Bókastaðir

Í þenna tíma váru margir gǫfgir menn á Íslandi, þeir at í frændsemistǫlu váru við Ólaf konung Tryggvason.Í þenna tíma váru margir göfgir menn á Íslandi, þeir at í frændsemistölu váru við Ólaf konung Tryggvason. Af þeim var Víga-Glúmr, son Eyjólfs hrúgu ok Ástríðar Vigfúsdóttur hersis, sem fyrr er sagt. Helga hét systir Víga-Glúms; hon var gift Steingrími í Sigluvík. Þórvaldr hét son þeira ok var kallaðr tasaldi.

Sá maðr hafði vaxit upp með Víga-Glúmi, er hét Ǫgmundr;Sá maðr hafði vaxit upp með Víga-Glúmi, er hét Ögmundr; hann var Hrafnsson. Hrafn var auðigr maðr ok bjó vestr í Skagafirði. Hann hafði verit þræll Glúms ok Ástríðar móður hans, ok hafði Glúmr gefit honum frelsi, ok var Hrafn hans leysingi. Móðir Ǫgmundar var Goðdalaættar ok er hon eigi nefnd;Móðir Ögmundar var Goðdalaættar ok er hon eigi nefnd; hon var skyld Víga-Glúmi at frændsemi. Ǫgmundr var fríðr maðr sýnum, mikill ok gerviligr;Ögmundr var fríðr maðr sýnum, mikill ok gerviligr; hann hafði gott yfirlæti af Glúmi frænda sínum. Glúmr var þá hniginn á hinn efra aldr ok bjó at Þverbrekku í Øxnadal, er Ǫgmundr frændi hans var roskinn.Glúmr var þá hniginn á hinn efra aldr ok bjó at Þverbrekku í Öxnadal, er Ögmundr frændi hans var roskinn. Vígfúss, sonr Glúms, var þá í Noregi með Hákoni jarli.

Þat var á einu sumri, at Ǫgmundr sagði Glúmi, at hann fýstist útanferðar: "Vilda ek", sagði hann, "kaupa mér skip at Gásum;Þat var á einu sumri, at Ögmundr sagði Glúmi, at hann fýstist útanferðar: "Vilda ek", sagði hann, "kaupa mér skip at Gásum; vil ek þar til kosta fé fǫður míns, er nógt er til, enn hafa af þér ásjá ok orðafullting at þessu".vil ek þar til kosta fé föður míns, er nógt er til, enn hafa af þér ásjá ok orðafullting at þessu".

Glúmr svarar: "Margir fara þeir útan, at ekki eru mannvænligri at sjá enn þú; nú þœtti mér miklu skifta, at þú fengir heldr af fǫrinni sœmd ok mannvirðing enn mikit fé, ef eigi er hvárstveggja kostr".nú þœtti mér miklu skifta, at þú fengir heldr af förinni sœmd ok mannvirðing enn mikit fé, ef eigi er hvárstveggja kostr".

Keypti Glúmr honum skip at norrœnum mǫnnum, ok bjó Ǫgmundr ferð sína við mikinn fjárhlut, er faðir hans fekk honum.Keypti Glúmr honum skip at norrœnum mönnum, ok bjó Ögmundr ferð sína við mikinn fjárhlut, er faðir hans fekk honum. Skyldi Ǫgmundr vera forráðandi skips þess ok manna;Skyldi Ögmundr vera forráðandi skips þess ok manna; váru þar á fáir menn aðrir enn íslenzkir, þeir er ekki hǫfðu fyrr farit útan.váru þar á fáir menn aðrir enn íslenzkir, þeir er ekki höfðu fyrr farit útan. Þeir létu í haf heldr síð sumars; gaf þeim vel byri; fengu þeir stór veðr ok hagstæð.

Enn er þá bar ór hafi, sá þeir land at áliðnum degi ok var blásandi byrr at landi; mæltu þá norrœnir menn, þeir er leið sǫgðu, at varligra væri at lægja seglit ok leggja skipit í rétt um nóttina, enn sigla til lands at ljósum degi.mæltu þá norrœnir menn, þeir er leið sögðu, at varligra væri at lægja seglit ok leggja skipit í rétt um nóttina, enn sigla til lands at ljósum degi.

Ǫgmundr svarar: "Ekki skulu vér ónýta byr svá góðan;Ögmundr svarar: "Ekki skulu vér ónýta byr svá góðan; er eigi víst at slíkr byrr sé á morgin, enn tunglsljós mikit í nótt".

Gerðu þeir sem hann mælti, at þeir sigldu. Enn er þeir áttu skamt til lands, lágu fyrir þeim langskip mǫrg í tengslum í eyjasundi nǫkkuru, ok sá þeir eigi fyrr skipin enn þeir sigldu eitt í kaf, ok svá inn at meginlandi til hafnar.Enn er þeir áttu skamt til lands, lágu fyrir þeim langskip mörg í tengslum í eyjasundi nökkuru, ok sá þeir eigi fyrr skipin enn þeir sigldu eitt í kaf, ok svá inn at meginlandi til hafnar. Sǫgðu þá sumir menn, þeir er á kaupskipinu hǫfðu verit, at þeir hefði siglt óvitrliga.Sögðu þá sumir menn, þeir er á kaupskipinu höfðu verit, at þeir hefði siglt óvitrliga. Enn Ǫgmundr svarar, at hverir yrði sín at geyma.Enn Ögmundr svarar, at hverir yrði sín at geyma.

