir hans ok Aaron i moti Moysi firir sakir konu hans. þeirrar er Peokilla het ok blalendzk var. Maria mællti þa vit Aaron. Huort mællti drottinn at eins vit Moysen. eda huort mællti hann uit oss slikt hid sama. Enn er gud hafdi heyrt dramb ok maugl Aarons ok Mariu i mot Moysi. þa reiddizt hann. þui Moyses var inn miuklyndazti madr vm framm alla þa er aa iordunni uoru. Gud mællti. Moyses ok Aaron ok Maria. komit þier þriu til sattmalsbudar. þau gerdu sem gud mællti. Ok þau voru þar komin (til) tialldbudar duranna. þa ste drottinn i stolpa skysins i tialldbudar dyrunum ok mællti vit Aaron ok Mariu. Heyrit ord min. Ef nockur madr verdr spamadr drottins i medal yduar. þa mun ek uitrazt honum i suefnum ok mæla vit hann vm drauma. Enn eigi er þuilikr þionn minn Moyses. sa er trulyndastr er allra manna. þuiat ek mun vit hann mæla munni til munnz berliga. eigi um gatur eda drauma eda myndir. helldr mun hann berliga sia drottin. Ok firir hui hrædizt þier eigi þa at hallmæla þræli minum Moysi. Eptir þessi ord ste drottinn upp til himins. ok skyit huarf þat er yfir tialldbudinne var. þa fiell likþra aa Mariu suo þyckt sem snær uæri. Ok er Aaron sa likþrasott þa er fallit hafdi aa Mariu. þa mællti hann vit Moysen.

Bid ek þik drottinn minn. at eigi virdir þu vit oss þessa synd. er uer haufum misgiort heimskliga. at eigi verdi sia kona sem daud eda daudyfli þat er kastazt fra módur kuidi. þuiat se herna. þat er mitt holld er hennar er ok nu er solgit af likþrasotti. Moyses kálladi þa til drottins ok mællti. Heyrdu gud minn. er ek bid þik at þu grædir Mariu. Gud suaradi. Ef fadir hennar hefdi hrægt i andlit henne. huort skylldi hon þa eigi hrellazt af kinnroda. þo at eigi væri leingr enn. vii. daga. Ok eptir þat færi hun aptr i herbudir. þa uar Maria byrgd firir utan herbadir. vii. daga. ok lydrinn var i sama stad þar til er Maria kom aptr.

Gydingar foru af Meserad ok i eydimork. þa er Pharan var kaullud. Ok er þeir uoru þar komnir. þa mællti gud vit Moysen. Sentu menn til Kanaans iardar. at sia þat land er ek mun gefa sonum Jsrael.. xii. menn af hofdingium vr sierhuerium kynsþætti Gydinga skaltu þangat senda. Moyses gerdi sem gud baud. Hann sendi þessa haufdingia sem nu munu nefndir uerda ur eydimork Pharan til Kanaans iardar. Af kyni Rubens for Semma son Zecuri. Af kyni Simeons for Saphad son Uri. Af kyni Juda for Kabeb son Jefone. Af kyni Jsachar for Jgal son Joseps. Af kyni Effraim for Josue son Nuns. Af kyni Beniamin for Falan son Rafu. Af kyni Zabulons for Gadeel son Sadi. Af kyni Joseps for Skept Manase son Sub. Af kyni Dans for Anvel son Gemani. Af kyni Asser for Stur son Mikael. Af kyni Neptalim for Nabbe son Nabsi. Af kyni Gadz for Gabeb son Maka. þessa menn sendi Moyses at sia Jorsalaland. þat var þa kallad Kanaans iord. Moyses mællti vit þa. Farit þier sunnan aa landit. ok gangit aa fioll upp. ok litid þadan yfir landit. huilikt þat se. Litit þier lyd þann er landit byggir. huersu styrkr hann er eda huersu fiolment landit er. ok huersu storar borgir eru eda styrkar aa landinu. Litid þier vandliga aa huersu grosugt landit er eda skogott. færit þier oss af iardar auoxtum þeim er aa landinu eru. Sendimenn Moysi foru eptir þui sem hann baud þeim ok ransokudu landit ok toku einn uinuid af landinu ok hofdu med sier. Hann uar suo mikill. at tueir menn baru hann aa staung medal sin. þeir hofdu med sier af landinu epli stor ok fiktres alldin. J þesse sendifaur voru sendimenn Moysi. xl. daga. ok er þeir komu aptr ur þessi for til fundar vit Moysen. þa saugdu þeir þau tidindi er þeir hofdu sied i sinne ransoku ok syndu auoxt iardarinnar. þann er þeir hofdu þadan ollum Gydinga lyd. þeir mælltu suo. Vær kuomum aa þat land er þer sendut oss til. ok ma suo riett at kueda. at su iord flioti miolk ok hunangi. sem þier megit sia af þeim auoxtum er ver hofum haft þadan. A þui landi ero storir menn ok sterker. borgir miklar ok ramgioriiar. Ver saum þar þa menn er risa kyns voru. Amalec bygguir sudr aa landit. Etheus ok Ebucius ok Amoreus byggia i fiallbygdum landzins. Cananeus byggia vit sio ok nordan vid.

