Hálfdan var vetrgamall, þá er faðir hans fell. Ása, móðir hans, fór þegar með hann vestr á Agðir ok settisk þar þegar til ríkis þess, er átt hafði faðir hennar. Þar óx upp Hálfdan ok var brátt mikill ok sterkr ok svartr á hár; hann var kallaðr Hálfdan svarti. Þá var hann xviii. vetra, er hann tók konungdóm á Ǫgðum; fór hann þegar á Vestfold ok skipti ríki við Óláf, bróður sinn. Sama haust fór hann með her á Vingulmǫrk á hendr Gandálfi konungi, ok áttu þeir margar orrostur ok hǫfðu ýmsir sigr, en at lykðum sættusk þeir, skyldi Hálfdan hafa Vingulmǫrk hálfa, sem áðr hafði haft Guðrøðr, faðir hans. Eptir þat fór Hálfdan konungr upp á Raumaríki ok lagði undir sik. Þat spurði Sigtryggr konungr, sonr Eysteins konungs; hann hafði atsetu á Heiðmǫrk ok hafði áðr Raumaríki undir sik lagt. Fór þá Sigtryggr konungr með her móti Hálfdani konungi ok var þar orrosta mikil ok hafði Hálfdan sigr; en er flótti brast, þá var Sigtryggr konungr lostinn ǫru undir hǫndina vinstri, ok fell hann þar. Síðan lagði Hálfdan undir sik alt Raumaríki. Eysteinn hét annarr sonr Eysteins konungs, bróðir Sigtryggs konungs; hann var þá konungr á Heiðmǫrk. En er Hálfdan var farinn út á Vestfold, þá fór Eysteinn konungr með her sinn út á Raumaríki, lagði þar þá víða land undir sik.
Hálfdan svarti spurði, at ófriðr var á Raumaríki; dró hann þá her saman ok fór til móts við Eystein konung, ok áttu þeir orrostu, ok hafði Hálfdan sigr, en Eysteinn flýði upp á Heiðmǫrk. Hálfdan konungr fór með her sinn eptir honum upp á Heiðmǫrk, ok áttu þeir aðra orrostu, ok hafði Hálfdan sigr, en Eysteinn flýði norðr í Dala á fund Guðbrandz hersis; hann eflðisk þaðan at liði, fór síðan um vetrinn út á Heiðmǫrk; hann hitti Halfðan svarta í eyinni miklu, er liggr í Mjǫrs; áttu þeir þar orrostu; þar fell mikit fólk af hvárum tveggja, ok hafði Hálfdan sigr; þar fell Guthormr, sonr Guðbrandz hersis, er mannvænstr þótti vera á Uplǫndum; þá flýði enn Eysteinn norðr í Dala. Þá sendi hann Hallvarð skálk, frænda sinn, til Hálfdanar konungs, at leita um sættir; en fyrir frændsymi sakir, þá gaf Hálfdan upp Eysteini konungi hálfa Heiðmǫrk. Hálfdan lagði undir sik Þótn, ok þar sem Land heitir; þá eignaðisk hann ok Haðaland; var hann þá ríkr konungr.
Hálfdan svarti fekk konu, er nefnd er Ragnhildr, dóttir Haraldz gullskeggs; hann var konungr í Sogni. Þau áttu son, er Haraldr konungr gaf nafn sitt, ok fœddisk sá sveinn upp í Sogni með Haraldi konungi móðurfeðr sínum; en er Haraldr var orðinn ørvasi, var hann sonlauss; þá gaf hann Haraldi, dóttursyni sínum, ríki sitt ok lét hann taka til konungs; lítlu síðarr andaðisk Haraldr gullskeggr. Þann sama vetr andaðisk Ragnhildr, dóttir hans; eptir um várit varð sóttdauðr Haraldr konungr ungi í Sogni; hann var þá x. vetra. Þegar er Hálfdan svarti spurði andlát hans, þá byrjar hann ferð sína með liði miklu ok ferr norðr til Sogns; var þar við honum vel tekit; talði hann þar til ríkis ok arfs eptir son sinn, ok var þar engi viðrstaða; lagði hann undir sik ríki þat. Þá kom til hans Atli jarl inn mjóvi af Gaulum; hann var vin Halfdanar konungs; konungr setti Atla jarl yfir Sygnafylki at dœma þar landzlǫg ok heimta saman skatta. Hálfdan konungr fór þaðan til Uplanda.