Enn fyrir langskipum þeim átti at ráða Hákon jarl; enn þat skip, er þeir hǫfðu í kaf siglt, hafði átt sá maðr, er Hallvarðr hét;enn þat skip, er þeir höfðu í kaf siglt, hafði átt sá maðr, er Hallvarðr hét; hann var ríkr maðr ok hinn mesti vin jarls; hafði þar týnst fé allt, þat er á var skipinu, enn mǫnnum var borgit.hafði þar týnst fé allt, þat er á var skipinu, enn mönnum var borgit. Jarlinum var sagt þegar um morgininn, hver svívirðing ok skaði þeim var ger. Jarl varð reiðr mjǫk við þessi tíðindi ok mælti svá: "Þessir menn munu vera snápar ok ekki komit fyrr í ǫnnur lǫnd.Jarl varð reiðr mjök við þessi tíðindi ok mælti svá: "Þessir menn munu vera snápar ok ekki komit fyrr í önnur lönd. Nú gef ek þér, Hallvarðr, órlof til at refsa þeim ok hefna þinnar svívirðingar, því at þeir einir munu þessir menn vera, at þér mun ekki ofrefli í við at eiga; skortir þik hvárki hreysti né harðfengi at gera þeim slíka skǫmm eðr meiri, hverir sem þeir eru".skortir þik hvárki hreysti né harðfengi at gera þeim slíka skömm eðr meiri, hverir sem þeir eru".

Þá svarar Vígfúss Víga-Glúmsson: "Þér munut, herra, vilja taka sætt af mǫnnum þessum, ok haldi þeir lífi sínu, ef þeir vilja leggja sitt mál á yðarn dóm.Þá svarar Vígfúss Víga-Glúmsson: "Þér munut, herra, vilja taka sætt af mönnum þessum, ok haldi þeir lífi sínu, ef þeir vilja leggja sitt mál á yðarn dóm. Nú mun ek fara at vita, hvat manna þeir sé ok leita um sættir, ef þess er kostr".

Jarl svarar: "Gera máttu þat; enn frekr get ek at þeim þykki lokarr minn til fégjalda um slík stórmál".

Vígfúss fór til kaupskipsins ok kendi þar Ǫgmund frænda sinn ok fagnaði honum vel ok spurði tíðinda af Íslandi ok at fǫður sínum; enn Ǫgmundr sagði slíkt er hann spurði.Vígfúss fór til kaupskipsins ok kendi þar Ögmund frænda sinn ok fagnaði honum vel ok spurði tíðinda af Íslandi ok at föður sínum; enn Ögmundr sagði slíkt er hann spurði.

Síðan mælti Vígfúss: "Yðart mál horfir til mikilla vandræða af tilfellum þessum, er orðit hefir af yðarri hingatkvámu".

Sagði Vígfúss þeim þá, hvat at var orðit, ok svá þat, at Hákon jarl hafði seinliga tekit á sættargerð við þá; "nú er þat erindi mitt hingat til þín, frændi, at biðja þik at þú leggir á dóm jarls; enn ek skal flytja þitt mál sem ek kann, ok mun þá með nǫkkuru móti vel fram fara".enn ek skal flytja þitt mál sem ek kann, ok mun þá með nökkuru móti vel fram fara".

Ǫgmundr svarar: "Þat eitt frétti ek af jarli þessum, at ekki legg ek allt mitt ráð á hans dóm, ok einna sizt, ef hann heitr illu, því at þat mun hann efna;Ögmundr svarar: "Þat eitt frétti ek af jarli þessum, at ekki legg ek allt mitt ráð á hans dóm, ok einna sizt, ef hann heitr illu, því at þat mun hann efna; enn eigi fyrir tek ek at bœta þetta tilfelli, ef hann mælir lítilliga til".

Vígfúss mælti: "Á þat mættir þú líta, hvat þér hœfir, því at þú átt við þann um, at þér er ekki berandi hans reiði ok neita hans dómi".

Vígfúss fór út til skips jarls, ok sagði honum, at þessir menn váru hans fóstbrœðr ok sumir frændr; "vilja þeir ok sitt mál leggja á yðart vald".

Þá segir einn maðr jarls: "Rangt segir þú, Vígfúss, þínum herra; þeir bjóða engi nýt boð fyrir sik".

Hallvarðr mælti: "Þat er sannast, at mér er hœfiligt at hefna mín sjálfr, ok þurfa þar ekki annarra manna við".

Jarl bað hann svá gera.

Vígfúss mælti: "Þess manns skal ek banamaðr verða, ef ek má ráða, er drepr Ǫgmund frænda minn".Vígfúss mælti: "Þess manns skal ek banamaðr verða, ef ek má ráða, er drepr Ögmund frænda minn".

Hallvarðr mælti: "Þó at þér sét ofrhugar miklir, Íslendingar, þá er þess ván hér í landi, at menn vili eigi þola skǫmm bótlaust heldr af yðr frændum Víga-Glúms, enn ǫðrum mǫnnum, þeir er nǫkkurs þykkjast verðir".Hallvarðr mælti: "Þó at þér sét ofrhugar miklir, Íslendingar, þá er þess ván hér í landi, at menn vili eigi þola skömm bótlaust heldr af yðr frændum Víga-Glúms, enn öðrum mönnum, þeir er nökkurs þykkjast verðir".