Nv er þeir saugdu þessa hluti fra landzbygdinne. þa hræddizt lydrinn ok aamællti Moysi firir þat. er hann villdi þa leida til þess landz. er suo torsottligt var at uinna. Ok er Calep heyrdi þeirra gnadd i gegn Moysi. þa mællti hann. Faurum ver at visu þangat ok munum ver vnnit fa landit. þuiat ver munum þat audlazt. Forunautar Kalep svorudu. Alldri munu uer þann lyd yfirstiga. er þat land i byggir. þuiat hann er miklu sterkari enn ver. Enn sa lydr sem þar er ero med risa uexti ok suo margir sem locusta. Enn (er) lydrinn heyrdi þessa frasaugn sendimanna Moysi. þa gretu Gydingar med mikla opi aa þeirri nott ok maugludu allir i moti Moysi ok Aaron ok mælltu. Veri suo vel at ver fæ (r) umzt hier aller. ok leidde eigi drottinn oss til þess landz. at eigi seum uer þar suerdum hoggnir. ok eigi se synir uorir þar i prældom lagdir. mun oss eigi betra vera at snua aptr til Egiptalandz. Ok þa mællti þetta huerr at odrum. Fa munum ver oss leidtoga. ok munum ver huerfa aptr til Egiptalandz. Ok er Moyses ok Aaron heyrdu þessi ord lydsins. þa fiellu þeir til iardar firir augliti allz lyds. Josue son Nuns ok Kaleph son Jefone slitr klædi sin ok mælltu vit lydinn. þat land er uer litum er hardla gott. Nv ef drottinn uerdr oss myskunnsamr. þa mun hann leida oss til þeirrar iardar er flytr med miolk ok hunangi. Nu verit þer eigi motbarligir i gegn drottni. ok eigi skulu þier hrædazt lyd þessa landz. þuiat eigi mun oss meira toruelldi vera at vega þa enn eta braud. þuiat allt fullting huarf i brutt fra þeim. Hrædizt þier eigi. þuiat gud er með oss. Enn allr lydrinn æpti i mot ok villde beria þa med grioti Moysen ok Aaron ok Josue ok Kaleb. Ok þa vitradizt dyrd drottins yfir tialldbudinne. Gud mællti þa vit Moysen. Huar til mun mer hallmæla þesse lydr. eda firir hui trua þeir eigi suo morgum iarteignum sem ek hefi giort firir þier. Særa mun ek þa ok eyda med skelmisdrepi. enn ek mun giora þik mikinn haufdingia yfir mikla þiod ok meir styrkia enn sia þiod er. Moyses suaradi. Egiptzkir menn hafa heyrt iarteignir þær er þu hefir giort med oss i bruttfor uorri af Egiptalandi. ok þat er þu sier til vor augliti þins andlitz. ok þat er sky þitt hlifir. ok i skystolpa ferr þu firir oss um daga. enn i elldzstolpa um nætr. Nv ef þu uegr allan þenna mannfiollda suo sem einn mann. þa munu egiptzkir menn þetta mæla. Eigi matti hann leida lydínn til þess landz er hann hafdi suarit þeim. ok firir þat drap hann þa i eydimork. Miklizt nu styrk dyrd þin drottinn. suo sem þu suardir mælandi. Drottinn þolinmodr ok mikillar myskunnar. aa brutt færandi illzku ok syndir ok aungan saklausan mann firirlatandi. þu er uitiar syndir fedra i ætt ok kynkvisl þridiu ok fiordu. Bid ek þik drottinn. at þu firirgefir lydum syndir þeirra. ok gior uit þa eptir fiolda mysk (un) semda þinna. suo sem þv vart myskunsamr vit þa i bruttfaur