Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1

Ísleifr, son Gizorar hvíta, var vænn maðr ok tíguligr, ekki mikill vexti, manna vinsælastr; hann var ungr í skóla á Saxlandi.

Þess er getit eitthvert sinn, er hann fór sunnan ok kom við Noreg, þá var með Ólafi konungi (Haraldssyni) Brandr hinn ǫrvi; konungr virði hann mikils, ok á einni hátíð mælti konungr: "Brandr! þigg at mér skikkju þessa"; þat var skarlaks mǫttull, ok undir grá skinn.

Þeir Brandr ok Ísleifr fundusk í bœnum, ok varð þar fagnafundr. Ísleifr var þá prestr ok félítill, er hann kom sunnan ór lǫndum.

Þá mælti Brandr: "þú skalt þiggja at mér skikkju þessa, er konungrinn gaf mér".

Hann svarar: "eigi hefir þú enn tapat ǫrlyndinni, ok vil ek gjarna þiggja".

Ok einn hátíðardag, er Brandr var at konungsborði, þá mælti konungr, ok leit til hans: "hví skal nú eigi hafa skikkjuna, Brandr, er ek gaf þér?" — Hann svarar: "herra! gefit hefi ek hana presti einum".

Konungr mælti: "sjá vilda ek prestinn, ok vita hver vorkunn mér þykkir á, er þú lógaðir svá skjótt konungsgjǫfinni". Menn tóku ok svá undir, at hann fœri undarliga með þvílíks manns gjǫf.

Ok at kirkjufundi talaði Brandr til konungs: "herra! þar stendr hann nú prestrinn við kirkjuna, ok er í skikkjunni".

Konungr leit til hans ok mælti: "hinnveg munu vit nú breyta, Brandr, því at nú vil ek gefa honum skikkjuna, ok kalli hann til mín prestinn". Brandr kveðsk þat gera mundu.

Síðan kom Ísleifr fyrir konung ok kvaddi hann. Konungr tók vel kveðju hans ok mælti: "skikkju þá, prestr! er Brandr gaf þér, hana vil ek gefa þér, ok mun ek gjalda Brandi verð fyrir, því at svá lízk mér á þik, at ek vil fela mik undir bœnum þínum".

Hann svarar: "herra! allgóð þótti mér áðr gjǫfin Brands, en þó miklu meiri virðing at þiggja af yðr við þessi ummæli".

Síðan fór hann til Íslands, ok þótti frændum hans ráð at styrkja hann með kvánfangi; hann var maðr félítill, en átti staðfestu góða í Skálaholti ok goðorð.

Síðan fór hann norðr í Víðidal til Ásgeirsár; þar bjó sá maðr er Þorvaldr hét, hann átti dóttur er Dalla hét. Þeir kómu þar snemma dags, ok kvaddi bóndi þá ok bauð þeim þar at vera.

Ísleifr kvað þá talask mundu fyrst við, "því at svá stendsk af, at ek fer bónorðsfǫr hingat, ok bið ek dóttur þinnar".

Hann mælti: "góðar fréttir ganga frá þér, en svá vil ek þessu máli svara, at þú skalt ráðask norðr hingat, ef þú vill ráðahaginn."

Hann svarar: "eigi get ek at mér sýnisk þat, at láta staðfestu mína ok mannaforráð ok sveit, ok munu vit heldr skilja".

Síðan sneru þeir hestum sínum ok riðu, en hon Dalla var uppi á heydes ok var hin vænligsta kona; gekk Þorvaldr þangat.

Hon mælti: "hverir kómu menn oss ókunnir?" — Hann sagði henni. Hon mælti: "hvert var ørendi þeirra?" — Hann sagði, at bónorðsfǫr var til hennar. Hon mælti: "hversu svaraðir þú?" Hann segir henni þat.

Hon mælti: "eigi mundi þetta fyrir hafa staðit ráðahagnum, ef ek hefða ráðit".

Hann svarar: "ertú þessa mjǫk fús?"

Hon svarar: "fyrir þat mun ganga, því at ek hefi þá metnaðargirnd, at eiga hinn bezta manninn ok hinn gǫfgasta soninn með honum, er á Íslandi mun fœðask, þyki mér eigi óráðligt at gera eptir þeim".

Hann mælti: "ekki hafa þín ráð lítit mátt hér til".

Síðan var eptir þeim riðit. Nú segir Þorvaldr, at hann kveðsk ætla, at eigi mundi þat viðnema ráðahagnum, þótt eigi réðisk hann norðr þangat. Ísleifr lézk þessum málum vel kunna.

Síðan var hon gipt honum, ok bygðu síðan í Skálaholti, ok áttu at sonum Gizur ok Teit ok Þorvald, ok váru allir gǫfgir menn, þó at einn bæri af ǫllum. Gizurr var mikill maðr ok sterkr.

Síðan var þat ráð landsmanna, at hafa biskup nǫkkurn yfir sér, ok var til þess valinn Ísleifr, ok fór hann utan, ok kom út ok var í Skálaholti, en Dalla vildi búa á hálfu landi. Þá var um óhœgindi at leika með mǫnnum, at skipta fjám með þeim. Tíundir vóru þá øngar, en tollar váru þá til lagðir um land allt.

Ísleifr var hinn ágætasti maðr í sínum háttum; með honum var uppfœddr Jón Ǫgmundarson, er síðan var biskup á Hólum, ok mælti hann þeim lofsorðum til Ísleifs, at jafnan þá er menn ræddu um þá menn, er vænir vóru eða hagir, eða at ǫðru vel: "svá var Ísleifr fóstri minn, hann var manna vænastr, manna hagastr, allra manna beztr".

Þá mæltu þeir: "hverr gat nú hans?" — Hann svarar: "þá kemr mér hann í hug er ek heyri góðs manns getit, hann reynda ek svá at ǫllum hlutum".