Røri Hallvarðr þá til kaupskipsins, enn Hákon jarl lét hafa styrk varðhǫld á Vígfúsi.Röri Hallvarðr þá til kaupskipsins, enn Hákon jarl lét hafa styrk varðhöld á Vígfúsi. Hallvarðr kom at kaupskipinu ok spurði, hverr þar væri formaðr. Ǫgmundr sagði til sín.Ögmundr sagði til sín.

Þá mælti Hallvarðr: "Vér félagar eigum við yðr stórsakir, ok erum nú til þess hér komnir, at vita, ef þér vilit bjóða fyrir yðr nǫkkurar sœmiligar bœtr".Þá mælti Hallvarðr: "Vér félagar eigum við yðr stórsakir, ok erum nú til þess hér komnir, at vita, ef þér vilit bjóða fyrir yðr nökkurar sœmiligar bœtr".

Ǫgmundr svarar: "Eigi mun yðr bóta synjat, ef eigi er frekliga til mælt".Ögmundr svarar: "Eigi mun yðr bóta synjat, ef eigi er frekliga til mælt".

Hallvarðr mælti: "Þeir menn eigu hér í hlut, at eigi vilja smáhluti þiggja fyrir stórar svívirðingar".

Ǫgmundr mælti: "Þá vilju vér varna bóta, ef mjǫk stórliga er látit".Ögmundr mælti: "Þá vilju vér varna bóta, ef mjök stórliga er látit".

"Ek ætla þat ok líkast", segir Hallvarðr, "at biðja yðr ekki þess, er þér ættit at bjóða".

Hljóp hann þá upp á kaupskipit, ok laust Ǫgmund mikit øxarhamars hǫgg, svá at hann fell þegar í óvit.Hljóp hann þá upp á kaupskipit, ok laust Ögmund mikit öxarhamars högg, svá at hann fell þegar í óvit. Fór Hallvarðr við þat á fund jarls ok sagði honum. Enn jarl kvað miklu minna at gert enn makligt væri.

Hallvarðr svarar: "Hǫfðingi þeira var mest sakbitinn, ok sýndist mér því at gera eigi meira at í þessu sinni, enn ljósta hann í svima.Hallvarðr svarar: "Höfðingi þeira var mest sakbitinn, ok sýndist mér því at gera eigi meira at í þessu sinni, enn ljósta hann í svima. Var þat makligt, at láta svívirðing koma svívirðing mót. Enn þat er fyrir hendi at auka enn hefnd síðar, ef sýnist".

Enn þegar Vígfúss vissi þetta, þá eirði hann stórilla, ok vildi vinna á Hallvarði eðr drepa hann, ef hann kœmist í fœri; en jarl lét geyma hans, svá at honum urðu engi fœri á því.

Ǫgmundr vitkaðist, ok hafði þó fengit mikla ákomu, ok lá lengi vetrar, enn varð þó heill um síðir, ok varð af þessu efni mjǫk gabbaðr, svá at hvar sem hann kom, var hann kallaðr Ǫgmundr dyttr.Ögmundr vitkaðist, ok hafði þó fengit mikla ákomu, ok lá lengi vetrar, enn varð þó heill um síðir, ok varð af þessu efni mjök gabbaðr, svá at hvar sem hann kom, var hann kallaðr Ögmundr dyttr. Enn hann lét sem hann vissi eigi, hvat hvergi talaði. Vígfúss kom oft til hans ok bað hann hefna sín.

"Vil ek þar til", segir hann, "veita þér mitt liðsinni, at þú rekir þinnar svívirðingar".

Ǫgmundr svarar: "Þetta mál veit eigi svá við, frændi, sýnist mér, at ek sé eigi meirr vanvirðr í þessu máli enn Hallvarðr;Ögmundr svarar: "Þetta mál veit eigi svá við, frændi, sýnist mér, at ek sé eigi meirr vanvirðr í þessu máli enn Hallvarðr; ok er varla ván, at minna mundi við koma, svá harðliga sem vér hǫfðum vára sǫk til búit í fyrstu.ok er varla ván, at minna mundi við koma, svá harðliga sem vér höfðum vára sök til búit í fyrstu. Er þat óráð at hefna þessa, svá sem Hallvarðr er mikill vin Hákonar jarls, enn þú kominn hér á vald hans; á ek annat at gjalda Glúmi fǫður þínum, enn hafa þik í þeiri hættu, at þér sé vís ván meiðsla eðr bana af mínu tilstilli".á ek annat at gjalda Glúmi föður þínum, enn hafa þik í þeiri hættu, at þér sé vís ván meiðsla eðr bana af mínu tilstilli".

Vígfúss svarar: "Fyrir þat kann ek þér øngva þǫkk, ok eigi mun faðir minn kunna, at þú látir sem þú skulir sjá fyrir mínum kosti, þar um, er ek vil eigi sjálfr; ætla ek þér heldr ganga til þess hugleysi enn varhygð, ok er illt at fylgja þeim manni, er héra hjarta hefir í brjósti; er þat ok líkast, at þér bregði meirr í þrælaættina enn Þveræinga".Vígfúss svarar: "Fyrir þat kann ek þér öngva þökk, ok eigi mun faðir minn kunna, at þú látir sem þú skulir sjá fyrir mínum kosti, þar um, er ek vil eigi sjálfr; ætla ek þér heldr ganga til þess hugleysi enn varhygð, ok er illt at fylgja þeim manni, er héra hjarta hefir í brjósti; er þat ok líkast, at þér bregði meirr í þrælaættina enn Þveræinga".