Hálfdan konungr fór um haustit út á Vingulmǫrk; þat var á einni nátt, er Hálfdan var á veizlu, at um miðnætti kom til hans sá maðr, er hestvǫrð hafði haldit, ok sagði honum, at herr var kominn nær bœnum; konungr stóð þegar upp ok bað menn vápna sik, gengr þegar út ok fylkir. Því næst kómu þar synir Gandálfs, Hýsingr ok Helsingr, með lið mikit. Varð þar orrosta mikil, en fyrir því, at Hálfdan konungr var ofrliði borinn, þá flýði hann til skógs ok lét mart manna; þar fell Ǫlvir inn spaki, fóstrfaðir Hálfdanar konungs. Eptir þat dreif lið til Hálfdanar konungs, fór hann þá at leita Gandálfssona, ok hittusk á Eiði við Eyja ok berjask þar; þar fell Hýsingr ok Helsingr, en bróðir þeira, Haki, kom á flótta. Eptir þat lagði Hálfdan konungr undir sik alla Vingulmǫrk, en Haki flýði í Álfheima.
Sigurðr hjǫrtr er nefndr konungr á Hringaríki, meiri ok sterkari, en hverr maðr annarra; allra manna var hann ok fríðastr sýnum; faðir hans var Helgi inn hvassi, en móðir hans Áslaug, dóttir Sigurðar orms-í-auga Ragnars sonar loðbrókar. Svá er sagt, at þá var hann xii. vetra, er hann drap Hildibrand berserk í einvígi ok þá xii. saman; mǫrg vann hann þrekvirki, ok er lǫng saga frá honum. Hann átti ii. bǫrn; Ragnhildr hét dóttir hans; hon var allra kvenna skǫruligust; hon var þá á tvítøgsaldri, en Guthormr bróðir hennar á ungmennisaldri. En þat er at segja frá dauða Sigurðar, at hann reið einn saman út á eyðimerkr, sem vanði hans var til; hann veiddi stór dýr ok mannskœð; lagði hann á þat kapp mikit optliga; en er hann var langa leið riðinn, kom hann fram í ruð nǫkkur í nánd Haðalandi; þá kom þar móti honum Haki berserkr með xxx. manna; þar bǫrðusk þeir; fell þar Sigurðr hjǫrtr, en af Haka xii. menn, en sjálfr hann lét hǫnd sína ok hafði iii. sár ǫnnur. Eptir þat reið Haki til bús Sigurðar ok tók þar Ragnhildi, dóttur hans, ok Guthorm, bróður hennar, ok hafði braut með sér ok fé mikit ok marga dýrgripi, ok hafði heim á Haðaland; þar átti hann bú stór. Þá lét hann efna til veizlu ok ætlaði at gera brúðlaup til Ragnhildar, en þat dvalðisk, fyrir því at sár hans hǫfðusk illa. Haki Haða-berserkr lá í sárum um haustit ok ǫndurðan vetr, en of jól var á Heiðmǫrk Hálfdan konungr; hann hafði spurt ǫll þessi tíðendi. Þat var einn morgin snimma er konungr var klæddr, at hann kallaði til sín Hárek gand, sagði, at hann skyldi fara yfir á Haðaland ok fœra honum dóttur Sigurðar hjartar, Ragnhildi. Hárekr bjósk ok hafði c. manna, stilti svá ferðinni, at þeir kómu yfir vatnit í óttu ok til bœjar Haka, tóku dyrr allar á skála, þar er menn sváfu í; síðan gengu þeir til svefnbúrs þess, er Haki lá í, ok brutu upp ok tóku braut Ragnhildi ok Guthorm, bróður hennar, ok alt fé þat, er þar var, en þeir brendu skálann ok alla menn, þá er inni váru. Þeir tjǫlduðu vagn allvegligan ok settu þar í Ragnhildi ok Guthorm, fóru síðan til íssins. Haki stóð upp ok gekk eptir þeim um hríð, en er hann kom at vatsísinum, þá snøri hann niðr hjǫltum á sverðinu, en lagðisk á blóðrefilinn ok stóð sverðit í gǫgnum hann; fekk hann þar bana ok er hann þar heygðr á vatsbakkanum. Hálfdan konungr sá, er þeir fóru um vatsísinn; hann var manna skygnstr; ok hann sá vagn tjaldaðan, ok þóttisk hann vita, at erendi þeira myndi orðit vera, þat sem hann vildi; lét hann þá setja borð sitt ok sendi menn víða um byggðina ok bauð til sín mǫrgum mǫnnum, ok var þar þann dag veizla góð, ok at þeiri veizlu fekk Hálfdan Ragnhildar, ok var hon síðan rík drótning. Móðir Ragnhildar var Þýrní, dóttir Klakk-Haraldz konungs af Jótlandi, systir Þyri Danmarkarbótar, er átti Gormr inn gamli, er þá réð Danaveldi.