þeirra af Egiptalandi ok allt til þessa dags. Gud mællti þa vit Moysen. Firir þinar sakir mun ek þeim firirgefa þat sem þeir uit mik mysgiordu. life eg ok mun fyllazt dyrd drottins aa allri iordu. Enn þeir menn aller er sia uelldi mitt ok iarteignir þær er ek giorda á Egiptalandi ok i eydimork ok freistudu mia. x. sinnum. ok uoru ohlydnir minne rauddu. þeir munu eigi sia iord þa er ek suarda fedrum þeirra. ok eingi þeirra manna er mer hallmæla mun sia þat land. Enn þræll minn Kalep. sa er fullr er af helgum anda ok fylgdi mer. hann mun ek leida til þess landz er hann sa ok for yfir. ok kyn hans mun eignazt þat land. Gud mællti þa enn vit þa Moysen ok Aaron. Huersu leingi mun sia enn uesti lydr mogla i gegn mer. Heyrda ek illzkur sona Israel. Seg þu þeim. suo life ek sagdi drottinn. gera mun eg uit ydr suo sem þer sogdut at mer heyranda. J þessi audn munu liggia bræ ydur. Aller tuitugir menn ok ellri þeir er gnoddudu i gegn mer munu eigi koma aa Jorsalaland. nema Kalep ok Josue. Enn sonu ydra mun ek leida aa Jorsalaland. þa er þier saugdut at verda mundu at herfangi fiandmanna yduarra. En ydur bræ munu liggia daud hier i eydimorkinne. Synir ydrir munu utlendir uera. xl. uetra i eydi (morkinne). ok munu bera yduarn hordom þar til er bræ fedra yduarra funa. þer munut taka giolld firir syndir ydrar ok munut þer reyna hefnd mina. þuiat ek mun suo giora sem nu heii ek mællt vit þenna allan enn uesta mannfiolda. þann er upp reis hier i gegn mer i eydimorkinne. hann mun bier deyia ok þrotna. þeir menn er Moyses leidde aa Jorsalaland at sia landit ok hallmællltu landinu ok letu af þui maugla allan þenna mannfiolda er þeir lostudu landit. þeir munu aller deyia i minu augliti. en Josue ok Kalep munu eigi med þeim deyia. Nv er gud hafdi þessa hluti mællt. þa fiellu sendimennirnir aller daudir nidr. nema þeir Josue ok Kalep. Moyses sagdi lydnum þessa alla hluti sem gud hafdi mællt vit hann. Ok vit þessi tidindi gret lydrinn e miog. Vm morgunínn risu Gydingar snemma upp ok foru aa fiall þat er hia herbudunum var ok mælltu. Nv ero uer bunir at fara aa Jorsalaland. þuiat uer haufum miok misgert. Moyses mællti vit þa. Firir hui giore þier i gegn ordum guds almattigs. ok eigi mun ydr þat til farsælu snuazt. Nv farit þier eigi. þuiat eigi er gud med ydr. ok munu þer falla firir ouinum ydrum. ef þier farit án guds leyfi. Amalegites ok Kananeus munu koma i mot ydr ok beriazt vit ydr. firir þeim munu þer falla. þuiat þier vilid eigi guds ordum hlyda. þui er eigi drottinn med ydr. Lydrinn gaf eigi gaum at ordum Moysi. ok foru þeir eptir þui sem þeir hofdu ætlad. Moyses var eptir i herbudum ok aurk drottins. Amalechite ok Kananei foru i moti Gydingum ok borduzt uit þa ok unnu aa þeim mikinn sigr. Gydingar laugdu aa flotta. enn heidnir menn elltu þa langa leid allt til þess stadar er kalladr var Horma.