Skildu þeir við þat, at Vígfúss var hinn reiðasti.

Leið af vetrinn. Ok um várit bjó Ǫgmundr skip sitt ok fór út til Íslands um sumarit, ok hafði aflat mikils fjár í ferð þessi.Ok um várit bjó Ögmundr skip sitt ok fór út til Íslands um sumarit, ok hafði aflat mikils fjár í ferð þessi. Kom hann skipi sínu íEyjafjǫrð.Kom hann skipi sínu íEyjafjörð.

Glúmr frétti skjótt skipkomuna; var honum ok þegar sagt, hverja svívirðing Ǫgmundr hafði fengit í ferð þessi.var honum ok þegar sagt, hverja svívirðing Ögmundr hafði fengit í ferð þessi. Enn er Ǫgmundr hafði gert ráð fyrir skipi sínu ok fé, þá fór hann til Þverbrekku, ok dvaldist með Glúmi um hríð.Enn er Ögmundr hafði gert ráð fyrir skipi sínu ok fé, þá fór hann til Þverbrekku, ok dvaldist með Glúmi um hríð. Var Glúmr við hann fálátr, ok fanst þat á, at engi þokki var Glúmi í hans þarkomu. Ǫgmundr var hinn kátasti, ok barst á mikit.Ögmundr var hinn kátasti, ok barst á mikit. Hann fór til allra mannfunda, er þar váru í sveit, ok var heldr hlutsamr um mál manna; ok ef nǫkkura menn greindi á, þá þótti engi maðr skjótligri til stórræða en Ǫgmundr.ok ef nökkura menn greindi á, þá þótti engi maðr skjótligri til stórræða en Ögmundr. Hann var ok tiltakasamr um allt, þat er Glúmr þurfti við um bústilskipan eðr atflutningar, ok lét yfir sér hit vænligasta. Enn þat var lengi at Glúmr vildi ekki við hann mæla.

Ok einn dag mælti Glúmr við hann: "Vita skaltú þat, Ǫgmundr, at ek kann øngva þǫkk starfa þíns, ok undarligt þykki mér, hví þú ert svá framgjarn eðr íhlutanarmikill um mál manna, þar sem engi dáð fylgir þér, ok er herfilig þín hin fyrsta ferð, svá at ek vilda gjarna aldri sjá þik, er þú vilt verða sjálfum þér at skǫmm ok brigsli ok ǫllum frændum þínum, ok bera æfinligt klœkisnafn, at þora eigi at hefna sín".Ok einn dag mælti Glúmr við hann: "Vita skaltú þat, Ögmundr, at ek kann öngva þökk starfa þíns, ok undarligt þykki mér, hví þú ert svá framgjarn eðr íhlutanarmikill um mál manna, þar sem engi dáð fylgir þér, ok er herfilig þín hin fyrsta ferð, svá at ek vilda gjarna aldri sjá þik, er þú vilt verða sjálfum þér at skömm ok brigsli ok öllum frændum þínum, ok bera æfinligt klœkisnafn, at þora eigi at hefna sín".

Ǫgmundr svarar: "Á þat máttu líta, frændi, hvat mér gekk til, er hefndin fórst fyrir, því at mér þótti mikit í hættu, er Vígfúss var, sonr þinn".Ögmundr svarar: "Á þat máttu líta, frændi, hvat mér gekk til, er hefndin fórst fyrir, því at mér þótti mikit í hættu, er Vígfúss var, sonr þinn".

"Þar máttir þú", segir Glúmr, "ekki fyrir sjá, er hann vildi eigi sjálfr; þœtti mér þat til vinnanda, at þit værit báðir dauðir, ok hefðir þú sýnt af þér hugprýði um hefndina. Nú er þat annat hvárt, at þú ert frá því þróttigr ok þolinn sem flestir menn aðrir, ok muntú þá sýna af þér karlmensku, þó at síðar sé; því at í annan stað værir þú ekki svá bleyðimannligr í bragði; ella ertú með ǫllu ónýtr, ok verðr þat þá ríkara sem verr gegnir, at oft verðr ódrjúg til drengskaparins hin ófrjálsa ættin, ok ekki vil ek þik lengr hafa með mér".ella ertú með öllu ónýtr, ok verðr þat þá ríkara sem verr gegnir, at oft verðr ódrjúg til drengskaparins hin ófrjálsa ættin, ok ekki vil ek þik lengr hafa með mér".

Fór Ǫgmundr þá til fǫður síns ok var með honum síðan.Fór Ögmundr þá til föður síns ok var með honum síðan.

Þá er Ǫgmundr hafði verit tvo vetr á Íslandi, þá bjó hann skip sitt um sumarit, ok fekk menn til, ok sigldu til Noregs.Þá er Ögmundr hafði verit tvo vetr á Íslandi, þá bjó hann skip sitt um sumarit, ok fekk menn til, ok sigldu til Noregs. Kom hann af hafi norðr við Þrándheim, ok helt inn á fjǫrðinn.Kom hann af hafi norðr við Þrándheim, ok helt inn á fjörðinn. Hann lagði skipi sínu síð dags undir Niðarhólm.

Þá mælti Ǫgmundr: "Nú skal skjóta báti fram; vil ek róa inn í ána ok vita tíðindi af landinu".Þá mælti Ögmundr: "Nú skal skjóta báti fram; vil ek róa inn í ána ok vita tíðindi af landinu".

Ǫgmundr tók yfir sik feld hálfskiftan ok hlǫðum búinn um handveginn;Ögmundr tók yfir sik feld hálfskiftan ok hlöðum búinn um handveginn; var þat ágætr gripr. Gekk Ǫgmundr á lítinn bát við þriðja mann: þat var um morgininn snimma;Gekk Ögmundr á lítinn bát við þriðja mann: þat var um morgininn snimma; røru þeir inn at bryggjunum.röru þeir inn at bryggjunum.

Þá gekk maðr ofan ór bœnum; sá var í heklu; hon var ger af skarlati, ok saumut ǫll brǫgðum.sá var í heklu; hon var ger af skarlati, ok saumut öll brögðum. Heklumaðrinn gekk ofan á bryggjurnar, ok spurði, hverr fyrir bátinum réði. Ǫgmundr sagði til sín.Ögmundr sagði til sín.

Bœjarmaðrinn mælti: "Ertú Ǫgmundr dyttr?"Bœjarmaðrinn mælti: "Ertú Ögmundr dyttr?"

"Kalla svá sumir menn", segir hann; "eðr hvat heitir þú?"

Hann svarar: "Ek heiti Gunnarr helmingr; enn því er ek svá kallaðr, at mér þykkir gaman at hafa hálflit klæði".

Ǫgmundr mælti: "Hvat er tíðinda hér í landi?"Ögmundr mælti: "Hvat er tíðinda hér í landi?"

Gunnarr svarar: "Þau þykkja nú stœrst tíðindi, at Hákon jarl er dauðr, enn kominn til ríkis ágætr konungr, Ólafr Tryggvason".

Ǫgmundr mælti: "Hvat veiztú til, hvar sá maðr muni vera, er Hallvarðr heitir, þrœnskr maðr, ættstórr ok auðigr?"Ögmundr mælti: "Hvat veiztú til, hvar sá maðr muni vera, er Hallvarðr heitir, þrœnskr maðr, ættstórr ok auðigr?"

Gunnarr svarar: "Þat er eigi undarligt, þó at þú fréttir at honum. Hann er nú kallaðr Hallvarðr háls, því at hann var í Jómsvíkingabardaga í fyrra vetr með Hákoni jarli, ok fekk þar sár mikit á hálsinn fyrir aftan eyrat, ok berr hann síðan halt hǫfuðit;Hann er nú kallaðr Hallvarðr háls, því at hann var í Jómsvíkingabardaga í fyrra vetr með Hákoni jarli, ok fekk þar sár mikit á hálsinn fyrir aftan eyrat, ok berr hann síðan halt höfuðit; enn nú er hann hér í bœnum með Ólafi konungi, ok hefir hann fengit af honum góðar virðingar; enn feld hefir þú góðan, Ǫgmundr, ok vel litan, er tvískiftr er, ok vilda ek, at þú seldir mér feldinn".enn nú er hann hér í bœnum með Ólafi konungi, ok hefir hann fengit af honum góðar virðingar; enn feld hefir þú góðan, Ögmundr, ok vel litan, er tvískiftr er, ok vilda ek, at þú seldir mér feldinn".

"Eigi vil ek selja feldinn", segir Ǫgmundr, "enn ef þér lízt vel á, þá vil ek gefa þér"."Eigi vil ek selja feldinn", segir Ögmundr, "enn ef þér lízt vel á, þá vil ek gefa þér".

"Ok gef manna heilastr", sagði Gunnarr, "ok vilda ek geta launat þér þessa gjǫf; enn heklu þessa skaltú fyrst hafa; má vera, at hon verði þér at gagni"."Ok gef manna heilastr", sagði Gunnarr, "ok vilda ek geta launat þér þessa gjöf; enn heklu þessa skaltú fyrst hafa; má vera, at hon verði þér at gagni".

Gekk Gunnarr þá upp í bœinn, ok var í feldinum; enn Ǫgmundr fór í hekluna.enn Ögmundr fór í hekluna.

Hann mælti þá til sinna manna: "Nú skulu þit festa bátinn við bryggjuna at skutstafninum, svá at eigi svífi frá, meðan ek geng upp; enn þit skulut sitja í rúmunum, ok hafa búnar árar til róðrar".

Síðan gekk Ǫgmundr upp í garðinn, ok varð lítit við menn varr.Síðan gekk Ögmundr upp í garðinn, ok varð lítit við menn varr. Hann sá opnar dyrr á einu herbergi, ok stóðu þar nǫkkurir menn við handlaugar, ok var einn mestr ok fríðastr sýnum, ok bar halt hǫfuðit, ok kendi Ǫgmundr, at frásǫgn Gunnars, at þar mundi vera Hallvarðr.Hann sá opnar dyrr á einu herbergi, ok stóðu þar nökkurir menn við handlaugar, ok var einn mestr ok fríðastr sýnum, ok bar halt höfuðit, ok kendi Ögmundr, at frásögn Gunnars, at þar mundi vera Hallvarðr. Gekk Ǫgmundr at durunum, ok þóttust allir þeir, er inni váru, þar kenna Gunnar helming í heklu sinni.Gekk Ögmundr at durunum, ok þóttust allir þeir, er inni váru, þar kenna Gunnar helming í heklu sinni. Hann var heldr lágtalaðr.

Bað hann Hallvarð ganga út til sín um litla muni; "því at ek á skylt ok skjótt erindi við þik", segir hann.

Snøri Ǫgmundr þá annan veg frá durunum, ok brá sverði, er hann hafði í hendi.Snöri Ögmundr þá annan veg frá durunum, ok brá sverði, er hann hafði í hendi. Gunnarr helmingr var þar ǫllum mǫnnum málkunnigr; ok gekk Hallvarðr út einn saman.Gunnarr helmingr var þar öllum mönnum málkunnigr; ok gekk Hallvarðr út einn saman. Enn Ǫgmundr hjó hann þegar banahǫgg, er hann kom at honum.Enn Ögmundr hjó hann þegar banahögg, er hann kom at honum. Hljóp Ǫgmundr þá ofan til bátsins;Hljóp Ögmundr þá ofan til bátsins; kastaði hann þá af sér heklunni, ok lét koma stein í hǫttinn, ok fleygði út á ána, ok sǫkk hon til grunna.kastaði hann þá af sér heklunni, ok lét koma stein í höttinn, ok fleygði út á ána, ok sökk hon til grunna. Ǫgmundr gekk á bátinn, ok bað þá róa út eftir ánni.Ögmundr gekk á bátinn, ok bað þá róa út eftir ánni.

Enn er þeir komu til kaupskipsins, mælti Ǫgmundr til sinna manna: "Hér er ófriðr mikill í landi.Enn er þeir komu til kaupskipsins, mælti Ögmundr til sinna manna: "Hér er ófriðr mikill í landi. Enn nú kastar vindi innan eftir firðinum; munu vér vinda segl várt, ok sigla út aftr til Íslands".

Þeir kǫlluðu hann enn sem fyrr heldr hræddan, er hann þorði eigi at koma á land, þó at þarlenzkir menn ættist ilt við.Þeir kölluðu hann enn sem fyrr heldr hræddan, er hann þorði eigi at koma á land, þó at þarlenzkir menn ættist ilt við. Þeir gerðu svá sem hann mælti fyrir; komu aftr til Íslands ok tóku Eyjafjǫrð.komu aftr til Íslands ok tóku Eyjafjörð.

Fór Ǫgmundr á fund Víga-Glúms, ok sagði honum sína ferð;Fór Ögmundr á fund Víga-Glúms, ok sagði honum sína ferð; kvað þá hefndina komna fram, þó at frestin væri lǫng.kvað þá hefndina komna fram, þó at frestin væri löng. Glúmr lét þá vel yfir; kallaði þat ok verit hafa sitt hugboð, at hann mundi verða nýtr maðr um síðir. Var Ǫgmundr þá með Glúmi um vetrinn í góðu yfirlæti.Var Ögmundr þá með Glúmi um vetrinn í góðu yfirlæti.

Nú er þar til at taka at þá er mǫnnum Hallvarðs þótti seinka innkoman hans, gengu þeir út, ok fundu hann liggja dauðan í blóði sínu.Nú er þar til at taka at þá er mönnum Hallvarðs þótti seinka innkoman hans, gengu þeir út, ok fundu hann liggja dauðan í blóði sínu. Váru þá sǫgð þessi tíðindi Ólafi konungi, ok þat með, at menn hugðu, at Gunnarr helmingr hefði drepit hann.Váru þá sögð þessi tíðindi Ólafi konungi, ok þat með, at menn hugðu, at Gunnarr helmingr hefði drepit hann.

Konungr sagði: "Hann munda ek sízt til kjósa; enn þó skal nú þegar í stað leita at honum, ok festa upp, ef hann er þessa valdr".

Gunnarr átti sér bróður, er hét Sigurðr. Hann var auðigr, ok hirðmaðr Ólafs konungs, ok hans kærr vinr. Var Sigurðr þar í bœnum. Enn þegar hann varð þess varr, at bróður hans var ætlaðr dauði, þá leitar hann at honum ok finnr hann; spurði Sigurðr, ef hann væri sannr vígs þess, er honum var eignat. Gunnarr kvað þat fjarri fara.

Sigurðr mælti: "Þat hafa menn þó fyrir satt, ok seg þú mér, hvat þú veizt til um atburð þenna?"

Gunnarr svarar: "Þat segi ek at sinni hvárki þér né ǫðrum".Gunnarr svarar: "Þat segi ek at sinni hvárki þér né öðrum".

Sigurðr mælti: "Forða þér þá".

Gunnarr gerði svá, ok komst hann í skóg, ok varð eigi fundinn. Fór hann síðan austr um fjall ok um Upplǫnd, allt huldu hǫfði;Fór hann síðan austr um fjall ok um Upplönd, allt huldu höfði; létti hann eigi sinni ferð, fyrr enn hann kom fram austr í Svíþjóð.

Þar váru blót stór í þann tíma, ok hafði Freyr verit þar mest blótaðr lengi, ok svá mjǫk var magnat líkneski Freys, at fjandinn talaði við menn ór skurðgoðinu, ok Frey var fengin kona til þjónustu, ung ok fríð;Þar váru blót stór í þann tíma, ok hafði Freyr verit þar mest blótaðr lengi, ok svá mjök var magnat líkneski Freys, at fjandinn talaði við menn ór skurðgoðinu, ok Frey var fengin kona til þjónustu, ung ok fríð; var þat átrúnaðr landsmanna, at Freyr væri lifandi, sem sýndist í sumu lagi, ok ætluðu, at hann mundi þurfa at eiga hjúskaparfar við konu sína; skyldi hon ok mest ráða með Frey fyrir hofstaðnum ok ǫllu því, er þar lá til goðahússins.skyldi hon ok mest ráða með Frey fyrir hofstaðnum ok öllu því, er þar lá til goðahússins.

Gunnarr helmingr kom þar fram um síðir, ok bað konu Freys hjálpa sér, ok beiddi, at hon mundi láta hann þar vera. Hon leit við honum; ok spurði, hverr hann væri. Hann kvaðst vera brautingi einn lítilsháttar ok útlendr.

Hon mælti: "Eigi muntú í alla staði vera gæfumaðr, því at Freyr lítr ekki vinaraugum til þín. Nú hvíl þik hér fyrst þrjár nætr ok vitum þá, hversu Frey þokkast til þín."

Gunnarr mælti: "Miklu þykkir mér betra, að þiggja þína hjálp ok hollustu enn Freys".

Gunnarr var glaðr ok skemtanarmaðr mikill. Ok er hann hafði þar verit þrjár nætr, spurði Gunnarr konu Freys, hversu þá skyldi vera um þarvist hans.

"Eigi veit ek þat gerla", segir hon; "þú ert maðr félauss, ok kann þó vera, at þú sér góðra manna, ok væri mér um þat meira, at veita þér nǫkkura ásjá;"þú ert maðr félauss, ok kann þó vera, at þú sér góðra manna, ok væri mér um þat meira, at veita þér nökkura ásjá; enn Frey er lítit um þik, ok uggi ek, at hans reiði liggi á. Nú ver þú hér hálfan mánuð, ok sjám þá, hvat í gerist".

Gunnarr mælti: "Svá skiftir hér til, sem ek munda kjósa, at Freyr hatar mik, enn þú hjálpar mér, því at ek vil eigi með Frey vera, ok ætla hann eigi meðalfjanda vera".

Gunnarr þokknaðist mǫnnum því betr, sem hann hafði þar lengr verit, fyrir skemtan sína ok annan vaskleik.Gunnarr þokknaðist mönnum því betr, sem hann hafði þar lengr verit, fyrir skemtan sína ok annan vaskleik. Kom hann enn at máli við konu Freys, ok spurði um sinn hag.

Hon svaraði: "Vel líkar mǫnnum til þín, ok þykki mér ráð, at þú sér hér í vetr, ok farir á veizlur með okkr Frey, þá er hann skal gera mǫnnum árbót; enn þó er honum illa við þik".Hon svaraði: "Vel líkar mönnum til þín, ok þykki mér ráð, at þú sér hér í vetr, ok farir á veizlur með okkr Frey, þá er hann skal gera mönnum árbót; enn þó er honum illa við þik".

Gunnarr þakkaði henni vel.

Líðr nú at þeirri stundu, er þau búast heiman, ok skyldu þau Freyr ok kona hans sitja í vagni, enn þjónustumenn þeira skyldu ganga fyrir. Þau áttu langt at fara yfir fjallgarð mikinn. Þá gerði at þeim hríð mikla. Gerðist þá førðin þung; enn Gunnarr var til ætlaðr at fylgja vagninum ok leiða eykinn, ok kom þá svá um síðir, at allt fólkit dreif frá þeim, svá at Gunnarr einn varð eftir, ok þau Freyr ok kona hans í vagninum. Tók Gunnarr þá at mœðast fast, er hann gekk ok leiddi eikinn. Ok er svá hafði farit um stund, þá gefr hann upp fyrirgǫnguna. ok sezt í vagninn, ok lætr eykinn ráða ferðinni.Ok er svá hafði farit um stund, þá gefr hann upp fyrirgönguna. ok sezt í vagninn, ok lætr eykinn ráða ferðinni.

Litlu síðar mælti hon til Gunnars: "Dugi þú enn, ok leið hestinn, ella mun Freyr upp standa at þér".

Hann gerir enn svá um hríð.

Enn er hann mœddist enn mjǫk, mælti hann: "Til mun ek nú hætta, at taka á móti Frey, ef hann ræðr á mik".Enn er hann mœddist enn mjök, mælti hann: "Til mun ek nú hætta, at taka á móti Frey, ef hann ræðr á mik".

Freyr reis þá ór vagninum, ok takast þeir fangbrǫgðum, ok verðr Gunnarr mjǫk aflvani.Freyr reis þá ór vagninum, ok takast þeir fangbrögðum, ok verðr Gunnarr mjök aflvani. Hann sér þá, at honum mun eigi svá búit duga; hugsar hann þá með sér, ef hann getr yfir komit þenna fjanda, ok verði honum auðit, at koma aftr til Noregs, at hann skal hverfa aftr til réttrar trúar, ok sættast við Ólaf konung, ef hann vill við honum taka. Ok, þegar eftir þessa hugsan, tekr Freyr at hrata fyrir honum, ok því næst fellr hann. Hleypr þá ór líkneskinu sá fjandi, er þar hafði í leynst, ok var þá tréstokkr einn tómr eftir. Síðan braut hann þat allt í sundr; gekk svá at vagninum, ok gerði konunni tvá kosti, at hann mundi hlaupa frá henni ok leita fyrir sér, ella skal hon segja, at hann sé Freyr, þá er þau koma til bygða. Hon kveðst þat gjarna heldr vilja segja. Ferr Gunnarr þá í búning skurðgoðsins.

Enn veðr tók at birta. Koma þau um síðir til veizlu þeirar, er þeim var búin. Var þar fyrir margt þeira manna, er þeim skyldu fylgt hafa. Þótti fólkinu nú mikils um vert, hversu Freyr sýndi mátt sinn, er hann skyldi komast til bygða með konu sína í slíku veðri, þar sem allir menn hǫfðu hlaupit frá þeim, ok þat með, at hann mátti nú ganga með ǫðrum mǫnnum, ok át ok drakk sem aðrir menn.Þótti fólkinu nú mikils um vert, hversu Freyr sýndi mátt sinn, er hann skyldi komast til bygða með konu sína í slíku veðri, þar sem allir menn höfðu hlaupit frá þeim, ok þat með, at hann mátti nú ganga með öðrum mönnum, ok át ok drakk sem aðrir menn.

Fóru þau at veizlum um vetrinn. Var Freyr jafnan fátalaðr við aðra menn, nema konu sína. Enn svá kom, at eigi vill hann láta svæfa kvikindi fyrir sér sem fyrr, ok engi blót vill hann þiggja, ok engar fórnir eðr offr, útan gull ok silfr, klæði góð eðr aðrar gersemar.

Enn er stundir liðu fram, þykkjast menn finna, at kona Freys ferr eigi einsaman ok er með barni. Þat verðr mǫnnum allágætt, ok þykkir nú mǫrgum allvænt um Frey guð sinn; var ok veðrátta blíð ok allir hlutir svá árvænir, at engi maðr mundi slíkt.Þat verðr mönnum allágætt, ok þykkir nú mörgum allvænt um Frey guð sinn; var ok veðrátta blíð ok allir hlutir svá árvænir, at engi maðr mundi slíkt. Spyrjast þessi tíðindi víða um lǫnd, hversu blótguð Svía var máttigr;Spyrjast þessi tíðindi víða um lönd, hversu blótguð Svía var máttigr; kemr þetta ok fyrir Ólaf konung Tryggvason, ok grunar hann um hverju gegna muni.

Ok einn dag um várit kallar Ólafr konungr til tals við sik Sigurð, bróður Gunnars helmings. Konungr spurði, ef hann frétti nǫkkut til Gunnars bróður síns.Konungr spurði, ef hann frétti nökkut til Gunnars bróður síns. Sigurðr kveðst ekki til hans frétta.

Konungr mælti: "Þat hefir hugr minn, at þessi blótguð Svía, er nú ganga mestar sǫgur frá ok þeir kalla Frey, at þat muni vera reyndar Gunnarr bróðir þinn, því at þau blót verða rǫmmust, ef lifandi menn eru blótaðir.Konungr mælti: "Þat hefir hugr minn, at þessi blótguð Svía, er nú ganga mestar sögur frá ok þeir kalla Frey, at þat muni vera reyndar Gunnarr bróðir þinn, því at þau blót verða römmust, ef lifandi menn eru blótaðir. Nú vil ek senda þik austr þangat eftir honum, því at þat er hǫrmuligt at vita, ef kristins manns sála skal svá herfiliga fyrirfarast;Nú vil ek senda þik austr þangat eftir honum, því at þat er hörmuligt at vita, ef kristins manns sála skal svá herfiliga fyrirfarast; vil ek gefa honum upp reiði mína, ef hann vill auðveldliga koma á minn fund, því at ek veit nú, at Ǫgmundr dyttr hefir drepit Hallvarð, enn eigi Gunnarr".vil ek gefa honum upp reiði mína, ef hann vill auðveldliga koma á minn fund, því at ek veit nú, at Ögmundr dyttr hefir drepit Hallvarð, enn eigi Gunnarr".

Sigurðr brá við skjótt, ok fór þar til er hann fann Frey þenna, ok kendi þar Gunnar bróður sinn. Bar hann honum orð ok erindi Ólafs konungs.

Gunnarr svarar: "Fúss væra ek at fara ok at sættast við Ólaf konung. Enn ef Svíar verða varir við, hvat um er, þá munu þeir vilja taka mik af lífi".

Sigurðr mælti: "Vér skulum leyniliga leita héðan á braut, ok hafa á því traust, sem vera mun, at meira megi gæfa ok góðvili Ólafs konungs með Guðs miskunn, enn illvili ok eftirleitan Svía".

Gunnarr býr sik nú ok konu sína, ok hǫfðu með sér lausafé, slíkt er þau máttu með komast;Gunnarr býr sik nú ok konu sína, ok höfðu með sér lausafé, slíkt er þau máttu með komast; réðu síðan til ferðar leyniliga um nótt. Enn er Sviar verða þessa varir, þá þykkjast þeir sjá allt, hversu farit mun hafa, ok sendu þegar menn eftir þeim. Enn er þeir váru skamt á leið komnir, þá villtust þeir vegar, ok fundu eigi. Fóru Sviar við þat aftr. Enn þau Sigurðr léttu eigi fyrri sinni ferð, enn þau fundu Ólaf konung. Tók hann Gunnar aftr í sætt við sik, enn lét skíra konu hans. Ok heldu þau síðan rétta trú.